೨. ದುತಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ಪಾಸಾಣಸುತ್ತಂ

೧೪೭. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ದೇವೋ ಚ ಏಕಮೇಕಂ ಫುಸಾಯತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಭಗವತೋ ಭಯಂ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಲೋಮಹಂಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಕಾಮೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಮಹನ್ತೇ ಪಾಸಾಣೇ ಪದಾಲೇಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ‘‘ಮಾರೋ ಅಯಂ ಪಾಪಿಮಾ’’ ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಮಾರಂ ಪಾಪಿಮನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಸಚೇಪಿ ಕೇವಲಂ ಸಬ್ಬಂ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಂ ಚಲೇಸ್ಸಸಿ [ಗಳೇಯ್ಯಸಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಚಲೇಯ್ಯಾಸಿ (ಕ.)];

ನೇವ ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತಾನಂ, ಬುದ್ಧಾನಂ ಅತ್ಥಿ ಇಞ್ಜಿತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ‘‘ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಭಗವಾ, ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಸುಗತೋ’’ತಿ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೨. ಕಿನ್ನುಸೀಹಸುತ್ತಂ

೧೪೮. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರಸ್ಸ ಪಾಪಿಮತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ವಿಚಕ್ಖುಕಮ್ಮಾಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಕಿನ್ನು ಸೀಹೋವ ನದಸಿ, ಪರಿಸಾಯಂ ವಿಸಾರದೋ;

ಪಟಿಮಲ್ಲೋ ಹಿ ತೇ ಅತ್ಥಿ, ವಿಜಿತಾವೀ ನು ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ.

‘‘ನದನ್ತಿ ವೇ ಮಹಾವೀರಾ, ಪರಿಸಾಸು ವಿಸಾರದಾ;

ತಥಾಗತಾ ಬಲಪ್ಪತ್ತಾ, ತಿಣ್ಣಾ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ.

೩. ಸಕಲಿಕಸುತ್ತಂ

೧೪೯. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಮದ್ದಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಮಿಗದಾಯೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವತೋ ಪಾದೋ ಸಕಲಿಕಾಯ ಖತೋ ಹೋತಿ, ಭುಸಾ ಸುದಂ ಭಗವತೋ ವೇದನಾ ವತ್ತನ್ತಿ ಸಾರೀರಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಖರಾ ಕಟುಕಾ ಅಸಾತಾ ಅಮನಾಪಾ. ತಾ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಅಧಿವಾಸೇತಿ ಅವಿಹಞ್ಞಮಾನೋ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಚತುಗ್ಗುಣಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ ಪಾದೇ ಪಾದಂ ಅಚ್ಚಾಧಾಯ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಮನ್ದಿಯಾ ನು ಖೋ ಸೇಸಿ ಉದಾಹು ಕಾವೇಯ್ಯಮತ್ತೋ,

ಅತ್ಥಾ ನು ತೇ ಸಮ್ಪಚುರಾ ನ ಸನ್ತಿ;

ಏಕೋ ವಿವಿತ್ತೇ ಸಯನಾಸನಮ್ಹಿ,

ನಿದ್ದಾಮುಖೋ ಕಿಮಿದಂ ಸೋಪ್ಪಸೇ ವಾ’’ತಿ.

‘‘ನ ಮನ್ದಿಯಾ ಸಯಾಮಿ ನಾಪಿ ಕಾವೇಯ್ಯಮತ್ತೋ,

ಅತ್ಥಂ ಸಮೇಚ್ಚಾಹಮಪೇತಸೋಕೋ;

ಏಕೋ ವಿವಿತ್ತೇ ಸಯನಾಸನಮ್ಹಿ,

ಸಯಾಮಹಂ ಸಬ್ಬಭೂತಾನುಕಮ್ಪೀ.

‘‘ಯೇಸಮ್ಪಿ ಸಲ್ಲಂ ಉರಸಿ ಪವಿಟ್ಠಂ,

ಮುಹುಂ ಮುಹುಂ ಹದಯಂ ವೇಧಮಾನಂ;

ತೇಪೀಧ ಸೋಪ್ಪಂ ಲಭರೇ ಸಸಲ್ಲಾ,

ತಸ್ಮಾ ಅಹಂ ನ ಸುಪೇ ವೀತಸಲ್ಲೋ.

‘‘ಜಗ್ಗಂ ನ ಸಙ್ಕೇ ನಪಿ ಭೇಮಿ ಸೋತ್ತುಂ,

ರತ್ತಿನ್ದಿವಾ ನಾನುತಪನ್ತಿ ಮಾಮಂ;

ಹಾನಿಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಕುಹಿಞ್ಚಿ ಲೋಕೇ,

ತಸ್ಮಾ ಸುಪೇ ಸಬ್ಬಭೂತಾನುಕಮ್ಪೀ’’ತಿ.

೪. ಪತಿರೂಪಸುತ್ತಂ

೧೫೦. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಲೇಸು ವಿಹರತಿ ಏಕಸಾಲಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಮಹತಿಯಾ ಗಿಹಿಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರಸ್ಸ ಪಾಪಿಮತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಮಹತಿಯಾ ಗಿಹಿಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ವಿಚಕ್ಖುಕಮ್ಮಾಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ನೇತಂ ತವ ಪತಿರೂಪಂ, ಯದಞ್ಞಮನುಸಾಸಸಿ;

ಅನುರೋಧವಿರೋಧೇಸು, ಮಾ ಸಜ್ಜಿತ್ಥೋ ತದಾಚರ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಯದಞ್ಞಮನುಸಾಸತಿ;

ಅನುರೋಧವಿರೋಧೇಹಿ, ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ತಥಾಗತೋ’’ತಿ.

೫. ಮಾನಸಸುತ್ತಂ

೧೫೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಚರೋ ಪಾಸೋ, ಯ್ವಾಯಂ ಚರತಿ ಮಾನಸೋ;

ತೇನ ತಂ ಬಾಧಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಮೇ ಸಮಣ ಮೋಕ್ಖಸೀ’’ತಿ.

‘‘ರೂಪಾ ಸದ್ದಾ ರಸಾ ಗನ್ಧಾ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಚ ಮನೋರಮಾ;

ಏತ್ಥ ಮೇ ವಿಗತೋ ಛನ್ದೋ, ನಿಹತೋ ತ್ವಮಸಿ ಅನ್ತಕಾ’’ತಿ.

೬. ಪತ್ತಸುತ್ತಂ

೧೫೨. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಉಪಾದಾಯ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತಿ ಸಮಾದಪೇತಿ [ಸಮಾದಾಪೇತಿ (?)] ಸಮುತ್ತೇಜೇತಿ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತಿ. ತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಟ್ಠಿಂ ಕತ್ವಾ [ಅಟ್ಠಿಕತ್ವಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಚೇತಸಾ [ಸಬ್ಬಚೇತಸೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಸಬ್ಬಂ ಚೇತಸಾ (ಕ.)] ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ ಓಹಿತಸೋತಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರಸ್ಸ ಪಾಪಿಮತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಉಪಾದಾಯ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತಿ ಸಮಾದಪೇತಿ ಸಮುತ್ತೇಜೇತಿ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತಿ. ತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಟ್ಠಿಂ ಕತ್ವಾ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಚೇತಸಾ ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ ಓಹಿತಸೋತಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ವಿಚಕ್ಖುಕಮ್ಮಾಯಾ’’ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಪತ್ತಾ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಬಲೀಬದ್ದವಣ್ಣಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಯೇನ ತೇ ಪತ್ತಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು, ಏಸೋ ಬಲೀಬದ್ದೋ ಪತ್ತೇ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಭಗವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಬಲೀಬದ್ದೋ. ಮಾರೋ ಏಸೋ ಪಾಪಿಮಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಿಚಕ್ಖುಕಮ್ಮಾಯ ಆಗತೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ‘‘ಮಾರೋ ಅಯಂ ಪಾಪಿಮಾ’’ ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಮಾರಂ ಪಾಪಿಮನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ರೂಪಂ ವೇದಯಿತಂ ಸಞ್ಞಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಯಞ್ಚ ಸಙ್ಖತಂ;

ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ ನೇತಂ ಮೇ, ಏವಂ ತತ್ಥ ವಿರಜ್ಜತಿ.

‘‘ಏವಂ ವಿರತ್ತಂ ಖೇಮತ್ತಂ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಾತಿಗಂ;

ಅನ್ವೇಸಂ ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನೇಸು, ಮಾರಸೇನಾಪಿ ನಾಜ್ಝಗಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ…ಪೇ… ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೭. ಛಫಸ್ಸಾಯತನಸುತ್ತಂ

೧೫೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಛನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾಯತನಾನಂ ಉಪಾದಾಯ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತಿ ಸಮಾದಪೇತಿ ಸಮುತ್ತೇಜೇತಿ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತಿ. ತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಟ್ಠಿಂ ಕತ್ವಾ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಚೇತಸಾ ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ ಓಹಿತಸೋತಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರಸ್ಸ ಪಾಪಿಮತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಛನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾಯತನಾನಂ ಉಪಾದಾಯ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತಿ ಸಮಾದಪೇತಿ ಸಮುತ್ತೇಜೇತಿ ಸಪ್ಪಹಂಸೇತಿ. ತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಟ್ಠಿಂ ಕತ್ವಾ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಚೇತಸಾ ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ ಓಹಿತಸೋತಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ವಿಚಕ್ಖುಕಮ್ಮಾಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಮಹನ್ತಂ ಭಯಭೇರವಂ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ಅಪಿಸ್ಸುದಂ ಪಥವೀ ಮಞ್ಞೇ ಉನ್ದ್ರೀಯತಿ [ಉದ್ರೀಯತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ) ಉ + ದರ + ಯ + ತಿ = ಉದ್ರೀಯತಿ]. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು, ಏಸಾ ಪಥವೀ ಮಞ್ಞೇ ಉನ್ದ್ರೀಯತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭಗವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನೇಸಾ ಭಿಕ್ಖು ಪಥವೀ ಉನ್ದ್ರೀಯತಿ. ಮಾರೋ ಏಸೋ ಪಾಪಿಮಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಿಚಕ್ಖುಕಮ್ಮಾಯ ಆಗತೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ‘‘ಮಾರೋ ಅಯಂ ಪಾಪಿಮಾ’’ ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಮಾರಂ ಪಾಪಿಮನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ರೂಪಾ ಸದ್ದಾ ರಸಾ ಗನ್ಧಾ, ಫಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಚ ಕೇವಲಾ;

ಏತಂ ಲೋಕಾಮಿಸಂ ಘೋರಂ, ಏತ್ಥ ಲೋಕೋ ವಿಮುಚ್ಛಿತೋ.

‘‘ಏತಞ್ಚ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ, ಸತೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾವಕೋ;

ಮಾರಧೇಯ್ಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ, ಆದಿಚ್ಚೋವ ವಿರೋಚತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ…ಪೇ… ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೮. ಪಿಣ್ಡಸುತ್ತಂ

೧೫೪. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಮಗಧೇಸು ವಿಹರತಿ ಪಞ್ಚಸಾಲಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಪಞ್ಚಸಾಲಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ ಕುಮಾರಿಕಾನಂ ಪಾಹುನಕಾನಿ ಭವನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಪಞ್ಚಸಾಲಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಪಞ್ಚಸಾಲೇಯ್ಯಕಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾ ಮಾರೇನ ಪಾಪಿಮತಾ ಅನ್ವಾವಿಟ್ಠಾ ಭವನ್ತಿ – ಮಾ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಪಿಣ್ಡಮಲತ್ಥಾತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಯಥಾಧೋತೇನ ಪತ್ತೇನ ಪಞ್ಚಸಾಲಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ ತಥಾಧೋತೇನ [ಯಥಾಧೋತೇನ (?)] ಪತ್ತೇನ ಪಟಿಕ್ಕಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಪಿ ತ್ವಂ, ಸಮಣ, ಪಿಣ್ಡಮಲತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ತಥಾ ನು ತ್ವಂ, ಪಾಪಿಮ, ಅಕಾಸಿ ಯಥಾಹಂ ಪಿಣ್ಡಂ ನ ಲಭೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಪಞ್ಚಸಾಲಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತು. ತಥಾಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಯಥಾ ಭಗವಾ ಪಿಣ್ಡಂ ಲಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವಿ ಮಾರೋ, ಆಸಜ್ಜ ನಂ ತಥಾಗತಂ;

ಕಿಂ ನು ಮಞ್ಞಸಿ ಪಾಪಿಮ, ನ ಮೇ ಪಾಪಂ ವಿಪಚ್ಚತಿ.

‘‘ಸುಸುಖಂ ವತ ಜೀವಾಮ, ಯೇಸಂ ನೋ ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚನಂ;

ಪೀತಿಭಕ್ಖಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ, ದೇವಾ ಆಭಸ್ಸರಾ ಯಥಾ’’ತಿ.

೯. ಕಸ್ಸಕಸುತ್ತಂ

೧೫೫. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಿಬ್ಬಾನಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾಯ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತಿ ಸಮಾದಪೇತಿ ಸಮುತ್ತೇಜೇತಿ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತಿ. ತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಟ್ಠಿಂ ಕತ್ವಾ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಚೇತಸಾ ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ ಓಹಿತಸೋತಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರಸ್ಸ ಪಾಪಿಮತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಿಬ್ಬಾನಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾಯ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ…ಪೇ… ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ವಿಚಕ್ಖುಕಮ್ಮಾಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಕಸ್ಸಕವಣ್ಣಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ನಙ್ಗಲಂ ಖನ್ಧೇ ಕರಿತ್ವಾ ದೀಘಪಾಚನಯಟ್ಠಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಹಟಹಟಕೇಸೋ ಸಾಣಸಾಟಿನಿವತ್ಥೋ ಕದ್ದಮಮಕ್ಖಿತೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಪಿ, ಸಮಣ, ಬಲೀಬದ್ದೇ ಅದ್ದಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಪಾಪಿಮ, ತೇ ಬಲೀಬದ್ದೇಹೀ’’ತಿ? ‘‘ಮಮೇವ, ಸಮಣ, ಚಕ್ಖು, ಮಮ ರೂಪಾ, ಮಮ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ. ಕುಹಿಂ ಮೇ, ಸಮಣ, ಗನ್ತ್ವಾ ಮೋಕ್ಖಸಿ? ಮಮೇವ, ಸಮಣ, ಸೋತಂ, ಮಮ ಸದ್ದಾ…ಪೇ… ಮಮೇವ, ಸಮಣ, ಘಾನಂ, ಮಮ ಗನ್ಧಾ; ಮಮೇವ, ಸಮಣ, ಜಿವ್ಹಾ, ಮಮ ರಸಾ; ಮಮೇವ, ಸಮಣ, ಕಾಯೋ, ಮಮ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ; ಮಮೇವ, ಸಮಣ, ಮನೋ, ಮಮ ಧಮ್ಮಾ, ಮಮ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ. ಕುಹಿಂ ಮೇ, ಸಮಣ, ಗನ್ತ್ವಾ ಮೋಕ್ಖಸೀ’’ತಿ?

‘‘ತವೇವ, ಪಾಪಿಮ, ಚಕ್ಖು, ತವ ರೂಪಾ, ತವ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ. ಯತ್ಥ ಚ ಖೋ, ಪಾಪಿಮ, ನತ್ಥಿ ಚಕ್ಖು, ನತ್ಥಿ ರೂಪಾ, ನತ್ಥಿ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ, ಅಗತಿ ತವ ತತ್ಥ, ಪಾಪಿಮ. ತವೇವ, ಪಾಪಿಮ, ಸೋತಂ, ತವ ಸದ್ದಾ, ತವ ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ. ಯತ್ಥ ಚ ಖೋ, ಪಾಪಿಮ, ನತ್ಥಿ ಸೋತಂ, ನತ್ಥಿ ಸದ್ದಾ, ನತ್ಥಿ ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ, ಅಗತಿ ತವ ತತ್ಥ, ಪಾಪಿಮ. ತವೇವ, ಪಾಪಿಮ, ಘಾನಂ, ತವ ಗನ್ಧಾ, ತವ ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ. ಯತ್ಥ ಚ ಖೋ, ಪಾಪಿಮ, ನತ್ಥಿ ಘಾನಂ, ನತ್ಥಿ ಗನ್ಧಾ, ನತ್ಥಿ ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ, ಅಗತಿ ತವ ತತ್ಥ, ಪಾಪಿಮ. ತವೇವ, ಪಾಪಿಮ, ಜಿವ್ಹಾ, ತವ ರಸಾ, ತವ ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ…ಪೇ… ತವೇವ, ಪಾಪಿಮ, ಕಾಯೋ, ತವ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ, ತವ ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ…ಪೇ… ತವೇವ, ಪಾಪಿಮ, ಮನೋ, ತವ ಧಮ್ಮಾ, ತವ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ. ಯತ್ಥ ಚ ಖೋ, ಪಾಪಿಮ, ನತ್ಥಿ ಮನೋ, ನತ್ಥಿ ಧಮ್ಮಾ, ನತ್ಥಿ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸವಿಞ್ಞಾಣಾಯತನಂ, ಅಗತಿ ತವ ತತ್ಥ, ಪಾಪಿಮಾ’’ತಿ.

‘‘ಯಂ ವದನ್ತಿ ಮಮ ಯಿದನ್ತಿ, ಯೇ ವದನ್ತಿ ಮಮನ್ತಿ ಚ;

ಏತ್ಥ ಚೇ ತೇ ಮನೋ ಅತ್ಥಿ, ನ ಮೇ ಸಮಣ ಮೋಕ್ಖಸೀ’’ತಿ.

‘‘ಯಂ ವದನ್ತಿ ನ ತಂ ಮಯ್ಹಂ, ಯೇ ವದನ್ತಿ ನ ತೇ ಅಹಂ;

ಏವಂ ಪಾಪಿಮ ಜಾನಾಹಿ, ನ ಮೇ ಮಗ್ಗಮ್ಪಿ ದಕ್ಖಸೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ…ಪೇ… ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೧೦. ರಜ್ಜಸುತ್ತಂ

೧೫೬. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಲೇಸು ವಿಹರತಿ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ [ಹಿಮವನ್ತಪಸ್ಸೇ (ಸೀ.)] ಅರಞ್ಞಕುಟಿಕಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಸಕ್ಕಾ ನು ಖೋ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತುಂ ಅಹನಂ ಅಘಾತಯಂ ಅಜಿನಂ ಅಜಾಪಯಂ ಅಸೋಚಂ ಅಸೋಚಾಪಯಂ ಧಮ್ಮೇನಾ’’ತಿ?

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಭಗವತೋ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಾರೇತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ರಜ್ಜಂ, ಕಾರೇತು, ಸುಗತೋ, ರಜ್ಜಂ ಅಹನಂ ಅಘಾತಯಂ ಅಜಿನಂ ಅಜಾಪಯಂ ಅಸೋಚಂ ಅಸೋಚಾಪಯಂ ಧಮ್ಮೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ಮೇ ತ್ವಂ, ಪಾಪಿಮ, ಪಸ್ಸಸಿ ಯಂ ಮಂ ತ್ವಂ ಏವಂ ವದೇಸಿ – ‘ಕಾರೇತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ರಜ್ಜಂ, ಕಾರೇತು ಸುಗತೋ, ರಜ್ಜಂ ಅಹನಂ ಅಘಾತಯಂ ಅಜಿನಂ ಅಜಾಪಯಂ ಅಸೋಚಂ ಅಸೋಚಾಪಯಂ ಧಮ್ಮೇನಾ’’’ತಿ? ‘‘ಭಗವತಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಯಾನೀಕತಾ ವತ್ಥುಕತಾ ಅನುಟ್ಠಿತಾ ಪರಿಚಿತಾ ಸುಸಮಾರದ್ಧಾ. ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಚ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪಬ್ಬತರಾಜಂ ಸುವಣ್ಣಂ ತ್ವೇವ ಅಧಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಸುವಣ್ಣಞ್ಚ ಪನಸ್ಸಾ’’ತಿ [ಸುವಣ್ಣಪಬ್ಬತಸ್ಸಾತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಸುವಣ್ಣಞ್ಚ ಪಬ್ಬತಸ್ಸಾತಿ (ಪೀ.)].

‘‘ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಸುವಣ್ಣಸ್ಸ, ಜಾತರೂಪಸ್ಸ ಕೇವಲೋ;

ದ್ವಿತ್ತಾವ ನಾಲಮೇಕಸ್ಸ, ಇತಿ ವಿದ್ವಾ ಸಮಞ್ಚರೇ.

‘‘ಯೋ ದುಕ್ಖಮದ್ದಕ್ಖಿ ಯತೋನಿದಾನಂ,

ಕಾಮೇಸು ಸೋ ಜನ್ತು ಕಥಂ ನಮೇಯ್ಯ;

ಉಪಧಿಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸಙ್ಗೋತಿ ಲೋಕೇ,

ತಸ್ಸೇವ ಜನ್ತು ವಿನಯಾಯ ಸಿಕ್ಖೇ’’ತಿ.

ದುತಿಯೋ ವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಪಾಸಾಣೋ ಸೀಹೋ ಸಕಲಿಕಂ [ಸಕ್ಖಲಿಕಂ (ಕ.)], ಪತಿರೂಪಞ್ಚ ಮಾನಸಂ;

ಪತ್ತಂ ಆಯತನಂ ಪಿಣ್ಡಂ, ಕಸ್ಸಕಂ ರಜ್ಜೇನ ತೇ ದಸಾತಿ.