೫. ಆದಿತ್ತವಗ್ಗೋ

೧. ಆದಿತ್ತಸುತ್ತಂ

೪೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರಾ ದೇವತಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ಜೇತವನಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಸಾ ದೇವತಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಆದಿತ್ತಸ್ಮಿಂ ಅಗಾರಸ್ಮಿಂ, ಯಂ ನೀಹರತಿ ಭಾಜನಂ;

ತಂ ತಸ್ಸ ಹೋತಿ ಅತ್ಥಾಯ, ನೋ ಚ ಯಂ ತತ್ಥ ಡಯ್ಹತಿ.

‘‘ಏವಂ ಆದಿತ್ತಕೋ ಲೋಕೋ, ಜರಾಯ ಮರಣೇನ ಚ;

ನೀಹರೇಥೇವ ದಾನೇನ, ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ ಸುನೀಹತಂ.

‘‘ದಿನ್ನಂ ಸುಖಫಲಂ ಹೋತಿ, ನಾದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ ತಂ ತಥಾ;

ಚೋರಾ ಹರನ್ತಿ ರಾಜಾನೋ, ಅಗ್ಗಿ ಡಹತಿ ನಸ್ಸತಿ.

‘‘ಅಥ ಅನ್ತೇನ ಜಹತಿ, ಸರೀರಂ ಸಪರಿಗ್ಗಹಂ;

ಏತದಞ್ಞಾಯ ಮೇಧಾವೀ, ಭುಞ್ಜೇಥ ಚ ದದೇಥ ಚ;

ದತ್ವಾ ಚ ಭುತ್ವಾ ಚ ಯಥಾನುಭಾವಂ;

ಅನಿನ್ದಿತೋ ಸಗ್ಗಮುಪೇತಿ ಠಾನ’’ನ್ತಿ.

೨. ಕಿಂದದಸುತ್ತಂ

೪೨. ‘‘ಕಿಂದದೋ ಬಲದೋ ಹೋತಿ, ಕಿಂದದೋ ಹೋತಿ ವಣ್ಣದೋ;

ಕಿಂದದೋ ಸುಖದೋ ಹೋತಿ, ಕಿಂದದೋ ಹೋತಿ ಚಕ್ಖುದೋ;

ಕೋ ಚ ಸಬ್ಬದದೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಮೇ ಅಕ್ಖಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ’’ತಿ.

‘‘ಅನ್ನದೋ ಬಲದೋ ಹೋತಿ, ವತ್ಥದೋ ಹೋತಿ ವಣ್ಣದೋ;

ಯಾನದೋ ಸುಖದೋ ಹೋತಿ, ದೀಪದೋ ಹೋತಿ ಚಕ್ಖುದೋ.

‘‘ಸೋ ಚ ಸಬ್ಬದದೋ ಹೋತಿ, ಯೋ ದದಾತಿ ಉಪಸ್ಸಯಂ;

ಅಮತಂ ದದೋ ಚ ಸೋ ಹೋತಿ, ಯೋ ಧಮ್ಮಮನುಸಾಸತೀ’’ತಿ.

೩. ಅನ್ನಸುತ್ತಂ

೪೩. ‘‘ಅನ್ನಮೇವಾಭಿನನ್ದನ್ತಿ, ಉಭಯೇ ದೇವಮಾನುಸಾ;

ಅಥ ಕೋ ನಾಮ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ, ಯಂ ಅನ್ನಂ ನಾಭಿನನ್ದತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯೇ ನಂ ದದನ್ತಿ ಸದ್ಧಾಯ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ;

ತಮೇವ ಅನ್ನಂ ಭಜತಿ, ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪರಮ್ಹಿ ಚ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ವಿನೇಯ್ಯ ಮಚ್ಛೇರಂ, ದಜ್ಜಾ ದಾನಂ ಮಲಾಭಿಭೂ;

ಪುಞ್ಞಾನಿ ಪರಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಾಣಿನ’’ನ್ತಿ.

೪. ಏಕಮೂಲಸುತ್ತಂ

೪೪. ‘‘ಏಕಮೂಲಂ ದ್ವಿರಾವಟ್ಟಂ, ತಿಮಲಂ ಪಞ್ಚಪತ್ಥರಂ;

ಸಮುದ್ದಂ ದ್ವಾದಸಾವಟ್ಟಂ, ಪಾತಾಲಂ ಅತರೀ ಇಸೀ’’ತಿ.

೫. ಅನೋಮಸುತ್ತಂ

೪೫. ‘‘ಅನೋಮನಾಮಂ ನಿಪುಣತ್ಥದಸ್ಸಿಂ, ಪಞ್ಞಾದದಂ ಕಾಮಾಲಯೇ ಅಸತ್ತಂ;

ತಂ ಪಸ್ಸಥ ಸಬ್ಬವಿದುಂ ಸುಮೇಧಂ, ಅರಿಯೇ ಪಥೇ ಕಮಮಾನಂ ಮಹೇಸಿ’’ನ್ತಿ.

೬. ಅಚ್ಛರಾಸುತ್ತಂ

೪೬. ‘‘ಅಚ್ಛರಾಗಣಸಙ್ಘುಟ್ಠಂ, ಪಿಸಾಚಗಣಸೇವಿತಂ;

ವನನ್ತಂ ಮೋಹನಂ ನಾಮ, ಕಥಂ ಯಾತ್ರಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘ಉಜುಕೋ ನಾಮ ಸೋ ಮಗ್ಗೋ, ಅಭಯಾ ನಾಮ ಸಾ ದಿಸಾ;

ರಥೋ ಅಕೂಜನೋ ನಾಮ, ಧಮ್ಮಚಕ್ಕೇಹಿ ಸಂಯುತೋ.

‘‘ಹಿರೀ ತಸ್ಸ ಅಪಾಲಮ್ಬೋ, ಸತ್ಯಸ್ಸ ಪರಿವಾರಣಂ;

ಧಮ್ಮಾಹಂ ಸಾರಥಿಂ ಬ್ರೂಮಿ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಪುರೇಜವಂ.

‘‘ಯಸ್ಸ ಏತಾದಿಸಂ ಯಾನಂ, ಇತ್ಥಿಯಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಾ;

ಸ ವೇ ಏತೇನ ಯಾನೇನ, ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿ.

೭. ವನರೋಪಸುತ್ತಂ

೪೭. ‘‘ಕೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ಸದಾ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತಿ;

ಧಮ್ಮಟ್ಠಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಕೇ ಜನಾ ಸಗ್ಗಗಾಮಿನೋ’’ತಿ.

‘‘ಆರಾಮರೋಪಾ ವನರೋಪಾ, ಯೇ ಜನಾ ಸೇತುಕಾರಕಾ;

ಪಪಞ್ಚ ಉದಪಾನಞ್ಚ, ಯೇ ದದನ್ತಿ ಉಪಸ್ಸಯಂ.

‘‘ತೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ಸದಾ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತಿ;

ಧಮ್ಮಟ್ಠಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ, ತೇ ಜನಾ ಸಗ್ಗಗಾಮಿನೋ’’ತಿ.

೮. ಜೇತವನಸುತ್ತಂ

೪೮. ‘‘ಇದಞ್ಹಿ ತಂ ಜೇತವನಂ, ಇಸಿಸಙ್ಘನಿಸೇವಿತಂ;

ಆವುತ್ಥಂ [ಆವುಟ್ಠಂ (ಕ.)] ಧಮ್ಮರಾಜೇನ, ಪೀತಿಸಞ್ಜನನಂ ಮಮ.

‘‘ಕಮ್ಮಂ ವಿಜ್ಜಾ ಚ ಧಮ್ಮೋ ಚ, ಸೀಲಂ ಜೀವಿತಮುತ್ತಮಂ;

ಏತೇನ ಮಚ್ಚಾ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ, ನ ಗೋತ್ತೇನ ಧನೇನ ವಾ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ಪೋಸೋ, ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ ಅತ್ಥಮತ್ತನೋ;

ಯೋನಿಸೋ ವಿಚಿನೇ ಧಮ್ಮಂ, ಏವಂ ತತ್ಥ ವಿಸುಜ್ಝತಿ.

‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತೋವ ಪಞ್ಞಾಯ, ಸೀಲೇನ ಉಪಸಮೇನ ಚ;

ಯೋಪಿ ಪಾರಙ್ಗತೋ ಭಿಕ್ಖು, ಏತಾವಪರಮೋ ಸಿಯಾ’’ತಿ.

೯. ಮಚ್ಛರಿಸುತ್ತಂ

೪೯. ‘‘ಯೇಧ ಮಚ್ಛರಿನೋ ಲೋಕೇ, ಕದರಿಯಾ ಪರಿಭಾಸಕಾ;

ಅಞ್ಞೇಸಂ ದದಮಾನಾನಂ, ಅನ್ತರಾಯಕರಾ ನರಾ.

‘‘ಕೀದಿಸೋ ತೇಸಂ ವಿಪಾಕೋ, ಸಮ್ಪರಾಯೋ ಚ ಕೀದಿಸೋ;

ಭಗವನ್ತಂ ಪುಟ್ಠುಮಾಗಮ್ಮ, ಕಥಂ ಜಾನೇಮು ತಂ ಮಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯೇಧ ಮಚ್ಛರಿನೋ ಲೋಕೇ, ಕದರಿಯಾ ಪರಿಭಾಸಕಾ;

ಅಞ್ಞೇಸಂ ದದಮಾನಾನಂ, ಅನ್ತರಾಯಕರಾ ನರಾ.

‘‘ನಿರಯಂ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ, ಯಮಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜರೇ;

ಸಚೇ ಏನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ, ದಲಿದ್ದೇ ಜಾಯರೇ ಕುಲೇ.

‘‘ಚೋಳಂ ಪಿಣ್ಡೋ ರತೀ ಖಿಡ್ಡಾ, ಯತ್ಥ ಕಿಚ್ಛೇನ ಲಬ್ಭತಿ;

ಪರತೋ ಆಸೀಸರೇ [ಆಸಿಂಸರೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಬಾಲಾ, ತಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ;

ದಿಟ್ಠೇ ಧಮ್ಮೇಸ ವಿಪಾಕೋ, ಸಮ್ಪರಾಯೇ [ಸಮ್ಪರಾಯೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಚ ದುಗ್ಗತೀ’’ತಿ.

‘‘ಇತಿಹೇತಂ ವಿಜಾನಾಮ, ಅಞ್ಞಂ ಪುಚ್ಛಾಮ ಗೋತಮ;

ಯೇಧ ಲದ್ಧಾ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ, ವದಞ್ಞೂ ವೀತಮಚ್ಛರಾ.

‘‘ಬುದ್ಧೇ ಪಸನ್ನಾ ಧಮ್ಮೇ ಚ, ಸಙ್ಘೇ ಚ ತಿಬ್ಬಗಾರವಾ;

ಕೀದಿಸೋ ತೇಸಂ ವಿಪಾಕೋ, ಸಮ್ಪರಾಯೋ ಚ ಕೀದಿಸೋ;

ಭಗವನ್ತಂ ಪುಟ್ಠುಮಾಗಮ್ಮ, ಕಥಂ ಜಾನೇಮು ತಂ ಮಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯೇಧ ಲದ್ಧಾ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ, ವದಞ್ಞೂ ವೀತಮಚ್ಛರಾ;

ಬುದ್ಧೇ ಪಸನ್ನಾ ಧಮ್ಮೇ ಚ, ಸಙ್ಘೇ ಚ ತಿಬ್ಬಗಾರವಾ;

ಏತೇ ಸಗ್ಗಾ [ಸಗ್ಗೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಪಕಾಸನ್ತಿ, ಯತ್ಥ ತೇ ಉಪಪಜ್ಜರೇ.

‘‘ಸಚೇ ಏನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ, ಅಡ್ಢೇ ಆಜಾಯರೇ ಕುಲೇ;

ಚೋಳಂ ಪಿಣ್ಡೋ ರತೀ ಖಿಡ್ಡಾ, ಯತ್ಥಾಕಿಚ್ಛೇನ ಲಬ್ಭತಿ.

‘‘ಪರಸಮ್ಭತೇಸು ಭೋಗೇಸು, ವಸವತ್ತೀವ ಮೋದರೇ;

ದಿಟ್ಠೇ ಧಮ್ಮೇಸ ವಿಪಾಕೋ, ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ಸುಗ್ಗತೀ’’ತಿ.

೧೦. ಘಟೀಕಾರಸುತ್ತಂ

೫೦. ‘‘ಅವಿಹಂ ಉಪಪನ್ನಾಸೇ, ವಿಮುತ್ತಾ ಸತ್ತ ಭಿಕ್ಖವೋ;

ರಾಗದೋಸಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ತಿಣ್ಣಾ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕೇ ಚ ತೇ ಅತರುಂ ಪಙ್ಕಂ [ಸಙ್ಗಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)], ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಂ ಸುದುತ್ತರಂ;

ಕೇ ಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ದಿಬ್ಬಯೋಗಂ ಉಪಚ್ಚಗು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಉಪಕೋ ಪಲಗಣ್ಡೋ ಚ, ಪುಕ್ಕುಸಾತಿ ಚ ತೇ ತಯೋ;

ಭದ್ದಿಯೋ ಖಣ್ಡದೇವೋ ಚ, ಬಾಹುರಗ್ಗಿ ಚ ಸಿಙ್ಗಿಯೋ [ಬಹುದನ್ತೀ ಚ ಪಿಙ್ಗಯೋ (ಸೀ.)];

ತೇ ಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ದಿಬ್ಬಯೋಗಂ ಉಪಚ್ಚಗು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕುಸಲೀ ಭಾಸಸೀ ತೇಸಂ, ಮಾರಪಾಸಪ್ಪಹಾಯಿನಂ;

ಕಸ್ಸ ತೇ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಅಚ್ಛಿದುಂ ಭವಬನ್ಧನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಭಗವತಾ, ನಾಞ್ಞತ್ರ ತವ ಸಾಸನಾ;

ಯಸ್ಸ ತೇ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಅಚ್ಛಿದುಂ ಭವಬನ್ಧನಂ.

‘‘ಯತ್ಥ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಅಸೇಸಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ;

ತಂ ತೇ ಧಮ್ಮಂ ಇಧಞ್ಞಾಯ, ಅಚ್ಛಿದುಂ ಭವಬನ್ಧನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಗಮ್ಭೀರಂ ಭಾಸಸೀ ವಾಚಂ, ದುಬ್ಬಿಜಾನಂ ಸುದುಬ್ಬುಧಂ;

ಕಸ್ಸ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ವಾಚಂ ಭಾಸಸಿ ಈದಿಸ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕುಮ್ಭಕಾರೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ವೇಕಳಿಙ್ಗೇ [ವೇಹಳಿಙ್ಗೇ (ಸೀ.), ವೇಭಳಿಙ್ಗೇ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಘಟೀಕರೋ;

ಮಾತಾಪೇತ್ತಿಭರೋ ಆಸಿಂ, ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಉಪಾಸಕೋ.

‘‘ವಿರತೋ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ನಿರಾಮಿಸೋ;

ಅಹುವಾ ತೇ ಸಗಾಮೇಯ್ಯೋ, ಅಹುವಾ ತೇ ಪುರೇ ಸಖಾ.

‘‘ಸೋಹಮೇತೇ ಪಜಾನಾಮಿ, ವಿಮುತ್ತೇ ಸತ್ತ ಭಿಕ್ಖವೋ;

ರಾಗದೋಸಪರಿಕ್ಖೀಣೇ, ತಿಣ್ಣೇ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಏವಮೇತಂ ತದಾ ಆಸಿ, ಯಥಾ ಭಾಸಸಿ ಭಗ್ಗವ;

ಕುಮ್ಭಕಾರೋ ಪುರೇ ಆಸಿ, ವೇಕಳಿಙ್ಗೇ ಘಟೀಕರೋ;

ಮಾತಾಪೇತ್ತಿಭರೋ ಆಸಿ, ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಉಪಾಸಕೋ.

‘‘ವಿರತೋ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ನಿರಾಮಿಸೋ;

ಅಹುವಾ ಮೇ ಸಗಾಮೇಯ್ಯೋ, ಅಹುವಾ ಮೇ ಪುರೇ ಸಖಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇತಂ ಪುರಾಣಾನಂ, ಸಹಾಯಾನಂ ಅಹು ಸಙ್ಗಮೋ;

ಉಭಿನ್ನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾನಂ, ಸರೀರನ್ತಿಮಧಾರಿನ’’ನ್ತಿ.

ಆದಿತ್ತವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಆದಿತ್ತಂ ಕಿಂದದಂ ಅನ್ನಂ, ಏಕಮೂಲಅನೋಮಿಯಂ;

ಅಚ್ಛರಾವನರೋಪಜೇತಂ, ಮಚ್ಛರೇನ ಘಟೀಕರೋತಿ.