೧೦. ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾಸುತ್ತಂ

೪೫೩. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಗಜಙ್ಗಲಾಯಂ [ಕಜಙ್ಗಲಾಯಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಕಜ್ಜಙ್ಗಲಾಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ವಿಹರತಿ ಸುವೇಳುವನೇ [ವೇಳುವನೇ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಮುಖೇಲುವನೇ (ಸೀ. ಪೀ.)]. ಅಥ ಖೋ ಉತ್ತರೋ ಮಾಣವೋ ಪಾರಾಸಿವಿಯನ್ತೇವಾಸೀ [ಪಾರಾಸರಿಯನ್ತೇವಾಸೀ (ಸೀ. ಪೀ.), ಪಾರಾಸಿರಿಯನ್ತೇವಾಸೀ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಉತ್ತರಂ ಮಾಣವಂ ಪಾರಾಸಿವಿಯನ್ತೇವಾಸಿಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ದೇಸೇತಿ, ಉತ್ತರ, ಪಾರಾಸಿವಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಾವಕಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ದೇಸೇತಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾರಾಸಿವಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಾವಕಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ, ಉತ್ತರ, ದೇಸೇತಿ ಪಾರಾಸಿವಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಾವಕಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ನ ಸುಣಾತಿ – ಏವಂ ಖೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ದೇಸೇತಿ ಪಾರಾಸಿವಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಾವಕಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಖೋ, ಉತ್ತರ, ಅನ್ಧೋ ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಬಧಿರೋ ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ; ಯಥಾ ಪಾರಾಸಿವಿಯಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಚನಂ. ಅನ್ಧೋ ಹಿ, ಉತ್ತರ, ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಬಧಿರೋ ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ನ ಸುಣಾತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಉತ್ತರೋ ಮಾಣವೋ ಪಾರಾಸಿವಿಯನ್ತೇವಾಸೀ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಮಙ್ಕುಭೂತೋ ಪತ್ತಕ್ಖನ್ಧೋ ಅಧೋಮುಖೋ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನೋ ನಿಸೀದಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉತ್ತರಂ ಮಾಣವಂ ಪಾರಾಸಿವಿಯನ್ತೇವಾಸಿಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತಂ ಮಙ್ಕುಭೂತಂ ಪತ್ತಕ್ಖನ್ಧಂ ಅಧೋಮುಖಂ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಞ್ಞಥಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ದೇಸೇತಿ ಪಾರಾಸಿವಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಾವಕಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಂ, ಅಞ್ಞಥಾ ಚ ಪನಾನನ್ದ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏತಸ್ಸ, ಭಗವಾ, ಕಾಲೋ; ಏತಸ್ಸ, ಸುಗತ, ಕಾಲೋ ಯಂ ಭಗವಾ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಂ ದೇಸೇಯ್ಯ. ಭಗವತೋ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಾರೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನಹಾನನ್ದ, ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

೪೫೪. ‘‘ಕಥಞ್ಚಾನನ್ದ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ ಹೋತಿ? ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಸಙ್ಖತಂ ಓಳಾರಿಕಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ. ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತಂ ಯದಿದಂ – ಉಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಚಕ್ಖುಮಾ ಪುರಿಸೋ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ವಾ ನಿಮೀಲೇಯ್ಯ, ನಿಮೀಲೇತ್ವಾ ವಾ ಉಮ್ಮೀಲೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಏವಂಸೀಘಂ ಏವಂತುವಟಂ ಏವಂಅಪ್ಪಕಸಿರೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾನನ್ದ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರೂಪೇಸು.

೪೫೫. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಸಙ್ಖತಂ ಓಳಾರಿಕಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ. ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತಂ ಯದಿದಂ – ಉಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನೇವ ಅಚ್ಛರಂ [ಅಚ್ಛರಿಕಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಪಹರೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಏವಂಸೀಘಂ ಏವಂತುವಟಂ ಏವಂಅಪ್ಪಕಸಿರೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾನನ್ದ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಸದ್ದೇಸು.

೪೫೬. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಸಙ್ಖತಂ ಓಳಾರಿಕಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ. ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತಂ ಯದಿದಂ – ಉಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಈಸಕಂಪೋಣೇ [ಈಸಕಪೋಣೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಈಸಕಫಣೇ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.), ‘‘ಮಜ್ಝೇ ಉಚ್ಚಂ ಹುತ್ವಾ’’ತಿ ಟೀಕಾಯ ಸಂಸನ್ದಿತಬ್ಬಾ] ಪದುಮಪಲಾಸೇ [ಪದುಮಿನಿಪತ್ತೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಉದಕಫುಸಿತಾನಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ, ನ ಸಣ್ಠನ್ತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಏವಂಸೀಘಂ ಏವಂತುವಟಂ ಏವಂಅಪ್ಪಕಸಿರೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾನನ್ದ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಗನ್ಧೇಸು.

೪೫೭. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಸಙ್ಖತಂ ಓಳಾರಿಕಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ. ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತಂ ಯದಿದಂ – ಉಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಜಿವ್ಹಗ್ಗೇ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ಸಂಯೂಹಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನ ವಮೇಯ್ಯ [ಸನ್ಧಮೇಯ್ಯ (ಕ.)]; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಏವಂಸೀಘಂ ಏವಂತುವಟಂ ಏವಂಅಪ್ಪಕಸಿರೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾನನ್ದ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರಸೇಸು.

೪೫೮. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಸಙ್ಖತಂ ಓಳಾರಿಕಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ. ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತಂ ಯದಿದಂ – ಉಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸಮಿಞ್ಜಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಪಸಾರೇಯ್ಯ, ಪಸಾರಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಸಮಿಞ್ಜೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಏವಂಸೀಘಂ ಏವಂತುವಟಂ ಏವಂಅಪ್ಪಕಸಿರೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾನನ್ದ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇಸು.

೪೫೯. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಸಙ್ಖತಂ ಓಳಾರಿಕಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ. ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತಂ ಯದಿದಂ – ಉಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ದಿವಸಂಸನ್ತತ್ತೇ [ದಿವಸಸನ್ತೇತ್ತೇ (ಸೀ.)] ಅಯೋಕಟಾಹೇ ದ್ವೇ ವಾ ತೀಣಿ ವಾ ಉದಕಫುಸಿತಾನಿ ನಿಪಾತೇಯ್ಯ. ದನ್ಧೋ, ಆನನ್ದ, ಉದಕಫುಸಿತಾನಂ ನಿಪಾತೋ, ಅಥ ಖೋ ನಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಪರಿಯಾದಾನಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಏವಂಸೀಘಂ ಏವಂತುವಟಂ ಏವಂಅಪ್ಪಕಸಿರೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಮನಾಪಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸಣ್ಠಾತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾನನ್ದ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ ಹೋತಿ.

೪೬೦. ‘‘ಕಥಞ್ಚಾನನ್ದ, ಸೇಖೋ ಹೋತಿ ಪಾಟಿಪದೋ? ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ಸೋ ತೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಮನಾಪೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಅಮನಾಪೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇನ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ಹರಾಯತಿ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ…, ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ಸೋ ತೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಮನಾಪೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಅಮನಾಪೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇನ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ಹರಾಯತಿ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಸೇಖೋ ಹೋತಿ ಪಾಟಿಪದೋ.

೪೬೧. ‘‘ಕಥಞ್ಚಾನನ್ದ, ಅರಿಯೋ ಹೋತಿ ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ? ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ಸೋ ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘ಪಟಿಕೂಲೇ [ಪಟಿಕ್ಕೂಲೇ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘ಪಟಿಕೂಲಞ್ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಞ್ಚ ತದುಭಯಂ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರೇಯ್ಯಂ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ’ತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ.

೪೬೨. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಮನಾಪಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ. ಸೋ ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘ಪಟಿಕೂಲೇ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘ಪಟಿಕೂಲಞ್ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಞ್ಚ ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರೇಯ್ಯಂ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ’ತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ. ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಅರಿಯೋ ಹೋತಿ ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ.

೪೬೩. ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ದೇಸಿತಾ ಮಯಾ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಅನುತ್ತರಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ, ದೇಸಿತೋ ಸೇಖೋ ಪಾಟಿಪದೋ, ದೇಸಿತೋ ಅರಿಯೋ ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ. ಯಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಸತ್ಥಾರಾ ಕರಣೀಯಂ ಸಾವಕಾನಂ ಹಿತೇಸಿನಾ ಅನುಕಮ್ಪಕೇನ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ, ಕತಂ ವೋ ತಂ ಮಯಾ. ಏತಾನಿ, ಆನನ್ದ, ರುಕ್ಖಮೂಲಾನಿ, ಏತಾನಿ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಿ, ಝಾಯಥಾನನ್ದ, ಮಾ ಪಮಾದತ್ಥ, ಮಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ಅಹುವತ್ಥ. ಅಯಂ ವೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನುಸಾಸನೀ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದೀತಿ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ದಸಮಂ.

ಸಳಾಯತನವಗ್ಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ ಪಞ್ಚಮೋ.