೯. ಅರಣವಿಭಙ್ಗಸುತ್ತಂ

೩೨೩. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅರಣವಿಭಙ್ಗಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ನ ಕಾಮಸುಖಮನುಯುಞ್ಜೇಯ್ಯ ಹೀನಂ ಗಮ್ಮಂ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ನ ಚ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಮನುಯುಞ್ಜೇಯ್ಯ ದುಕ್ಖಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ. ಏತೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ [ಏತೇ ಖೋ (ಸೀ.), ಏತೇ ತೇ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)], ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ಅನುಪಗಮ್ಮ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಾ, ಚಕ್ಖುಕರಣೀ ಞಾಣಕರಣೀ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಉಸ್ಸಾದನಞ್ಚ ಜಞ್ಞಾ, ಅಪಸಾದನಞ್ಚ ಜಞ್ಞಾ; ಉಸ್ಸಾದನಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ಅಪಸಾದನಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ನೇವುಸ್ಸಾದೇಯ್ಯ, ನ ಅಪಸಾದೇಯ್ಯ [ನಾಪಸಾದೇಯ್ಯ (ಸೀ.)], ಧಮ್ಮಮೇವ ದೇಸೇಯ್ಯ. ಸುಖವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಜಞ್ಞಾ; ಸುಖವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಞತ್ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸುಖಮನುಯುಞ್ಜೇಯ್ಯ. ರಹೋವಾದಂ ನ ಭಾಸೇಯ್ಯ, ಸಮ್ಮುಖಾ ನ ಖೀಣಂ [ನಾತಿಖೀಣಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಭಣೇ. ಅತರಮಾನೋವ ಭಾಸೇಯ್ಯ, ನೋ ತರಮಾನೋ. ಜನಪದನಿರುತ್ತಿಂ ನಾಭಿನಿವೇಸೇಯ್ಯ, ಸಮಞ್ಞಂ ನಾತಿಧಾವೇಯ್ಯಾತಿ – ಅಯಮುದ್ದೇಸೋ ಅರಣವಿಭಙ್ಗಸ್ಸ.

೩೨೪. ‘‘‘ನ ಕಾಮಸುಖಮನುಯುಞ್ಜೇಯ್ಯ ಹೀನಂ ಗಮ್ಮಂ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ನ ಚ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಮನುಯುಞ್ಜೇಯ್ಯ ದುಕ್ಖಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ; ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯೋ ಕಾಮಪಟಿಸನ್ಧಿಸುಖಿನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಾನುಯೋಗೋ ಹೀನೋ ಗಮ್ಮೋ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕೋ ಅನರಿಯೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ಯೋ ಕಾಮಪಟಿಸನ್ಧಿಸುಖಿನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಾನುಯೋಗಂ ಅನನುಯೋಗೋ ಹೀನಂ ಗಮ್ಮಂ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ಯೋ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋ ದುಕ್ಖೋ ಅನರಿಯೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ಯೋ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಂ ಅನನುಯೋಗೋ ದುಕ್ಖಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ‘ನ ಕಾಮಸುಖಮನುಯುಞ್ಜೇಯ್ಯ ಹೀನಂ ಗಮ್ಮಂ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ನ ಚ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುಞ್ಜೇಯ್ಯ ದುಕ್ಖಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೨೫. ‘‘‘ಏತೇ ಖೋ ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ಅನುಪಗಮ್ಮ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಾ, ಚಕ್ಖುಕರಣೀ ಞಾಣಕರಣೀ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತೀ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ, ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ, ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ, ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ, ಸಮ್ಮಾಸತಿ, ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ. ‘ಏತೇ ಖೋ ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ಅನುಪಗಮ್ಮ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಾ, ಚಕ್ಖುಕರಣೀ ಞಾಣಕರಣೀ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತೀ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ, ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೨೬. ‘‘‘ಉಸ್ಸಾದನಞ್ಚ ಜಞ್ಞಾ, ಅಪಸಾದನಞ್ಚ ಜಞ್ಞಾ; ಉಸ್ಸಾದನಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ಅಪಸಾದನಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ನೇವುಸ್ಸಾದೇಯ್ಯ, ನ ಅಪಸಾದೇಯ್ಯ, ಧಮ್ಮಮೇವ ದೇಸೇಯ್ಯಾ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಸ್ಸಾದನಾ ಚ ಹೋತಿ ಅಪಸಾದನಾ ಚ, ನೋ ಚ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ? ‘ಯೇ ಕಾಮಪಟಿಸನ್ಧಿಸುಖಿನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ಹೀನಂ ಗಮ್ಮಂ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದುಕ್ಖಾ ಸಉಪಘಾತಾ ಸಉಪಾಯಾಸಾ ಸಪರಿಳಾಹಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ [ಇತಿ ಪರಂ (ಕ.)] ಇತ್ಥೇಕೇ ಅಪಸಾದೇತಿ.

‘‘‘ಯೇ ಕಾಮಪಟಿಸನ್ಧಿಸುಖಿನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಾನುಯೋಗಂ ಅನನುಯುತ್ತಾ ಹೀನಂ ಗಮ್ಮಂ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅದುಕ್ಖಾ ಅನುಪಘಾತಾ ಅನುಪಾಯಾಸಾ ಅಪರಿಳಾಹಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಇತ್ಥೇಕೇ ಉಸ್ಸಾದೇತಿ.

‘‘‘ಯೇ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ದುಕ್ಖಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದುಕ್ಖಾ ಸಉಪಘಾತಾ ಸಉಪಾಯಾಸಾ ಸಪರಿಳಾಹಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಇತ್ಥೇಕೇ ಅಪಸಾದೇತಿ.

‘‘‘ಯೇ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಂ ಅನನುಯುತ್ತಾ ದುಕ್ಖಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅದುಕ್ಖಾ ಅನುಪಘಾತಾ ಅನುಪಾಯಾಸಾ ಅಪರಿಳಾಹಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಇತ್ಥೇಕೇ ಉಸ್ಸಾದೇತಿ.

‘‘‘ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಭವಸಂಯೋಜನಂ ಅಪ್ಪಹೀನಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದುಕ್ಖಾ ಸಉಪಘಾತಾ ಸಉಪಾಯಾಸಾ ಸಪರಿಳಾಹಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಇತ್ಥೇಕೇ ಅಪಸಾದೇತಿ.

‘‘‘ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಭವಸಂಯೋಜನಂ ಪಹೀನಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅದುಕ್ಖಾ ಅನುಪಘಾತಾ ಅನುಪಾಯಾಸಾ ಅಪರಿಳಾಹಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಇತ್ಥೇಕೇ ಉಸ್ಸಾದೇತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಸ್ಸಾದನಾ ಚ ಹೋತಿ ಅಪಸಾದನಾ ಚ, ನೋ ಚ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ.

೩೨೭. ‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನೇವುಸ್ಸಾದನಾ ಹೋತಿ ನ ಅಪಸಾದನಾ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಚ [ಧಮ್ಮದೇಸನಾವ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]? ‘ಯೇ ಕಾಮಪಟಿಸನ್ಧಿಸುಖಿನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ಹೀನಂ ಗಮ್ಮಂ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದುಕ್ಖಾ ಸಉಪಘಾತಾ ಸಉಪಾಯಾಸಾ ಸಪರಿಳಾಹಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ನ ಏವಮಾಹ. ‘ಅನುಯೋಗೋ ಚ ಖೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಧಮ್ಮಮೇವ ದೇಸೇತಿ.

‘‘‘ಯೇ ಕಾಮಪಟಿಸನ್ಧಿಸುಖಿನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಾನುಯೋಗಂ ಅನನುಯುತ್ತಾ ಹೀನಂ ಗಮ್ಮಂ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅದುಕ್ಖಾ ಅನುಪಘಾತಾ ಅನುಪಾಯಾಸಾ ಅಪರಿಳಾಹಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ನ ಏವಮಾಹ. ‘ಅನನುಯೋಗೋ ಚ ಖೋ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಧಮ್ಮಮೇವ ದೇಸೇತಿ.

‘‘‘ಯೇ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ದುಕ್ಖಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದುಕ್ಖಾ ಸಉಪಘಾತಾ ಸಉಪಾಯಾಸಾ ಸಪರಿಳಾಹಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ನ ಏವಮಾಹ. ‘ಅನುಯೋಗೋ ಚ ಖೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಧಮ್ಮಮೇವ ದೇಸೇತಿ.

‘‘‘ಯೇ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಂ ಅನನುಯುತ್ತಾ ದುಕ್ಖಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅದುಕ್ಖಾ ಅನುಪಘಾತಾ ಅನುಪಾಯಾಸಾ ಅಪರಿಳಾಹಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ನ ಏವಮಾಹ. ‘ಅನನುಯೋಗೋ ಚ ಖೋ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಧಮ್ಮಮೇವ ದೇಸೇತಿ.

‘‘‘ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಭವಸಂಯೋಜನಂ ಅಪ್ಪಹೀನಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದುಕ್ಖಾ ಸಉಪಘಾತಾ ಸಉಪಾಯಾಸಾ ಸಪರಿಳಾಹಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ನ ಏವಮಾಹ. ‘ಭವಸಂಯೋಜನೇ ಚ ಖೋ ಅಪ್ಪಹೀನೇ ಭವೋಪಿ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ಹೋತೀ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಧಮ್ಮಮೇವ ದೇಸೇತಿ.

‘‘‘ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಭವಸಂಯೋಜನಂ ಪಹೀನಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅದುಕ್ಖಾ ಅನುಪಘಾತಾ ಅನುಪಾಯಾಸಾ ಅಪರಿಳಾಹಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ – ನ ಏವಮಾಹ. ‘ಭವಸಂಯೋಜನೇ ಚ ಖೋ ಪಹೀನೇ ಭವೋಪಿ ಪಹೀನೋ ಹೋತೀ’ತಿ – ಇತಿ ವದಂ ಧಮ್ಮಮೇವ ದೇಸೇತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನೇವುಸ್ಸಾದನಾ ಹೋತಿ ನ ಅಪಸಾದನಾ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಚ. ‘ಉಸ್ಸಾದನಞ್ಚ ಜಞ್ಞಾ, ಅಪಸಾದನಞ್ಚ ಜಞ್ಞಾ; ಉಸ್ಸಾದನಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ಅಪಸಾದನಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ನೇವುಸ್ಸಾದೇಯ್ಯ, ನ ಅಪಸಾದೇಯ್ಯ, ಧಮ್ಮಮೇವ ದೇಸೇಯ್ಯಾ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೨೮. ‘‘‘ಸುಖವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಜಞ್ಞಾ; ಸುಖವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಞತ್ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸುಖಮನುಯುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಗುಣಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರೂಪಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ಪಿಯರೂಪಾ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತಾ ರಜನೀಯಾ, ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಸದ್ದಾ… ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಗನ್ಧಾ… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರಸಾ… ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ಪಿಯರೂಪಾ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತಾ ರಜನೀಯಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ. ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸುಖಂ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ಕಾಮಸುಖಂ ಮೀಳ್ಹಸುಖಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸುಖಂ ಅನರಿಯಸುಖಂ. ‘ನ ಆಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ನ ಭಾವೇತಬ್ಬಂ, ನ ಬಹುಲೀಕಾತಬ್ಬಂ, ಭಾಯಿತಬ್ಬಂ ಏತಸ್ಸ ಸುಖಸ್ಸಾ’ತಿ – ವದಾಮಿ. ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಚ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸುಖಂ ಪವಿವೇಕಸುಖಂ ಉಪಸಮಸುಖಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಸುಖಂ. ‘ಆಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಭಾವೇತಬ್ಬಂ, ಬಹುಲೀಕಾತಬ್ಬಂ, ನ ಭಾಯಿತಬ್ಬಂ ಏತಸ್ಸ ಸುಖಸ್ಸಾ’ತಿ – ವದಾಮಿ. ‘ಸುಖವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಜಞ್ಞಾ; ಸುಖವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಞತ್ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸುಖಮನುಯುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೨೯. ‘‘‘ರಹೋವಾದಂ ನ ಭಾಸೇಯ್ಯ, ಸಮ್ಮುಖಾ ನ ಖೀಣಂ ಭಣೇ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ಜಞ್ಞಾ ರಹೋವಾದಂ ಅಭೂತಂ ಅತಚ್ಛಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ ಸಸಕ್ಕಂ [ಸಮ್ಪತ್ತಂ (ಕ.)] ತಂ ರಹೋವಾದಂ ನ ಭಾಸೇಯ್ಯ. ಯಮ್ಪಿ ಜಞ್ಞಾ ರಹೋವಾದಂ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ ತಸ್ಸಪಿ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಅವಚನಾಯ. ಯಞ್ಚ ಖೋ ಜಞ್ಞಾ ರಹೋವಾದಂ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಂ ತತ್ರ ಕಾಲಞ್ಞೂ ಅಸ್ಸ ತಸ್ಸ ರಹೋವಾದಸ್ಸ ವಚನಾಯ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ಜಞ್ಞಾ ಸಮ್ಮುಖಾ ಖೀಣವಾದಂ ಅಭೂತಂ ಅತಚ್ಛಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ ಸಸಕ್ಕಂ ತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಖೀಣವಾದಂ ನ ಭಾಸೇಯ್ಯ. ಯಮ್ಪಿ ಜಞ್ಞಾ ಸಮ್ಮುಖಾ ಖೀಣವಾದಂ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ ತಸ್ಸಪಿ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಅವಚನಾಯ. ಯಞ್ಚ ಖೋ ಜಞ್ಞಾ ಸಮ್ಮುಖಾ ಖೀಣವಾದಂ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಂ ತತ್ರ ಕಾಲಞ್ಞೂ ಅಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾ ಖೀಣವಾದಸ್ಸ ವಚನಾಯ. ‘ರಹೋವಾದಂ ನ ಭಾಸೇಯ್ಯ, ಸಮ್ಮುಖಾ ನ ಖೀಣಂ ಭಣೇ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ, ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೩೦. ‘‘‘ಅತರಮಾನೋವ ಭಾಸೇಯ್ಯ ನೋ ತರಮಾನೋ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತರಮಾನಸ್ಸ ಭಾಸತೋ ಕಾಯೋಪಿ ಕಿಲಮತಿ, ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಉಪಹಞ್ಞತಿ [ಊಹಞ್ಞತಿ (ಸೀ.)], ಸರೋಪಿ ಉಪಹಞ್ಞತಿ [ಊಹಞ್ಞತಿ (ಸೀ.)], ಕಣ್ಠೋಪಿ ಆತುರೀಯತಿ, ಅವಿಸಟ್ಠಮ್ಪಿ ಹೋತಿ ಅವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ತರಮಾನಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತರಮಾನಸ್ಸ ಭಾಸತೋ ಕಾಯೋಪಿ ನ ಕಿಲಮತಿ, ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಉಪಹಞ್ಞತಿ, ಸರೋಪಿ ನ ಉಪಹಞ್ಞತಿ, ಕಣ್ಠೋಪಿ ನ ಆತುರೀಯತಿ, ವಿಸಟ್ಠಮ್ಪಿ ಹೋತಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಅತರಮಾನಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ. ‘ಅತರಮಾನೋವ ಭಾಸೇಯ್ಯ, ನೋ ತರಮಾನೋ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ, ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೩೧. ‘‘‘ಜನಪದನಿರುತ್ತಿಂ ನಾಭಿನಿವೇಸೇಯ್ಯ, ಸಮಞ್ಞಂ ನಾತಿಧಾವೇಯ್ಯಾ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜನಪದನಿರುತ್ತಿಯಾ ಚ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಹೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾಯ ಚ ಅತಿಸಾರೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತದೇವೇಕಚ್ಚೇಸು ಜನಪದೇಸು ‘ಪಾತೀ’ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ಪತ್ತ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ವಿತ್ತ’ನ್ತಿ [ವಿಟ್ಠನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ಸರಾವ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ ‘ಧಾರೋಪ’ನ್ತಿ [ಹರೋಸನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ಪೋಣ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ಪಿಸೀಲವ’ನ್ತಿ [ಪಿಸೀಲನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ.), ಪಿಪಿಲನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ. ಇತಿ ಯಥಾ ಯಥಾ ನಂ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ ತಥಾ ತಥಾ ಥಾಮಸಾ ಪರಾಮಾಸಾ [ಪರಾಮಸ್ಸ (ಸೀ.)] ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ವೋಹರತಿ – ‘ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ, ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜನಪದನಿರುತ್ತಿಯಾ ಚ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಹೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾಯ ಚ ಅತಿಸಾರೋ.

೩೩೨. ‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜನಪದನಿರುತ್ತಿಯಾ ಚ ಅನಭಿನಿವೇಸೋ ಹೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾಯ ಚ ಅನತಿಸಾರೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತದೇವೇಕಚ್ಚೇಸು ಜನಪದೇಸು ‘ಪಾತೀ’ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ಪತ್ತ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ವಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ಸರಾವ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ಧಾರೋಪ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ಪೋಣ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ, ‘ಪಿಸೀಲವ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ. ಇತಿ ಯಥಾ ಯಥಾ ನಂ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ ‘ಇದಂ ಕಿರ ಮೇ [ಇದಂ ಕಿರ ತೇ ಚ (ಕ.)] ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸನ್ಧಾಯ ವೋಹರನ್ತೀ’ತಿ ತಥಾ ತಥಾ ವೋಹರತಿ ಅಪರಾಮಸಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜನಪದನಿರುತ್ತಿಯಾ ಚ ಅನಭಿನಿವೇಸೋ ಹೋತಿ, ಸಮಞ್ಞಾಯ ಚ ಅನತಿಸಾರೋ. ‘ಜನಪದನಿರುತ್ತಿಂ ನಾಭಿನಿವೇಸೇಯ್ಯ ಸಮಞ್ಞಂ ನಾತಿಧಾವೇಯ್ಯಾ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ, ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೩೩. ‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋ ಕಾಮಪಟಿಸನ್ಧಿಸುಖಿನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಾನುಯೋಗೋ ಹೀನೋ ಗಮ್ಮೋ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕೋ ಅನರಿಯೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸರಣೋ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋ ಕಾಮಪಟಿಸನ್ಧಿಸುಖಿನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಾನುಯೋಗಂ ಅನನುಯೋಗೋ ಹೀನಂ ಗಮ್ಮಂ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅರಣೋ.

೩೩೪. ‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋ ದುಕ್ಖೋ ಅನರಿಯೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸರಣೋ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಂ ಅನನುಯೋಗೋ ದುಕ್ಖಂ ಅನರಿಯಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅರಣೋ.

೩೩೫. ‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾಯಂ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಾ, ಚಕ್ಖುಕರಣೀ ಞಾಣಕರಣೀ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅರಣೋ.

೩೩೬. ‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾಯಂ ಉಸ್ಸಾದನಾ ಚ ಅಪಸಾದನಾ ಚ ನೋ ಚ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸರಣೋ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾಯಂ ನೇವುಸ್ಸಾದನಾ ಚ ನ ಅಪಸಾದನಾ ಚ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಚ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅರಣೋ.

೩೩೭. ‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಮಿದಂ ಕಾಮಸುಖಂ ಮೀಳ್ಹಸುಖಂ ಪೋಥುಜ್ಜನಸುಖಂ ಅನರಿಯಸುಖಂ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸರಣೋ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಮಿದಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸುಖಂ ಪವಿವೇಕಸುಖಂ ಉಪಸಮಸುಖಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಸುಖಂ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅರಣೋ.

೩೩೮. ‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯ್ವಾಯಂ ರಹೋವಾದೋ ಅಭೂತೋ ಅತಚ್ಛೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸರಣೋ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯ್ವಾಯಂ ರಹೋವಾದೋ ಭೂತೋ ತಚ್ಛೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸರಣೋ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯ್ವಾಯಂ ರಹೋವಾದೋ ಭೂತೋ ತಚ್ಛೋ ಅತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅರಣೋ.

೩೩೯. ‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯ್ವಾಯಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಖೀಣವಾದೋ ಅಭೂತೋ ಅತಚ್ಛೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸರಣೋ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯ್ವಾಯಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಖೀಣವಾದೋ ಭೂತೋ ತಚ್ಛೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸರಣೋ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯ್ವಾಯಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಖೀಣವಾದೋ ಭೂತೋ ತಚ್ಛೋ ಅತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅರಣೋ.

೩೪೦. ‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಮಿದಂ ತರಮಾನಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸರಣೋ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಮಿದಂ ಅತರಮಾನಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅರಣೋ.

೩೪೧. ‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯ್ವಾಯಂ ಜನಪದನಿರುತ್ತಿಯಾ ಚ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಸಮಞ್ಞಾಯ ಚ ಅತಿಸಾರೋ, ಸದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಉಪಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ; ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಸರಣೋ. ತತ್ರ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯ್ವಾಯಂ ಜನಪದನಿರುತ್ತಿಯಾ ಚ ಅನಭಿನಿವೇಸೋ ಸಮಞ್ಞಾಯ ಚ ಅನತಿಸಾರೋ, ಅದುಕ್ಖೋ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಪಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ; ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ. ತಸ್ಮಾ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅರಣೋ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಸರಣಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ, ಅರಣಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ; ಸರಣಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಞತ್ವಾ ಅರಣಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಞತ್ವಾ ಅರಣಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಸುಭೂತಿ ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅರಣಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ.

ಅರಣವಿಭಙ್ಗಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ನವಮಂ.