೮. ಉದ್ದೇಸವಿಭಙ್ಗಸುತ್ತಂ

೩೧೩. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಉದ್ದೇಸವಿಭಙ್ಗಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ತಥಾ ತಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಯಥಾ ಯಥಾ [ಯಥಾ ಯಥಾಸ್ಸ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತಂ ಅನುಪಾದಾಯ ನ ಪರಿತಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಬಹಿದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅವಿಸಟೇ ಸತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಅಪರಿತಸ್ಸತೋ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣದುಕ್ಖಸಮುದಯಸಮ್ಭವೋ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪಾವಿಸಿ.

೩೧೪. ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ, ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಇದಂ ಖೋ ನೋ, ಆವುಸೋ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭಜಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ – ‘ತಥಾ ತಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಯಥಾ ಯಥಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತಂ ಅನುಪಾದಾಯ ನ ಪರಿತಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಬಹಿದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅವಿಸಟೇ ಸತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಅಪರಿತಸ್ಸತೋ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣದುಕ್ಖಸಮುದಯಸಮ್ಭವೋ ನ ಹೋತೀ’ತಿ. ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಸತ್ಥು ಚೇವ ಸಂವಣ್ಣಿತೋ ಸಮ್ಭಾವಿತೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ; ಪಹೋತಿ ಚಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಇಮಸ್ಸ ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಜಿತುಂ. ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಾಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿಂಸು. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತದವೋಚುಂ –

‘‘ಇದಂ ಖೋ ನೋ, ಆವುಸೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭಜಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ – ‘ತಥಾ ತಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಯಥಾ ಯಥಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತಂ ಅನುಪಾದಾಯ ನ ಪರಿತಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಬಹಿದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅವಿಸಟೇ ಸತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಅಪರಿತಸ್ಸತೋ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣದುಕ್ಖಸಮುದಯಸಮ್ಭವೋ ನ ಹೋತೀ’ತಿ. ತೇಸಂ ನೋ, ಆವುಸೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಇದಂ ಖೋ ನೋ, ಆವುಸೋ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭಜಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ – ತಥಾ ತಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಯಥಾ ಯಥಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತಂ ಅನುಪಾದಾಯ ನ ಪರಿತಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಬಹಿದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅವಿಸಟೇ ಸತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಅಪರಿತಸ್ಸತೋ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣದುಕ್ಖಸಮುದಯಸಮ್ಭವೋ ನ ಹೋತೀ’ತಿ. ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇಸಂ ನೋ, ಆವುಸೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಸತ್ಥು ಚೇವ ಸಂವಣ್ಣಿತೋ, ಸಮ್ಭಾವಿತೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ. ಪಹೋತಿ ಚಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಇಮಸ್ಸ ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಜಿತುಂ. ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಾಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ – ವಿಭಜತಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ’’ತಿ.

೩೧೫. ‘‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆವುಸೋ, ಪುರಿಸೋ ಸಾರತ್ಥಿಕೋ ಸಾರಗವೇಸೀ ಸಾರಪರಿಯೇಸನಂ ಚರಮಾನೋ ಮಹತೋ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ತಿಟ್ಠತೋ ಸಾರವತೋ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮೇವ ಮೂಲಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಖನ್ಧಂ ಸಾಖಾಪಲಾಸೇ ಸಾರಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಸಮ್ಪದಮಿದಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಸತ್ಥರಿ ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೇ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಅತಿಸಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಥ. ಸೋ ಹಾವುಸೋ, ಭಗವಾ ಜಾನಂ ಜಾನಾತಿ, ಪಸ್ಸಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಚಕ್ಖುಭೂತೋ ಞಾಣಭೂತೋ ಧಮ್ಮಭೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋ ವತ್ತಾ ಪವತ್ತಾ ಅತ್ಥಸ್ಸ ನಿನ್ನೇತಾ ಅಮತಸ್ಸ ದಾತಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸಾಮೀ ತಥಾಗತೋ. ಸೋ ಚೇವ ಪನೇತಸ್ಸ ಕಾಲೋ ಅಹೋಸಿ ಯಂ ಭಗವನ್ತಂಯೇವ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥ; ಯಥಾ ವೋ ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ ತಥಾ ನಂ ಧಾರೇಯ್ಯಾಥಾ’’’ತಿ. ‘ಅದ್ಧಾವುಸೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಭಗವಾ ಜಾನಂ ಜಾನಾತಿ, ಪಸ್ಸಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಚಕ್ಖುಭೂತೋ ಞಾಣಭೂತೋ ಧಮ್ಮಭೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋ ವತ್ತಾ ಪವತ್ತಾ ಅತ್ಥಸ್ಸ ನಿನ್ನೇತಾ ಅಮತಸ್ಸ ದಾತಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸಾಮೀ ತಥಾಗತೋ. ಸೋ ಚೇವ ಪನೇತಸ್ಸ ಕಾಲೋ ಅಹೋಸಿ ಯಂ ಭಗವನ್ತಂಯೇವ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮ; ಯಥಾ ನೋ ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ ತಥಾ ನಂ ಧಾರೇಯ್ಯಾಮ. ಅಪಿ ಚಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಸತ್ಥು ಚೇವ ಸಂವಣ್ಣಿತೋ ಸಮ್ಭಾವಿತೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ. ಪಹೋತಿ ಚಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಇಮಸ್ಸ ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಜಿತುಂ. ವಿಭಜತಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಅಗರುಂ ಕರಿತ್ವಾ’ತಿ. ‘ತೇನ ಹಾವುಸೋ, ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ‘ಏವಮಾವುಸೋ’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಏತದವೋಚ –

‘ಯಂ ಖೋ ನೋ, ಆವುಸೋ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭಜಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ – ತಥಾ ತಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಯಥಾ ಯಥಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತಂ ಅನುಪಾದಾಯ ನ ಪರಿತಸ್ಸೇಯ್ಯ, ಬಹಿದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅವಿಸಟೇ ಸತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಅಪರಿತಸ್ಸತೋ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣದುಕ್ಖಸಮುದಯಸಮ್ಭವೋ ನ ಹೋತೀ’ತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮಿ.

೩೧೬. ‘‘ಕಥಞ್ಚಾವುಸೋ, ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಿಸಟನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ? ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಾನುಸಾರಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ […ಗಥಿತಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ರೂಪನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ […ವಿನಿಬನ್ಧಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ರೂಪನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಿಸಟನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಾನುಸಾರೀ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ; ಧಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ಧಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ಧಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಿಸಟನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಖೋ ಆವುಸೋ, ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಿಸಟನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೩೧೭. ‘‘ಕಥಞ್ಚಾವುಸೋ, ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ? ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಾನುಸಾರಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ನ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ನ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ನ ಧಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಾನುಸಾರೀ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ನ ಧಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ನ ಧಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ನ ಧಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೩೧೮. ‘‘ಕಥಞ್ಚಾವುಸೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ [ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ? ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ವಿವೇಕಜಪೀತಿಸುಖಾನುಸಾರಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ವಿವೇಕಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ವಿವೇಕಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ವಿವೇಕಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ಸಮಾಧಿಜಪೀತಿಸುಖಾನುಸಾರಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ಸಮಾಧಿಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ಸಮಾಧಿಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ಸಮಾಧಿಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಚ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಚ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸುಖಞ್ಚ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ, ಯಂ ತಂ ಅರಿಯಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ – ‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಸತಿಮಾ ಸುಖವಿಹಾರೀ’ತಿ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ಉಪೇಕ್ಖಾನುಸಾರಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾನುಸಾರಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ [ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೩೧೯. ‘‘ಕಥಞ್ಚಾವುಸೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ [ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಅಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ? ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ನ ವಿವೇಕಜಪೀತಿಸುಖಾನುಸಾರಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ನ ವಿವೇಕಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ನ ವಿವೇಕಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ನ ವಿವೇಕಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ನ ಸಮಾಧಿಜಪೀತಿಸುಖಾನುಸಾರಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ನ ಸಮಾಧಿಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ನ ಸಮಾಧಿಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ನ ಸಮಾಧಿಜಪೀತಿಸುಖಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ನ ಉಪೇಕ್ಖಾನುಸಾರಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ನ ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ನ ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ನ ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ನ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾನುಸಾರಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ ನ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಸ್ಸಾದಗಧಿತಂ ನ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಸ್ಸಾದವಿನಿಬನ್ಧಂ ನ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಸ್ಸಾದಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ [ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಅಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೩೨೦. ‘‘ಕಥಞ್ಚಾವುಸೋ, ಅನುಪಾದಾ ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಹೋತಿ? ಇಧಾವುಸೋ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸಾವೀ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದೋ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ ಅವಿನೀತೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಅದಸ್ಸಾವೀ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೇ ಅವಿನೀತೋ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ ರೂಪವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಅತ್ತನಿ ವಾ ರೂಪಂ ರೂಪಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ. ತಸ್ಸ ತಂ ರೂಪಂ ವಿಪರಿಣಮತಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ರೂಪವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ರೂಪವಿಪರಿಣಾಮಾನುಪರಿವತ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ರೂಪವಿಪರಿಣಾಮಾನುಪರಿವತ್ತಜಾ ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಧಮ್ಮಸಮುಪ್ಪಾದಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಚೇತಸೋ ಪರಿಯಾದಾನಾ ಉತ್ತಾಸವಾ ಚ ಹೋತಿ ವಿಘಾತವಾ ಚ ಅಪೇಕ್ಖವಾ ಚ ಅನುಪಾದಾಯ ಚ ಪರಿತಸ್ಸತಿ. ವೇದನಂ …ಪೇ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಅತ್ತನಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ. ತಸ್ಸ ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಪರಿಣಮತಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ವಿಞ್ಞಾಣವಿಪರಿಣಾಮಾನುಪರಿವತ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣವಿಪರಿಣಾಮಾನುಪರಿವತ್ತಜಾ ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಧಮ್ಮಸಮುಪ್ಪಾದಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಚೇತಸೋ ಪರಿಯಾದಾನಾ ಉತ್ತಾಸವಾ ಚ ಹೋತಿ ವಿಘಾತವಾ ಚ ಅಪೇಕ್ಖವಾ ಚ ಅನುಪಾದಾಯ ಚ ಪರಿತಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅನುಪಾದಾ ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಹೋತಿ.

೩೨೧. ‘‘ಕಥಞ್ಚಾವುಸೋ, ಅನುಪಾದಾನಾ ಅಪರಿತಸ್ಸನಾ ಹೋತಿ? ಇಧಾವುಸೋ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಾನಂ ದಸ್ಸಾವೀ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕೋವಿದೋ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ ಸುವಿನೀತೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ದಸ್ಸಾವೀ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕೋವಿದೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೇ ಸುವಿನೀತೋ ನ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ ನ ರೂಪವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ನ ಅತ್ತನಿ ವಾ ರೂಪಂ ನ ರೂಪಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ. ತಸ್ಸ ತಂ ರೂಪಂ ವಿಪರಿಣಮತಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ರೂಪವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ನ ಚ ರೂಪವಿಪರಿಣಾಮಾನುಪರಿವತ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ನ ರೂಪವಿಪರಿಣಾಮಾನುಪರಿವತ್ತಜಾ ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಧಮ್ಮಸಮುಪ್ಪಾದಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಚೇತಸೋ ಪರಿಯಾದಾನಾ ನ ಚೇವುತ್ತಾಸವಾ [ನ ಚ ಉತ್ತಾಸವಾ (ಸೀ.)] ಹೋತಿ ನ ಚ ವಿಘಾತವಾ ನ ಚ ಅಪೇಕ್ಖವಾ ಅನುಪಾದಾಯ ಚ ನ ಪರಿತಸ್ಸತಿ. ನ ವೇದನಂ… ನ ಸಞ್ಞಂ… ನ ಸಙ್ಖಾರೇ… ನ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ ನ ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ನ ಅತ್ತನಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ. ತಸ್ಸ ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಪರಿಣಮತಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ನ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣವಿಪರಿಣಾಮಾನುಪರಿವತ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ನ ವಿಞ್ಞಾಣವಿಪರಿಣಾಮಾನುಪರಿವತ್ತಜಾ ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಧಮ್ಮಸಮುಪ್ಪಾದಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಚೇತಸೋ ಪರಿಯಾದಾನಾ ನ ಚೇವುತ್ತಾಸವಾ ಹೋತಿ ನ ಚ ವಿಘಾತವಾ ನ ಚ ಅಪೇಕ್ಖವಾ, ಅನುಪಾದಾಯ ಚ ನ ಪರಿತಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅನುಪಾದಾ ಅಪರಿತಸ್ಸನಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಯಂ ಖೋ ನೋ, ಆವುಸೋ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭಜಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ – ‘ತಥಾ ತಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಯಥಾ ಯಥಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತಂ ಅನುಪಾದಾಯ ನ ಪರಿತಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಬಹಿದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅವಿಸಟೇ ಸತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಅಪರಿತಸ್ಸತೋ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣದುಕ್ಖಸಮುದಯಸಮ್ಭವೋ ನ ಹೋತೀ’ತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮಿ. ಆಕಙ್ಖಮಾನಾ ಚ ಪನ ತುಮ್ಹೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂಯೇವ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥ; ಯಥಾ ವೋ ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ ತಥಾ ನಂ ಧಾರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ.

೩೨೨. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ –

‘‘ಯಂ ಖೋ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭಜಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ – ‘ತಥಾ ತಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಯಥಾ ಯಥಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತಂ ಅನುಪಾದಾಯ ನ ಪರಿತಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಬಹಿದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅವಿಸಟೇ ಸತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಅಪರಿತಸ್ಸತೋ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣದುಕ್ಖಸಮುದಯಸಮ್ಭವೋ ನ ಹೋತೀ’’’ತಿ.

‘‘ತೇಸಂ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಇದಂ ಖೋ ನೋ, ಆವುಸೋ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭಜಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ – ತಥಾ ತಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಯಥಾ ಯಥಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತಂ ಅನುಪಾದಾಯ ನ ಪರಿತಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಬಹಿದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅವಿಸಟೇ ಸತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಅಪರಿತಸ್ಸತೋ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣದುಕ್ಖಸಮುದಯಸಮ್ಭವೋ ನ ಹೋತೀತಿ. ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಜೇಯ್ಯಾ’ತಿ? ತೇಸಂ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಸತ್ಥು ಚೇವ ಸಂವಣ್ಣಿತೋ ಸಮ್ಭಾವಿತೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ. ಪಹೋತಿ ಚಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಇಮಸ್ಸ ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಜಿತುಂ. ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಾಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಮ್ಹ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಮ್ಹ. ತೇಸಂ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮತಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೇನ ಇಮೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಇಮೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಇಮೇಹಿ ಬ್ಯಞ್ಜನೇಹಿ ಅತ್ಥೋ ವಿಭತ್ತೋ’’ತಿ.

‘‘ಪಣ್ಡಿತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ; ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ. ಮಂ ಚೇಪಿ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥ, ಅಹಮ್ಪಿ ಏವಮೇವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಂ ಯಥಾ ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೇನ ಬ್ಯಾಕತಂ. ಏಸೋ ಚೇವೇತಸ್ಸ [ಏಸೋ ಚೇತಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ.), ಏಸೋ ಚೇವ ತಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಏಸೋಯೇವ ತಸ್ಸ (ಕ.)] ಅತ್ಥೋ. ಏವಞ್ಚ ನಂ ಧಾರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ.

ಉದ್ದೇಸವಿಭಙ್ಗಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಮಂ.