೮. ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಸುತ್ತಂ

೨೬೦. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ [ಸಮಣಮಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಸಮಯಪ್ಪವಾದಕೇ ತಿನ್ದುಕಾಚೀರೇ ಏಕಸಾಲಕೇ ಮಲ್ಲಿಕಾಯ ಆರಾಮೇ ಪಟಿವಸತಿ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸತೇಹಿ. ಅಥ ಖೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗೋ ಥಪತಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಾ ನಿಕ್ಖಮಿ ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ. ಅಥ ಖೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗಸ್ಸ ಥಪತಿಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಕಾಲೋ ಖೋ ತಾವ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ; ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೋ ಭಗವಾ. ಮನೋಭಾವನಿಯಾನಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಸಮಯೋ ದಸ್ಸನಾಯ; ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಾ ಮನೋಭಾವನಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಸಮಯಪ್ಪವಾದಕೋ ತಿನ್ದುಕಾಚೀರೋ ಏಕಸಾಲಕೋ ಮಲ್ಲಿಕಾಯ ಆರಾಮೋ ಯೇನ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗೋ ಥಪತಿ ಯೇನ ಸಮಯಪ್ಪವಾದಕೋ ತಿನ್ದುಕಾಚೀರೋ ಏಕಸಾಲಕೋ ಮಲ್ಲಿಕಾಯ ಆರಾಮೋ ಯೇನ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಉನ್ನಾದಿನಿಯಾ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾಯ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿಯಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರಾಜಕಥಂ ಚೋರಕಥಂ ಮಹಾಮತ್ತಕಥಂ ಸೇನಾಕಥಂ ಭಯಕಥಂ ಯುದ್ಧಕಥಂ ಅನ್ನಕಥಂ ಪಾನಕಥಂ ವತ್ಥಕಥಂ ಸಯನಕಥಂ ಮಾಲಾಕಥಂ ಗನ್ಧಕಥಂ ಞಾತಿಕಥಂ ಯಾನಕಥಂ ಗಾಮಕಥಂ ನಿಗಮಕಥಂ ನಗರಕಥಂ ಜನಪದಕಥಂ ಇತ್ಥಿಕಥಂ ಸೂರಕಥಂ ವಿಸಿಖಾಕಥಂ ಕುಮ್ಭಟ್ಠಾನಕಥಂ ಪುಬ್ಬಪೇತಕಥಂ ನಾನತ್ತಕಥಂ ಲೋಕಕ್ಖಾಯಿಕಂ ಸಮುದ್ದಕ್ಖಾಯಿಕಂ ಇತಿಭವಾಭವಕಥಂ ಇತಿ ವಾ.

ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗಂ ಥಪತಿಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಸಕಂ ಪರಿಸಂ ಸಣ್ಠಾಪೇಸಿ – ‘‘ಅಪ್ಪಸದ್ದಾ ಭೋನ್ತೋ ಹೋನ್ತು, ಮಾ ಭೋನ್ತೋ ಸದ್ದಮಕತ್ಥ; ಅಯಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕೋ ಆಗಚ್ಛತಿ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗೋ ಥಪತಿ. ಯಾವತಾ ಖೋ ಪನ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕಾ ಗಿಹೀ ಓದಾತವಸನಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಟಿವಸನ್ತಿ ಅಯಂ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗೋ ಥಪತಿ. ಅಪ್ಪಸದ್ದಕಾಮಾ ಖೋ ಪನ ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅಪ್ಪಸದ್ದವಿನೀತಾ ಅಪ್ಪಸದ್ದಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದಿನೋ; ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ ಪರಿಸಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ.

೨೬೧. ಅಥ ಖೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗೋ ಥಪತಿ ಯೇನ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೇನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇನ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗಂ ಥಪತಿಂ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಗಹಪತಿ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲಂ ಪರಮಕುಸಲಂ ಉತ್ತಮಪತ್ತಿಪತ್ತಂ ಸಮಣಂ ಅಯೋಜ್ಝಂ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ನ ಕಾಯೇನ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ನ ಪಾಪಕಂ ವಾಚಂ ಭಾಸತಿ, ನ ಪಾಪಕಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತಿ, ನ ಪಾಪಕಂ ಆಜೀವಂ ಆಜೀವತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಗಹಪತಿ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲಂ ಪರಮಕುಸಲಂ ಉತ್ತಮಪತ್ತಿಪತ್ತಂ ಸಮಣಂ ಅಯೋಜ್ಝ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗೋ ಥಪತಿ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ನೇವ ಅಭಿನನ್ದಿ ನಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿ. ಅನಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ – ‘‘ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಏತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗೋ ಥಪತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗೋ ಥಪತಿ ಯಾವತಕೋ ಅಹೋಸಿ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೇನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇನ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ.

೨೬೨. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭಗವಾ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗಂ ಥಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಖೋ, ಥಪತಿ, ದಹರೋ ಕುಮಾರೋ ಮನ್ದೋ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕೋ ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಪರಮಕುಸಲೋ ಉತ್ತಮಪತ್ತಿಪತ್ತೋ ಸಮಣೋ ಅಯೋಜ್ಝೋ, ಯಥಾ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ. ದಹರಸ್ಸ ಹಿ, ಥಪತಿ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಸ್ಸ ಕಾಯೋತಿಪಿ ನ ಹೋತಿ, ಕುತೋ ಪನ ಕಾಯೇನ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಫನ್ದಿತಮತ್ತಾ! ದಹರಸ್ಸ ಹಿ, ಥಪತಿ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಸ್ಸ ವಾಚಾತಿಪಿ ನ ಹೋತಿ, ಕುತೋ ಪನ ಪಾಪಕಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿಸ್ಸತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ರೋದಿತಮತ್ತಾ! ದಹರಸ್ಸ ಹಿ, ಥಪತಿ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಸ್ಸ ಸಙ್ಕಪ್ಪೋತಿಪಿ ನ ಹೋತಿ, ಕುತೋ ಪನ ಪಾಪಕಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಿಸ್ಸತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ವಿಕೂಜಿತಮತ್ತಾ [ವಿಕುಜ್ಜಿತಮತ್ತಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]! ದಹರಸ್ಸ ಹಿ, ಥಪತಿ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಸ್ಸ ಆಜೀವೋತಿಪಿ ನ ಹೋತಿ, ಕುತೋ ಪನ ಪಾಪಕಂ ಆಜೀವಂ ಆಜೀವಿಸ್ಸತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಮಾತುಥಞ್ಞಾ! ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಖೋ, ಥಪತಿ, ದಹರೋ ಕುಮಾರೋ ಮನ್ದೋ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕೋ ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಪರಮಕುಸಲೋ ಉತ್ತಮಪತ್ತಿಪತ್ತೋ ಸಮಣೋ ಅಯೋಜ್ಝೋ, ಯಥಾ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ.

೨೬೩. ‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಥಪತಿ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ನ ಚೇವ ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲಂ ನ ಪರಮಕುಸಲಂ ನ ಉತ್ತಮಪತ್ತಿಪತ್ತಂ ಸಮಣಂ ಅಯೋಜ್ಝಂ, ಅಪಿ ಚಿಮಂ ದಹರಂ ಕುಮಾರಂ ಮನ್ದಂ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಂ ಸಮಧಿಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಥಪತಿ, ನ ಕಾಯೇನ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ನ ಪಾಪಕಂ ವಾಚಂ ಭಾಸತಿ, ನ ಪಾಪಕಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತಿ, ನ ಪಾಪಕಂ ಆಜೀವಂ ಆಜೀವತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಥಪತಿ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ನ ಚೇವ ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲಂ ನ ಪರಮಕುಸಲಂ ನ ಉತ್ತಮಪತ್ತಿಪತ್ತಂ ಸಮಣಂ ಅಯೋಜ್ಝಂ, ಅಪಿ ಚಿಮಂ ದಹರಂ ಕುಮಾರಂ ಮನ್ದಂ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಂ ಸಮಧಿಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ.

‘‘ದಸಹಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಥಪತಿ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲಂ ಪರಮಕುಸಲಂ ಉತ್ತಮಪತ್ತಿಪತ್ತಂ ಸಮಣಂ ಅಯೋಜ್ಝಂ. ಇಮೇ ಅಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ; ತಮಹಂ [ಕಹಂ (ಸೀ.), ತಹಂ (ಪೀ.)], ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಇತೋಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಅಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಇಧ ಅಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅಕುಸಲಾನಂ ಸೀಲಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಇಮೇ ಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಇತೋಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಇಧ ಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಕುಸಲಾನಂ ಸೀಲಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಇಮೇ ಅಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಇತೋಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಅಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಇಧ ಅಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅಕುಸಲಾನಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಇಮೇ ಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಇತೋಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಇಧ ಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಕುಸಲಾನಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ; ತಮಹಂ, ಥಪತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ.

೨೬೪. ‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ? ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಪಾಪಕೋ ಆಜೀವೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ.

‘‘ಇಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ ಕಿಂಸಮುಟ್ಠಾನಾ? ಸಮುಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ನೇಸಂ ವುತ್ತಂ. ‘ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಕತಮಂ ಚಿತ್ತಂ? ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಹಿ ಬಹುಂ ಅನೇಕವಿಧಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರಕಂ. ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಸರಾಗಂ ಸದೋಸಂ ಸಮೋಹಂ, ಇತೋಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಅಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ.

‘‘ಇಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ ಕುಹಿಂ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ? ನಿರೋಧೋಪಿ ನೇಸಂ ವುತ್ತೋ. ಇಧ, ಥಪತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ಪಹಾಯ ಕಾಯಸುಚರಿತಂ ಭಾವೇತಿ, ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ಪಹಾಯ ವಚೀಸುಚರಿತಂ ಭಾವೇತಿ, ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ ಪಹಾಯ ಮನೋಸುಚರಿತಂ ಭಾವೇತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಮಾಜೀವೇನ ಜೀವಿತಂ ಕಪ್ಪೇತಿ – ಏತ್ಥೇತೇ ಅಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾನಂ ಸೀಲಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಥಪತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನುಪ್ಪಾದಾಯ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ; ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ; ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಠಿತಿಯಾ ಅಸಮ್ಮೋಸಾಯ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಭಾವನಾಯ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಖೋ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾನಂ ಸೀಲಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

೨೬೫. ‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ? ಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಕುಸಲಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಆಜೀವಪರಿಸುದ್ಧಮ್ಪಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಥಪತಿ, ಸೀಲಸ್ಮಿಂ ವದಾಮಿ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ.

‘‘ಇಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ ಕಿಂಸಮುಟ್ಠಾನಾ? ಸಮುಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ನೇಸಂ ವುತ್ತಂ. ‘ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಕತಮಂ ಚಿತ್ತಂ? ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಹಿ ಬಹುಂ ಅನೇಕವಿಧಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರಕಂ. ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ವೀತರಾಗಂ ವೀತದೋಸಂ ವೀತಮೋಹಂ, ಇತೋಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ.

‘‘ಇಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ ಕುಹಿಂ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ? ನಿರೋಧೋಪಿ ನೇಸಂ ವುತ್ತೋ. ಇಧ, ಥಪತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ ನೋ ಚ ಸೀಲಮಯೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಕುಸಲಾ ಸೀಲಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾನಂ ಸೀಲಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಥಪತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನುಪ್ಪಾದಾಯ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ; ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ…ಪೇ… ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ…ಪೇ… ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಠಿತಿಯಾ ಅಸಮ್ಮೋಸಾಯ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಭಾವನಾಯ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಖೋ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾನಂ ಸೀಲಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

೨೬೬. ‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ? ಕಾಮಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಬ್ಯಾಪಾದಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ವಿಹಿಂಸಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ.

‘‘ಇಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಕಿಂಸಮುಟ್ಠಾನಾ? ಸಮುಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ನೇಸಂ ವುತ್ತಂ. ‘ಸಞ್ಞಾಸಮುಟ್ಠಾನಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಕತಮಾ ಸಞ್ಞಾ? ಸಞ್ಞಾಪಿ ಹಿ ಬಹೂ ಅನೇಕವಿಧಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರಕಾ. ಕಾಮಸಞ್ಞಾ, ಬ್ಯಾಪಾದಸಞ್ಞಾ, ವಿಹಿಂಸಾಸಞ್ಞಾ – ಇತೋಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಅಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ.

‘‘ಇಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಕುಹಿಂ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ? ನಿರೋಧೋಪಿ ನೇಸಂ ವುತ್ತೋ. ಇಧ, ಥಪತಿ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ; ಏತ್ಥೇತೇ ಅಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾನಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಥಪತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನುಪ್ಪಾದಾಯ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ; ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ…ಪೇ… ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ…ಪೇ… ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಠಿತಿಯಾ ಅಸಮ್ಮೋಸಾಯ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಭಾವನಾಯ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಖೋ, ಥಪತಿ, ಅಕುಸಲಾನಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

೨೬೭. ‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ? ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಅಬ್ಯಾಪಾದಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಅವಿಹಿಂಸಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ.

‘‘ಇಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಕಿಂಸಮುಟ್ಠಾನಾ? ಸಮುಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ನೇಸಂ ವುತ್ತಂ. ‘ಸಞ್ಞಾಸಮುಟ್ಠಾನಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಕತಮಾ ಸಞ್ಞಾ? ಸಞ್ಞಾಪಿ ಹಿ ಬಹೂ ಅನೇಕವಿಧಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರಕಾ. ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಞ್ಞಾ, ಅಬ್ಯಾಪಾದಸಞ್ಞಾ, ಅವಿಹಿಂಸಾಸಞ್ಞಾ – ಇತೋಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ.

‘‘ಇಮೇ ಚ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಕುಹಿಂ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ? ನಿರೋಧೋಪಿ ನೇಸಂ ವುತ್ತೋ. ಇಧ, ಥಪತಿ, ಭಿಕ್ಖು ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ; ಏತ್ಥೇತೇ ಕುಸಲಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾನಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಥಪತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನುಪ್ಪಾದಾಯ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ; ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ…ಪೇ… ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ…ಪೇ… ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಠಿತಿಯಾ ಅಸಮ್ಮೋಸಾಯ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಭಾವನಾಯ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಖೋ, ಥಪತಿ, ಕುಸಲಾನಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

೨೬೮. ‘‘ಕತಮೇಹಿ ಚಾಹಂ, ಥಪತಿ, ದಸಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲಂ ಪರಮಕುಸಲಂ ಉತ್ತಮಪತ್ತಿಪತ್ತಂ ಸಮಣಂ ಅಯೋಜ್ಝಂ? ಇಧ, ಥಪತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸೇಖಾಯ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖೇನ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖಾಯ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖೇನ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖೇನ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖೇನ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖಾಯ ಸಮ್ಮಾಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿನಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖೇನ ಸಮ್ಮಾಞಾಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖಾಯ ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಥಪತಿ, ದಸಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲಂ ಪರಮಕುಸಲಂ ಉತ್ತಮಪತ್ತಿಪತ್ತಂ ಸಮಣಂ ಅಯೋಜ್ಝ’’ನ್ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನೋ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗೋ ಥಪತಿ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದೀತಿ.

ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಮಂ.