೯. ಚೂಳಸಕುಲುದಾಯಿಸುತ್ತಂ

೨೬೯. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಕುಲುದಾಯೀ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಮೋರನಿವಾಪೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೇ ಪಟಿವಸತಿ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅತಿಪ್ಪಗೋ ಖೋ ತಾವ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಮೋರನಿವಾಪೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೋ ಯೇನ ಸಕುಲುದಾಯೀ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಯೇನ ಮೋರನಿವಾಪೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಕುಲುದಾಯೀ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಉನ್ನಾದಿನಿಯಾ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾಯ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿಯಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರಾಜಕಥಂ ಚೋರಕಥಂ ಮಹಾಮತ್ತಕಥಂ ಸೇನಾಕಥಂ ಭಯಕಥಂ ಯುದ್ಧಕಥಂ ಅನ್ನಕಥಂ ಪಾನಕಥಂ ವತ್ಥಕಥಂ ಸಯನಕಥಂ ಮಾಲಾಕಥಂ ಗನ್ಧಕಥಂ ಞಾತಿಕಥಂ ಯಾನಕಥಂ ಗಾಮಕಥಂ ನಿಗಮಕಥಂ ನಗರಕಥಂ ಜನಪದಕಥಂ ಇತ್ಥಿಕಥಂ ಸೂರಕಥಂ ವಿಸಿಖಾಕಥಂ ಕುಮ್ಭಟ್ಠಾನಕಥಂ ಪುಬ್ಬಪೇತಕಥಂ ನಾನತ್ತಕಥಂ ಲೋಕಕ್ಖಾಯಿಕಂ ಸಮುದ್ದಕ್ಖಾಯಿಕಂ ಇತಿಭವಾಭವಕಥಂ ಇತಿ ವಾ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಸಕುಲುದಾಯೀ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಸಕಂ ಪರಿಸಂ ಸಣ್ಠಾಪೇಸಿ – ‘‘ಅಪ್ಪಸದ್ದಾ ಭೋನ್ತೋ ಹೋನ್ತು, ಮಾ ಭೋನ್ತೋ ಸದ್ದಮಕತ್ಥ. ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಆಗಚ್ಛತಿ; ಅಪ್ಪಸದ್ದಕಾಮೋ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಅಪ್ಪಸದ್ದಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದೀ. ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ ಪರಿಸಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ.

೨೭೦. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಯೇನ ಸಕುಲುದಾಯೀ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಕುಲುದಾಯೀ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏತು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ. ಸ್ವಾಗತಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ. ಚಿರಸ್ಸಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಇಮಂ ಪರಿಯಾಯಮಕಾಸಿ ಯದಿದಂ ಇಧಾಗಮನಾಯ. ನಿಸೀದತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ; ಇದಮಾಸನಂ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ. ನಿಸೀದಿ ಭಗವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ. ಸಕುಲುದಾಯೀಪಿ ಖೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಅಞ್ಞತರಂ ನೀಚಂ ಆಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಸಕುಲುದಾಯಿಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಉದಾಯಿ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ, ಕಾ ಚ ಪನ ವೋ ಅನ್ತರಾಕಥಾ ವಿಪ್ಪಕತಾ’’ತಿ? ‘‘ತಿಟ್ಠತೇಸಾ, ಭನ್ತೇ, ಕಥಾ ಯಾಯ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ. ನೇಸಾ, ಭನ್ತೇ, ಕಥಾ ಭಗವತೋ ದುಲ್ಲಭಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಪಚ್ಛಾಪಿ ಸವನಾಯ. ಯದಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ಪರಿಸಂ ಅನುಪಸಙ್ಕನ್ತೋ ಹೋಮಿ ಅಥಾಯಂ ಪರಿಸಾ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೀ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋತಿ; ಯದಾ ಚ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ಪರಿಸಂ ಉಪಸಙ್ಕನ್ತೋ ಹೋಮಿ ಅಥಾಯಂ ಪರಿಸಾ ಮಮಞ್ಞೇವ ಮುಖಂ ಉಲ್ಲೋಕೇನ್ತೀ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋತಿ – ‘ಯಂ ನೋ ಸಮಣೋ ಉದಾಯೀ ಧಮ್ಮಂ ಭಾಸಿಸ್ಸತಿ ತಂ [ತಂ ನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಸೋಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ; ಯದಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಇಮಂ ಪರಿಸಂ ಉಪಸಙ್ಕನ್ತೋ ಹೋತಿ ಅಥಾಹಞ್ಚೇವ ಅಯಞ್ಚ ಪರಿಸಾ ಭಗವತೋ ಮುಖಂ ಉಲ್ಲೋಕೇನ್ತಾ [ಓಲೋಕೇನ್ತೀ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋಮ – ‘ಯಂ ನೋ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ ಭಾಸಿಸ್ಸತಿ ತಂ ಸೋಸ್ಸಾಮಾ’’’ತಿ.

೨೭೧. ‘‘ತೇನಹುದಾಯಿ, ತಂಯೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಭಾತು ಯಥಾ ಮಂ ಪಟಿಭಾಸೇಯ್ಯಾ’’ಸಿ. ‘‘ಪುರಿಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ದಿವಸಾನಿ ಪುರಿಮತರಾನಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ ಸಬ್ಬದಸ್ಸಾವೀ ಅಪರಿಸೇಸಂ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಟಿಜಾನಮಾನೋ ‘ಚರತೋ ಚ ಮೇ ತಿಟ್ಠತೋ ಚ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಚ ಜಾಗರಸ್ಸ ಚ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಮಯಾ [ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತ’’ನ್ತಿ ಮಯಾ (?)] ಪುಬ್ಬನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಥಂ ಅಪನಾಮೇಸಿ, ಕೋಪಞ್ಚ ದೋಸಞ್ಚ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಞ್ಚ ಪಾತ್ವಾಕಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂಯೇವ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ ಉದಪಾದಿ – ‘ಅಹೋ ನೂನ ಭಗವಾ, ಅಹೋ ನೂನ ಸುಗತೋ! ಯೋ ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸುಕುಸಲೋ’’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ಪನ ಸೋ, ಉದಾಯಿ, ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ ಸಬ್ಬದಸ್ಸಾವೀ ಅಪರಿಸೇಸಂ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಟಿಜಾನಮಾನೋ ‘ಚರತೋ ಚ ಮೇ ತಿಟ್ಠತೋ ಚ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಚ ಜಾಗರಸ್ಸ ಚ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತ’ನ್ತಿ, ಯೋ ತಯಾ ಪುಬ್ಬನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಥಂ ಅಪನಾಮೇಸಿ ಕೋಪಞ್ಚ ದೋಸಞ್ಚ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಞ್ಚ ಪಾತ್ವಾಕಾಸೀ’’ತಿ? ‘ನಿಗಣ್ಠೋ, ಭನ್ತೇ, ನಾಟಪುತ್ತೋ’ತಿ.

‘‘ಯೋ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರೇಯ್ಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ…ಪೇ… ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರೇಯ್ಯ, ಸೋ ವಾ ಮಂ ಪುಬ್ಬನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತಂ ವಾಹಂ ಪುಬ್ಬನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಂ; ಸೋ ವಾ ಮೇ ಪುಬ್ಬನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ವಾಹಂ ಪುಬ್ಬನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇಯ್ಯಂ.

‘‘ಯೋ [ಸೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನೇಯ್ಯ, ಸೋ ವಾ ಮಂ ಅಪರನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತಂ ವಾಹಂ ಅಪರನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಂ; ಸೋ ವಾ ಮೇ ಅಪರನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ವಾಹಂ ಅಪರನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇಯ್ಯಂ.

‘‘ಅಪಿ ಚ, ಉದಾಯಿ, ತಿಟ್ಠತು ಪುಬ್ಬನ್ತೋ, ತಿಟ್ಠತು ಅಪರನ್ತೋ. ಧಮ್ಮಂ ತೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ – ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಇದಂ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸುಪ್ಪಾದಾ ಇದಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ; ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಇದಂ ನ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ಇದಂ ನಿರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಹಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಯಾವತಕಮ್ಪಿ ಮೇ ಇಮಿನಾ ಅತ್ತಭಾವೇನ ಪಚ್ಚನುಭೂತಂ ತಮ್ಪಿ ನಪ್ಪಹೋಮಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನುಸ್ಸರಿತುಂ, ಕುತೋ ಪನಾಹಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ…ಪೇ… ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಭಗವಾ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಏತರಹಿ ಪಂಸುಪಿಸಾಚಕಮ್ಪಿ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಕುತೋ ಪನಾಹಂ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಭಗವಾ? ಯಂ ಪನ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ಅಪಿ ಚ, ಉದಾಯಿ, ತಿಟ್ಠತು ಪುಬ್ಬನ್ತೋ, ತಿಟ್ಠತು ಅಪರನ್ತೋ; ಧಮ್ಮಂ ತೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ – ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಇದಂ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸುಪ್ಪಾದಾ ಇದಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ; ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಇದಂ ನ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ಇದಂ ನಿರುಜ್ಝತೀ’ತಿ ತಞ್ಚ ಪನ ಮೇ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ನ ಪಕ್ಖಾಯತಿ. ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಕೇ ಆಚರಿಯಕೇ ಭಗವತೋ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇಯ್ಯಂ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನಾ’’ತಿ.

೨೭೨. ‘‘ಕಿನ್ತಿ ಪನ ತೇ, ಉದಾಯಿ, ಸಕೇ ಆಚರಿಯಕೇ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಕೇ ಆಚರಿಯಕೇ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅಯಂ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ, ಅಯಂ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ’’’ತಿ.

‘‘ಯಂ ಪನ ತೇ ಏತಂ, ಉದಾಯಿ, ಸಕೇ ಆಚರಿಯಕೇ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅಯಂ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ, ಅಯಂ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ’ತಿ, ಕತಮೋ ಸೋ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ’’ತಿ? ‘‘ಯಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ವಣ್ಣಾ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ವಾ ಪಣೀತತರೋ ವಾ ನತ್ಥಿ ಸೋ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಪನ ಸೋ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ ಯಸ್ಮಾ ವಣ್ಣಾ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ವಾ ಪಣೀತತರೋ ವಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ವಣ್ಣಾ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ವಾ ಪಣೀತತರೋ ವಾ ನತ್ಥಿ ಸೋ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ’’ತಿ.

‘‘ದೀಘಾಪಿ ಖೋ ತೇ ಏಸಾ, ಉದಾಯಿ, ಫರೇಯ್ಯ – ‘ಯಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ವಣ್ಣಾ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ವಾ ಪಣೀತತರೋ ವಾ ನತ್ಥಿ ಸೋ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ’ತಿ ವದೇಸಿ, ತಞ್ಚ ವಣ್ಣಂ ನ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಉದಾಯಿ, ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಂ ಯಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಜನಪದೇ ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣೀ ತಂ ಇಚ್ಛಾಮಿ, ತಂ ಕಾಮೇಮೀ’ತಿ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯಂ ತ್ವಂ ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣಿಂ ಇಚ್ಛಸಿ ಕಾಮೇಸಿ, ಜಾನಾಸಿ ತಂ ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣಿಂ – ಖತ್ತಿಯೀ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ವಾ ವೇಸ್ಸೀ ವಾ ಸುದ್ದೀ ವಾ’’ತಿ? ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘ನೋ’ತಿ ವದೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯಂ ತ್ವಂ ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣಿಂ ಇಚ್ಛಸಿ ಕಾಮೇಸಿ, ಜಾನಾಸಿ ತಂ ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣಿಂ – ಏವಂನಾಮಾ ಏವಂಗೋತ್ತಾತಿ ವಾತಿ…ಪೇ… ದೀಘಾ ವಾ ರಸ್ಸಾ ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಾ ವಾ ಕಾಳೀ ವಾ ಸಾಮಾ ವಾ ಮಙ್ಗುರಚ್ಛವೀ ವಾತಿ… ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ನಗರೇ ವಾ’ತಿ? ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘ನೋ’ತಿ ವದೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯಂ ತ್ವಂ ನ ಜಾನಾಸಿ ನ ಪಸ್ಸಸಿ, ತಂ ತ್ವಂ ಇಚ್ಛಸಿ ಕಾಮೇಸೀ’’’ತಿ? ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘ಆಮಾ’ತಿ ವದೇಯ್ಯ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ – ನನು ಏವಂ ಸನ್ತೇ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಪ್ಪಾಟಿಹೀರಕತಂ ಭಾಸಿತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ? ‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಪ್ಪಾಟಿಹೀರಕತಂ ಭಾಸಿತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ ತ್ವಂ, ಉದಾಯಿ, ‘ಯಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ವಣ್ಣಾ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ವಾ ಪಣೀತತರೋ ವಾ ನತ್ಥಿ ಸೋ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ’ತಿ ವದೇಸಿ, ತಞ್ಚ ವಣ್ಣಂ ನ ಪಞ್ಞಪೇಸೀ’’ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸುಭೋ ಜಾತಿಮಾ ಅಟ್ಠಂಸೋ ಸುಪರಿಕಮ್ಮಕತೋ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ, ಏವಂ ವಣ್ಣೋ ಅತ್ತಾ ಹೋತಿ ಅರೋಗೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’ತಿ.

೨೭೩. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯೋ ವಾ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸುಭೋ ಜಾತಿಮಾ ಅಟ್ಠಂಸೋ ಸುಪರಿಕಮ್ಮಕತೋ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ, ಯೋ ವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯ ಕಿಮಿ ಖಜ್ಜೋಪನಕೋ – ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಕತಮೋ ವಣ್ಣೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಯ್ವಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯ ಕಿಮಿ ಖಜ್ಜೋಪನಕೋ – ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯೋ ವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯ ಕಿಮಿ ಖಜ್ಜೋಪನಕೋ, ಯೋ ವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯ ತೇಲಪ್ಪದೀಪೋ – ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಕತಮೋ ವಣ್ಣೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಯ್ವಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯ ತೇಲಪ್ಪದೀಪೋ – ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯೋ ವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯ ತೇಲಪ್ಪದೀಪೋ, ಯೋ ವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಕತಮೋ ವಣ್ಣೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಯ್ವಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ – ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯೋ ವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ, ಯಾ ವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ ಓಸಧಿತಾರಕಾ – ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಕತಮೋ ವಣ್ಣೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಯ್ವಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ ಓಸಧಿತಾರಕಾ – ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯಾ ವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ ಓಸಧಿತಾರಕಾ, ಯೋ ವಾ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಪನ್ನರಸೇ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ ಅಭಿದೋ [ಅಭಿದೇ (ಕ. ಸೀ.), ಅಭಿದೋಸಂ (ಕ.) ಅಭಿದೋತಿ ಅಭಿಸದ್ದೇನ ಸಮಾನತ್ಥನಿಪಾತಪದಂ (ಛಕ್ಕಙ್ಗುತ್ತರಟೀಕಾ ಮಹಾವಗ್ಗ ಅಟ್ಠಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ)] ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯಂ ಚನ್ದೋ – ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಕತಮೋ ವಣ್ಣೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಯ್ವಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ತದಹುಪೋಸಥೇ ಪನ್ನರಸೇ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ ಅಭಿದೋ ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯಂ ಚನ್ದೋ – ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯೋ ವಾ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಪನ್ನರಸೇ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ ಅಭಿದೋ ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯಂ ಚನ್ದೋ, ಯೋ ವಾ ವಸ್ಸಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಸರದಸಮಯೇ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ ಅಭಿದೋ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಸಮಯಂ ಸೂರಿಯೋ – ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಕತಮೋ ವಣ್ಣೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಯ್ವಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ವಸ್ಸಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಸರದಸಮಯೇ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ ಅಭಿದೋ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಸಮಯಂ ಸೂರಿಯೋ – ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಣ್ಣಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ.

‘‘ಅತೋ ಖೋ ತೇ, ಉದಾಯಿ, ಬಹೂ ಹಿ ಬಹುತರಾ ದೇವಾ ಯೇ ಇಮೇಸಂ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾನಂ ಆಭಾ ನಾನುಭೋನ್ತಿ, ತ್ಯಾಹಂ ಪಜಾನಾಮಿ. ಅಥ ಚ ಪನಾಹಂ ನ ವದಾಮಿ – ‘ಯಸ್ಮಾ ವಣ್ಣಾ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ವಾ ಪಣೀತತರೋ ವಾ ನತ್ಥೀ’ತಿ. ಅಥ ಚ ಪನ ತ್ವಂ, ಉದಾಯಿ, ‘ಯ್ವಾಯಂ ವಣ್ಣೋ ಕಿಮಿನಾ ಖಜ್ಜೋಪನಕೇನ ನಿಹೀನತರೋ [ಹೀನತರೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಚ ಪತಿಕಿಟ್ಠತರೋ ಚ ಸೋ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ’ತಿ ವದೇಸಿ, ತಞ್ಚ ವಣ್ಣಂ ನ ಪಞ್ಞಪೇಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಚ್ಛಿದಂ [ಅಚ್ಛಿರ (ಕ.), ಅಚ್ಛಿದ (?)] ಭಗವಾ ಕಥಂ, ಅಚ್ಛಿದಂ ಸುಗತೋ ಕಥ’’ನ್ತಿ!

‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಉದಾಯಿ, ಏವಂ ವದೇಸಿ – ‘ಅಚ್ಛಿದಂ ಭಗವಾ ಕಥಂ, ಅಚ್ಛಿದಂ ಸುಗತೋ ಕಥಂ’’’ತಿ? ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಕೇ ಆಚರಿಯಕೇ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅಯಂ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ, ಅಯಂ ಪರಮೋ ವಣ್ಣೋ’ತಿ. ತೇ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಕೇ ಆಚರಿಯಕೇ ಸಮನುಯುಞ್ಜಿಯಮಾನಾ ಸಮನುಗ್ಗಾಹಿಯಮಾನಾ ಸಮನುಭಾಸಿಯಮಾನಾ ರಿತ್ತಾ ತುಚ್ಛಾ ಅಪರದ್ಧಾ’’ತಿ.

೨೭೪. ‘‘ಕಿಂ ಪನುದಾಯಿ, ಅತ್ಥಿ ಏಕನ್ತಸುಖೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಆಕಾರವತೀ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಕೇ ಆಚರಿಯಕೇ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅತ್ಥಿ ಏಕನ್ತಸುಖೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಆಕಾರವತೀ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮಾ ಪನ ಸಾ, ಉದಾಯಿ, ಆಕಾರವತೀ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಮುಸಾವಾದಂ ಪಹಾಯ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಪನ ತಪೋಗುಣಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಸಾ, ಭನ್ತೇ, ಆಕಾರವತೀ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಏಕನ್ತಸುಖೀ ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅತ್ತಾ ಹೋತಿ ಸುಖದುಕ್ಖೀ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಸುಖದುಕ್ಖೀ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಏಕನ್ತಸುಖೀ ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅತ್ತಾ ಹೋತಿ ಸುಖದುಕ್ಖೀ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಸುಖದುಕ್ಖೀ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಏಕನ್ತಸುಖೀ ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅತ್ತಾ ಹೋತಿ ಸುಖದುಕ್ಖೀ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಸುಖದುಕ್ಖೀ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುಸಾವಾದಂ ಪಹಾಯ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಏಕನ್ತಸುಖೀ ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅತ್ತಾ ಹೋತಿ ಸುಖದುಕ್ಖೀ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಸುಖದುಕ್ಖೀ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅಞ್ಞತರಂ ತಪೋಗುಣಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ, ಏಕನ್ತಸುಖೀ ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅತ್ತಾ ಹೋತಿ ಸುಖದುಕ್ಖೀ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಸುಖದುಕ್ಖೀ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಉದಾಯಿ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ವೋಕಿಣ್ಣಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಪದಂ ಆಗಮ್ಮ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ ಹೋತೀ’’ತಿ [ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾತಿ (ಕ.)]? ‘‘ಅಚ್ಛಿದಂ ಭಗವಾ ಕಥಂ, ಅಚ್ಛಿದಂ ಸುಗತೋ ಕಥ’’ನ್ತಿ!

‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಉದಾಯಿ, ವದೇಸಿ – ‘ಅಚ್ಛಿದಂ ಭಗವಾ ಕಥಂ, ಅಚ್ಛಿದಂ ಸುಗತೋ ಕಥಂ’’’ತಿ? ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಕೇ ಆಚರಿಯಕೇ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅತ್ಥಿ ಏಕನ್ತಸುಖೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಆಕಾರವತೀ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’ತಿ. ತೇ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಕೇ ಆಚರಿಯಕೇ ಸಮನುಯುಞ್ಜಿಯಮಾನಾ ಸಮನುಗ್ಗಾಹಿಯಮಾನಾ ಸಮನುಭಾಸಿಯಮಾನಾ ರಿತ್ತಾ ತುಚ್ಛಾ ಅಪರದ್ಧಾ’’ತಿ [ಅಪರದ್ಧಾ (ಸೀ.), ಅಪರದ್ಧಾಪಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)].

೨೭೫. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ಥಿ ಏಕನ್ತಸುಖೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಆಕಾರವತೀ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಏಕನ್ತಸುಖೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಆಕಾರವತೀ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮಾ ಪನ ಸಾ, ಭನ್ತೇ, ಆಕಾರವತೀ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಧುದಾಯಿ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ; ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ; ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ – ಅಯಂ ಖೋ ಸಾ, ಉದಾಯಿ, ಆಕಾರವತೀ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ನ [ಕಿಂ ನು (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಖೋ ಸಾ, ಭನ್ತೇ, ಆಕಾರವತೀ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ಸಚ್ಛಿಕತೋ ಹಿಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಏತ್ತಾವತಾ ಏಕನ್ತಸುಖೋ ಲೋಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ಖ್ವಾಸ್ಸ, ಉದಾಯಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಏಕನ್ತಸುಖೋ ಲೋಕೋ ಸಚ್ಛಿಕತೋ ಹೋತಿ; ಆಕಾರವತೀತ್ವೇವ ಸಾ ಪಟಿಪದಾ ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಸಕುಲುದಾಯಿಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ಪರಿಸಾ ಉನ್ನಾದಿನೀ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಏತ್ಥ ಮಯಂ ಅನಸ್ಸಾಮ ಸಾಚರಿಯಕಾ, ಏತ್ಥ ಮಯಂ ಅನಸ್ಸಾಮ [ಪನಸ್ಸಾಮ (ಸೀ.)] ಸಾಚರಿಯಕಾ! ನ ಮಯಂ ಇತೋ ಭಿಯ್ಯೋ ಉತ್ತರಿತರಂ ಪಜಾನಾಮಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸಕುಲುದಾಯೀ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇ ಅಪ್ಪಸದ್ದೇ ಕತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನಾಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಏಕನ್ತಸುಖೋ ಲೋಕೋ ಸಚ್ಛಿಕತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧುದಾಯಿ, ಭಿಕ್ಖು ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ… ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಯಾ ತಾ ದೇವತಾ ಏಕನ್ತಸುಖಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪನ್ನಾ ತಾಹಿ ದೇವತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಸಾಕಚ್ಛಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಖ್ವಾಸ್ಸ, ಉದಾಯಿ, ಏಕನ್ತಸುಖೋ ಲೋಕೋ ಸಚ್ಛಿಕತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೨೭೬. ‘‘ಏತಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಹೇತು ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಏಕನ್ತಸುಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಹೇತು ಭಿಕ್ಖೂ ಮಯಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತಿ. ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಅಞ್ಞೇವ ಧಮ್ಮಾ ಉತ್ತರಿತರಾ ಚ ಪಣೀತತರಾ ಚ ಯೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಹೇತು ಭಿಕ್ಖೂ ಮಯಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೇ ಪನ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ ಉತ್ತರಿತರಾ ಚ ಪಣೀತತರಾ ಚ ಯೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಹೇತು ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧುದಾಯಿ, ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸೋ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪಹಾಯ ಚೇತಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಧಮ್ಮೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ ಯಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಹೇತು ಭಿಕ್ಖೂ ಮಯಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತಿ’’.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಉದಾಯಿ, ಭಿಕ್ಖು ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಧಮ್ಮೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ ಯಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಹೇತು ಭಿಕ್ಖೂ ಮಯಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತಿ.

‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಾನುಸ್ಸತಿಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ. ಸೋ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ…ಪೇ… ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಧಮ್ಮೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ ಯಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಹೇತು ಭಿಕ್ಖೂ ಮಯಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತಿ.

‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಸತ್ತಾನಂ ಚುತೂಪಪಾತಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ. ಸೋ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ…ಪೇ… ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಧಮ್ಮೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ ಯಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಹೇತು ಭಿಕ್ಖೂ ಮಯಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತಿ.

‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಆಸವಾನಂ ಖಯಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ. ಸೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ… ‘ಇಮೇ ಆಸವಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ಆಸವಸಮುದಯೋ’ತಿ… ‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧೋ’ತಿ… ‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಕಾಮಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ಭವಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಧಮ್ಮೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ ಯಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಹೇತು ಭಿಕ್ಖೂ ಮಯಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಧಮ್ಮಾ ಉತ್ತರಿತರಾ ಚ ಪಣೀತತರಾ ಚ ಯೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಹೇತು ಭಿಕ್ಖೂ ಮಯಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತೀ’’ತಿ.

೨೭೭. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಸಕುಲುದಾಯೀ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ‘ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಸಕುಲುದಾಯಿಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ಪರಿಸಾ ಸಕುಲುದಾಯಿಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಮಾ ಭವಂ, ಉದಾಯಿ, ಸಮಣೇ ಗೋತಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿ; ಮಾ ಭವಂ, ಉದಾಯಿ, ಆಚರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಅನ್ತೇವಾಸೀವಾಸಂ ವಸಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಉದಕಮಣಿಕೋ [ಮಣಿಕೋ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ಹುತ್ವಾ ಉದಞ್ಚನಿಕೋ [ಉದ್ದೇಕನಿಕೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಅಸ್ಸ, ಏವಂ ಸಮ್ಪದಮಿದಂ [ಏವಂ ಸಮ್ಪದಮೇತಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಭೋತೋ ಉದಾಯಿಸ್ಸ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಮಾ ಭವಂ, ಉದಾಯಿ, ಸಮಣೇ ಗೋತಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿ; ಮಾ ಭವಂ, ಉದಾಯಿ, ಆಚರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಅನ್ತೇವಾಸೀವಾಸಂ ವಸೀ’’ತಿ. ಇತಿ ಹಿದಂ ಸಕುಲುದಾಯಿಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ಪರಿಸಾ ಸಕುಲುದಾಯಿಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಅನ್ತರಾಯಮಕಾಸಿ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇತಿ.

ಚೂಳಸಕುಲುದಾಯಿಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ನವಮಂ.