೪. ದೀಘನಖಸುತ್ತಂ

೨೦೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ ಸೂಕರಖತಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ದೀಘನಖೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ದೀಘನಖೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಹಞ್ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ‘ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಯಾಪಿ ಖೋ ತೇ ಏಸಾ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ದಿಟ್ಠಿ – ‘ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ, ಏಸಾಪಿ ತೇ ದಿಟ್ಠಿ ನಕ್ಖಮತೀ’’ತಿ? ‘‘ಏಸಾ ಚೇ [ಏಸಾಪಿ (ಕ.)] ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ದಿಟ್ಠಿ ಖಮೇಯ್ಯ, ತಂಪಸ್ಸ ತಾದಿಸಮೇವ, ತಂಪಸ್ಸ ತಾದಿಸಮೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಅತೋ ಖೋ ತೇ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಬಹೂ ಹಿ ಬಹುತರಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಯೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ತಂಪಸ್ಸ ತಾದಿಸಮೇವ, ತಂಪಸ್ಸ ತಾದಿಸಮೇವಾ’ತಿ. ತೇ ತಞ್ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಂ ನಪ್ಪಜಹನ್ತಿ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪಾದಿಯನ್ತಿ. ಅತೋ ಖೋ ತೇ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ತನೂ ಹಿ ತನುತರಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಯೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ತಂಪಸ್ಸ ತಾದಿಸಮೇವ, ತಂಪಸ್ಸ ತಾದಿಸಮೇವಾ’ತಿ. ತೇ ತಞ್ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಜಹನ್ತಿ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಂ ನ ಉಪಾದಿಯನ್ತಿ. ಸನ್ತಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ಖಮತೀ’ತಿ; ಸನ್ತಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ; ಸನ್ತಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ಖಮತಿ, ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ. ತತ್ರಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ಖಮತೀ’ತಿ ತೇಸಮಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ಸಾರಾಗಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಸಞ್ಞೋಗಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅಭಿನನ್ದನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಜ್ಝೋಸಾನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಾದಾನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ; ತತ್ರಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ ತೇಸಮಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ಅಸಾರಾಗಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅಸಞ್ಞೋಗಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅನಭಿನನ್ದನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅನಜ್ಝೋಸಾನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅನುಪಾದಾನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿ.

೨೦೨. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ದೀಘನಖೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಉಕ್ಕಂಸೇತಿ [ಉಕ್ಕಂಸತಿ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ, ಸಮುಕ್ಕಂಸೇತಿ [ಸಮ್ಪಹಂಸತಿ (ಕ.)] ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ದಿಟ್ಠಿಗತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತತ್ರಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ಖಮತಿ, ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ. ಯಾ ಹಿ ತೇಸಂ ಖಮತಿ ಸಾಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ಸಾರಾಗಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಸಞ್ಞೋಗಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅಭಿನನ್ದನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅಜ್ಝೋಸಾನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಉಪಾದಾನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ; ಯಾ ಹಿ ತೇಸಂ ನಕ್ಖಮತಿ ಸಾಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ಅಸಾರಾಗಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅಸಞ್ಞೋಗಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅನಭಿನನ್ದನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅನಜ್ಝೋಸಾನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ, ಅನುಪಾದಾನಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ. ತತ್ರಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ಖಮತೀ’ತಿ ತತ್ಥ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಾ ಖೋ ಮೇ ಅಯಂ ದಿಟ್ಠಿ – ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ಖಮತೀತಿ, ಇಮಞ್ಚೇ ಅಹಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಥಾಮಸಾ ಪರಾಮಾಸಾ ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ವೋಹರೇಯ್ಯಂ – ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞನ್ತಿ; ದ್ವೀಹಿ ಮೇ ಅಸ್ಸ ವಿಗ್ಗಹೋ – ಯೋ ಚಾಯಂ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀತಿ, ಯೋ ಚಾಯಂ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ಖಮತಿ, ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀತಿ – ಇಮೇಹಿ ಅಸ್ಸ ದ್ವೀಹಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಇತಿ ವಿಗ್ಗಹೇ ಸತಿ ವಿವಾದೋ, ವಿವಾದೇ ಸತಿ ವಿಘಾತೋ, ವಿಘಾತೇ ಸತಿ ವಿಹೇಸಾ’. ಇತಿ ಸೋ ವಿಗ್ಗಹಞ್ಚ ವಿವಾದಞ್ಚ ವಿಘಾತಞ್ಚ ವಿಹೇಸಞ್ಚ ಅತ್ತನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ತಞ್ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಜಹತಿ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಂ ನ ಉಪಾದಿಯತಿ. ಏವಮೇತಾಸಂ ದಿಟ್ಠೀನಂ ಪಹಾನಂ ಹೋತಿ, ಏವಮೇತಾಸಂ ದಿಟ್ಠೀನಂ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಹೋತಿ.

೨೦೩. ‘‘ತತ್ರಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ ತತ್ಥ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಾ ಖೋ ಮೇ ಅಯಂ ದಿಟ್ಠಿ – ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ, ಇಮಞ್ಚೇ ಅಹಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಥಾಮಸಾ ಪರಾಮಾಸಾ ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ವೋಹರೇಯ್ಯಂ – ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞನ್ತಿ; ದ್ವೀಹಿ ಮೇ ಅಸ್ಸ ವಿಗ್ಗಹೋ – ಯೋ ಚಾಯಂ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ಖಮತೀತಿ, ಯೋ ಚಾಯಂ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ಖಮತಿ ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀತಿ – ಇಮೇಹಿ ಅಸ್ಸ ದ್ವೀಹಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಇತಿ ವಿಗ್ಗಹೇ ಸತಿ ವಿವಾದೋ, ವಿವಾದೇ ಸತಿ ವಿಘಾತೋ, ವಿಘಾತೇ ಸತಿ ವಿಹೇಸಾ’. ಇತಿ ಸೋ ವಿಗ್ಗಹಞ್ಚ ವಿವಾದಞ್ಚ ವಿಘಾತಞ್ಚ ವಿಹೇಸಞ್ಚ ಅತ್ತನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ತಞ್ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಜಹತಿ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಂ ನ ಉಪಾದಿಯತಿ. ಏವಮೇತಾಸಂ ದಿಟ್ಠೀನಂ ಪಹಾನಂ ಹೋತಿ, ಏವಮೇತಾಸಂ ದಿಟ್ಠೀನಂ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಹೋತಿ.

೨೦೪. ‘‘ತತ್ರಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ಖಮತಿ, ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ ತತ್ಥ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಾ ಖೋ ಮೇ ಅಯಂ ದಿಟ್ಠಿ – ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ಖಮತಿ, ಏಕಚ್ಚಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀತಿ, ಇಮಞ್ಚೇ ಅಹಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಥಾಮಸಾ ಪರಾಮಾಸಾ ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ವೋಹರೇಯ್ಯಂ – ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞನ್ತಿ; ದ್ವೀಹಿ ಮೇ ಅಸ್ಸ ವಿಗ್ಗಹೋ – ಯೋ ಚಾಯಂ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ಖಮತೀತಿ, ಯೋ ಚಾಯಂ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀತಿ – ಇಮೇಹಿ ಅಸ್ಸ ದ್ವೀಹಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಇತಿ ವಿಗ್ಗಹೇ ಸತಿ ವಿವಾದೋ, ವಿವಾದೇ ಸತಿ ವಿಘಾತೋ, ವಿಘಾತೇ ಸತಿ ವಿಹೇಸಾ’. ಇತಿ ಸೋ ವಿಗ್ಗಹಞ್ಚ ವಿವಾದಞ್ಚ ವಿಘಾತಞ್ಚ ವಿಹೇಸಞ್ಚ ಅತ್ತನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ತಞ್ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಜಹತಿ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಂ ನ ಉಪಾದಿಯತಿ. ಏವಮೇತಾಸಂ ದಿಟ್ಠೀನಂ ಪಹಾನಂ ಹೋತಿ, ಏವಮೇತಾಸಂ ದಿಟ್ಠೀನಂ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಹೋತಿ.

೨೦೫. ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಪನಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಕಾಯೋ ರೂಪೀ ಚಾತುಮಹಾಭೂತಿಕೋ [ಚಾತುಮ್ಮಹಾಭೂತಿಕೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಮಾತಾಪೇತ್ತಿಕಸಮ್ಭವೋ ಓದನಕುಮ್ಮಾಸುಪಚಯೋ ಅನಿಚ್ಚುಚ್ಛಾದನಪರಿಮದ್ದನಭೇದನವಿದ್ಧಂಸನಧಮ್ಮೋ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ದುಕ್ಖತೋ ರೋಗತೋ ಗಣ್ಡತೋ ಸಲ್ಲತೋ ಅಘತೋ ಆಬಾಧತೋ ಪರತೋ ಪಲೋಕತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ಅನತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸಿತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಸಿಮಂ ಕಾಯಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದುಕ್ಖತೋ ರೋಗತೋ ಗಣ್ಡತೋ ಸಲ್ಲತೋ ಅಘತೋ ಆಬಾಧತೋ ಪರತೋ ಪಲೋಕತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ಅನತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಯೋ ಕಾಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಯಛನ್ದೋ ಕಾಯಸ್ನೇಹೋ ಕಾಯನ್ವಯತಾ ಸಾ ಪಹೀಯತಿ.

‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಖೋ ಇಮಾ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ವೇದನಾ – ಸುಖಾ ವೇದನಾ, ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ. ಯಸ್ಮಿಂ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಸಮಯೇ ಸುಖಂ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ, ನೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದುಕ್ಖಂ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ, ನ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ; ಸುಖಂಯೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ. ಯಸ್ಮಿಂ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಸಮಯೇ ದುಕ್ಖಂ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ, ನೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸುಖಂ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ, ನ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ; ದುಕ್ಖಂಯೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ. ಯಸ್ಮಿಂ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಸಮಯೇ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ, ನೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸುಖಂ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ, ನ ದುಕ್ಖಂ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ; ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂಯೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ. ಸುಖಾಪಿ ಖೋ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಖಯಧಮ್ಮಾ ವಯಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಾ; ದುಕ್ಖಾಪಿ ಖೋ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಖಯಧಮ್ಮಾ ವಯಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಾ; ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಪಿ ಖೋ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಖಯಧಮ್ಮಾ ವಯಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಾ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸುಖಾಯಪಿ ವೇದನಾಯ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ದುಕ್ಖಾಯಪಿ ವೇದನಾಯ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯಪಿ ವೇದನಾಯ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ; ನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ವಿರಜ್ಜತಿ, ವಿರಾಗಾ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ, ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಏವಂ ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತೋ ಖೋ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಕೇನಚಿ ಸಂವದತಿ, ನ ಕೇನಚಿ ವಿವದತಿ, ಯಞ್ಚ ಲೋಕೇ ವುತ್ತಂ ತೇನ ವೋಹರತಿ, ಅಪರಾಮಸ’’ನ್ತಿ.

೨೦೬. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಠಿತೋ ಹೋತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಬೀಜಯಮಾನೋ [ವೀಜಯಮಾನೋ (ಸೀ. ಪೀ.)]. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಕಿರ ನೋ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಪಹಾನಮಾಹ, ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಕಿರ ನೋ ಸುಗತೋ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಮಾಹಾ’’ತಿ. ಇತಿ ಹಿದಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೋ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ. ದೀಘನಖಸ್ಸ ಪನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ವಿರಜಂ ವೀತಮಲಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ದೀಘನಖೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೋ ಪತ್ತಧಮ್ಮೋ ವಿದಿತಧಮ್ಮೋ ಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹಧಮ್ಮೋ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ವಿಗತಕಥಂಕಥೋ ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ – ಏವಮೇವ ಖೋ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

ದೀಘನಖಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಚತುತ್ಥಂ.