೫. ಮಾಗಣ್ಡಿಯಸುತ್ತಂ

೨೦೭. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕುರೂಸು ವಿಹರತಿ ಕಮ್ಮಾಸಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ಕುರೂನಂ ನಿಗಮೋ, ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕೇ [ತಿಣಸನ್ಥರಕೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಕಮ್ಮಾಸಧಮ್ಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಕಮ್ಮಾಸಧಮ್ಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ವನಸಣ್ಡೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ ದಿವಾವಿಹಾರಾಯ. ತಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ [ಮಾಗನ್ದಿಯೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಜಙ್ಘಾವಿಹಾರಂ ಅನುಚಙ್ಕಮಮಾನೋ ಅನುವಿಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಸ್ಸ ನ್ವಯಂ ಭೋತೋ ಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕೋ ಪಞ್ಞತ್ತೋ, ಸಮಣಸೇಯ್ಯಾನುರೂಪಂ [ಸಮಣಸೇಯ್ಯಾರೂಪಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭೋ ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಸಕ್ಯಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ತಂ ಖೋ ಪನ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ತಸ್ಸೇಸಾ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸೇಯ್ಯಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾ’’ತಿ. ‘‘ದುದ್ದಿಟ್ಠಂ ವತ, ಭೋ ಭಾರದ್ವಾಜ, ಅದ್ದಸಾಮ; ದುದ್ದಿಟ್ಠಂ ವತ, ಭೋ ಭಾರದ್ವಾಜ, ಅದ್ದಸಾಮ! ಯೇ ಮಯಂ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಭೂನಹುನೋ [ಭೂನಹನಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಸೇಯ್ಯಂ ಅದ್ದಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ರಕ್ಖಸ್ಸೇತಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ವಾಚಂ; ರಕ್ಖಸ್ಸೇತಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ವಾಚಂ. ಬಹೂ ಹಿ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಖತ್ತಿಯಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಗಹಪತಿಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಸಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾ ವಿನೀತಾ ಅರಿಯೇ ಞಾಯೇ ಧಮ್ಮೇ ಕುಸಲೇ’’ತಿ. ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾ ಚೇಪಿ ಮಯಂ, ಭೋ ಭಾರದ್ವಾಜ, ತಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಮ, ಸಮ್ಮುಖಾಪಿ ನಂ ವದೇಯ್ಯಾಮ – ‘ಭೂನಹು [ಭೂನಹನೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏವಞ್ಹಿ ನೋ ಸುತ್ತೇ ಓಚರತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ತಂ ಭೋತೋ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಸ್ಸ ಅಗರು ಆರೋಚೇಯ್ಯಾಮಿ ತಂ [ಆರೋಚೇಯ್ಯಮೇತಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮಿ ತಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ಭವಂ ಭಾರದ್ವಾಜೋ ವುತ್ತೋವ ನಂ ವದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

೨೦೮. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ಭಗವಾ ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ ವಿಸುದ್ಧಾಯ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಿಕಾಯ ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಮಾಗಣ್ಡಿಯೇನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಇಮಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನ ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ ಭಗವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕೇ. ಅಥ ಖೋ ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಹು ಪನ ತೇ, ಭಾರದ್ವಾಜ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯೇನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಇಮಂಯೇವ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕೋಚಿದೇವ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಂವಿಗ್ಗೋ ಲೋಮಹಟ್ಠಜಾತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಮಯಂ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಆರೋಚೇತುಕಾಮಾ. ಅಥ ಚ ಪನ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಅನಕ್ಖಾತಂಯೇವ ಅಕ್ಖಾಸೀ’’ತಿ. ಅಯಞ್ಚ ಹಿ [ಅಯಞ್ಚ ಹಿದಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಭಗವತೋ ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅನ್ತರಾಕಥಾ ವಿಪ್ಪಕತಾ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಜಙ್ಘಾವಿಹಾರಂ ಅನುಚಙ್ಕಮಮಾನೋ ಅನುವಿಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

೨೦೯. ‘‘ಚಕ್ಖುಂ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ರೂಪಾರಾಮಂ ರೂಪರತಂ ರೂಪಸಮ್ಮುದಿತಂ. ತಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ದನ್ತಂ ಗುತ್ತಂ ರಕ್ಖಿತಂ ಸಂವುತಂ, ತಸ್ಸ ಚ ಸಂವರಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಇದಂ ನು ತೇ ಏತಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ – ‘ಭೂನಹು ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’’’ತಿ? ‘‘ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ – ‘ಭೂನಹು ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏವಞ್ಹಿ ನೋ ಸುತ್ತೇ ಓಚರತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸೋತಂ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸದ್ದಾರಾಮಂ…ಪೇ… ಘಾನಂ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ ಗನ್ಧಾರಾಮಂ… ಜಿವ್ಹಾ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ರಸಾರಾಮಾ ರಸರತಾ ರಸಸಮ್ಮುದಿತಾ. ಸಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ದನ್ತಾ ಗುತ್ತಾ ರಕ್ಖಿತಾ ಸಂವುತಾ, ತಸ್ಸಾ ಚ ಸಂವರಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಇದಂ ನು ತೇ ಏತಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ – ‘ಭೂನಹು ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’’’ತಿ? ‘‘ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ – ‘ಭೂನಹು ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏವಞ್ಹಿ ನೋ ಸುತ್ತೇ ಓಚರತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಾಯೋ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಾಮೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬರತೋ…ಪೇ… ಮನೋ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಧಮ್ಮಾರಾಮೋ ಧಮ್ಮರತೋ ಧಮ್ಮಸಮ್ಮುದಿತೋ. ಸೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ದನ್ತೋ ಗುತ್ತೋ ರಕ್ಖಿತೋ ಸಂವುತೋ, ತಸ್ಸ ಚ ಸಂವರಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಇದಂ ನು ತೇ ಏತಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ – ‘ಭೂನಹು ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’’’ತಿ? ‘‘ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ – ‘ಭೂನಹು ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏವಞ್ಹಿ ನೋ ಸುತ್ತೇ ಓಚರತೀ’’ತಿ.

೨೧೦. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ – ‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರೂಪೇಹಿ ಪರಿಚಾರಿತಪುಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸ ಇಟ್ಠೇಹಿ ಕನ್ತೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ಪಿಯರೂಪೇಹಿ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತೇಹಿ ರಜನೀಯೇಹಿ, ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ರೂಪಾನಂಯೇವ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ರೂಪತಣ್ಹಂ ಪಹಾಯ ರೂಪಪರಿಳಾಹಂ ಪಟಿವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ ತೇ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಕಿಮಸ್ಸ ವಚನೀಯ’’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಕಿಞ್ಚಿ, ಭೋ ಗೋತಮ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ – ‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಸದ್ದೇಹಿ…ಪೇ… ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಗನ್ಧೇಹಿ… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರಸೇಹಿ… ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇಹಿ ಪರಿಚಾರಿತಪುಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸ ಇಟ್ಠೇಹಿ ಕನ್ತೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ಪಿಯರೂಪೇಹಿ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತೇಹಿ ರಜನೀಯೇಹಿ, ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾನಂಯೇವ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬತಣ್ಹಂ ಪಹಾಯ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಪರಿಳಾಹಂ ಪಟಿವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ ತೇ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಕಿಮಸ್ಸ ವಚನೀಯ’’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಕಿಞ್ಚಿ, ಭೋ ಗೋತಮ’’.

೨೧೧. ‘‘ಅಹಂ ಖೋ ಪನ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಪುಬ್ಬೇ ಅಗಾರಿಯಭೂತೋ ಸಮಾನೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇಸಿಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರೂಪೇಹಿ ಇಟ್ಠೇಹಿ ಕನ್ತೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ಪಿಯರೂಪೇಹಿ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತೇಹಿ ರಜನೀಯೇಹಿ, ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಸದ್ದೇಹಿ…ಪೇ… ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಗನ್ಧೇಹಿ… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರಸೇಹಿ… ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇಹಿ ಇಟ್ಠೇಹಿ ಕನ್ತೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ಪಿಯರೂಪೇಹಿ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತೇಹಿ ರಜನೀಯೇಹಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ತಯೋ ಪಾಸಾದಾ ಅಹೇಸುಂ – ಏಕೋ ವಸ್ಸಿಕೋ, ಏಕೋ ಹೇಮನ್ತಿಕೋ, ಏಕೋ ಗಿಮ್ಹಿಕೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ವಸ್ಸಿಕೇ ಪಾಸಾದೇ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ [ವಸ್ಸಿಕೇ ಪಾಸಾದೇ ಚತ್ತಾರೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಮಾಸೇ ನಿಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ತೂರಿಯೇಹಿ [ತುರಿಯೇಹಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪರಿಚಾರಯಮಾನೋ [ಪರಿಚಾರಿಯಮಾನೋ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ನ ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಂ ಓರೋಹಾಮಿ. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಮಾನಂಯೇವ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಕಾಮತಣ್ಹಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮಪರಿಳಾಹಂ ಪಟಿವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ ವಿಹರಾಮಿ. ಸೋ ಅಞ್ಞೇ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಕಾಮೇಸು ಅವೀತರಾಗೇ ಕಾಮತಣ್ಹಾಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೇ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೇನ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನೇ ಕಾಮೇ ಪಟಿಸೇವನ್ತೇ. ಸೋ ತೇಸಂ ನ ಪಿಹೇಮಿ, ನ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಾಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯಾಹಯಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ರತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಕಾಮೇಹಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ – ಅಪಿ ದಿಬ್ಬಂ ಸುಖಂ ಸಮಧಿಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ತಾಯ ರತಿಯಾ ರಮಮಾನೋ ಹೀನಸ್ಸ ನ ಪಿಹೇಮಿ, ನ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಾಮಿ.

೨೧೨. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಾ ಅಡ್ಢೋ ಮಹದ್ಧನೋ ಮಹಾಭೋಗೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇಯ್ಯ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರೂಪೇಹಿ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇಹಿ ಇಟ್ಠೇಹಿ ಕನ್ತೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ಪಿಯರೂಪೇಹಿ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತೇಹಿ ರಜನೀಯೇಹಿ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ಸುಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ವಾಚಾಯ ಸುಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ಮನಸಾ ಸುಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ. ಸೋ ತತ್ಥ ನನ್ದನೇ ವನೇ ಅಚ್ಛರಾಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ದಿಬ್ಬೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇಯ್ಯ. ಸೋ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಗಹಪತಿಂ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತಂ ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತಂ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಂ ಪರಿಚಾರಯಮಾನಂ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಪಿ ನು ಸೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ನನ್ದನೇ ವನೇ ಅಚ್ಛರಾಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ದಿಬ್ಬೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರಯಮಾನೋ ಅಮುಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಪಿಹೇಯ್ಯ, ಮಾನುಸಕಾನಂ ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಕಾಮಗುಣಾನಂ ಮಾನುಸಕೇಹಿ ವಾ ಕಾಮೇಹಿ ಆವಟ್ಟೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ’’. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಮಾನುಸಕೇಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಾಮೇಹಿ ದಿಬ್ಬಕಾಮಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರಾ ಚ ಪಣೀತತರಾ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ ಅಹಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಪುಬ್ಬೇ ಅಗಾರಿಯಭೂತೋ ಸಮಾನೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇಸಿಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರೂಪೇಹಿ ಇಟ್ಠೇಹಿ ಕನ್ತೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ಪಿಯರೂಪೇಹಿ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತೇಹಿ ರಜನೀಯೇಹಿ, ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಸದ್ದೇಹಿ…ಪೇ… ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಗನ್ಧೇಹಿ… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರಸೇಹಿ… ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇಹಿ ಇಟ್ಠೇಹಿ ಕನ್ತೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ಪಿಯರೂಪೇಹಿ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತೇಹಿ ರಜನೀಯೇಹಿ. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಮಾನಂಯೇವ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಕಾಮತಣ್ಹಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮಪರಿಳಾಹಂ ಪಟಿವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ ವಿಹರಾಮಿ. ಸೋ ಅಞ್ಞೇ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಕಾಮೇಸು ಅವೀತರಾಗೇ ಕಾಮತಣ್ಹಾಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೇ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೇನ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನೇ ಕಾಮೇ ಪಟಿಸೇವನ್ತೇ, ಸೋ ತೇಸಂ ನ ಪಿಹೇಮಿ, ನ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಾಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯಾಹಯಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ರತಿ ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಕಾಮೇಹಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ – ಅಪಿ ದಿಬ್ಬಂ ಸುಖಂ ಸಮಧಿಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ತಾಯ ರತಿಯಾ ರಮಮಾನೋ ಹೀನಸ್ಸ ನ ಪಿಹೇಮಿ, ನ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಾಮಿ.

೨೧೩. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಕುಟ್ಠೀ ಪುರಿಸೋ ಅರುಗತ್ತೋ ಪಕ್ಕಗತ್ತೋ ಕಿಮೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ನಖೇಹಿ ವಣಮುಖಾನಿ ವಿಪ್ಪತಚ್ಛಮಾನೋ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಯಾ ಕಾಯಂ ಪರಿತಾಪೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ ಭಿಸಕ್ಕಂ ಸಲ್ಲಕತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯುಂ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಸೋ ತಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಆಗಮ್ಮ ಕುಟ್ಠೇಹಿ ಪರಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ, ಅರೋಗೋ ಅಸ್ಸ ಸುಖೀ ಸೇರೀ ಸಯಂವಸೀ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಗಮೋ. ಸೋ ಅಞ್ಞಂ ಕುಟ್ಠಿಂ ಪುರಿಸಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಅರುಗತ್ತಂ ಪಕ್ಕಗತ್ತಂ ಕಿಮೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನಂ ನಖೇಹಿ ವಣಮುಖಾನಿ ವಿಪ್ಪತಚ್ಛಮಾನಂ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಯಾ ಕಾಯಂ ಪರಿತಾಪೇನ್ತಂ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಪಿ ನು ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಅಮುಸ್ಸ ಕುಟ್ಠಿಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪಿಹೇಯ್ಯ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಯಾ ವಾ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಪಟಿಸೇವನಾಯ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ರೋಗೇ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸತಿ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಕರಣೀಯಂ ಹೋತಿ, ರೋಗೇ ಅಸತಿ ನ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಕರಣೀಯಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ ಅಹಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಪುಬ್ಬೇ ಅಗಾರಿಯಭೂತೋ ಸಮಾನೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇಸಿಂ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರೂಪೇಹಿ ಇಟ್ಠೇಹಿ ಕನ್ತೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ಪಿಯರೂಪೇಹಿ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತೇಹಿ ರಜನೀಯೇಹಿ, ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಸದ್ದೇಹಿ…ಪೇ… ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಗನ್ಧೇಹಿ… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರಸೇಹಿ… ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇಹಿ ಇಟ್ಠೇಹಿ ಕನ್ತೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ಪಿಯರೂಪೇಹಿ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತೇಹಿ ರಜನೀಯೇಹಿ. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಮಾನಂಯೇವ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಕಾಮತಣ್ಹಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮಪರಿಳಾಹಂ ಪಟಿವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ ವಿಹರಾಮಿ. ಸೋ ಅಞ್ಞೇ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಕಾಮೇಸು ಅವೀತರಾಗೇ ಕಾಮತಣ್ಹಾಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೇ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೇನ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನೇ ಕಾಮೇ ಪಟಿಸೇವನ್ತೇ. ಸೋ ತೇಸಂ ನ ಪಿಹೇಮಿ, ನ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಾಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯಾಹಯಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ರತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಕಾಮೇಹಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ – ಅಪಿ ದಿಬ್ಬಂ ಸುಖಂ ಸಮಧಿಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ತಾಯ ರತಿಯಾ ರಮಮಾನೋ ಹೀನಸ್ಸ ನ ಪಿಹೇಮಿ, ನ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಾಮಿ.

೨೧೪. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಕುಟ್ಠೀ ಪುರಿಸೋ ಅರುಗತ್ತೋ ಪಕ್ಕಗತ್ತೋ ಕಿಮೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ನಖೇಹಿ ವಣಮುಖಾನಿ ವಿಪ್ಪತಚ್ಛಮಾನೋ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಯಾ ಕಾಯಂ ಪರಿತಾಪೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ ಭಿಸಕ್ಕಂ ಸಲ್ಲಕತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯುಂ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಸೋ ತಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಆಗಮ್ಮ ಕುಟ್ಠೇಹಿ ಪರಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ, ಅರೋಗೋ ಅಸ್ಸ ಸುಖೀ ಸೇರೀ ಸಯಂವಸೀ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಗಮೋ. ತಮೇನಂ ದ್ವೇ ಬಲವನ್ತೋ ಪುರಿಸಾ ನಾನಾಬಾಹಾಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂ ಉಪಕಡ್ಢೇಯ್ಯುಂ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಪಿ ನು ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಇತಿ ಚಿತಿಚೇವ ಕಾಯಂ ಸನ್ನಾಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭೋ ಗೋತಮ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’? ‘‘ಅಸು ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಗ್ಗಿ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಚೇವ ಮಹಾಭಿತಾಪೋ ಚ ಮಹಾಪರಿಳಾಹೋ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಇದಾನೇವ ನು ಖೋ ಸೋ ಅಗ್ಗಿ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಚೇವ ಮಹಾಭಿತಾಪೋ ಚ ಮಹಾಪರಿಳಾಹೋ ಚ ಉದಾಹು ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಸೋ ಅಗ್ಗಿ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಚೇವ ಮಹಾಭಿತಾಪೋ ಚ ಮಹಾಪರಿಳಾಹೋ ಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಇದಾನಿ ಚೇವ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸೋ ಅಗ್ಗಿ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಚೇವ ಮಹಾಭಿತಾಪೋ ಚ ಮಹಾಪರಿಳಾಹೋ ಚ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಸೋ ಅಗ್ಗಿ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಚೇವ ಮಹಾಭಿತಾಪೋ ಚ ಮಹಾಪರಿಳಾಹೋ ಚ. ಅಸು ಚ [ಅಸು ಹಿ ಚ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಭೋ ಗೋತಮ, ಕುಟ್ಠೀ ಪುರಿಸೋ ಅರುಗತ್ತೋ ಪಕ್ಕಗತ್ತೋ ಕಿಮೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ನಖೇಹಿ ವಣಮುಖಾನಿ ವಿಪ್ಪತಚ್ಛಮಾನೋ ಉಪಹತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸೇಯೇವ ಅಗ್ಗಿಸ್ಮಿಂ ಸುಖಮಿತಿ ವಿಪರೀತಸಞ್ಞಂ ಪಚ್ಚಲತ್ಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅತೀತಮ್ಪಿ ಅದ್ಧಾನಂ ಕಾಮಾ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸಾ ಚೇವ ಮಹಾಭಿತಾಪಾ ಚ ಮಹಾಪರಿಳಾಹಾ ಚ, ಅನಾಗತಮ್ಪಿ ಅದ್ಧಾನಂ ಕಾಮಾ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸಾ ಚೇವ ಮಹಾಭಿತಾಪಾ ಚ ಮಹಾಪರಿಳಾಹಾ ಚ, ಏತರಹಿಪಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅದ್ಧಾನಂ ಕಾಮಾ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸಾ ಚೇವ ಮಹಾಭಿತಾಪಾ ಚ ಮಹಾಪರಿಳಾಹಾ ಚ. ಇಮೇ ಚ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸತ್ತಾ ಕಾಮೇಸು ಅವೀತರಾಗಾ ಕಾಮತಣ್ಹಾಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನಾ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೇನ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನಾ ಉಪಹತಿನ್ದ್ರಿಯಾ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸೇಸುಯೇವ ಕಾಮೇಸು ಸುಖಮಿತಿ ವಿಪರೀತಸಞ್ಞಂ ಪಚ್ಚಲತ್ಥುಂ.

೨೧೫. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಕುಟ್ಠೀ ಪುರಿಸೋ ಅರುಗತ್ತೋ ಪಕ್ಕಗತ್ತೋ ಕಿಮೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ನಖೇಹಿ ವಣಮುಖಾನಿ ವಿಪ್ಪತಚ್ಛಮಾನೋ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಯಾ ಕಾಯಂ ಪರಿತಾಪೇತಿ. ಯಥಾ ಯಥಾ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಸು ಕುಟ್ಠೀ ಪುರಿಸೋ ಅರುಗತ್ತೋ ಪಕ್ಕಗತ್ತೋ ಕಿಮೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ನಖೇಹಿ ವಣಮುಖಾನಿ ವಿಪ್ಪತಚ್ಛಮಾನೋ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಯಾ ಕಾಯಂ ಪರಿತಾಪೇತಿ ತಥಾ ತಥಾ’ಸ್ಸ [ತಥಾ ತಥಾ ತಸ್ಸೇವ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ತಾನಿ ವಣಮುಖಾನಿ ಅಸುಚಿತರಾನಿ ಚೇವ ಹೋನ್ತಿ ದುಗ್ಗನ್ಧತರಾನಿ ಚ ಪೂತಿಕತರಾನಿ ಚ, ಹೋತಿ ಚೇವ ಕಾಚಿ ಸಾತಮತ್ತಾ ಅಸ್ಸಾದಮತ್ತಾ – ಯದಿದಂ ವಣಮುಖಾನಂ ಕಣ್ಡೂವನಹೇತು; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸತ್ತಾ ಕಾಮೇಸು ಅವೀತರಾಗಾ ಕಾಮತಣ್ಹಾಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನಾ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೇನ ಚ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನಾ ಕಾಮೇ ಪಟಿಸೇವನ್ತಿ. ಯಥಾ ಯಥಾ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸತ್ತಾ ಕಾಮೇಸು ಅವೀತರಾಗಾ ಕಾಮತಣ್ಹಾಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನಾ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೇನ ಚ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನಾ ಕಾಮೇ ಪಟಿಸೇವನ್ತಿ ತಥಾ ತಥಾ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಕಾಮತಣ್ಹಾ ಚೇವ ಪವಡ್ಢತಿ, ಕಾಮಪರಿಳಾಹೇನ ಚ ಪರಿಡಯ್ಹನ್ತಿ, ಹೋತಿ ಚೇವ ಸಾತಮತ್ತಾ ಅಸ್ಸಾದಮತ್ತಾ – ಯದಿದಂ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣೇ ಪಟಿಚ್ಚ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಪಿ ನು ತೇ ದಿಟ್ಠೋ ವಾ ಸುತೋ ವಾ ರಾಜಾ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತೋ ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರಯಮಾನೋ ಕಾಮತಣ್ಹಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಕಾಮಪರಿಳಾಹಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ ವಿಹಾಸಿ ವಾ ವಿಹರತಿ ವಾ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ’’. ‘‘ಸಾಧು, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ! ಮಯಾಪಿ ಖೋ ಏತಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ನೇವ ದಿಟ್ಠಂ ನ ಸುತಂ ರಾಜಾ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತೋ ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರಯಮಾನೋ ಕಾಮತಣ್ಹಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಕಾಮಪರಿಳಾಹಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ ವಿಹಾಸಿ ವಾ ವಿಹರತಿ ವಾ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ ವಾ. ಅಥ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ವಿಗತಪಿಪಾಸಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತಾ ವಿಹಾಸುಂ ವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ವಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಕಾಮಾನಂಯೇವ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಕಾಮತಣ್ಹಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮಪರಿಳಾಹಂ ಪಟಿವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಗತಪಿಪಾಸಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತಾ ವಿಹಾಸುಂ ವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ವಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಾಯಂ ವೇಲಾಯಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ –

‘‘ಆರೋಗ್ಯಪರಮಾ ಲಾಭಾ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖಂ;

ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಚ ಮಗ್ಗಾನಂ, ಖೇಮಂ ಅಮತಗಾಮಿನ’’ನ್ತಿ.

೨೧೬. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ – ‘ಆರೋಗ್ಯಪರಮಾ ಲಾಭಾ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖ’ನ್ತಿ. ಮಯಾಪಿ ಖೋ ಏತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸುತಂ ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಆರೋಗ್ಯಪರಮಾ ಲಾಭಾ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖ’ನ್ತಿ; ತಯಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಮೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಂ ಪನ ತೇ ಏತಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸುತಂ ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಆರೋಗ್ಯಪರಮಾ ಲಾಭಾ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖ’ನ್ತಿ, ಕತಮಂ ತಂ ಆರೋಗ್ಯಂ, ಕತಮಂ ತಂ ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಸಕಾನೇವ ಸುದಂ ಗತ್ತಾನಿ ಪಾಣಿನಾ ಅನೋಮಜ್ಜತಿ – ‘‘ಇದನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಆರೋಗ್ಯಂ, ಇದನ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಏತರಹಿ ಅರೋಗೋ ಸುಖೀ, ನ ಮಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಬಾಧತೀ’’ತಿ.

೨೧೭. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಜಚ್ಚನ್ಧೋ ಪುರಿಸೋ; ಸೋ ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ನೀಲಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಪೀತಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಲೋಹಿತಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಕಾನಿ [ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಿಕಾನಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಕಾನಿ (ಕ.)] ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸಮವಿಸಮಂ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ತಾರಕರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ. ಸೋ ಸುಣೇಯ್ಯ ಚಕ್ಖುಮತೋ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ – ‘ಛೇಕಂ ವತ, ಭೋ, ಓದಾತಂ ವತ್ಥಂ ಅಭಿರೂಪಂ ನಿಮ್ಮಲಂ ಸುಚೀ’ತಿ! ಸೋ ಓದಾತಪರಿಯೇಸನಂ ಚರೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ತೇಲಮಲಿಕತೇನ ಸಾಹುಳಿಚೀರೇನ [ತೇಲಮಸಿಕತೇನ ಸಾಹುಳಚೀವರೇನ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ವಞ್ಚೇಯ್ಯ – ‘ಇದಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಓದಾತಂ ವತ್ಥಂ ಅಭಿರೂಪಂ ನಿಮ್ಮಲಂ ಸುಚೀ’ತಿ. ಸೋ ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾರುಪೇಯ್ಯ, ಪಾರುಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತಮನೋ ಅತ್ತಮನವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಯ್ಯ – ‘ಛೇಕಂ ವತ, ಭೋ, ಓದಾತಂ ವತ್ಥಂ ಅಭಿರೂಪಂ ನಿಮ್ಮಲಂ ಸುಚೀ’ತಿ!

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಪಿ ನು ಸೋ ಜಚ್ಚನ್ಧೋ ಪುರಿಸೋ ಜಾನನ್ತೋ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಅಮುಂ ತೇಲಮಲಿಕತಂ ಸಾಹುಳಿಚೀರಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾರುಪೇಯ್ಯ, ಪಾರುಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತಮನೋ ಅತ್ತಮನವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಯ್ಯ – ‘ಛೇಕಂ ವತ, ಭೋ, ಓದಾತಂ ವತ್ಥಂ ಅಭಿರೂಪಂ ನಿಮ್ಮಲಂ ಸುಚೀ’ತಿ ಉದಾಹು ಚಕ್ಖುಮತೋ ಸದ್ಧಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಜಾನನ್ತೋ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಸೋ ಜಚ್ಚನ್ಧೋ ಪುರಿಸೋ ಅಮುಂ ತೇಲಮಲಿಕತಂ ಸಾಹುಳಿಚೀರಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾರುಪೇಯ್ಯ, ಪಾರುಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತಮನೋ ಅತ್ತಮನವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಯ್ಯ – ‘ಛೇಕಂ ವತ, ಭೋ, ಓದಾತಂ ವತ್ಥಂ ಅಭಿರೂಪಂ ನಿಮ್ಮಲಂ ಸುಚೀ’ತಿ, ಚಕ್ಖುಮತೋ ಸದ್ಧಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಅನ್ಧಾ ಅಚಕ್ಖುಕಾ ಅಜಾನನ್ತಾ ಆರೋಗ್ಯಂ, ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಅಥ ಚ ಪನಿಮಂ ಗಾಥಂ ಭಾಸನ್ತಿ – ‘ಆರೋಗ್ಯಪರಮಾ ಲಾಭಾ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖ’ನ್ತಿ. ಪುಬ್ಬಕೇಹೇಸಾ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅರಹನ್ತೇಹಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇಹಿ ಗಾಥಾ ಭಾಸಿತಾ –

‘ಆರೋಗ್ಯಪರಮಾ ಲಾಭಾ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖಂ;

ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಚ ಮಗ್ಗಾನಂ, ಖೇಮಂ ಅಮತಗಾಮಿನ’ನ್ತಿ.

೨೧೮. ‘‘ಸಾ ಏತರಹಿ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಪುಥುಜ್ಜನಗಾಥಾ [ಪುಥುಜ್ಜನಗತಾ (ಸೀ. ಪೀ.)]. ಅಯಂ ಖೋ ಪನ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಕಾಯೋ ರೋಗಭೂತೋ ಗಣ್ಡಭೂತೋ ಸಲ್ಲಭೂತೋ ಅಘಭೂತೋ ಆಬಾಧಭೂತೋ, ಸೋ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಾಯಂ ರೋಗಭೂತಂ ಗಣ್ಡಭೂತಂ ಸಲ್ಲಭೂತಂ ಅಘಭೂತಂ ಆಬಾಧಭೂತಂ – ‘ಇದನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಆರೋಗ್ಯಂ, ಇದನ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನ’ನ್ತಿ ವದೇಸಿ. ತಞ್ಹಿ ತೇ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅರಿಯಂ ಚಕ್ಖುಂ ನತ್ಥಿ ಯೇನ ತ್ವಂ ಅರಿಯೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಆರೋಗ್ಯಂ ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಪಸನ್ನೋ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ! ಪಹೋತಿ ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ಯಥಾಹಂ ಆರೋಗ್ಯಂ ಜಾನೇಯ್ಯಂ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

೨೧೯. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಜಚ್ಚನ್ಧೋ ಪುರಿಸೋ; ಸೋ ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ನೀಲಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಪೀತಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಲೋಹಿತಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸಮವಿಸಮಂ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ತಾರಕರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ. ತಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ ಭಿಸಕ್ಕಂ ಸಲ್ಲಕತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯುಂ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಸೋ ತಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಆಗಮ್ಮ ನ ಚಕ್ಖೂನಿ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ, ನ ಚಕ್ಖೂನಿ ವಿಸೋಧೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ನನು ಸೋ ವೇಜ್ಜೋ ಯಾವದೇವ ಕಿಲಮಥಸ್ಸ ವಿಘಾತಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭೋ ಗೋತಮ’’. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಹಞ್ಚೇ ತೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಯ್ಯಂ – ‘ಇದನ್ತಂ ಆರೋಗ್ಯಂ, ಇದನ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನ’ನ್ತಿ, ಸೋ ತ್ವಂ ಆರೋಗ್ಯಂ ನ ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸಿ. ಸೋ ಮಮಸ್ಸ ಕಿಲಮಥೋ, ಸಾ ಮಮಸ್ಸ ವಿಹೇಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಪಸನ್ನೋ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ. ಪಹೋತಿ ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ಯಥಾಹಂ ಆರೋಗ್ಯಂ ಜಾನೇಯ್ಯಂ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

೨೨೦. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಜಚ್ಚನ್ಧೋ ಪುರಿಸೋ; ಸೋ ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ನೀಲಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಪೀತಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಲೋಹಿತಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಕಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸಮವಿಸಮಂ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ತಾರಕರೂಪಾನಿ, ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ. ಸೋ ಸುಣೇಯ್ಯ ಚಕ್ಖುಮತೋ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ – ‘ಛೇಕಂ ವತ, ಭೋ, ಓದಾತಂ ವತ್ಥಂ ಅಭಿರೂಪಂ ನಿಮ್ಮಲಂ ಸುಚೀ’ತಿ! ಸೋ ಓದಾತಪರಿಯೇಸನಂ ಚರೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ತೇಲಮಲಿಕತೇನ ಸಾಹುಳಿಚೀರೇನ ವಞ್ಚೇಯ್ಯ – ‘ಇದಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಓದಾತಂ ವತ್ಥಂ ಅಭಿರೂಪಂ ನಿಮ್ಮಲಂ ಸುಚೀ’ತಿ. ಸೋ ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾರುಪೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ ಭಿಸಕ್ಕಂ ಸಲ್ಲಕತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯುಂ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ – ಉದ್ಧಂವಿರೇಚನಂ ಅಧೋವಿರೇಚನಂ ಅಞ್ಜನಂ ಪಚ್ಚಞ್ಜನಂ ನತ್ಥುಕಮ್ಮಂ. ಸೋ ತಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಆಗಮ್ಮ ಚಕ್ಖೂನಿ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ, ಚಕ್ಖೂನಿ ವಿಸೋಧೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಸಹ ಚಕ್ಖುಪ್ಪಾದಾ ಯೋ ಅಮುಸ್ಮಿಂ ತೇಲಮಲಿಕತೇ ಸಾಹುಳಿಚೀರೇ ಛನ್ದರಾಗೋ ಸೋ ಪಹೀಯೇಥ. ತಞ್ಚ ನಂ ಪುರಿಸಂ ಅಮಿತ್ತತೋಪಿ ದಹೇಯ್ಯ, ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕತೋಪಿ ದಹೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ಚ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯ – ‘ದೀಘರತ್ತಂ ವತ, ಭೋ, ಅಹಂ ಇಮಿನಾ ಪುರಿಸೇನ ತೇಲಮಲಿಕತೇನ ಸಾಹುಳಿಚೀರೇನ ನಿಕತೋ ವಞ್ಚಿತೋ ಪಲುದ್ಧೋ – ಇದಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಓದಾತಂ ವತ್ಥಂ ಅಭಿರೂಪಂ ನಿಮ್ಮಲಂ ಸುಚೀ’ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಹಞ್ಚೇ ತೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಯ್ಯಂ – ‘ಇದನ್ತಂ ಆರೋಗ್ಯಂ, ಇದನ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತ್ವಂ ಆರೋಗ್ಯಂ ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸಿ. ತಸ್ಸ ತೇ ಸಹ ಚಕ್ಖುಪ್ಪಾದಾ ಯೋ ಪಞ್ಚಸುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಛನ್ದರಾಗೋ ಸೋ ಪಹೀಯೇಥ; ಅಪಿ ಚ ತೇ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ದೀಘರತ್ತಂ ವತ, ಭೋ, ಅಹಂ ಇಮಿನಾ ಚಿತ್ತೇನ ನಿಕತೋ ವಞ್ಚಿತೋ ಪಲುದ್ಧೋ [ಪಲದ್ಧೋ (ಸೀ. ಪೀ.)]. ಅಹಞ್ಹಿ ರೂಪಂಯೇವ ಉಪಾದಿಯಮಾನೋ ಉಪಾದಿಯಿಂ, ವೇದನಂಯೇವ ಉಪಾದಿಯಮಾನೋ ಉಪಾದಿಯಿಂ, ಸಞ್ಞಂಯೇವ ಉಪಾದಿಯಮಾನೋ ಉಪಾದಿಯಿಂ, ಸಙ್ಖಾರೇಯೇವ ಉಪಾದಿಯಮಾನೋ ಉಪಾದಿಯಿಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಂಯೇವ ಉಪಾದಿಯಮಾನೋ ಉಪಾದಿಯಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಉಪಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ; ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಪಸನ್ನೋ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ! ಪಹೋತಿ ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ಯಥಾಹಂ ಇಮಮ್ಹಾ ಆಸನಾ ಅನನ್ಧೋ ವುಟ್ಠಹೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

೨೨೧. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸಪ್ಪುರಿಸೇ ಭಜೇಯ್ಯಾಸಿ. ಯತೋ ಖೋ ತ್ವಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸಪ್ಪುರಿಸೇ ಭಜಿಸ್ಸಸಿ ತತೋ ತ್ವಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಸಿ; ಯತೋ ಖೋ ತ್ವಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಸಿ ತತೋ ತ್ವಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸಸಿ; ಯತೋ ಖೋ ತ್ವಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸಸಿ ತತೋ ತ್ವಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಸಾಮಂಯೇವ ಞಸ್ಸಸಿ, ಸಾಮಂ ದಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ – ಇಮೇ ರೋಗಾ ಗಣ್ಡಾ ಸಲ್ಲಾ; ಇಧ ರೋಗಾ ಗಣ್ಡಾ ಸಲ್ಲಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಉಪಾದಾನನಿರೋಧಾ ಭವನಿರೋಧೋ, ಭವನಿರೋಧಾ ಜಾತಿನಿರೋಧೋ, ಜಾತಿನಿರೋಧಾ ಜರಾಮರಣಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ; ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ನಿರೋಧೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೨೨೨. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯೋ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಪುಬ್ಬೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಆಕಙ್ಖತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಆಕಙ್ಖತಿ ಉಪಸಮ್ಪದಂ, ಸೋ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪರಿವಸತಿ; ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಆರದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತಿ, ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಾವಾಯ. ಅಪಿ ಚ ಮೇತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲವೇಮತ್ತತಾ ವಿದಿತಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಪುಬ್ಬಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಆಕಙ್ಖನ್ತಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಆಕಙ್ಖನ್ತಾ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪರಿವಸನ್ತಿ, ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಆರದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತಿ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಾವಾಯ; ಅಹಂ ಚತ್ತಾರಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಪರಿವಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಚತುನ್ನಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಆರದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತು, ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತು ಭಿಕ್ಖುಭಾವಾಯಾ’’ತಿ. ಅಲತ್ಥ ಖೋ ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಅಲತ್ಥ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ಅಚಿರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಖೋ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ – ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ ತದನುತ್ತರಂ – ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹಾಸಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ಖೋ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ ಅರಹತಂ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಮಾಗಣ್ಡಿಯಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಞ್ಚಮಂ.