೪. ಪೋತಲಿಯಸುತ್ತಂ

೩೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಅಙ್ಗುತ್ತರಾಪೇಸು ವಿಹರತಿ ಆಪಣಂ ನಾಮ ಅಙ್ಗುತ್ತರಾಪಾನಂ ನಿಗಮೋ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಆಪಣಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಆಪಣೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಯೇನಞ್ಞತರೋ ವನಸಣ್ಡೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ ದಿವಾವಿಹಾರಾಯ. ತಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ [ಅಜ್ಝೋಗಹೇತ್ವಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಅಜ್ಝೋಗಾಹಿತ್ವಾ (ಪೀ. ಕ.)] ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿ. ಪೋತಲಿಯೋಪಿ ಖೋ ಗಹಪತಿ ಸಮ್ಪನ್ನನಿವಾಸನಪಾವುರಣೋ [ಪಾಪುರಣೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಛತ್ತುಪಾಹನಾಹಿ [ಛತ್ತುಪಾಹನೋ (ಕ.)] ಜಙ್ಘಾವಿಹಾರಂ ಅನುಚಙ್ಕಮಮಾನೋ ಅನುವಿಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಸೋ ವನಸಣ್ಡೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಂ ಖೋ ಪೋತಲಿಯಂ ಗಹಪತಿಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಆಸನಾನಿ; ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖಸಿ ನಿಸೀದಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಪೋತಲಿಯೋ ಗಹಪತಿ ‘‘ಗಹಪತಿವಾದೇನ ಮಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಮುದಾಚರತೀ’’ತಿ ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಭಗವಾ ಪೋತಲಿಯಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಆಸನಾನಿ; ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖಸಿ ನಿಸೀದಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಪೋತಲಿಯೋ ಗಹಪತಿ ಗಹಪತಿವಾದೇನ ಮಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಮುದಾಚರತೀ’’ತಿ ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತಯಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನಚ್ಛನ್ನಂ, ತಯಿದಂ ನಪ್ಪತಿರೂಪಂ, ಯಂ ಮಂ ತ್ವಂ ಗಹಪತಿವಾದೇನ ಸಮುದಾಚರಸೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಹಿ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಆಕಾರಾ, ತೇ ಲಿಙ್ಗಾ, ತೇ ನಿಮಿತ್ತಾ ಯಥಾ ತಂ ಗಹಪತಿಸ್ಸಾ’’ತಿ. ‘‘ತಥಾ ಹಿ ಪನ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಬ್ಬೇ ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ, ಸಬ್ಬೇ ವೋಹಾರಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಬ್ಬೇ ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ, ಸಬ್ಬೇ ವೋಹಾರಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಯಂ ಅಹೋಸಿ ಧನಂ ವಾ ಧಞ್ಞಂ ವಾ ರಜತಂ ವಾ ಜಾತರೂಪಂ ವಾ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪುತ್ತಾನಂ ದಾಯಜ್ಜಂ ನಿಯ್ಯಾತಂ, ತತ್ಥಾಹಂ ಅನೋವಾದೀ ಅನುಪವಾದೀ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಪರಮೋ ವಿಹರಾಮಿ. ಏವಂ ಖೋ ಮೇ [ಏವಞ್ಚ ಮೇ (ಸ್ಯಾ.), ಏವಂ ಮೇ (ಕ.)], ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಬ್ಬೇ ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ, ಸಬ್ಬೇ ವೋಹಾರಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಞ್ಞಥಾ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದಂ ವದಸಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ಚ ಪನ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿ? ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು ಯಥಾ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಗಹಪತಿ, ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ, ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಪೋತಲಿಯೋ ಗಹಪತಿ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ.

೩೨. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಟ್ಠ ಖೋ ಇಮೇ, ಗಹಪತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಅಟ್ಠ? ಅಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ; ದಿನ್ನಾದಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾತಬ್ಬಂ; ಸಚ್ಚವಾಚಂ [ಸಚ್ಚಂ ವಾಚಂ (ಸ್ಯಾ.)] ನಿಸ್ಸಾಯ ಮುಸಾವಾದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ; ಅಪಿಸುಣಂ ವಾಚಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಿಸುಣಾ ವಾಚಾ ಪಹಾತಬ್ಬಾ; ಅಗಿದ್ಧಿಲೋಭಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಗಿದ್ಧಿಲೋಭೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ; ಅನಿನ್ದಾರೋಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿನ್ದಾರೋಸೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ; ಅಕ್ಕೋಧೂಪಾಯಾಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ; ಅನತಿಮಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತಿಮಾನೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅಟ್ಠ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ವುತ್ತಾ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅವಿಭತ್ತಾ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯೇ ಮೇ [ಯೇ ಮೇ ಪನ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)], ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಅಟ್ಠ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ವುತ್ತಾ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅವಿಭತ್ತಾ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ಧಮ್ಮೇ ವಿತ್ಥಾರೇನ [ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ (ಕ.)] ವಿಭಜತು ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಗಹಪತಿ, ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ, ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಪೋತಲಿಯೋ ಗಹಪತಿ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

೩೩. ‘‘‘ಅಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೇತು ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಅಸ್ಸಂ, ತೇಸಾಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಅಹಞ್ಚೇವ [ಅಹಞ್ಚೇ (?)] ಖೋ ಪನ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಅಸ್ಸಂ, ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಪಚ್ಚಯಾ, ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ [ಅನುವಿಚ್ಚ ವಿಞ್ಞೂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಗರಹೇಯ್ಯುಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಪಚ್ಚಯಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಪಚ್ಚಯಾ. ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಸಂಯೋಜನಂ ಏತಂ ನೀವರಣಂ ಯದಿದಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ. ಯೇ ಚ ಪಾಣಾತಿಪಾತಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಸ್ಸ ಏವಂಸ ತೇ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ ನ ಹೋನ್ತಿ’. ‘ಅಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ – ಇತಿ ಯನ್ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೪. ‘‘‘ದಿನ್ನಾದಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ, ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೇತು ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಅಸ್ಸಂ, ತೇಸಾಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಅಸ್ಸಂ, ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ, ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುಂ ಅದಿನ್ನಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ಅದಿನ್ನಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ. ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಸಂಯೋಜನಂ ಏತಂ ನೀವರಣಂ ಯದಿದಂ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ. ಯೇ ಚ ಅದಿನ್ನಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತಸ್ಸ ಏವಂಸ ತೇ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ ನ ಹೋನ್ತಿ’. ‘ದಿನ್ನಾದಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾತಬ್ಬ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯನ್ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೫. ‘‘‘ಸಚ್ಚವಾಚಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮುಸಾವಾದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೇತು ಮುಸಾವಾದೀ ಅಸ್ಸಂ, ತೇಸಾಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಮುಸಾವಾದೀ ಅಸ್ಸಂ, ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ ಮುಸಾವಾದಪಚ್ಚಯಾ, ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುಂ ಮುಸಾವಾದಪಚ್ಚಯಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ಮುಸಾವಾದಪಚ್ಚಯಾ. ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಸಂಯೋಜನಂ ಏತಂ ನೀವರಣಂ ಯದಿದಂ ಮುಸಾವಾದೋ. ಯೇ ಚ ಮುಸಾವಾದಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತಸ್ಸ ಏವಂಸ ತೇ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ ನ ಹೋನ್ತಿ’. ‘ಸಚ್ಚವಾಚಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮುಸಾವಾದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ – ಇತಿ ಯನ್ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೬. ‘‘‘ಅಪಿಸುಣಂ ವಾಚಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಿಸುಣಾ ವಾಚಾ ಪಹಾತಬ್ಬಾ’ತಿ ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೇತು ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಅಸ್ಸಂ, ತೇಸಾಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಅಸ್ಸಂ, ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ ಪಿಸುಣವಾಚಾಪಚ್ಚಯಾ, ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುಂ ಪಿಸುಣವಾಚಾಪಚ್ಚಯಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ಪಿಸುಣವಾಚಾಪಚ್ಚಯಾ. ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಸಂಯೋಜನಂ ಏತಂ ನೀವರಣಂ ಯದಿದಂ ಪಿಸುಣಾ ವಾಚಾ. ಯೇ ಚ ಪಿಸುಣವಾಚಾಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ, ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತಸ್ಸ ಏವಂಸ ತೇ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ ನ ಹೋನ್ತಿ’. ‘ಅಪಿಸುಣಂ ವಾಚಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಿಸುಣಾ ವಾಚಾ ಪಹಾತಬ್ಬಾ’ತಿ – ಇತಿ ಯನ್ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೭. ‘‘‘ಅಗಿದ್ಧಿಲೋಭಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಗಿದ್ಧಿಲೋಭೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ, ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೇತು ಗಿದ್ಧಿಲೋಭೀ ಅಸ್ಸಂ, ತೇಸಾಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಗಿದ್ಧಿಲೋಭೀ ಅಸ್ಸಂ, ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ ಗಿದ್ಧಿಲೋಭಪಚ್ಚಯಾ, ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುಂ ಗಿದ್ಧಿಲೋಭಪಚ್ಚಯಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ಗಿದ್ಧಿಲೋಭಪಚ್ಚಯಾ. ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಸಂಯೋಜನಂ ಏತಂ ನೀವರಣಂ ಯದಿದಂ ಗಿದ್ಧಿಲೋಭೋ. ಯೇ ಚ ಗಿದ್ಧಿಲೋಭಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ, ಗಿದ್ಧಿಲೋಭಾ ಪಟಿವಿರತಸ್ಸ ಏವಂಸ ತೇ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ ನ ಹೋನ್ತಿ’. ‘ಅಗಿದ್ಧಿಲೋಭಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಗಿದ್ಧಿಲೋಭೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ – ಇತಿ ಯನ್ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೮. ‘‘‘ಅನಿನ್ದಾರೋಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿನ್ದಾರೋಸೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ, ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೇತು ನಿನ್ದಾರೋಸೀ ಅಸ್ಸಂ, ತೇಸಾಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ನಿನ್ದಾರೋಸೀ ಅಸ್ಸಂ, ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ ನಿನ್ದಾರೋಸಪಚ್ಚಯಾ, ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುಂ ನಿನ್ದಾರೋಸಪಚ್ಚಯಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ನಿನ್ದಾರೋಸಪಚ್ಚಯಾ. ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಸಂಯೋಜನಂ ಏತಂ ನೀವರಣಂ ಯದಿದಂ ನಿನ್ದಾರೋಸೋ. ಯೇ ಚ ನಿನ್ದಾರೋಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ, ಅನಿನ್ದಾರೋಸಿಸ್ಸ ಏವಂಸ ತೇ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ ನ ಹೋನ್ತಿ’. ‘ಅನಿನ್ದಾರೋಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿನ್ದಾರೋಸೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ – ಇತಿ ಯನ್ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೩೯. ‘‘‘ಅಕ್ಕೋಧೂಪಾಯಾಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ, ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೇತು ಕೋಧೂಪಾಯಾಸೀ ಅಸ್ಸಂ, ತೇಸಾಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸೀ ಅಸ್ಸಂ, ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸಪಚ್ಚಯಾ, ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುಂ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸಪಚ್ಚಯಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸಪಚ್ಚಯಾ. ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಸಂಯೋಜನಂ ಏತಂ ನೀವರಣಂ ಯದಿದಂ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸೋ. ಯೇ ಚ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ, ಅಕ್ಕೋಧೂಪಾಯಾಸಿಸ್ಸ ಏವಂಸ ತೇ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ ನ ಹೋನ್ತಿ’. ‘ಅಕ್ಕೋಧೂಪಾಯಾಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ – ಇತಿ ಯನ್ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೪೦. ‘‘‘ಅನತಿಮಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತಿಮಾನೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ, ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೇತು ಅತಿಮಾನೀ ಅಸ್ಸಂ, ತೇಸಾಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಅತಿಮಾನೀ ಅಸ್ಸಂ, ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ ಅತಿಮಾನಪಚ್ಚಯಾ, ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುಂ ಅತಿಮಾನಪಚ್ಚಯಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ಅತಿಮಾನಪಚ್ಚಯಾ. ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಸಂಯೋಜನಂ ಏತಂ ನೀವರಣಂ ಯದಿದಂ ಅತಿಮಾನೋ. ಯೇ ಚ ಅತಿಮಾನಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ, ಅನತಿಮಾನಿಸ್ಸ ಏವಂಸ ತೇ ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ ನ ಹೋನ್ತಿ’. ‘ಅನತಿಮಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತಿಮಾನೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’ತಿ – ಇತಿ ಯನ್ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೪೧. ‘‘ಇಮೇ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅಟ್ಠ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ವುತ್ತಾ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ವಿಭತ್ತಾ [ಅವಿಭತ್ತಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)], ಯೇ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ; ನ ತ್ವೇವ ತಾವ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿ? ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು ಯಥಾ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಗಹಪತಿ, ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ, ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಪೋತಲಿಯೋ ಗಹಪತಿ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

ಕಾಮಾದೀನವಕಥಾ

೪೨. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಹಪತಿ, ಕುಕ್ಕುರೋ ಜಿಘಚ್ಛಾದುಬ್ಬಲ್ಯಪರೇತೋ ಗೋಘಾತಕಸೂನಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಅಸ್ಸ. ತಮೇನಂ ದಕ್ಖೋ ಗೋಘಾತಕೋ ವಾ ಗೋಘಾತಕನ್ತೇವಾಸೀ ವಾ ಅಟ್ಠಿಕಙ್ಕಲಂ ಸುನಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಮ್ಮಂಸಂ ಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತಂ ಉಪಸುಮ್ಭೇಯ್ಯ [ಉಪಚ್ಛುಭೇಯ್ಯ (ಸೀ. ಪೀ.), ಉಪಚ್ಛೂಭೇಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಉಪಚ್ಚುಮ್ಭೇಯ್ಯ (ಕ.)]. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಸೋ ಕುಕ್ಕುರೋ ಅಮುಂ ಅಟ್ಠಿಕಙ್ಕಲಂ ಸುನಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಮ್ಮಂಸಂ ಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತಂ ಪಲೇಹನ್ತೋ ಜಿಘಚ್ಛಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಪಟಿವಿನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ?

‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’?

‘‘ಅದುಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಟ್ಠಿಕಙ್ಕಲಂ ಸುನಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಮ್ಮಂಸಂ ಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತಂ. ಯಾವದೇವ ಪನ ಸೋ ಕುಕ್ಕುರೋ ಕಿಲಮಥಸ್ಸ ವಿಘಾತಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಅಸ್ಸಾತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಟ್ಠಿಕಙ್ಕಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ [ಬಹೂಪಾಯಾಸಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)], ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ’ತಿ. ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ಯಾಯಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ ನಾನತ್ತಾ ನಾನತ್ತಸಿತಾ ತಂ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ, ಯಾಯಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಏಕತ್ತಾ ಏಕತ್ತಸಿತಾ ಯತ್ಥ ಸಬ್ಬಸೋ ಲೋಕಾಮಿಸೂಪಾದಾನಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ತಮೇವೂಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವೇತಿ.

೪೩. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಹಪತಿ, ಗಿಜ್ಝೋ ವಾ ಕಙ್ಕೋ ವಾ ಕುಲಲೋ ವಾ ಮಂಸಪೇಸಿಂ ಆದಾಯ ಉಡ್ಡೀಯೇಯ್ಯ [ಉಡ್ಡಯೇಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)]. ತಮೇನಂ ಗಿಜ್ಝಾಪಿ ಕಙ್ಕಾಪಿ ಕುಲಲಾಪಿ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ವಿತಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ [ವಿರಾಜೇಯ್ಯುಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಸಚೇ ಸೋ ಗಿಜ್ಝೋ ವಾ ಕಙ್ಕೋ ವಾ ಕುಲಲೋ ವಾ ತಂ ಮಂಸಪೇಸಿಂ ನ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಸೋ ತತೋನಿದಾನಂ ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಮಂಸಪೇಸೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ’ತಿ. ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ಯಾಯಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ ನಾನತ್ತಾ ನಾನತ್ತಸಿತಾ ತಂ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಯಾಯಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಏಕತ್ತಾ ಏಕತ್ತಸಿತಾ ಯತ್ಥ ಸಬ್ಬಸೋ ಲೋಕಾಮಿಸೂಪಾದಾನಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ತಮೇವೂಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವೇತಿ.

೪೪. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಹಪತಿ, ಪುರಿಸೋ ಆದಿತ್ತಂ ತಿಣುಕ್ಕಂ ಆದಾಯ ಪಟಿವಾತಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಸಚೇ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ತಂ ಆದಿತ್ತಂ ತಿಣುಕ್ಕಂ ನ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ ತಸ್ಸ ಸಾ ಆದಿತ್ತಾ ತಿಣುಕ್ಕಾ ಹತ್ಥಂ ವಾ ದಹೇಯ್ಯ ಬಾಹುಂ ವಾ ದಹೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಂ [ದಹೇಯ್ಯ. ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗ (ಸೀ. ಪೀ.)] ದಹೇಯ್ಯ, ಸೋ ತತೋನಿದಾನಂ ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ತಿಣುಕ್ಕೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ’ತಿ. ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ…ಪೇ… ತಮೇವೂಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವೇತಿ.

೪೫. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಹಪತಿ, ಅಙ್ಗಾರಕಾಸು ಸಾಧಿಕಪೋರಿಸಾ, ಪೂರಾ ಅಙ್ಗಾರಾನಂ ವೀತಚ್ಚಿಕಾನಂ ವೀತಧೂಮಾನಂ. ಅಥ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಜೀವಿತುಕಾಮೋ ಅಮರಿತುಕಾಮೋ ಸುಖಕಾಮೋ ದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಕ್ಕೂಲೋ. ತಮೇನಂ ದ್ವೇ ಬಲವನ್ತೋ ಪುರಿಸಾ ನಾನಾಬಾಹಾಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂ ಉಪಕಡ್ಢೇಯ್ಯುಂ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಅಪಿ ನು ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಇತಿಚಿತಿಚೇವ ಕಾಯಂ ಸನ್ನಾಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ?

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’?

‘‘ವಿದಿತಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಇಮಞ್ಚಾಹಂ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂ ಪಪತಿಸ್ಸಾಮಿ, ತತೋನಿದಾನಂ ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಙ್ಗಾರಕಾಸೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ’ತಿ. ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ…ಪೇ… ತಮೇವೂಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವೇತಿ.

೪೬. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಹಪತಿ, ಪುರಿಸೋ ಸುಪಿನಕಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಆರಾಮರಾಮಣೇಯ್ಯಕಂ ವನರಾಮಣೇಯ್ಯಕಂ ಭೂಮಿರಾಮಣೇಯ್ಯಕಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿರಾಮಣೇಯ್ಯಕಂ. ಸೋ ಪಟಿಬುದ್ಧೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಟಿಪಸ್ಸೇಯ್ಯ [ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಸುಪಿನಕೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ’ತಿ…ಪೇ… ತಮೇವೂಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವೇತಿ.

೪೭. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಹಪತಿ, ಪುರಿಸೋ ಯಾಚಿತಕಂ ಭೋಗಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಯಾನಂ ವಾ [ಯಾನಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪೋರಿಸೇಯ್ಯಂ [ಪೋರೋಸೇಯ್ಯಂ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.), ಓರೋಪೇಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಪವರಮಣಿಕುಣ್ಡಲಂ. ಸೋ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತಕೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಪುರಕ್ಖತೋ ಪರಿವುತೋ ಅನ್ತರಾಪಣಂ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಜನೋ ದಿಸ್ವಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಭೋಗೀ ವತ, ಭೋ, ಪುರಿಸೋ, ಏವಂ ಕಿರ ಭೋಗಿನೋ ಭೋಗಾನಿ ಭುಞ್ಜನ್ತೀ’ತಿ. ತಮೇನಂ ಸಾಮಿಕಾ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥೇವ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯುಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಸಾನಿ ಹರೇಯ್ಯುಂ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಅಲಂ ನು ಖೋ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಾಯಾ’’ತಿ?

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’?

‘‘ಸಾಮಿನೋ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಾನಿ ಹರನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಾಚಿತಕೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ’ತಿ…ಪೇ… ತಮೇವೂಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವೇತಿ.

೪೮. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಹಪತಿ, ಗಾಮಸ್ಸ ವಾ ನಿಗಮಸ್ಸ ವಾ ಅವಿದೂರೇ ತಿಬ್ಬೋ ವನಸಣ್ಡೋ. ತತ್ರಸ್ಸ ರುಕ್ಖೋ ಸಮ್ಪನ್ನಫಲೋ ಚ ಉಪಪನ್ನಫಲೋ [ಉಪ್ಪನ್ನಫಲೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಚ, ನ ಚಸ್ಸು ಕಾನಿಚಿ ಫಲಾನಿ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತಾನಿ. ಅಥ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಫಲತ್ಥಿಕೋ ಫಲಗವೇಸೀ ಫಲಪರಿಯೇಸನಂ ಚರಮಾನೋ. ಸೋ ತಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸಮ್ಪನ್ನಫಲಞ್ಚ ಉಪಪನ್ನಫಲಞ್ಚ. ತಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ರುಕ್ಖೋ ಸಮ್ಪನ್ನಫಲೋ ಚ ಉಪಪನ್ನಫಲೋ ಚ, ನತ್ಥಿ ಚ ಕಾನಿಚಿ ಫಲಾನಿ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತಾನಿ. ಜಾನಾಮಿ ಖೋ ಪನಾಹಂ ರುಕ್ಖಂ ಆರೋಹಿತುಂ [ಆರುಹಿತುಂ (ಸೀ.)]. ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ರುಕ್ಖಂ ಆರೋಹಿತ್ವಾ ಯಾವದತ್ಥಞ್ಚ ಖಾದೇಯ್ಯಂ ಉಚ್ಛಙ್ಗಞ್ಚ ಪೂರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಆರೋಹಿತ್ವಾ ಯಾವದತ್ಥಞ್ಚ ಖಾದೇಯ್ಯ ಉಚ್ಛಙ್ಗಞ್ಚ ಪೂರೇಯ್ಯ. ಅಥ ದುತಿಯೋ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಫಲತ್ಥಿಕೋ ಫಲಗವೇಸೀ ಫಲಪರಿಯೇಸನಂ ಚರಮಾನೋ ತಿಣ್ಹಂ ಕುಠಾರಿಂ [ಕುಧಾರಿಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಆದಾಯ. ಸೋ ತಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸಮ್ಪನ್ನಫಲಞ್ಚ ಉಪಪನ್ನಫಲಞ್ಚ. ತಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ರುಕ್ಖೋ ಸಮ್ಪನ್ನಫಲೋ ಚ ಉಪಪನ್ನಫಲೋ ಚ, ನತ್ಥಿ ಚ ಕಾನಿಚಿ ಫಲಾನಿ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತಾನಿ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ ರುಕ್ಖಂ ಆರೋಹಿತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ರುಕ್ಖಂ ಮೂಲತೋ ಛೇತ್ವಾ ಯಾವದತ್ಥಞ್ಚ ಖಾದೇಯ್ಯಂ ಉಚ್ಛಙ್ಗಞ್ಚ ಪೂರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಮೂಲತೋವ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಅಮುಕೋ [ಅಸು (ಸೀ. ಪೀ.)] ಯೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಪಠಮಂ ರುಕ್ಖಂ ಆರೂಳ್ಹೋ ಸಚೇ ಸೋ ನ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಓರೋಹೇಯ್ಯ ತಸ್ಸ ಸೋ ರುಕ್ಖೋ ಪಪತನ್ತೋ ಹತ್ಥಂ ವಾ ಭಞ್ಜೇಯ್ಯ ಪಾದಂ ವಾ ಭಞ್ಜೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಂ ಭಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಸೋ ತತೋನಿದಾನಂ ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ರುಕ್ಖಫಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ’ತಿ. ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ಯಾಯಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ ನಾನತ್ತಾ ನಾನತ್ತಸಿತಾ ತಂ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಯಾಯಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಏಕತ್ತಾ ಏಕತ್ತಸಿತಾ ಯತ್ಥ ಸಬ್ಬಸೋ ಲೋಕಾಮಿಸೂಪಾದಾನಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ತಮೇವೂಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವೇತಿ.

೪೯. ‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇಮಂಯೇವ ಅನುತ್ತರಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಆಗಮ್ಮ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ…ಪೇ… ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇಮಂಯೇವ ಅನುತ್ತರಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಆಗಮ್ಮ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ…ಪೇ… ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇಮಂಯೇವ ಅನುತ್ತರಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಆಗಮ್ಮ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿ.

೫೦. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಯಥಾ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿ, ಅಪಿ ನು ತ್ವಂ ಏವರೂಪಂ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಕೋ ಚಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಕೋ ಚ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದೋ! ಆರಕಾ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದಾ. ಮಯಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇ ಅನಾಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಆಜಾನೀಯಾತಿ ಅಮಞ್ಞಿಮ್ಹ, ಅನಾಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಆಜಾನೀಯಭೋಜನಂ ಭೋಜಿಮ್ಹ, ಅನಾಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಆಜಾನೀಯಠಾನೇ ಠಪಿಮ್ಹ; ಭಿಕ್ಖೂ ಪನ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಆಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಅನಾಜಾನೀಯಾತಿ ಅಮಞ್ಞಿಮ್ಹ, ಆಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಅನಾಜಾನೀಯಭೋಜನಂ ಭೋಜಿಮ್ಹ, ಆಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಅನಾಜಾನೀಯಠಾನೇ ಠಪಿಮ್ಹ; ಇದಾನಿ ಪನ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇ ಅನಾಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಅನಾಜಾನೀಯಾತಿ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ, ಅನಾಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಅನಾಜಾನೀಯಭೋಜನಂ ಭೋಜೇಸ್ಸಾಮ, ಅನಾಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಅನಾಜಾನೀಯಠಾನೇ ಠಪೇಸ್ಸಾಮ. ಭಿಕ್ಖೂ ಪನ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಆಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಆಜಾನೀಯಾತಿ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ ಆಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಆಜಾನೀಯಭೋಜನಂ ಭೋಜೇಸ್ಸಾಮ, ಆಜಾನೀಯೇವ ಸಮಾನೇ ಆಜಾನೀಯಠಾನೇ ಠಪೇಸ್ಸಾಮ. ಅಜನೇಸಿ ವತ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಪ್ಪೇಮಂ, ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಪ್ಪಸಾದಂ, ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಗಾರವಂ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

ಪೋತಲಿಯಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಚತುತ್ಥಂ.