೮. ಕೋಸಮ್ಬಿಯಸುತ್ತಂ

೪೯೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ ಕಲಹಜಾತಾ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿತುದನ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ತೇ ನ ಚೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ ನ ಚ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ಉಪೇನ್ತಿ, ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನಿಜ್ಝಾಪೇನ್ತಿ, ನ ಚ ನಿಜ್ಝತ್ತಿಂ ಉಪೇನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ ಕಲಹಜಾತಾ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿತುದನ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ತೇ ನ ಚೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ, ನ ಚ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ಉಪೇನ್ತಿ, ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನಿಜ್ಝಾಪೇನ್ತಿ, ನ ಚ ನಿಜ್ಝತ್ತಿಂ ಉಪೇನ್ತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಮ ವಚನೇನ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಹಿ – ‘ಸತ್ಥಾ ವೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಆಮನ್ತೇತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಆಮನ್ತೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಣ್ಡನಜಾತಾ ಕಲಹಜಾತಾ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿತುದನ್ತಾ ವಿಹರಥ, ತೇ ನ ಚೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಥ, ನ ಚ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ಉಪೇಥ, ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನಿಜ್ಝಾಪೇಥ, ನ ಚ ನಿಜ್ಝತ್ತಿಂ ಉಪೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ತುಮ್ಹೇ ಸಮಯೇ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ ಕಲಹಜಾತಾ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿತುದನ್ತಾ ವಿಹರಥ, ಅಪಿ ನು ತುಮ್ಹಾಕಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ, ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ…ಪೇ… ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಇತಿ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ತುಮ್ಹೇ ಸಮಯೇ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ ಕಲಹಜಾತಾ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿತುದನ್ತಾ ವಿಹರಥ, ನೇವ ತುಮ್ಹಾಕಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ, ನ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ…ಪೇ… ನ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ. ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹಿ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಕಿಂ ಜಾನನ್ತಾ ಕಿಂ ಪಸ್ಸನ್ತಾ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ ಕಲಹಜಾತಾ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿತುದನ್ತಾ ವಿಹರಥ, ತೇ ನ ಚೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಥ, ನ ಚ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ಉಪೇಥ, ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನಿಜ್ಝಾಪೇಥ, ನ ಚ ನಿಜ್ಝತ್ತಿಂ ಉಪೇಥ? ತಞ್ಹಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಭವಿಸ್ಸತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯಾ’’ತಿ.

೪೯೨. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಛಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸಾರಣೀಯಾ ಪಿಯಕರಣಾ ಗರುಕರಣಾ ಸಙ್ಗಹಾಯ ಅವಿವಾದಾಯ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಏಕೀಭಾವಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಛ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಾರಣೀಯೋ ಪಿಯಕರಣೋ ಗರುಕರಣೋ ಸಙ್ಗಹಾಯ ಅವಿವಾದಾಯ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಏಕೀಭಾವಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಾರಣೀಯೋ ಪಿಯಕರಣೋ ಗರುಕರಣೋ ಸಙ್ಗಹಾಯ ಅವಿವಾದಾಯ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಏಕಿಭಾವಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಾರಣೀಯೋ ಪಿಯಕರಣೋ ಗರುಕರಣೋ ಸಙ್ಗಹಾಯ ಅವಿವಾದಾಯ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಏಕೀಭಾವಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯೇ ತೇ ಲಾಭಾ ಧಮ್ಮಿಕಾ ಧಮ್ಮಲದ್ಧಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಮತ್ತಮ್ಪಿ, ತಥಾರೂಪೇಹಿ ಲಾಭೇಹಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಭೋಗೀ ಹೋತಿ ಸೀಲವನ್ತೇಹಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಸಾಧಾರಣಭೋಗೀ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಾರಣೀಯೋ ಪಿಯಕರಣೋ ಗರುಕರಣೋ ಸಙ್ಗಹಾಯ ಅವಿವಾದಾಯ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಏಕೀಭಾವಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯಾನಿ ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ ಅಖಣ್ಡಾನಿ ಅಚ್ಛಿದ್ದಾನಿ ಅಸಬಲಾನಿ ಅಕಮ್ಮಾಸಾನಿ ಭುಜಿಸ್ಸಾನಿ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥಾನಿ ಅಪರಾಮಟ್ಠಾನಿ ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾನಿ ತಥಾರೂಪೇಸು ಸೀಲೇಸು ಸೀಲಸಾಮಞ್ಞಗತೋ ವಿಹರತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಾರಣೀಯೋ ಪಿಯಕರಣೋ ಗರುಕರಣೋ ಸಙ್ಗಹಾಯ ಅವಿವಾದಾಯ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಏಕೀಭಾವಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯಾಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ಅರಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ ನಿಯ್ಯಾತಿ ತಕ್ಕರಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ ತಥಾರೂಪಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ದಿಟ್ಠಿಸಾಮಞ್ಞಗತೋ ವಿಹರತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಾರಣೀಯೋ ಪಿಯಕರಣೋ ಗರುಕರಣೋ ಸಙ್ಗಹಾಯ ಅವಿವಾದಾಯ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಏಕೀಭಾವಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಸಾರಣೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಿಯಕರಣಾ ಗರುಕರಣಾ ಸಙ್ಗಹಾಯ ಅವಿವಾದಾಯ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಏಕೀಭಾವಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛನ್ನಂ ಸಾರಣೀಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಏತಂ ಅಗ್ಗಂ ಏತಂ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಂ [ಸಙ್ಗಾಹಕಂ (?)] ಏತಂ ಸಙ್ಘಾಟನಿಕಂ – ಯದಿದಂ ಯಾಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ಅರಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ ನಿಯ್ಯಾತಿ ತಕ್ಕರಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೂಟಾಗಾರಸ್ಸ ಏತಂ ಅಗ್ಗಂ ಏತಂ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಂ ಏತಂ ಸಙ್ಘಾಟನಿಕಂ ಯದಿದಂ ಕೂಟಂ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇಸಂ ಛನ್ನಂ ಸಾರಣೀಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಏತಂ ಅಗ್ಗಂ ಏತಂ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಂ ಏತಂ ಸಙ್ಘಾಟನಿಕಂ ಯದಿದಂ ಯಾಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ಅರಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ ನಿಯ್ಯಾತಿ ತಕ್ಕರಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ.

೪೯೩. ‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ಅರಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ ನಿಯ್ಯಾತಿ ತಕ್ಕರಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ವಾ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಮೇ ತಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಪ್ಪಹೀನಂ, ಯೇನಾಹಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನೇನ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನೇಯ್ಯಂ ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ? ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಬ್ಯಾಪಾದಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಥೀನಮಿದ್ಧಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇಧಲೋಕಚಿನ್ತಾಯ ಪಸುತೋ ಹೋತಿ, ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪರಲೋಕಚಿನ್ತಾಯ ಪಸುತೋ ಹೋತಿ, ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಭಣ್ಡನಜಾತೋ ಕಲಹಜಾತೋ ವಿವಾದಾಪನ್ನೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿತುದನ್ತೋ ವಿಹರತಿ, ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ನತ್ಥಿ ಖೋ ಮೇ ತಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಪ್ಪಹೀನಂ, ಯೇನಾಹಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನೇನ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನೇಯ್ಯಂ ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ. ಸುಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ಮೇ ಮಾನಸಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಬೋಧಾಯಾ’ತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಞಾಣಂ ಅಧಿಗತಂ ಹೋತಿ ಅರಿಯಂ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಪುಥುಜ್ಜನೇಹಿ.

೪೯೪. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಇಮಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಆಸೇವನ್ತೋ ಭಾವೇನ್ತೋ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತೋ ಲಭಾಮಿ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಸಮಥಂ, ಲಭಾಮಿ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ನಿಬ್ಬುತಿ’ನ್ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಇಮಂ ಖೋ ಅಹಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಆಸೇವನ್ತೋ ಭಾವೇನ್ತೋ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತೋ ಲಭಾಮಿ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಸಮಥಂ, ಲಭಾಮಿ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ನಿಬ್ಬುತಿ’ನ್ತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಞಾಣಂ ಅಧಿಗತಂ ಹೋತಿ ಅರಿಯಂ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಪುಥುಜ್ಜನೇಹಿ.

೪೯೫. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಥಾ ರೂಪಾಯಾಹಂ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಞ್ಞೋ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ತಥಾರೂಪಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪಾಯಾಹಂ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ನತ್ಥಿ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಞ್ಞೋ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ತಥಾರೂಪಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಞಾಣಂ ಅಧಿಗತಂ ಹೋತಿ ಅರಿಯಂ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಪುಥುಜ್ಜನೇಹಿ.

೪೯೬. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಧಮ್ಮತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾಯ ಧಮ್ಮತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ. ಕಥಂರೂಪಾಯ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ? ಧಮ್ಮತಾ ಏಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ – ‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತಥಾರೂಪಿಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಯಥಾರೂಪಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವುಟ್ಠಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಅಥ ಖೋ ನಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಸತ್ಥರಿ ವಾ ವಿಞ್ಞೂಸು ವಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ದೇಸೇತಿ ವಿವರತಿ ಉತ್ತಾನೀಕರೋತಿ; ದೇಸೇತ್ವಾ ವಿವರಿತ್ವಾ ಉತ್ತಾನೀಕತ್ವಾ ಆಯತಿಂ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ’. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಹರೋ ಕುಮಾರೋ ಮನ್ದೋ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕೋ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಪಾದೇನ ವಾ ಅಙ್ಗಾರಂ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಪಟಿಸಂಹರತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮತಾ ಏಸಾ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ – ‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತಥಾರೂಪಿಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಯಥಾರೂಪಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವುಟ್ಠಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಅಥ ಖೋ ನಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಸತ್ಥರಿ ವಾ ವಿಞ್ಞೂಸು ವಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ದೇಸೇತಿ ವಿವರತಿ ಉತ್ತಾನೀಕರೋತಿ; ದೇಸೇತ್ವಾ ವಿವರಿತ್ವಾ ಉತ್ತಾನೀಕತ್ವಾ ಆಯತಿಂ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ’. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಧಮ್ಮತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾಯ ಧಮ್ಮತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಂ ಞಾಣಂ ಅಧಿಗತಂ ಹೋತಿ ಅರಿಯಂ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಪುಥುಜ್ಜನೇಹಿ.

೪೯೭. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಧಮ್ಮತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾಯ ಧಮ್ಮತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ. ಕಥಂರೂಪಾಯ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ? ಧಮ್ಮತಾ ಏಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ – ‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಯಾನಿ ತಾನಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಉಚ್ಚಾವಚಾನಿ ಕಿಂಕರಣೀಯಾನಿ ತತ್ಥ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖ್ವಾಸ್ಸ ತಿಬ್ಬಾಪೇಕ್ಖಾ ಹೋತಿ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾಯ’. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಾವೀ ತರುಣವಚ್ಛಾ ಥಮ್ಬಞ್ಚ ಆಲುಮ್ಪತಿ ವಚ್ಛಕಞ್ಚ ಅಪಚಿನತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮತಾ ಏಸಾ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ – ‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಯಾನಿ ತಾನಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಉಚ್ಚಾವಚಾನಿ ಕಿಂಕರಣೀಯಾನಿ ತತ್ಥ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖ್ವಾಸ್ಸ ತಿಬ್ಬಾಪೇಕ್ಖಾ ಹೋತಿ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾಯ’. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಧಮ್ಮತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾಯ ಧಮ್ಮತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮಂ ಞಾಣಂ ಅಧಿಗತಂ ಹೋತಿ ಅರಿಯಂ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಪುಥುಜ್ಜನೇಹಿ.

೪೯೮. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಬಲತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾಯ ಬಲತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ. ಕಥಂರೂಪಾಯ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಲತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ? ಬಲತಾ ಏಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಯಂ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇ ಅಟ್ಠಿಂಕತ್ವಾ ಮನಸಿಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಚೇತಸಾ [ಸಬ್ಬಚೇತಸೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಸಬ್ಬಂ ಚೇತಸಾ (ಕ.)] ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ ಓಹಿತಸೋತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಬಲತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾಯ ಬಲತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ಛಟ್ಠಂ ಞಾಣಂ ಅಧಿಗತಂ ಹೋತಿ ಅರಿಯಂ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಪುಥುಜ್ಜನೇಹಿ.

೪೯೯. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಬಲತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾಯ ಬಲತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ. ಕಥಂರೂಪಾಯ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಲತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ? ಬಲತಾ ಏಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಯಂ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇ ಲಭತಿ ಅತ್ಥವೇದಂ, ಲಭತಿ ಧಮ್ಮವೇದಂ, ಲಭತಿ ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತಂ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಬಲತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾಯ ಬಲತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ಸತ್ತಮಂ ಞಾಣಂ ಅಧಿಗತಂ ಹೋತಿ ಅರಿಯಂ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಪುಥುಜ್ಜನೇಹಿ.

೫೦೦. ‘‘ಏವಂ ಸತ್ತಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಧಮ್ಮತಾ ಸುಸಮನ್ನಿಟ್ಠಾ ಹೋತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ. ಏವಂ ಸತ್ತಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ.

ಕೋಸಮ್ಬಿಯಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಮಂ.