೧೬. ಪಿಙ್ಗಿಯಮಾಣವಪುಚ್ಛಾ
೧೧೨೬. ‘‘ಜಿಣ್ಣೋಹಮಸ್ಮಿ ಅಬಲೋ ವೀತವಣ್ಣೋ, (ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ)
ನೇತ್ತಾ ನ ಸುದ್ಧಾ ಸವನಂ ನ ಫಾಸು;
ಮಾಹಂ ನಸ್ಸಂ ಮೋಮುಹೋ ಅನ್ತರಾವ
ಆಚಿಕ್ಖ ಧಮ್ಮಂ ಯಮಹಂ ವಿಜಞ್ಞಂ;
ಜಾತಿಜರಾಯ ಇಧ ವಿಪ್ಪಹಾನಂ’’.
೧೧೨೭. ‘‘ದಿಸ್ವಾನ ರೂಪೇಸು ವಿಹಞ್ಞಮಾನೇ, (ಪಿಙ್ಗಿಯಾತಿ ಭಗವಾ)
ರುಪ್ಪನ್ತಿ ರೂಪೇಸು ಜನಾ ಪಮತ್ತಾ;
ತಸ್ಮಾ ತುವಂ ಪಿಙ್ಗಿಯ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ,
ಜಹಸ್ಸು ರೂಪಂ ಅಪುನಬ್ಭವಾಯ’’.
೧೧೨೮. ‘‘ದಿಸಾ ಚತಸ್ಸೋ ವಿದಿಸಾ ಚತಸ್ಸೋ, ಉದ್ಧಂ ಅಧೋ ದಸ ದಿಸಾ ಇಮಾಯೋ;
ನ ತುಯ್ಹಂ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಸುತಂ ಅಮುತಂ [ಅಸುತಂ ಅಮುತಂ ವಾ (ಸೀ.), ಅಸುತಾಮುತಂ ವಾ (ಸ್ಯಾ.), ಅಸುತಂ’ಮುತಂ ವಾ (ಪೀ.)], ಅಥೋ ಅವಿಞ್ಞಾತಂ ಕಿಞ್ಚನಮತ್ಥಿ [ಕಿಞ್ಚಿ ಮತ್ಥಿ (ಸ್ಯಾ.), ಕಿಞ್ಚಿ ನತ್ಥಿ (ಪೀ.), ಕಿಞ್ಚಿನಮತ್ಥಿ (ಕ.)] ಲೋಕೇ;
ಆಚಿಕ್ಖ ಧಮ್ಮಂ ಯಮಹಂ ವಿಜಞ್ಞಂ, ಜಾತಿಜರಾಯ ಇಧ ವಿಪ್ಪಹಾನಂ’’.
೧೧೨೯. ‘‘ತಣ್ಹಾಧಿಪನ್ನೇ ಮನುಜೇ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋ, (ಪಿಙ್ಗಿಯಾತಿ ಭಗವಾ)
ಸನ್ತಾಪಜಾತೇ ಜರಸಾ ಪರೇತೇ;
ತಸ್ಮಾ ತುವಂ ಪಿಙ್ಗಿಯ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ, ಜಹಸ್ಸು ತಣ್ಹಂ ಅಪುನಬ್ಭವಾಯಾ’’ತಿ.
ಪಿಙ್ಗಿಯಮಾಣವಪುಚ್ಛಾ ಸೋಳಸಮಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
ಪಾರಾಯನತ್ಥುತಿಗಾಥಾ
ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ ಮಗಧೇಸು ವಿಹರನ್ತೋ ಪಾಸಾಣಕೇ ಚೇತಿಯೇ, ಪರಿಚಾರಕಸೋಳಸಾನಂ [ಪರಿಚಾರಕಸೋಳಸನ್ನಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಅಜ್ಝಿಟ್ಠೋ ಪುಟ್ಠೋ ಪುಟ್ಠೋ ಪಞ್ಹಂ [ಪಞ್ಹೇ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಏಕಮೇಕಸ್ಸ ಚೇಪಿ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಗಚ್ಛೇಯ್ಯೇವ ಜರಾಮರಣಸ್ಸ ಪಾರಂ. ಪಾರಙ್ಗಮನೀಯಾ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಸ್ಸ ಪಾರಾಯನನ್ತೇವ [ಪಾರಾಯಣಂತ್ವೇವ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)] ಅಧಿವಚನಂ.
೧೧೩೦. ಅಜಿತೋ ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ, ಪುಣ್ಣಕೋ ಅಥ ಮೇತ್ತಗೂ;
ಧೋತಕೋ ಉಪಸೀವೋ ಚ, ನನ್ದೋ ಚ ಅಥ ಹೇಮಕೋ.
೧೧೩೧. ತೋದೇಯ್ಯ-ಕಪ್ಪಾ ದುಭಯೋ, ಜತುಕಣ್ಣೀ ಚ ಪಣ್ಡಿತೋ;
ಭದ್ರಾವುಧೋ ಉದಯೋ ಚ, ಪೋಸಾಲೋ ಚಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ;
ಮೋಘರಾಜಾ ಚ ಮೇಧಾವೀ, ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ಚ ಮಹಾಇಸಿ.
೧೧೩೨. ಏತೇ ಬುದ್ಧಂ ಉಪಾಗಚ್ಛುಂ, ಸಮ್ಪನ್ನಚರಣಂ ಇಸಿಂ;
ಪುಚ್ಛನ್ತಾ ನಿಪುಣೇ ಪಞ್ಹೇ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಂ ಉಪಾಗಮುಂ.
೧೧೩೩. ತೇಸಂ ಬುದ್ಧೋ ಪಬ್ಯಾಕಾಸಿ, ಪಞ್ಹೇ ಪುಟ್ಠೋ ಯಥಾತಥಂ;
ಪಞ್ಹಾನಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ, ತೋಸೇಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಮುನಿ.
೧೧೩೪. ತೇ ತೋಸಿತಾ ಚಕ್ಖುಮತಾ, ಬುದ್ಧೇನಾದಿಚ್ಚಬನ್ಧುನಾ;
ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಮಚರಿಂಸು, ವರಪಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ.
೧೧೩೫. ಏಕಮೇಕಸ್ಸ ಪಞ್ಹಸ್ಸ, ಯಥಾ ಬುದ್ಧೇನ ದೇಸಿತಂ;
ತಥಾ ಯೋ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಗಚ್ಛೇ ಪಾರಂ ಅಪಾರತೋ.
೧೧೩೬. ಅಪಾರಾ ಪಾರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಭಾವೇನ್ತೋ ಮಗ್ಗಮುತ್ತಮಂ;
ಮಗ್ಗೋ ಸೋ ಪಾರಂ ಗಮನಾಯ, ತಸ್ಮಾ ಪಾರಾಯನಂ ಇತಿ.
ಪಾರಾಯನಾನುಗೀತಿಗಾಥಾ
೧೧೩೭. ‘‘ಪಾರಾಯನಮನುಗಾಯಿಸ್ಸಂ, (ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ)
ಯಥಾದ್ದಕ್ಖಿ ತಥಾಕ್ಖಾಸಿ, ವಿಮಲೋ ಭೂರಿಮೇಧಸೋ;
ನಿಕ್ಕಾಮೋ ನಿಬ್ಬನೋ [ನಿಬ್ಬುತೋ (ಸ್ಯಾ.)] ನಾಗೋ, ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು ಮುಸಾ ಭಣೇ.
೧೧೩೮. ‘‘ಪಹೀನಮಲಮೋಹಸ್ಸ, ಮಾನಮಕ್ಖಪ್ಪಹಾಯಿನೋ;
ಹನ್ದಾಹಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಗಿರಂ ವಣ್ಣೂಪಸಞ್ಹಿತಂ.
೧೧೩೯. ‘‘ತಮೋನುದೋ ಬುದ್ಧೋ ಸಮನ್ತಚಕ್ಖು, ಲೋಕನ್ತಗೂ ಸಬ್ಬಭವಾತಿವತ್ತೋ;
ಅನಾಸವೋ ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಪಹೀನೋ, ಸಚ್ಚವ್ಹಯೋ ಬ್ರಹ್ಮೇ ಉಪಾಸಿತೋ ಮೇ.
೧೧೪೦. ‘‘ದಿಜೋ ಯಥಾ ಕುಬ್ಬನಕಂ ಪಹಾಯ, ಬಹುಪ್ಫಲಂ ಕಾನನಮಾವಸೇಯ್ಯ;
ಏವಂ ಪಹಂ ಅಪ್ಪದಸ್ಸೇ ಪಹಾಯ, ಮಹೋದಧಿಂ ಹಂಸೋರಿವ ಅಜ್ಝಪತ್ತೋ.
೧೧೪೧. ‘‘ಯೇಮೇ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯಾಕಂಸು, ಹುರಂ ಗೋತಮಸಾಸನಾ;
ಇಚ್ಚಾಸಿ ಇತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ;
ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಇತಿಹಿತಿಹಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ.
೧೧೪೨. ‘‘ಏಕೋ ತಮನುದಾಸಿನೋ, ಜುತಿಮಾ ಸೋ ಪಭಙ್ಕರೋ;
ಗೋತಮೋ ಭೂರಿಪಞ್ಞಾಣೋ, ಗೋತಮೋ ಭೂರಿಮೇಧಸೋ.
೧೧೪೩. ‘‘ಯೋ ಮೇ ಧಮ್ಮಮದೇಸೇಸಿ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಮಕಾಲಿಕಂ;
ತಣ್ಹಕ್ಖಯಮನೀತಿಕಂ, ಯಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಉಪಮಾ ಕ್ವಚಿ’’.
೧೧೪೪. ‘‘ಕಿಂನು ತಮ್ಹಾ ವಿಪ್ಪವಸಸಿ, ಮುಹುತ್ತಮಪಿ ಪಿಙ್ಗಿಯ;
ಗೋತಮಾ ಭೂರಿಪಞ್ಞಾಣಾ, ಗೋತಮಾ ಭೂರಿಮೇಧಸಾ.
೧೧೪೫. ‘‘ಯೋ ತೇ ಧಮ್ಮಮದೇಸೇಸಿ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಮಕಾಲಿಕಂ;
ತಣ್ಹಕ್ಖಯಮನೀತಿಕಂ, ಯಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಉಪಮಾ ಕ್ವಚಿ’’.
೧೧೪೬. ‘‘ನಾಹಂ ತಮ್ಹಾ ವಿಪ್ಪವಸಾಮಿ, ಮುಹುತ್ತಮಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ;
ಗೋತಮಾ ಭೂರಿಪಞ್ಞಾಣಾ, ಗೋತಮಾ ಭೂರಿಮೇಧಸಾ.
೧೧೪೭. ‘‘ಯೋ ಮೇ ಧಮ್ಮಮದೇಸೇಸಿ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಮಕಾಲಿಕಂ;
ತಣ್ಹಕ್ಖಯಮನೀತಿಕಂ, ಯಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಉಪಮಾ ಕ್ವಚಿ.
೧೧೪೮. ‘‘ಪಸ್ಸಾಮಿ ನಂ ಮನಸಾ ಚಕ್ಖುನಾವ, ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ;
ನಮಸ್ಸಮಾನೋ ವಿವಸೇಮಿ ರತ್ತಿಂ, ತೇನೇವ ಮಞ್ಞಾಮಿ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಂ.
೧೧೪೯. ‘‘ಸದ್ಧಾ ಚ ಪೀತಿ ಚ ಮನೋ ಸತಿ ಚ, ನಾಪೇನ್ತಿ ಮೇ ಗೋತಮಸಾಸನಮ್ಹಾ;
ಯಂ ಯಂ ದಿಸಂ ವಜತಿ ಭೂರಿಪಞ್ಞೋ, ಸ ತೇನ ತೇನೇವ ನತೋಹಮಸ್ಮಿ.
೧೧೫೦. ‘‘ಜಿಣ್ಣಸ್ಸ ಮೇ ದುಬ್ಬಲಥಾಮಕಸ್ಸ, ತೇನೇವ ಕಾಯೋ ನ ಪಲೇತಿ ತತ್ಥ;
ಸಂಕಪ್ಪಯನ್ತಾಯ [ಸಂಕಪ್ಪಯತ್ತಾಯ (ಸೀ.)] ವಜಾಮಿ ನಿಚ್ಚಂ, ಮನೋ ಹಿ ಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತೇನ ಯುತ್ತೋ.
೧೧೫೧. ‘‘ಪಙ್ಕೇ ಸಯಾನೋ ಪರಿಫನ್ದಮಾನೋ, ದೀಪಾ ದೀಪಂ ಉಪಪ್ಲವಿಂ [ಉಪಲ್ಲವಿಂ (ಸ್ಯಾ. ನಿದ್ದೇಸ)];
ಅಥದ್ದಸಾಸಿಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಓಘತಿಣ್ಣಮನಾಸವಂ’’.
೧೧೫೨. ‘‘ಯಥಾ ಅಹೂ ವಕ್ಕಲಿ ಮುತ್ತಸದ್ಧೋ, ಭದ್ರಾವುಧೋ ಆಳವಿ ಗೋತಮೋ ಚ;
ಏವಮೇವ ತ್ವಮ್ಪಿ ಪಮುಞ್ಚಸ್ಸು ಸದ್ಧಂ,
ಗಮಿಸ್ಸಸಿ ತ್ವಂ ಪಿಙ್ಗಿಯ ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪಾರಂ’’ [ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಪಾರಂ (ಸೀ.)].
೧೧೫೩. ‘‘ಏಸ ಭಿಯ್ಯೋ ಪಸೀದಾಮಿ, ಸುತ್ವಾನ ಮುನಿನೋ ವಚೋ;
ವಿವಟ್ಟಚ್ಛದೋ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಅಖಿಲೋ ಪಟಿಭಾನವಾ.
೧೧೫೪. ‘‘ಅಧಿದೇವೇ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಸಬ್ಬಂ ವೇದಿ ವರೋವರಂ [ಪರೋ ವರಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.), ಪರೋ ಪರಂ (ನಿದ್ದೇಸ)];
ಪಞ್ಹಾನನ್ತಕರೋ ಸತ್ಥಾ, ಕಙ್ಖೀನಂ ಪಟಿಜಾನತಂ.
೧೧೫೫. ‘‘ಅಸಂಹೀರಂ ಅಸಙ್ಕುಪ್ಪಂ, ಯಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಉಪಮಾ ಕ್ವಚಿ;
ಅದ್ಧಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ ನ ಮೇತ್ಥ ಕಙ್ಖಾ, ಏವಂ ಮಂ ಧಾರೇಹಿ ಅಧಿಮುತ್ತಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ.
ಪಾರಾಯನವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.