೧೦. ಮಾತಿಕಾಕಥಾ

೪೦. ನಿಚ್ಛಾತೋ [ನಿಚ್ಛಾತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ (ಸ್ಯಾ.)], ಮೋಕ್ಖೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿ, ಅಧಿಸೀಲಂ, ಅಧಿಚಿತ್ತಂ, ಅಧಿಪಞ್ಞಾ, ಪಸ್ಸದ್ಧಿ, ಞಾಣಂ, ದಸ್ಸನಂ ವಿಸುದ್ಧಿ [ಸುದ್ಧಿ (ಸ್ಯಾ.)] ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ, ನಿಸ್ಸರಣಂ ಪವಿವೇಕೋ, ವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ, ಚರಿಯಾ, ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಭಾವನಾ, ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ, ಜೀವಿತಂ.

೪೧. ನಿಚ್ಛಾತೋತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದತೋ ನಿಚ್ಛಾತೋ, ಅಬ್ಯಾಪಾದೇನ ಬ್ಯಾಪಾದತೋ ನಿಚ್ಛಾತೋ…ಪೇ… ಪಠಮೇನ ಝಾನೇನ ನೀವರಣೇಹಿ ನಿಚ್ಛಾತೋ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ನಿಚ್ಛಾತೋ.

ಮೋಕ್ಖೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಮೋಕ್ಖೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಬ್ಯಾಪಾದೇನ ಬ್ಯಾಪಾದತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಮೋಕ್ಖೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ಪಠಮೇನ ಝಾನೇನ ನೀವರಣೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಮೋಕ್ಖೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಮೋಕ್ಖೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತೀತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ವಿಜ್ಜಾ, ಕಾಮಚ್ಛನ್ದತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ ವಿಮುತ್ತಿ. ವಿಜ್ಜನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತಿ, ಮುಚ್ಚನ್ತೋ ವಿಜ್ಜತೀತಿ – ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿ. ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ [ಅಬ್ಯಾಪಾದಂ (ಸ್ಯಾ.)] ವಿಜ್ಜತೀತಿ ವಿಜ್ಜಾ, ಬ್ಯಾಪಾದತೋ ವಿಮುಚ್ಚತೀತಿ ವಿಮುತ್ತಿ. ವಿಜ್ಜನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತಿ, ಮುಚ್ಚನ್ತೋ ವಿಜ್ಜತೀತಿ – ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ವಿಜ್ಜಾ, ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ ವಿಮುತ್ತಿ. ವಿಜ್ಜನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತಿ, ಮುಚ್ಚನ್ತೋ ವಿಜ್ಜತೀತಿ – ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿ.

ಅಧಿಸೀಲಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಪಞ್ಞಾತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ, ಸಂವರಟ್ಠೇನ ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧಿ, ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿ. ಯೋ ತತ್ಥ ಸಂವರಟ್ಠೋ, ಅಯಂ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ. ಯೋ ತತ್ಥ ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೋ, ಅಯಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ. ಯೋ ತತ್ಥ ದಸ್ಸನಟ್ಠೋ, ಅಯಂ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ. ಅಬ್ಯಾಪಾದೇನ ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಸಂವರಟ್ಠೇನ ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಸಂವರಟ್ಠೇನ ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧಿ. ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿ. ಯೋ ತತ್ಥ ಸಂವರಟ್ಠೋ, ಅಯಂ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ. ಯೋ ತತ್ಥ ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೋ, ಅಯಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ. ಯೋ ತತ್ಥ ದಸ್ಸನಟ್ಠೋ, ಅಯಂ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ.

ಪಸ್ಸದ್ಧೀತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತಿ, ಅಬ್ಯಾಪಾದೇನ ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತಿ.

ಞಾಣನ್ತಿ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಞಾತಟ್ಠೇನ ಞಾಣಂ; ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ಞಾತಟ್ಠೇನ ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹೀನತ್ತಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ಞಾತಟ್ಠೇನ ಞಾಣಂ.

ದಸ್ಸನನ್ತಿ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ದಸ್ಸನಂ. ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ದಸ್ಸನಂ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹೀನತ್ತಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ದಸ್ಸನಂ.

ವಿಸುದ್ಧೀತಿ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಪಜಹನ್ತೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ವಿಸುಜ್ಝತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಪಜಹನ್ತೋ ಅಬ್ಯಾಪಾದೇನ ವಿಸುಜ್ಝತಿ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ವಿಸುಜ್ಝತಿ.

ನೇಕ್ಖಮ್ಮನ್ತಿ ಕಾಮಾನಮೇತಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ, ಯದಿದಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ. ರೂಪಾನಮೇತಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ, ಯದಿದಂ ಆರುಪ್ಪಂ. ಯಂ ಖೋ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ಭೂತಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ, ನಿರೋಧೋ ತಸ್ಸ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ. ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ. ಥಿನಮಿದ್ಧಸ್ಸ ಆಲೋಕಸಞ್ಞಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ.

ನಿಸ್ಸರಣನ್ತಿ ಕಾಮಾನಮೇತಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ, ಯದಿದಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ. ರೂಪಾನಮೇತಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ, ಯದಿದಂ ಆರುಪ್ಪಂ. ಯಂ ಖೋ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ಭೂತಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ, ನಿರೋಧೋ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ. ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಸ್ಸ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ. ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ನಿಸ್ಸರಣಂ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ನಿಸ್ಸರಣಂ.

ಪವಿವೇಕೋತಿ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಸ್ಸ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಪವಿವೇಕೋ …ಪೇ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ಪವಿವೇಕೋ.

ವೋಸ್ಸಗ್ಗೋತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ವೋಸ್ಸಜ್ಜತೀತಿ – ವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ. ಅಬ್ಯಾಪಾದೇನ ಬ್ಯಾಪಾದಂ ವೋಸ್ಸಜ್ಜತೀತಿ – ವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ವೋಸ್ಸಜ್ಜತೀತಿ – ವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ.

ಚರಿಯಾತಿ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಪಜಹನ್ತೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಚರತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಪಜಹನ್ತೋ ಅಬ್ಯಾಪಾದೇನ ಚರತಿ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಚರತಿ.

ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಝಾಯನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಝಾಪೇನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಧಮ್ಮಾ. ಝಾಪೇನ್ತೀತಿ ಕಿಲೇಸೇ. ಝಾತೇ ಚ ಝಾಪೇ ಚ ಜಾನಾತೀತಿ – ಝಾನಝಾಯೀ [ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ (ಸ್ಯಾ.) ಅಟ್ಠಕಥಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ]. ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ಝಾಯತೀತಿ ಝಾನಂ. ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ…ಪೇ… ಆಲೋಕಸಞ್ಞಾ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಝಾಯನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಝಾಪೇನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಝಾಯನ್ತೀತಿ – ಧಮ್ಮಾ. ಝಾಪೇನ್ತೀತಿ – ಕಿಲೇಸೇ. ಝಾತೇ ಚ ಝಾಪೇ ಚ ಜಾನಾತೀತಿ – ಝಾನಝಾಯೀ.

೪೨. ಭಾವನಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಜೀವಿತನ್ತಿ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಪಜಹನ್ತೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ. ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತೀತಿ – ಅಧಿಟ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಸ್ವಾಯಂ ಏವಂ ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಮಂ ಜೀವತಿ, ನೋ ವಿಸಮಂ; ಸಮ್ಮಾ ಜೀವತಿ, ನೋ ಮಿಚ್ಛಾ; ವಿಸುದ್ಧಂ ಜೀವತಿ, ನೋ ಕಿಲಿಟ್ಠನ್ತಿ – ಆಜೀವಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಸ್ವಾಯಂ ಏವಂ ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಆಜೀವಸಮ್ಪನ್ನೋ ಯಞ್ಞದೇವ ಪರಿಸಂ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ – ಯದಿ ಖತ್ತಿಯಪರಿಸಂ ಯದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪರಿಸಂ ಯದಿ ಗಹಪತಿಪರಿಸಂ ಯದಿ ಸಮಣಪರಿಸಂ – ವಿಸಾರದೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ ಅಮಙ್ಕುಭೂತೋ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತಥಾ ಹಿ ಸೋ ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಆಜೀವಸಮ್ಪನ್ನೋ.

ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಪಜಹನ್ತೋ ಅಬ್ಯಾಪಾದಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ…ಪೇ… ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಪಜಹನ್ತೋ ಆಲೋಕಸಞ್ಞಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ…ಪೇ… ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಪಜಹನ್ತೋ ಅವಿಕ್ಖೇಪಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ…ಪೇ… ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಜಹನ್ತೋ ಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ…ಪೇ… ಅವಿಜ್ಜಂ ಪಜಹನ್ತೋ ವಿಜ್ಜಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ…ಪೇ… ಅರತಿಂ ಪಜಹನ್ತೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ…ಪೇ… ನೀವರಣೇ ಪಜಹನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತೀತಿ – ಅಧಿಟ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಸ್ವಾಯಂ ಏವಂ ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಮಂ ಜೀವತಿ, ನೋ ವಿಸಮಂ; ಸಮ್ಮಾ ಜೀವತಿ, ನೋ ಮಿಚ್ಛಾ; ವಿಸುದ್ಧಂ ಜೀವತಿ, ನೋ ಕಿಲಿಟ್ಠನ್ತಿ – ಆಜೀವಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಸ್ವಾಯಂ ಏವಂ ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಆಜೀವಸಮ್ಪನ್ನೋ ಯಞ್ಞದೇವ ಪರಿಸಂ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ – ಯದಿ ಖತ್ತಿಯಪರಿಸಂ ಯದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪರಿಸಂ ಯದಿ ಗಹಪತಿಪರಿಸಂ ಯದಿ ಸಮಣಪರಿಸಂ – ವಿಸಾರದೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ ಅಮಙ್ಕುಭೂತೋ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತಥಾ ಹಿ ಸೋ ಭಾವನಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಆಜೀವಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ.

ಮಾತಿಕಾಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಞ್ಞಾವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.