೩. ಪಞ್ಞಾವಗ್ಗೋ

೧. ಮಹಾಪಞ್ಞಾಕಥಾ

೧. ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ…ಪೇ… ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ?

ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಮಹಾಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ವಿಪುಲಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞಂ [ಅಸ್ಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಇಮಾ ಸತ್ತ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ಇಮಾ ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಪುಥುಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ಇಮಾ ನವ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಹಾಸಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ.

ಹಾಸಪಞ್ಞಾ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ. ತಸ್ಸಾ ಅತ್ಥವವತ್ಥಾನತೋ ಅತ್ಥಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ. ಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನತೋ ಧಮ್ಮಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ. ನಿರುತ್ತಿವವತ್ಥಾನತೋ ನಿರುತ್ತಿಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ. ಪಟಿಭಾನವವತ್ಥಾನತೋ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ. ತಸ್ಸಿಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯೋ ಅಧಿಗತಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ.

ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ…ಪೇ… ರೂಪೇ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ…ಪೇ… ರೂಪೇ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಇಮಾ ಸತ್ತ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ಇಮಾ ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಪುಥುಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ಇಮಾ ನವ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಹಾಸಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ.

ಹಾಸಪಞ್ಞಾ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ. ತಸ್ಸಾ ಅತ್ಥವವತ್ಥಾನತೋ ಅತ್ಥಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ. ಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನತೋ ಧಮ್ಮಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ. ನಿರುತ್ತಿವವತ್ಥಾನತೋ ನಿರುತ್ತಿಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ. ಪಟಿಭಾನವವತ್ಥಾನತೋ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ, ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ. ತಸ್ಸಿಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯೋ ಅಧಿಗತಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ.

ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಇಮಾ ಸತ್ತ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ಇಮಾ ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಪುಥುಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ಇಮಾ ನವ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಹಾಸಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ.

೨. ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ರೂಪೇ ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ರೂಪೇ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ರೂಪೇ ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ರೂಪೇ ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ರೂಪೇ ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ರೂಪೇ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ?

ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ರೂಪೇ ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ರೂಪೇ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಮಹಾಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ರೂಪೇ ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ರೂಪೇ ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ವಿಪುಲಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ರೂಪೇ ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ರೂಪೇ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪೇ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಇಮಾ ಸತ್ತ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ಇಮಾ ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಪುಥುಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ಇಮಾ ನವ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಹಾಸಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ.

ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಜರಾಮರಣೇ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ? ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಜವನಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ…ಪೇ… ತಸ್ಸಿಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯೋ ಅಧಿಗತಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ.

೩. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ [ಸಂ. ನಿ. ೫.೧೮೫೧], ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ, ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪತ್ತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ, ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪತ್ತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಪಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾಬುದ್ಧಿಯಾ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಮಹಾಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಪುಥುಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ವಿಪುಲಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞತಾಯ [ಅಸ್ಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞತಾಯ (ಸ್ಯಾ.) ಸಂ. ನಿ. ೩ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಭೂರಿಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಪಞ್ಞಾಬಾಹುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಸೀಘಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಲಹುಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಹಾಸಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಜವನಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ, ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪತ್ತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಪಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಪಞ್ಞಾಬುದ್ಧಿಯಾ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ…ಪೇ… ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ’’.

೧. ಸೋಳಸಪಞ್ಞಾನಿದ್ದೇಸೋ

೪. ಪಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮೋ ಪಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭೋ? ಚತುನ್ನಂ ಮಗ್ಗಞಾಣಾನಂ, ಚತುನ್ನಂ ಫಲಞಾಣಾನಂ, ಚತುನ್ನಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಞಾಣಾನಂ, ಛನ್ನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಞಾಣಾನಂ, ತೇಸತ್ತತೀನಂ ಞಾಣಾನಂ, ಸತ್ತಸತ್ತತೀನಂ ಞಾಣಾನಂ ಲಾಭೋ ಪಟಿಲಾಭೋ ಪತ್ತಿ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಫಸ್ಸನಾ [ಫುಸನಾ (ಕ.)] ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾ. ಪಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಪಞ್ಞಾ ಪಟಿಲಾಭೋ.

ಪಞ್ಞಾಬುದ್ಧಿಯಾ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ಪಞ್ಞಾಬುದ್ಧಿ? ಸತ್ತನ್ನಞ್ಚ ಸೇಕ್ಖಾನಂ ಪುಥುಜ್ಜನಕಲ್ಯಾಣಕಸ್ಸ ಚ ಪಞ್ಞಾ ವಡ್ಢತಿ, ಅರಹತೋ ಪಞ್ಞಾ ವಡ್ಢತಿ. ವಡ್ಢಿತವಡ್ಢನಾ ಪಞ್ಞಾಬುದ್ಧಿಯಾ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಪಞ್ಞಾಬುದ್ಧಿ.

ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಂ? ಸತ್ತನ್ನಂ ಸೇಕ್ಖಾನಂ ಪುಥುಜ್ಜನಕಲ್ಯಾಣಕಸ್ಸ ಚ ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಅರಹತೋ ಪಞ್ಞಾ ವೇಪುಲ್ಲಗತಾ ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಇದಂ ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಂ.

ಮಹಾಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ಮಹಾಪಞ್ಞಾ? ಮಹನ್ತೇ ಅತ್ಥೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಾ ನಿರುತ್ತಿಯೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಾನಿ ಪಟಿಭಾನಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತೇ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತೇ ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತೇ ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತೇ ವಿಮುತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತೇ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಾನಿ ಠಾನಾಟ್ಠಾನಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಾ ವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಾನಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತೇ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತೇ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತೇ ಇದ್ಧಿಪಾದೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಾನಿ ಬಲಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತೇ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ [ಮಹನ್ತೇ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇ (ಕ.)] ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಾನಿ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ [ಮಹಾಭಿಞ್ಞಾಯೋ (ಕ.)] ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹನ್ತಂ ಪರಮತ್ಥಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞಾ. ಮಹಾಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಮಹಾಪಞ್ಞಾ.

ಪುಥುಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ಪುಥುಪಞ್ಞಾ? ಪುಥುನಾನಾಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಧಾತೂಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಆಯತನೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಸುಞ್ಞತಮನುಪಲಬ್ಭೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಅತ್ಥೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಧಮ್ಮೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾನಿರುತ್ತೀಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಪಟಿಭಾನೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾವಿಮುತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಠಾನಾಟ್ಠಾನೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತೀಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಅರಿಯಸಚ್ಚೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಇದ್ಧಿಪಾದೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಬಲೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಅರಿಯಮಗ್ಗೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಸಾಮಞ್ಞಫಲೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುನಾನಾಅಭಿಞ್ಞಾಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುಜ್ಜನಸಾಧಾರಣೇ ಧಮ್ಮೇ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ [ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ (ಸ್ಯಾ.)] ಪರಮತ್ಥೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಪುಥುಪಞ್ಞಾ. ಪುಥುಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಪುಥುಪಞ್ಞಾ.

ವಿಪುಲಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ? ವಿಪುಲೇ ಅತ್ಥೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಾ ನಿರುತ್ತಿಯೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಾನಿ ಪಟಿಭಾನಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ವಿಮುತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಾನಿ ಠಾನಾಟ್ಠಾನಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಾ ವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಾನಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ಇದ್ಧಿಪಾದೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಾನಿ ಬಲಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲೇ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಾನಿ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಂ ಪರಮತ್ಥಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ – ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ. ವಿಪುಲಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ವಿಪುಲಪಞ್ಞಾ.

ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ? ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರಾಸು ಧಾತೂಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಆಯತನೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಸುಞ್ಞತಮನುಪಲಬ್ಭೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಅತ್ಥೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರಾಸು ನಿರುತ್ತೀಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಪಟಿಭಾನೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ವಿಮುತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಠಾನಾಟ್ಠಾನೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರಾಸು ವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತೀಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಅರಿಯಸಚ್ಚೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಇದ್ಧಿಪಾದೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಬಲೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಅರಿಯಮಗ್ಗೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಸಾಮಞ್ಞಫಲೇಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರಾಸು ಅಭಿಞ್ಞಾಸು ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರೇ ಪರಮತ್ಥೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತೀತಿ – ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ. ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾ.

ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞಾ? ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅತ್ಥವವತ್ಥಾನತೋ ಅತ್ಥಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ, ಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನತೋ ಧಮ್ಮಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ, ನಿರುತ್ತಿವವತ್ಥಾನತೋ ನಿರುತ್ತಿಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ, ಪಟಿಭಾನವವತ್ಥಾನತೋ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ, ತಸ್ಸ ಅತ್ಥೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ ಚ ನಿರುತ್ತಿಯಾ ಚ ಪಟಿಭಾನೇ ಚ ನ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಸಕ್ಕೋತಿ ಅಭಿಸಮ್ಭವಿತುಂ. ಅನಭಿಸಮ್ಭವನೀಯೋ ಚ ಸೋ ಅಞ್ಞೇಹೀತಿ – ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞೋ.

ಪುಥುಜ್ಜನಕಲ್ಯಾಣಕಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ ಅಟ್ಠಮಕಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಯ ದೂರೇ ವಿದೂರೇ ಸುವಿದೂರೇ ನ ಸನ್ತಿಕೇ ನ ಸಾಮನ್ತಾ. ಪುಥುಜ್ಜನಕಲ್ಯಾಣಕಂ ಉಪಾದಾಯ ಅಟ್ಠಮಕೋ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞೋ. ಅಟ್ಠಮಕಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಯ ದೂರೇ ವಿದೂರೇ ಸುವಿದೂರೇ ನ ಸನ್ತಿಕೇ ನ ಸಾಮನ್ತಾ. ಅಟ್ಠಮಕಂ ಉಪಾದಾಯ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞೋ. ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಯ ದೂರೇ ವಿದೂರೇ ಸುವಿದೂರೇ ನ ಸನ್ತಿಕೇ ನ ಸಾಮನ್ತಾ. ಸೋತಾಪನ್ನಂ ಉಪಾದಾಯ ಸಕದಾಗಾಮಿ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞೋ. ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಯ ದೂರೇ ವಿದೂರೇ ಸುವಿದೂರೇ ನ ಸನ್ತಿಕೇ ನ ಸಾಮನ್ತಾ. ಸಕದಾಗಾಮಿಂ ಉಪಾದಾಯ ಅನಾಗಾಮೀ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞೋ. ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ ಅರಹತೋ ಪಞ್ಞಾಯ ದೂರೇ ವಿದೂರೇ ಸುವಿದೂರೇ ನ ಸನ್ತಿಕೇ ನ ಸಾಮನ್ತಾ. ಅನಾಗಾಮಿಂ ಉಪಾದಾಯ ಅರಹಾ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞೋ. ಅರಹತೋ ಪಞ್ಞಾ ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ [ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕ.) ಅಟ್ಠಕಥಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ] ಪಞ್ಞಾಯ ದೂರೇ ವಿದೂರೇ ಸುವಿದೂರೇ ನ ಸನ್ತಿಕೇ ನ ಸಾಮನ್ತಾ. ಅರಹನ್ತಂ ಉಪಾದಾಯ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞೋ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಞ್ಚ ಸದೇವಕಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಉಪಾದಾಯ ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಅಗ್ಗೋ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞೋ.

೫. ಪಞ್ಞಾಪಭೇದಕುಸಲೋ ಪಭಿನ್ನಞಾಣೋ ಅಧಿಗತಪ್ಪಟಿಸಮ್ಭಿದೋ ಚತುವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ದಸಬಲಧಾರೀ ಪುರಿಸಾಸಭೋ ಪುರಿಸಸೀಹೋ ಪುರಿಸನಾಗೋ ಪುರಿಸಾಜಞ್ಞೋ ಪುರಿಸಧೋರಯ್ಹೋ ಅನನ್ತಞಾಣೋ ಅನನ್ತತೇಜೋ ಅನನ್ತಯಸೋ ಅಡ್ಢೋ ಮಹದ್ಧನೋ ಧನವಾ ನೇತಾ ವಿನೇತಾ ಅನುನೇತಾ ಪಞ್ಞಾಪೇತಾ ನಿಜ್ಝಾಪೇತಾ ಪೇಕ್ಖೇತಾ ಪಸಾದೇತಾ. ಸೋ ಹಿ ಭಗವಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೇತಾ, ಅಸಞ್ಜಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಞ್ಜನೇತಾ [ಸಞ್ಜಾನೇತಾ (ಸ್ಯಾ.)], ಅನಕ್ಖಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಕ್ಖಾತಾ, ಮಗ್ಗಞ್ಞೂ ಮಗ್ಗವಿದೂ ಮಗ್ಗಕೋವಿದೋ ಮಗ್ಗಾನುಗಾಮೀ [ಮಗ್ಗಾನುಗಾ (ಸ್ಯಾ.) ಮಹಾನಿ. ೬೯ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬೋ] ಚ ಪನಸ್ಸ ಏತರಹಿ ಸಾವಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ.

ಸೋ ಹಿ ಭಗವಾ ಜಾನಂ ಜಾನಾತಿ, ಪಸ್ಸಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಚಕ್ಖುಭೂತೋ ಞಾಣಭೂತೋ ಧಮ್ಮಭೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋ ವತ್ತಾ ಪವತ್ತಾ ಅತ್ಥಸ್ಸ ನಿನ್ನೇತಾ ಅಮತಸ್ಸ ದಾತಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸಾಮೀ ತಥಾಗತೋ. ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಞ್ಞಾತಂ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅವಿದಿತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ಅಫಸ್ಸಿತಂ ಪಞ್ಞಾಯ. ಅತೀತಂ ಅನಾಗತಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ [ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ (ಸ್ಯಾ.) ಮಹಾನಿ. ೬೯] ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಞಾಣಮುಖೇ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನೇಯ್ಯಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ [ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ (ಕ.)]. ಅತ್ತತ್ಥೋ ವಾ ಪರತ್ಥೋ ವಾ ಉಭಯತ್ಥೋ ವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ಉತ್ತಾನೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ಗಮ್ಭೀರೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ಗೂಳ್ಹೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ನೇಯ್ಯೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ನೀತೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ಅನವಜ್ಜೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ವೋದಾನೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ಪರಮತ್ಥೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಅನ್ತೋಬುದ್ಧಞಾಣೇ ಪರಿವತ್ತತಿ.

ಸಬ್ಬಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಞಾಣಾನುಪರಿವತ್ತಿ. ಸಬ್ಬಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಞಾಣಾನುಪರಿವತ್ತಿ. ಸಬ್ಬಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಞಾಣಾನುಪರಿವತ್ತಿ. ಅತೀತೇ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಪ್ಪಟಿಹತಂ ಞಾಣಂ. ಅನಾಗತೇ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಪ್ಪಟಿಹತಂ ಞಾಣಂ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಪ್ಪಟಿಹತಂ ಞಾಣಂ. ಯಾವತಕಂ ನೇಯ್ಯಂ ತಾವತಕಂ ಞಾಣಂ, ಯಾವತಕಂ ಞಾಣಂ ತಾವತಕಂ ನೇಯ್ಯಂ. ನೇಯ್ಯಪರಿಯನ್ತಿಕಂ ಞಾಣಂ, ಞಾಣಪರಿಯನ್ತಿಕಂ ನೇಯ್ಯಂ. ನೇಯ್ಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಞಾಣಂ ನಪ್ಪವತ್ತತಿ. ಞಾಣಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ನೇಯ್ಯಪಥೋ ನತ್ಥಿ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪರಿಯನ್ತಟ್ಠಾಯಿನೋ ತೇ ಧಮ್ಮಾ. ಯಥಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಮುಗ್ಗಪಟಲಾನಂ ಸಮ್ಮಾ ಫುಸಿತಾನಂ [ಸುಫುಸ್ಸಿತಾನಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಹೇಟ್ಠಿಮಂ ಸಮುಗ್ಗಪಟಲಂ ಉಪರಿಮಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ, ಉಪರಿಮಂ ಸಮುಗ್ಗಪಟಲಂ ಹೇಟ್ಠಿಮಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪರಿಯನ್ತಟ್ಠಾಯಿನೋ; ಏವಮೇವ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ನೇಯ್ಯಞ್ಚ ಞಾಣಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪರಿಯನ್ತಟ್ಠಾಯಿನೋ. ಯಾವತಕಂ ನೇಯ್ಯಂ ತಾವತಕಂ ಞಾಣಂ, ಯಾವತಕಂ ಞಾಣಂ ತಾವತಕಂ ನೇಯ್ಯಂ. ನೇಯ್ಯಪರಿಯನ್ತಿಕಂ ಞಾಣಂ, ಞಾಣಪರಿಯನ್ತಿಕಂ ನೇಯ್ಯಂ. ನೇಯ್ಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಞಾಣಂ ನಪ್ಪವತ್ತತಿ. ಞಾಣಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ನೇಯ್ಯಪಥೋ ನತ್ಥಿ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪರಿಯನ್ತಟ್ಠಾಯಿನೋ ತೇ ಧಮ್ಮಾ. ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತಿ.

ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಆವಜ್ಜನಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಾ ಆಕಙ್ಖಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಾ ಮನಸಿಕಾರಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಾ. ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಸು ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತಿ. ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಆಸಯಂ ಜಾನಾತಿ, ಅನುಸಯಂ ಜಾನಾತಿ, ಚರಿತಂ [ಚರಿಯಂ (ಸ್ಯಾ.) ಮಹಾನಿ. ೬೯ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಜಾನಾತಿ, ಅಧಿಮುತ್ತಿಂ ಜಾನಾತಿ. ಅಪ್ಪರಜಕ್ಖೇ ಮಹಾರಜಕ್ಖೇ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯೇ ಮುದಿನ್ದ್ರಿಯೇ ಸ್ವಾಕಾರೇ ದ್ವಾಕಾರೇ ಸುವಿಞ್ಞಾಪಯೇ ದುವಿಞ್ಞಾಪಯೇ ಭಬ್ಬಾಭಬ್ಬೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾತಿ. ಸದೇವಕೋ ಲೋಕೋ ಸಮಾರಕೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೋ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಪಜಾ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಅನ್ತೋಬುದ್ಧಞಾಣೇ ಪರಿವತ್ತತಿ.

ಯಥಾ ಯೇ ಕೇಚಿ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಾ, ಅನ್ತಮಸೋ ತಿಮಿತಿಮಿಙ್ಗಲಂ ಉಪಾದಾಯ, ಅನ್ತೋಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಪರಿವತ್ತನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಸದೇವಕೋ ಲೋಕೋ ಸಮಾರಕೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೋ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಪಜಾ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಅನ್ತೋಬುದ್ಧಞಾಣೇ ಪರಿವತ್ತತಿ. ಯಥಾ ಯೇ ಕೇಚಿ ಪಕ್ಖಿನೋ, ಅನ್ತಮಸೋ ಗರುಳಂ ವೇನತೇಯ್ಯಂ ಉಪಾದಾಯ, ಆಕಾಸಸ್ಸ ಪದೇಸೇ ಪರಿವತ್ತನ್ತಿ; ಏವಮೇವ ಯೇಪಿ ತೇ ಸಾರಿಪುತ್ತಸಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ತೇಪಿ ಬುದ್ಧಞಾಣಸ್ಸ ಪದೇಸೇ ಪರಿವತ್ತನ್ತಿ. ಬುದ್ಧಞಾಣಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಞ್ಞಂ ಫರಿತ್ವಾ ಅತಿಘಂಸಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯೇಪಿ ತೇ ಖತ್ತಿಯಪಣ್ಡಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಣ್ಡಿತಾ ಗಹಪತಿಪಣ್ಡಿತಾ ಸಮಣಪಣ್ಡಿತಾ ನಿಪುಣಾ ಕತಪರಪ್ಪವಾದಾ ವಾಲವೇಧಿರೂಪಾ ವೋಭಿನ್ದನ್ತಾ [ತೇ ಭಿನ್ದನ್ತಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಮಞ್ಞೇ ಚರನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಗತೇನ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ, ತೇ ಪಞ್ಹಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ ಗೂಳ್ಹಾನಿ ಚ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಿ ಚ, ಕಥಿತಾ ವಿಸಜ್ಜಿತಾ ಚ ತೇ ಪಞ್ಹಾ ಭಗವತಾ ಹೋನ್ತಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಕಾರಣಾ [ನಿದ್ದಿಟ್ಠಿಕಾರಣಾ (ಸ್ಯಾ.)]. ಉಪಕ್ಖಿತ್ತಕಾ ಚ ತೇ ಭಗವತೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತತ್ಥ ಅತಿರೋಚತಿ ಯದಿದಂ ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ. ಅಗ್ಗೋ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞೋ, ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಅಸಾಮನ್ತಪಞ್ಞಾ.

೬. ಭೂರಿಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ? ರಾಗಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯತೀತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಅಭಿಭವಿತಾತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ದೋಸಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯತೀತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಅಭಿಭವಿತಾತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಮೋಹಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯತೀತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಅಭಿಭವಿತಾತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಕೋಧಂ…ಪೇ… ಉಪನಾಹಂ … ಮಕ್ಖಂ… ಪಳಾಸಂ… ಇಸ್ಸಂ… ಮಚ್ಛರಿಯಂ… ಮಾಯಂ… ಸಾಠೇಯ್ಯಂ… ಥಮ್ಭಂ… ಸಾರಮ್ಭಂ… ಮಾನಂ… ಅತಿಮಾನಂ… ಮದಂ… ಪಮಾದಂ… ಸಬ್ಬೇ ಕಿಲೇಸೇ… ಸಬ್ಬೇ ದುಚ್ಚರಿತೇ… ಸಬ್ಬೇ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರೇ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇ ಭವಗಾಮಿಕಮ್ಮೇ ಅಭಿಭುಯ್ಯತೀತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಅಭಿಭವಿತಾತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ರಾಗೋ ಅರಿ. ತಂ ಅರಿಂ ಮದ್ದನಿಪಞ್ಞಾತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ದೋಸೋ ಅರಿ. ತಂ ಅರಿಂ ಮದ್ದನಿಪಞ್ಞಾತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಮೋಹೋ ಅರಿ. ತಂ ಅರಿಂ ಮದ್ದನಿಪಞ್ಞಾತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಕೋಧೋ…ಪೇ… ಉಪನಾಹೋ… ಮಕ್ಖೋ… ಪಳಾಸೋ… ಇಸ್ಸಾ… ಮಚ್ಛರಿಯಂ… ಮಾಯಾ… ಸಾಠೇಯ್ಯಂ… ಥಮ್ಭೋ… ಸಾರಮ್ಭೋ… ಮಾನೋ… ಅತಿಮಾನೋ… ಮದೋ… ಪಮಾದೋ… ಸಬ್ಬೇ ಕಿಲೇಸಾ… ಸಬ್ಬೇ ದುಚ್ಚರಿತಾ… ಸಬ್ಬೇ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಾ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇ ಭವಗಾಮಿಕಮ್ಮಾ ಅರಿ. ತಂ ಅರಿಂ ಮದ್ದನಿಪಞ್ಞಾತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಭೂರಿ ವುಚ್ಚತಿ ಪಥವೀ [ಪಠವೀ (ಸ್ಯಾ.)]. ತಾಯ ಪಥವಿಸಮಾಯ ವಿತ್ಥತಾಯ ವಿಪುಲಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಅಪಿ ಚ, ಪಞ್ಞಾಯ ಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಭೂರಿ ಮೇಧಾ ಪರಿಣಾಯಿಕಾತಿ – ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ. ಭೂರಿಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಭೂರಿಪಞ್ಞಾ.

ಪಞ್ಞಾಬಾಹುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಂ ಪಞ್ಞಾಬಾಹುಲ್ಲಂ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪಞ್ಞಾಗರುಕೋ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾಚರಿತೋ ಪಞ್ಞಾಸಯೋ ಪಞ್ಞಾಧಿಮುತ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಧಜೋ ಪಞ್ಞಾಕೇತು ಪಞ್ಞಾಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ವಿಚಯಬಹುಲೋ ಪವಿಚಯಬಹುಲೋ ಓಕ್ಖಾಯನಬಹುಲೋ ಸಮೋಕ್ಖಾಯನಬಹುಲೋ [ಸಮ್ಪೇಕ್ಖಾಯನಬಹುಲೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.) ಮಹಾನಿ. ೨೦೪ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಸಮ್ಪೇಕ್ಖಾಯನಧಮ್ಮೋ ವಿಭೂತವಿಹಾರೀ ತಚ್ಚರಿತೋ ತಗ್ಗರುಕೋ ತಬ್ಬಹುಲೋ ತನ್ನಿನ್ನೋ ತಪ್ಪೋಣೋ ತಪ್ಪಬ್ಭಾರೋ ತದಧಿಮುತ್ತೋ ತದಧಿಪತೇಯ್ಯೋ. ಯಥಾ ಗಣಗರುಕೋ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಗಣಬಾಹುಲಿಕೋ’’ತಿ, ಚೀವರಗರುಕೋ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಚೀವರಬಾಹುಲಿಕೋ’’ತಿ, ಪತ್ತಗರುಕೋ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಪತ್ತಬಾಹುಲಿಕೋ’’ತಿ, ಸೇನಾಸನಗರುಕೋ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸೇನಾಸನಬಾಹುಲಿಕೋ’’ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪಞ್ಞಾ ಗರುಕೋ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾಚರಿತೋ ಪಞ್ಞಾಸಯೋ ಪಞ್ಞಾಧಿಮುತ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಧಜೋ ಪಞ್ಞಾಕೇತು ಪಞ್ಞಾಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ವಿಚಯಬಹುಲೋ ಪವಿಚಯಬಹುಲೋ ಓಕ್ಖಾಯನಬಹುಲೋ ಸಮೋಕ್ಖಾಯನಬಹುಲೋ ಸಮ್ಪೇಕ್ಖಾಯನಧಮ್ಮೋ ವಿಭೂತವಿಹಾರೀ ತಚ್ಚರಿತೋ ತಗ್ಗರುಕೋ ತಬ್ಬಹುಲೋ ತನ್ನಿನ್ನೋ ತಪ್ಪೋಣೋ ತಪ್ಪಬ್ಭಾರೋ ತದಧಿಮುತ್ತೋ ತದಧಿಪತೇಯ್ಯೋ. ಪಞ್ಞಾಬಾಹುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಇದಂ ಪಞ್ಞಾಬಾಹುಲ್ಲಂ.

ಸೀಘಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ಸೀಘಪಞ್ಞಾ? ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಸೀಲಾನಿ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುತಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಜಾಗರಿಯಾನುಯೋಗಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ವಿಮುತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಠಾನಾಟ್ಠಾನಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಭಾವೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇ ಭಾವೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಇದ್ಧಿಪಾದೇ ಭಾವೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಬಲಾನಿ ಭಾವೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಭಾವೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಪರಮತ್ಥಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ – ಸೀಘಪಞ್ಞಾ. ಸೀಘಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಸೀಘಪಞ್ಞಾ.

ಲಹುಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ಲಹುಪಞ್ಞಾ? ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಸೀಲಾನಿ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುತಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಜಾಗರಿಯಾನುಯೋಗಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧಂ …ಪೇ… ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧಂ … ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಂ… ವಿಮುತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಂ… ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಠಾನಾಟ್ಠಾನಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಭಾವೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇ ಭಾವೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಇದ್ಧಿಪಾದೇ ಭಾವೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಬಲಾನಿ ಭಾವೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಭಾವೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಪರಮತ್ಥಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ – ಲಹುಪಞ್ಞಾ. ಲಹುಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಲಹುಪಞ್ಞಾ.

ಹಾಸಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ಹಾಸಪಞ್ಞಾ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಹಾಸಬಹುಲೋ ವೇದಬಹುಲೋ ತುಟ್ಠಿಬಹುಲೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ ಸೀಲಾನಿ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಹಾಸಪಞ್ಞಾ. ಹಾಸಬಹುಲೋ ವೇದಬಹುಲೋ ತುಟ್ಠಿಬಹುಲೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಹಾಸಪಞ್ಞಾ. ಹಾಸಬಹುಲೋ ವೇದಬಹುಲೋ ತುಟ್ಠಿಬಹುಲೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುತಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಹಾಸಪಞ್ಞಾ. ಹಾಸಬಹುಲೋ ವೇದಬಹುಲೋ ತುಟ್ಠಿಬಹುಲೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ ಜಾಗರಿಯಾನುಯೋಗಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ – ಹಾಸಪಞ್ಞಾ. ಹಾಸಬಹುಲೋ ವೇದಬಹುಲೋ ತುಟ್ಠಿಬಹುಲೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧಂ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧಂ… ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಂ… ವಿಮುತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಂ… ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ…ಪೇ… ಠಾನಾಟ್ಠಾನಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ… ವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ … ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ… ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಭಾವೇತೀತಿ… ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇ ಭಾವೇತೀತಿ… ಇದ್ಧಿಪಾದೇ ಭಾವೇತೀತಿ… ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವೇತೀತಿ… ಬಲಾನಿ ಭಾವೇತೀತಿ… ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಭಾವೇತೀತಿ … ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ…ಪೇ… ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ – ಹಾಸಪಞ್ಞಾ. ಹಾಸಬಹುಲೋ ವೇದಬಹುಲೋ ತುಟ್ಠಿಬಹುಲೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಹಾಸಪಞ್ಞಾ. ಹಾಸಬಹುಲೋ ವೇದಬಹುಲೋ ತುಟ್ಠಿಬಹುಲೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ ಪರಮತ್ಥಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ – ಹಾಸಪಞ್ಞಾ. ಹಾಸಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಹಾಸಪಞ್ಞಾ.

೭. ಜವನಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ಜವನಪಞ್ಞಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ ಓಳಾರಿಕಂ ವಾ ಸುಖುಮಂ ವಾ ಹೀನಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ ಯಂ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ದುಕ್ಖತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ಅನತ್ತತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ಯಾ ಕಾಚಿ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಯಾ ಕಾಚಿ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಖಾರಾ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ ಓಳಾರಿಕಂ ವಾ ಸುಖುಮಂ ವಾ ಹೀನಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ ಯಂ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ದುಕ್ಖತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ಅನತ್ತತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ಚಕ್ಖು…ಪೇ… ಜರಾಮರಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ದುಕ್ಖತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ಅನತ್ತತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ.

ರೂಪಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಖಯಟ್ಠೇನ ದುಕ್ಖಂ ಭಯಟ್ಠೇನ ಅನತ್ತಾ ಅಸಾರಕಟ್ಠೇನಾತಿ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ ರೂಪನಿರೋಧೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ವೇದನಾ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಚಕ್ಖು…ಪೇ… ಜರಾಮರಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಖಯಟ್ಠೇನ ದುಕ್ಖಂ ಭಯಟ್ಠೇನ ಅನತ್ತಾ ಅಸಾರಕಟ್ಠೇನಾತಿ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ ಜರಾಮರಣನಿರೋಧೇ [ಜರಾಮರಣಂ ರೂಪನಿರೋಧೇ (ಸ್ಯಾ.)] ನಿಬ್ಬಾನೇ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ.

ರೂಪಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಖಯಧಮ್ಮಂ ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮನ್ತಿ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ ರೂಪನಿರೋಧೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ವೇದನಾ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಚಕ್ಖು…ಪೇ… ಜರಾಮರಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಖಯಧಮ್ಮಂ ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮನ್ತಿ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ ಜರಾಮರಣನಿರೋಧೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಖಿಪ್ಪಂ ಜವತೀತಿ – ಜವನಪಞ್ಞಾ. ಜವನಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ಜವನಪಞ್ಞಾ.

ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಾ? ಖಿಪ್ಪಂ ಕಿಲೇಸೇ ಛಿನ್ದತೀತಿ – ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಾ. ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ [ಬ್ಯನ್ತಿಂ ಕರೋತಿ (ಕ.)] ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತೀತಿ – ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಾ. ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತೀತಿ – ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಾ. ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಂ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ…ಪೇ… ಉಪ್ಪನ್ನುಪ್ಪನ್ನೇ ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತೀತಿ – ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಾ. ಉಪ್ಪನ್ನಂ ರಾಗಂ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತೀತಿ – ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಾ. ಉಪ್ಪನ್ನಂ ದೋಸಂ…ಪೇ… ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮೋಹಂ … ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕೋಧಂ… ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಉಪನಾಹಂ… ಮಕ್ಖಂ… ಪಳಾಸಂ… ಇಸ್ಸಂ… ಮಚ್ಛರಿಯಂ… ಮಾಯಂ… ಸಾಠೇಯ್ಯಂ… ಥಮ್ಭಂ… ಸಾರಮ್ಭಂ… ಮಾನಂ… ಅತಿಮಾನಂ… ಮದಂ… ಪಮಾದಂ… ಸಬ್ಬೇ ಕಿಲೇಸೇ… ಸಬ್ಬೇ ದುಚ್ಚರಿತೇ… ಸಬ್ಬೇ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರೇ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇ ಭವಗಾಮಿಕಮ್ಮೇ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತೀತಿ – ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಾ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆಸನೇ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯೋ ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ಅಧಿಗತಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ ಫಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ – ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಾ. ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಾ.

ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕತಮಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞಾ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ಉಬ್ಬೇಗಬಹುಲೋ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸಬಹುಲೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠನಬಹುಲೋ ಅರತಿಬಹುಲೋ ಅನಭಿರತಿಬಹುಲೋ. ಬಹಿಮುಖೋ ನ ರಮತಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು. ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ಲೋಭಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತೀತಿ – ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞಾ. ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ದೋಸಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತೀತಿ – ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞಾ. ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ಮೋಹಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತೀತಿ – ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞಾ. ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ಕೋಧಂ…ಪೇ… ಉಪನಾಹಂ… ಮಕ್ಖಂ… ಪಳಾಸಂ… ಇಸ್ಸಂ… ಮಚ್ಛರಿಯಂ… ಮಾಯಂ… ಸಾಠೇಯ್ಯಂ… ಥಮ್ಭಂ… ಸಾರಮ್ಭಂ… ಮಾನಂ… ಅತಿಮಾನಂ… ಮದಂ… ಪಮಾದಂ… ಸಬ್ಬೇ ಕಿಲೇಸೇ… ಸಬ್ಬೇ ದುಚ್ಚರಿತೇ… ಸಬ್ಬೇ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರೇ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇ ಭವಗಾಮಿಕಮ್ಮೇ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತೀತಿ – ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞಾ. ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಅಯಂ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞಾ.

ಇಮಾ ಸೋಳಸ ಪಞ್ಞಾಯೋ. ಇಮಾಹಿ ಸೋಳಸಹಿ ಪಞ್ಞಾಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತೋ.

೨. ಪುಗ್ಗಲವಿಸೇಸನಿದ್ದೇಸೋ

೮. ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ – ಏಕೋ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಏಕೋ ನ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಯೋ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸೋ ತೇನ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ, ಅಧಿಕೋ ಹೋತಿ, ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪಭಿಜ್ಜತಿ.

ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನಾ – ಏಕೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ, ಏಕೋ ನ ಬಹುಸ್ಸುತೋ. ಯೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ, ಸೋ ತೇನ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ, ಅಧಿಕೋ ಹೋತಿ, ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪಭಿಜ್ಜತಿ.

ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ದ್ವೇಪಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ – ಏಕೋ ದೇಸನಾಬಹುಲೋ, ಏಕೋ ನ ದೇಸನಾಬಹುಲೋ. ಯೋ ದೇಸನಾಬಹುಲೋ, ಸೋ ತೇನ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ, ಅಧಿಕೋ ಹೋತಿ, ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪಭಿಜ್ಜತಿ.

ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ದ್ವೇಪಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ, ದ್ವೇಪಿ ದೇಸನಾಬಹುಲಾ – ಏಕೋ ಗರೂಪನಿಸ್ಸಿತೋ, ಏಕೋ ನ ಗರೂಪನಿಸ್ಸಿತೋ. ಯೋ ಗರೂಪನಿಸ್ಸಿತೋ, ಸೋ ತೇನ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ, ಅಧಿಕೋ ಹೋತಿ, ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪಭಿಜ್ಜತಿ.

ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ದ್ವೇಪಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ, ದ್ವೇಪಿ ದೇಸನಾಬಹುಲಾ, ದ್ವೇಪಿ ಗರೂಪನಿಸ್ಸಿತಾ – ಏಕೋ ವಿಹಾರಬಹುಲೋ, ಏಕೋ ನ ವಿಹಾರಬಹುಲೋ. ಯೋ ವಿಹಾರಬಹುಲೋ, ಸೋ ತೇನ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ, ಅಧಿಕೋ ಹೋತಿ, ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪಭಿಜ್ಜತಿ.

ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ದ್ವೇಪಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ, ದ್ವೇಪಿ ದೇಸನಾಬಹುಲಾ, ದ್ವೇಪಿ ಗರೂಪನಿಸ್ಸಿತಾ, ದ್ವೇಪಿ ವಿಹಾರಬಹುಲಾ – ಏಕೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಬಹುಲೋ, ಏಕೋ ನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಬಹುಲೋ. ಯೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಬಹುಲೋ, ಸೋ ತೇನ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ, ಅಧಿಕೋ ಹೋತಿ, ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪಭಿಜ್ಜತಿ.

ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ದ್ವೇಪಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ, ದ್ವೇಪಿ ದೇಸನಾಬಹುಲಾ, ದ್ವೇಪಿ ಗರೂಪನಿಸ್ಸಿತಾ, ದ್ವೇಪಿ ವಿಹಾರಬಹುಲಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಬಹುಲಾ – ಏಕೋ ಸೇಖಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತೋ, ಏಕೋ ಅಸೇಖಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತೋ. ಯೋ ಅಸೇಖಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತೋ, ಸೋ ತೇನ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ, ಅಧಿಕೋ ಹೋತಿ, ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪಭಿಜ್ಜತಿ.

ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ದ್ವೇಪಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ, ದ್ವೇಪಿ ದೇಸನಾಬಹುಲಾ, ದ್ವೇಪಿ ಗರೂಪನಿಸ್ಸಿತಾ, ದ್ವೇಪಿ ವಿಹಾರಬಹುಲಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಬಹುಲಾ, ದ್ವೇಪಿ ಅಸೇಖಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ – ಏಕೋ ಸಾವಕಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಏಕೋ ನ ಸಾವಕಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ. ಯೋ ಸಾವಕಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಸೋ ತೇನ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ, ಅಧಿಕೋ ಹೋತಿ, ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪಭಿಜ್ಜತಿ.

ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪುಬ್ಬಯೋಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ದ್ವೇಪಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ, ದ್ವೇಪಿ ದೇಸನಾಬಹುಲಾ, ದ್ವೇಪಿ ಗರೂಪನಿಸ್ಸಿತಾ, ದ್ವೇಪಿ ವಿಹಾರಬಹುಲಾ, ದ್ವೇಪಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಬಹುಲಾ, ದ್ವೇಪಿ ಅಸೇಖಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ – ಏಕೋ ಸಾವಕಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಏಕೋ ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಯೋ ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಸೋ ತೇನ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ, ಅಧಿಕೋ ಹೋತಿ, ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪಭಿಜ್ಜತಿ.

ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಞ್ಚ ಸದೇವಕಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಉಪಾದಾಯ ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಅಗ್ಗೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಪಭೇದಕುಸಲೋ ಪಭಿನ್ನಞಾಣೋ ಅಧಿಗತಪಟಿಸಮ್ಭಿದೋ ಚತುವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ದಸಬಲಧಾರೀ ಪುರಿಸಾಸಭೋ ಪುರಿಸಸೀಹೋ…ಪೇ… ಯೇಪಿ ತೇ ಖತ್ತಿಯಪಣ್ಡಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಣ್ಡಿತಾ ಗಹಪತಿಪಣ್ಡಿತಾ ಸಮಣಪಣ್ಡಿತಾ ನಿಪುಣಾ ಕತಪರಪ್ಪವಾದಾ ವಾಲವೇಧಿರೂಪಾ ವೋಭಿನ್ದನ್ತಾ ಮಞ್ಞೇ ಚರನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಗತೇನ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ, ತೇ ಪಞ್ಹಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ ಗೂಳ್ಹಾನಿ ಚ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಿ ಚ. ಕಥಿತಾ ವಿಸಜ್ಜಿತಾ ಚ ತೇ ಪಞ್ಹಾ ಭಗವತಾ ಹೋನ್ತಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಕಾರಣಾ, ಉಪಕ್ಖಿತ್ತಕಾ ಚ ತೇ ಭಗವತೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತತ್ಥ ಅತಿರೋಚತಿ, ಯದಿದಂ ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ಅಗ್ಗೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತೋತಿ.

ಮಹಾಪಞ್ಞಾಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಇದ್ಧಿಕಥಾ

೯. ಕಾ ಇದ್ಧಿ? ಕತಿ ಇದ್ಧಿಯೋ? ಇದ್ಧಿಯಾ ಕತಿ ಭೂಮಿಯೋ, ಕತಿ ಪಾದಾ, ಕತಿ ಪದಾನಿ, ಕತಿ ಮೂಲಾನಿ? ಕಾ ಇದ್ಧೀತಿ? ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಇದ್ಧಿ. ಕತಿ ಇದ್ಧಿಯೋತಿ? ದಸ ಇದ್ಧಿಯೋ. ಇದ್ಧಿಯಾ ಕತಿ ಭೂಮಿಯೋತಿ? ಇದ್ಧಿಯಾ ಚತಸ್ಸೋ ಭೂಮಿಯೋ, ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದಾ, ಅಟ್ಠ ಪದಾನಿ, ಸೋಳಸ ಮೂಲಾನಿ.

೧೦. ಕತಮಾ ದಸ ಇದ್ಧಿಯೋ? ಅಧಿಟ್ಠಾನಾ ಇದ್ಧಿ, ವಿಕುಬ್ಬನಾ ಇದ್ಧಿ, ಮನೋಮಯಾ ಇದ್ಧಿ, ಞಾಣವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ, ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ, ಅರಿಯಾ ಇದ್ಧಿ, ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಜಾ ಇದ್ಧಿ, ಪುಞ್ಞವತೋ ಇದ್ಧಿ, ವಿಜ್ಜಾಮಯಾ ಇದ್ಧಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಮ್ಮಾ ಪಯೋಗಪಚ್ಚಯಾ [ಸಮ್ಮಪ್ಪಯೋಗಪಚ್ಚಯಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಇದ್ಧಿ.

ಇದ್ಧಿಯಾ ಕತಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಭೂಮಿಯೋ? ವಿವೇಕಜಾಭೂಮಿ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ, ಪೀತಿಸುಖಭೂಮಿ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ, ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖಭೂಮಿ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಭೂಮಿ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ. ಇದ್ಧಿಯಾ ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಭೂಮಿಯೋ ಇದ್ಧಿಲಾಭಾಯ ಇದ್ಧಿಪಟಿಲಾಭಾಯ ಇದ್ಧಿವಿಕುಬ್ಬನತಾಯ ಇದ್ಧಿವಿಸವಿತಾಯ ಇದ್ಧಿವಸೀಭಾವಾಯ ಇದ್ಧಿವೇಸಾರಜ್ಜಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ.

ಇದ್ಧಿಯಾ ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಛನ್ದಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ, ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ, ವೀರಿಯಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ, ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ. ಇದ್ಧಿಯಾ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದಾ ಇದ್ಧಿಲಾಭಾಯ ಇದ್ಧಿಪಟಿಲಾಭಾಯ ಇದ್ಧಿವಿಕುಬ್ಬನತಾಯ ಇದ್ಧಿವಿಸವಿತಾಯ ಇದ್ಧಿವಸೀಭಾವಾಯ ಇದ್ಧಿವೇಸಾರಜ್ಜಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ.

ಇದ್ಧಿಯಾ ಕತಮಾನಿ ಅಟ್ಠ ಪದಾನಿ? ಛನ್ದಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ನಿಸ್ಸಾಯ ಲಭತಿ ಸಮಾಧಿಂ, ಲಭತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಏಕಗ್ಗತಂ. ಛನ್ದೋ ನ ಸಮಾಧಿ, ಸಮಾಧಿ ನ ಛನ್ದೋ. ಅಞ್ಞೋ ಛನ್ದೋ, ಅಞ್ಞೋ ಸಮಾಧಿ. ವೀರಿಯಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ನಿಸ್ಸಾಯ ಲಭತಿ ಸಮಾಧಿಂ, ಲಭತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಏಕಗ್ಗತಂ. ವೀರಿಯಂ ನ ಸಮಾಧಿ, ಸಮಾಧಿ ನ ವೀರಿಯಂ. ಅಞ್ಞಂ ವೀರಿಯಂ, ಅಞ್ಞೋ ಸಮಾಧಿ. ಚಿತ್ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ನಿಸ್ಸಾಯ ಲಭತಿ ಸಮಾಧಿಂ, ಲಭತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಏಕಗ್ಗತಂ. ಚಿತ್ತಂ ನ ಸಮಾಧಿ, ಸಮಾಧಿ ನ ಚಿತ್ತಂ. ಅಞ್ಞಂ ಚಿತ್ತಂ, ಅಞ್ಞೋ ಸಮಾಧಿ. ವೀಮಂಸಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ನಿಸ್ಸಾಯ ಲಭತಿ ಸಮಾಧಿಂ, ಲಭತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಏಕಗ್ಗತಂ. ವೀಮಂಸಾ ನ ಸಮಾಧಿ, ಸಮಾಧಿ ನ ವೀಮಂಸಾ. ಅಞ್ಞಾ ವೀಮಂಸಾ, ಅಞ್ಞೋ ಸಮಾಧಿ. ಇದ್ಧಿಯಾ ಇಮಾನಿ ಅಟ್ಠ ಪದಾನಿ ಇದ್ಧಿಲಾಭಾಯ ಇದ್ಧಿಪಟಿಲಾಭಾಯ ಇದ್ಧಿವಿಕುಬ್ಬನತಾಯ ಇದ್ಧಿವಿಸವಿತಾಯ ಇದ್ಧಿವಸೀಭಾವಾಯ ಇದ್ಧಿವೇಸಾರಜ್ಜಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ.

ಇದ್ಧಿಯಾ ಕತಮಾನಿ ಸೋಳಸ ಮೂಲಾನಿ? ಅನೋನತಂ [ಅನೋಣತಂ (ಕ.)] ಚಿತ್ತಂ ಕೋಸಜ್ಜೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಅನುನ್ನತಂ [(ಅನುಣ್ಣತಂ (ಕ.)] ಚಿತ್ತಂ ಉದ್ಧಚ್ಚೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಅನಭಿನತಂ ಚಿತ್ತಂ ರಾಗೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಅನಪನತಂ ಚಿತ್ತಂ ಬ್ಯಾಪಾದೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಅನಿಸ್ಸಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಚಿತ್ತಂ ಛನ್ದರಾಗೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಕಾಮರಾಗೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ವಿಸಞ್ಞುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಕಿಲೇಸೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ವಿಮರಿಯಾದಿಕತಂ ಚಿತ್ತಂ ಕಿಲೇಸಮರಿಯಾದೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಏಕತ್ತಗತಂ [ಏಕಗ್ಗತಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಚಿತ್ತಂ ನಾನತ್ತಕಿಲೇಸೇಹಿ [ನಾನತ್ತಕಿಲೇಸೇ (ಸ್ಯಾ.)] ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಸದ್ಧಾಯ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ವೀರಿಯೇನ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಕೋಸಜ್ಜೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಸತಿಯಾ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಮಾದೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಸಮಾಧಿನಾ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಉದ್ಧಚ್ಚೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಪಞ್ಞಾಯ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಓಭಾಸಗತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅವಿಜ್ಜನ್ಧಕಾರೇ ನ ಇಞ್ಜತೀತಿ – ಆನೇಞ್ಜಂ. ಇದ್ಧಿಯಾ ಇಮಾನಿ ಸೋಳಸ ಮೂಲಾನಿ ಇದ್ಧಿಲಾಭಾಯ ಇದ್ಧಿಪಟಿಲಾಭಾಯ ಇದ್ಧಿವಿಕುಬ್ಬನತಾಯ ಇದ್ಧಿವಿಸವಿತಾಯ ಇದ್ಧಿವಸೀಭಾವಾಯ ಇದ್ಧಿವೇಸಾರಜ್ಜಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ.

ದಸಇದ್ಧಿನಿದ್ದೇಸೋ

೧೦. ಕತಮಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾ ಇದ್ಧಿ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ – ಏಕೋಪಿ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಧಾ ಹೋತಿ, ಬಹುಧಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಏಕೋ ಹೋತಿ; ಆವಿಭಾವಂ ತಿರೋಭಾವಂ; ತಿರೋಕುಟ್ಟಂ ತಿರೋಪಾಕಾರಂ ತಿರೋಪಬ್ಬತಂ ಅಸಜ್ಜಮಾನೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಆಕಾಸೇ. ಪಥವಿಯಾಪಿ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನಿಮುಜ್ಜಂ ಕರೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಉದಕೇ. ಉದಕೇಪಿ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ [ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೋ (ಕ.) ದೀ. ನಿ. ೧.೨೩೮ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಥವಿಯಂ. ಆಕಾಸೇಪಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ಕಮತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಕ್ಖೀ ಸಕುಣೋ. ಇಮೇಪಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೇ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೇ ಪಾಣಿನಾ ಪರಾಮಸತಿ ಪರಿಮಜ್ಜತಿ. ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇತೀತಿ.

ಇಧಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಖನ್ತಿಯಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ರುಚಿಯಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಆದಾಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿನಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಾವಚನೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಇಧಾ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಕಲ್ಯಾಣಕೋ ವಾ ಹೋತಿ ಭಿಕ್ಖು ಸೇಖೋ ವಾ ಅರಹಾ ವಾ ಅಕುಪ್ಪಧಮ್ಮೋ. ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತೀತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ. ಏಕೋಪಿ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಧಾ ಹೋತೀತಿ ಪಕತಿಯಾ ಏಕೋ ಬಹುಕಂ ಆವಜ್ಜತಿ, ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಆವಜ್ಜತಿ. ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ಬಹುಲೋ ಹೋಮೀ’’ತಿ [ಹೋತೂತಿ (ಕ.)]. ಬಹುಲೋ ಹೋತಿ. ಯಥಾಯಸ್ಮಾ ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ [ಚುಲ್ಲಪನ್ಥಕೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಏಕೋಪಿ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಧಾ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವಂ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಏಕೋಪಿ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಧಾ ಹೋತಿ. ಬಹುಧಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಏಕೋ ಹೋತೀತಿ ಪಕತಿಯಾ ಬಹುಕೋ ಏಕಂ ಆವಜ್ಜತಿ; ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ಏಕೋ ಹೋಮೀ’’ತಿ. ಏಕೋ ಹೋತಿ. ಯಥಾಯಸ್ಮಾ ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ ಬಹುಧಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಏಕೋ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವಂ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಬಹುಧಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಏಕೋ ಹೋತಿ.

೧೧. ಆವಿಭಾವನ್ತಿ ಕೇನಚಿ ಅನಾವಟಂ ಹೋತಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಿವಟಂ ಪಾಕಟಂ. ತಿರೋಭಾವನ್ತಿ ಕೇನಚಿ ಆವಟಂ ಹೋತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಪಿಹಿತಂ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತಂ. ತಿರೋಕುಟ್ಟಂ ತಿರೋಪಾಕಾರಂ ತಿರೋಪಬ್ಬತಂ ಅಸಜ್ಜಮಾನೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಆಕಾಸೇತಿ ಪಕತಿಯಾ ಆಕಾಸಕಸಿಣಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ ಹೋತಿ. ತಿರೋಕುಟ್ಟಂ ತಿರೋಪಾಕಾರಂ ತಿರೋಪಬ್ಬತಂ ಆವಜ್ಜತಿ. ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ಆಕಾಸೋ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಆಕಾಸೋ ಹೋತಿ. ತಿರೋಕುಟ್ಟಂ ತಿರೋಪಾಕಾರಂ ತಿರೋಪಬ್ಬತಂ ಅಸಜ್ಜಮಾನೋ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಕತಿಯಾ ಅನಿದ್ಧಿಮನ್ತೋ ಕೇನಚಿ ಅನಾವಟೇ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅಸಜ್ಜಮಾನಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ತಿರೋಕುಟ್ಟಂ ತಿರೋಪಾಕಾರಂ ತಿರೋಪಬ್ಬತಂ ಅಸಜ್ಜಮಾನೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಆಕಾಸೇ.

ಪಥವಿಯಾಪಿ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನಿಮುಜ್ಜಂ ಕರೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಉದಕೇತಿ ಪಕತಿಯಾ ಆಪೋಕಸಿಣಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ ಹೋತಿ. ಪಥವಿಂ ಆವಜ್ಜತಿ. ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ಉದಕಂ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಉದಕಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಪಥವಿಯಾ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನಿಮುಜ್ಜಂ ಕರೋತಿ. ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಕತಿಯಾ ಅನಿದ್ಧಿಮನ್ತೋ ಉದಕೇ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನಿಮುಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಥವಿಯಾ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನಿಮುಜ್ಜಂ ಕರೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಉದಕೇ.

ಉದಕೇಪಿ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಥವಿಯನ್ತಿ ಪಕತಿಯಾ ಪಥವೀಕಸಿಣಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ ಹೋತಿ. ಉದಕಂ ಆವಜ್ಜತಿ. ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ಪಥವೀ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಪಥವೀ ಹೋತಿ. ಸೋ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ಉದಕೇ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಕತಿಯಾ ಅನಿದ್ಧಿಮನ್ತೋ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನಾಯ ಪಥವಿಯಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ಉದಕೇ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಥವಿಯಂ.

ಆಕಾಸೇಪಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ಕಮತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಕ್ಖೀ ಸಕುಣೋತಿ ಪಕತಿಯಾ ಪಥವೀಕಸಿಣಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ ಹೋತಿ. ಆಕಾಸಂ ಆವಜ್ಜತಿ. ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ಪಥವೀ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಪಥವೀ ಹೋತಿ. ಸೋ ಆಕಾಸೇ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಚಙ್ಕಮತಿಪಿ ತಿಟ್ಠತಿಪಿ ನಿಸೀದತಿಪಿ ಸೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪೇತಿ. ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಕತಿಯಾ ಅನಿದ್ಧಿಮನ್ತೋ ಪಥವಿಯಾ ಚಙ್ಕಮನ್ತಿಪಿ ತಿಟ್ಠನ್ತಿಪಿ ನಿಸೀದನ್ತಿಪಿ ಸೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಆಕಾಸೇ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಚಙ್ಕಮತಿಪಿ ತಿಟ್ಠತಿಪಿ ನಿಸೀದತಿಪಿ ಸೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಕ್ಖೀ ಸಕುಣೋ.

೧೨. ಇಮೇಪಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೇ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೇ ಪಾಣಿನಾ ಪರಾಮಸತಿ ಪರಿಮಜ್ಜತೀತಿ ಇಧ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನಕೋ ವಾ ನಿಪನ್ನಕೋ ವಾ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ ಆವಜ್ಜತಿ. ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಹೋತಿ. ಸೋ ನಿಸಿನ್ನಕೋ ವಾ ನಿಪನ್ನಕೋ ವಾ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ ಪಾಣಿನಾ ಆಮಸತಿ ಪರಾಮಸತಿ ಪರಿಮಜ್ಜತಿ. ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಕತಿಯಾ ಅನಿದ್ಧಿಮನ್ತೋ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ರೂಪಗತಂ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಆಮಸನ್ತಿ ಪರಾಮಸನ್ತಿ ಪರಿಮಜ್ಜನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನಕೋ ವಾ ನಿಪನ್ನಕೋ ವಾ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ ಪಾಣಿನಾ ಆಮಸತಿ ಪರಾಮಸತಿ ಪರಿಮಜ್ಜತಿ.

ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇತೀತಿ ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ದೂರೇಪಿ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ಸನ್ತಿಕೇ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಸನ್ತಿಕೇ ಹೋತಿ. ಸನ್ತಿಕೇಪಿ ದೂರೇ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ದೂರೇ ಹೋತೂ’’ತಿ. ದೂರೇ ಹೋತಿ. ಬಹುಕಮ್ಪಿ ಥೋಕಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ಥೋಕಂ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಥೋಕಂ ಹೋತಿ. ಥೋಕಮ್ಪಿ ಬಹುಕಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘‘ಬಹುಕಂ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಬಹುಕಂ ಹೋತಿ. ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ರೂಪಂ ಪಸ್ಸತಿ. ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ. ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣೇನ ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಚಿತ್ತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ದಿಸ್ಸಮಾನೇನ ಕಾಯೇನ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಕಾಯವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ಕಾಯವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ. ಕಾಯವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ, ಕಾಯವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ, ಸುಖಸಞ್ಞಞ್ಚ ಲಹುಸಞ್ಞಞ್ಚ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ದಿಸ್ಸಮಾನೇನ ಕಾಯೇನ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅದಿಸ್ಸಮಾನೇನ ಕಾಯೇನ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಚಿತ್ತವಸೇನ ಕಾಯಂ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ಚಿತ್ತವಸೇನ ಕಾಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ. ಚಿತ್ತವಸೇನ ಕಾಯಂ ಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ, ಚಿತ್ತವಸೇನ ಕಾಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸುಖಸಞ್ಞಞ್ಚ ಲಹುಸಞ್ಞಞ್ಚ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅದಿಸ್ಸಮಾನೇನ ಕಾಯೇನ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಪುರತೋ ರೂಪಿಂ [ರೂಪಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.) ದೀ. ನಿ. ೧.೨೩೬ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಾತಿ ಮನೋಮಯಂ ಸಬ್ಬಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಿಂ [ಸಬ್ಬಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಅಹೀನಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚಙ್ಕಮತಿ, ನಿಮ್ಮಿತೋಪಿ ತತ್ಥ ಚಙ್ಕಮತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ನಿಮ್ಮಿತೋಪಿ ತತ್ಥ ತಿಟ್ಠತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ನಿಸೀದತಿ, ನಿಮ್ಮಿತೋಪಿ ತತ್ಥ ನಿಸೀದತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ನಿಮ್ಮಿತೋಪಿ ತತ್ಥ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಧೂಮಾಯತಿ, ನಿಮ್ಮಿತೋಪಿ ತತ್ಥ ಧೂಮಾಯತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಪಜ್ಜಲತಿ, ನಿಮ್ಮಿತೋಪಿ ತತ್ಥ ಪಜ್ಜಲತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಧಮ್ಮಂ ಭಾಸತಿ, ನಿಮ್ಮಿತೋಪಿ ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಂ ಭಾಸತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ನಿಮ್ಮಿತೋಪಿ ತತ್ಥ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ವಿಸಜ್ಜೇತಿ, ನಿಮ್ಮಿತೋಪಿ ತತ್ಥ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ವಿಸಜ್ಜೇತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ತೇನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಸಾಕಚ್ಛಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ನಿಮ್ಮಿತೋಪಿ ತತ್ಥ ತೇನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಸಾಕಚ್ಛಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ಯಞ್ಞದೇವ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಕರೋತಿ, ತಂ ತದೇವ ಹಿ ಸೋ ನಿಮ್ಮಿತೋ ಕರೋತೀತಿ – ಅಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾ ಇದ್ಧಿ.

೧೩. ಕತಮಾ ವಿಕುಬ್ಬನಾ ಇದ್ಧಿ? ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಭಿಭೂ ನಾಮ ಸಾವಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಠಿತೋ ಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ [ಸಹಸ್ಸೀಲೋಕಧಾತುಂ (ಸ್ಯಾ.) ವತ್ಥು ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೮೫] ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸಿ. ಸೋ ದಿಸ್ಸಮಾನೇನಪಿ ಕಾಯೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ; ಅದಿಸ್ಸಮಾನೇನಪಿ ಕಾಯೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ; ದಿಸ್ಸಮಾನೇನಪಿ ಹೇಟ್ಠಿಮೇನ ಉಪಡ್ಢಕಾಯೇನ ಅದಿಸ್ಸಮಾನೇನಪಿ ಉಪರಿಮೇನ ಉಪಡ್ಢಕಾಯೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ದಿಸ್ಸಮಾನೇನಪಿ ಉಪರಿಮೇನ ಉಪಡ್ಢಕಾಯೇನ, ಅದಿಸ್ಸಮಾನೇನಪಿ ಹೇಟ್ಠಿಮೇನ ಉಪಡ್ಢಕಾಯೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಪಕತಿವಣ್ಣಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಕುಮಾರಕವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ನಾಗವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಸುಪಣ್ಣವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಯಕ್ಖವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಇನ್ದವಣ್ಣಂ ವಾ [ಅಸುರವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಇನ್ದವಣ್ಣಂ ವಾ (ಸ್ಯಾ.)] ದಸ್ಸೇತಿ, ದೇವವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಬ್ರಹ್ಮವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಸಮುದ್ದವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಪಬ್ಬತವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ವನವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಸೀಹವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಬ್ಯಗ್ಘವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ದೀಪಿವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಹತ್ಥಿಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ಅಸ್ಸಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ರಥಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ಪತ್ತಿಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ವಿವಿಧಮ್ಪಿ ಸೇನಾಬ್ಯೂಹಂ ದಸ್ಸೇತೀತಿ – ಅಯಂ ವಿಕುಬ್ಬನಾ ಇದ್ಧಿ.

೧೪. ಕತಮಾ ಮನೋಮಯಾ ಇದ್ಧಿ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಇಮಮ್ಹಾ ಕಾಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಾಯಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಾತಿ ರೂಪಿಂ ಮನೋಮಯಂ ಸಬ್ಬಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಿಂ ಅಹೀನಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುರಿಸೋ ಮುಞ್ಜಮ್ಹಾ ಈಸಿಕಂ ಪವಾಹೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘‘ಅಯಂ ಮುಞ್ಜೋ, ಅಯಂ ಈಸಿಕಾ. ಅಞ್ಞೋ ಮುಞ್ಜೋ, ಅಞ್ಞಾ ಈಸಿಕಾ. ಮುಞ್ಜಮ್ಹಾ ತ್ವೇವ ಈಸಿಕಾ ಪವಾಳ್ಹಾ’’ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾ ವಾ ಪನ ಪುರಿಸೋ ಅಸಿಂ ಕೋಸಿಯಾ ಪವಾಹೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘‘ಅಯಂ ಅಸಿ, ಅಯಂ ಕೋಸಿ. ಅಞ್ಞೋ ಅಸಿ, ಅಞ್ಞಾ ಕೋಸಿ. ಕೋಸಿಯಾ ತ್ವೇವ ಅಸಿ ಪವಾಳ್ಹೋ’’ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾ ವಾ ಪನ ಪುರಿಸೋ ಅಹಿಂ ಕರಣ್ಡಾ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘‘ಅಯಂ ಅಹಿ, ಅಯಂ ಕರಣ್ಡೋ. ಅಞ್ಞೋ ಅಹಿ, ಅಞ್ಞೋ ಕರಣ್ಡೋ. ಕರಣ್ಡಾ ತ್ವೇವ ಅಹಿ ಉಬ್ಭತೋ’’ತಿ. ಏವಮೇವಂ ಭಿಕ್ಖು ಇಮಮ್ಹಾ ಕಾಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಾಯಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಾತಿ ರೂಪಿಂ ಮನೋಮಯಂ ಸಬ್ಬಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಿಂ ಅಹೀನಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಅಯಂ ಮನೋಮಯಾ ಇದ್ಧಿ.

೧೫. ಕತಮಾ ಞಾಣವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ? ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಯ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಞಾಣವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಸುಖಸಞ್ಞಾಯ… ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅತ್ತಸಞ್ಞಾಯ… ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ನನ್ದಿಯಾ… ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ರಾಗಸ್ಸ… ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ಸಮುದಯಸ್ಸ… ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ಆದಾನಸ್ಸ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಞಾಣವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ. ಆಯಸ್ಮತೋ ಬಾಕುಲಸ್ಸ ಞಾಣವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಂಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಞಾಣವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಭೂತಪಾಲಸ್ಸ ಞಾಣವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ. ಅಯಂ ಞಾಣವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ.

೧೬. ಕತಮಾ ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ? ಪಠಮೇನ ಝಾನೇನ ನೀವರಣಾನಂ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ. ದುತಿಯೇನ ಝಾನೇನ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ. ತತಿಯೇನ ಝಾನೇನ ಪೀತಿಯಾ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥೇನ ಝಾನೇನ ಸುಖದುಕ್ಖಾನಂ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ…ಪೇ… ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾಯ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾಯ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಞ್ಞಾಯ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ…ಪೇ… ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಞ್ಞಾಯ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ…ಪೇ… ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಞ್ಞಾಯ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ. ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಞ್ಜೀವಸ್ಸ ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಖಾಣುಕೋಣ್ಡಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ, ಉತ್ತರಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ, ಸಾಮಾವತಿಯಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ. ಅಯಂ ಸಮಾಧಿವಿಪ್ಫಾರಾ ಇದ್ಧಿ.

೧೭. ಕತಮಾ ಅರಿಯಾ ಇದ್ಧಿ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು [ಮ. ನಿ. ೩.೪೬೨ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘‘ಪಟಿಕೂಲೇ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ, ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘‘ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ, ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತಿ – ‘‘ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ತದುಭಯಂ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರೇಯ್ಯಂ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ’’ತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ.

ಕಥಂ ಪಟಿಕೂಲೇ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರತಿ? ಅನಿಟ್ಠಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಮೇತ್ತಾಯ ವಾ ಫರತಿ, ಧಾತುತೋ ವಾ ಉಪಸಂಹರತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಕೂಲೇ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರತಿ.

ಕಥಂ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರತಿ? ಇಟ್ಠಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅಸುಭಾಯ ವಾ ಫರತಿ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ವಾ ಉಪಸಂಹರತಿ. ಏವಂ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರತಿ.

ಕಥಂ ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರತಿ? ಅನಿಟ್ಠಸ್ಮಿಞ್ಚ ಇಟ್ಠಸ್ಮಿಞ್ಚ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಮೇತ್ತಾಯ ವಾ ಫರತಿ, ಧಾತುತೋ ವಾ ಉಪಸಂಹರತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರತಿ.

ಕಥಂ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರತಿ? ಇಟ್ಠಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅನಿಟ್ಠಸ್ಮಿಞ್ಚ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅಸುಭಾಯ ವಾ ಫರತಿ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ವಾ ಉಪಸಂಹರತಿ. ಏವಂ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರತಿ.

ಕಥಂ ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ತದುಭಯಂ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನೇವ ಸುಮನೋ ಹೋತಿ ನ ದುಮ್ಮನೋ, ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ನೇವ ಸುಮನೋ ಹೋತಿ ನ ದುಮ್ಮನೋ, ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ. ಏವಂ ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಚ ತದುಭಯಂ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ. ಅಯಂ ಅರಿಯಾ ಇದ್ಧಿ.

೧೮. ಕತಮಾ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಜಾ ಇದ್ಧಿ? ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಕ್ಖೀನಂ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ದೇವಾನಂ, ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಏಕಚ್ಚಾನಂ ವಿನಿಪಾತಿಕಾನಂ. ಅಯಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಜಾ ಇದ್ಧಿ.

ಕತಮಾ ಪುಞ್ಞವತೋ ಇದ್ಧಿ? ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ [ಚಕ್ಕವತ್ತಿ (ಸ್ಯಾ.)] ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛತಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ, ಅನ್ತಮಸೋ ಅಸ್ಸಬನ್ಧಗೋಪುರಿಸೇ [ಅಸ್ಸಬನ್ಧಗೋಪಕೇ ಪುರಿಸೇ (ಸ್ಯಾ.)] ಉಪಾದಾಯ. ಜೋತಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಪುಞ್ಞವತೋ ಇದ್ಧಿ, ಜಟಿಲಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಪುಞ್ಞವತೋ ಇದ್ಧಿ, ಮೇಣ್ಡಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಪುಞ್ಞವತೋ ಇದ್ಧಿ, ಘೋಸಿತಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಪುಞ್ಞವತೋ ಇದ್ಧಿ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಮಹಾಪುಞ್ಞಾನಂ ಪುಞ್ಞವತೋ ಇದ್ಧಿ. ಅಯಂ ಪುಞ್ಞವತೋ ಇದ್ಧಿ.

ಕತಮಾ ವಿಜ್ಜಾಮಯಾ ಇದ್ಧಿ? ವಿಜ್ಜಾಧರಾ ವಿಜ್ಜಂ ಪರಿಜಪ್ಪೇತ್ವಾ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಆಕಾಸೇ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಹತ್ಥಿಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಅಸ್ಸಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ರಥಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಪತ್ತಿಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ವಿವಿಧಮ್ಪಿ ಸೇನಾಬ್ಯೂಹಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಅಯಂ ವಿಜ್ಜಾಮಯಾ ಇದ್ಧಿ.

ಕಥಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಮ್ಮಾ ಪಯೋಗಪಚ್ಚಯಾ ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಇದ್ಧಿ? ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಸ್ಸ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಮ್ಮಾ ಪಯೋಗಪಚ್ಚಯಾ ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಇದ್ಧಿ. ಅಬ್ಯಾಪಾದೇನ ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಮ್ಮಾ ಪಯೋಗಪಚ್ಚಯಾ ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಇದ್ಧಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಮ್ಮಾ ಪಯೋಗಪಚ್ಚಯಾ ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಇದ್ಧಿ. ಏವಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಮ್ಮಾ ಪಯೋಗಪಚ್ಚಯಾ ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಇದ್ಧಿ. ಇಮಾ ದಸ ಇದ್ಧಿಯೋ.

ಇದ್ಧಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಅಭಿಸಮಯಕಥಾ

೧೯. ಅಭಿಸಮಯೋತಿ. ಕೇನ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ಚಿತ್ತೇನ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ಹಞ್ಚಿ ಚಿತ್ತೇನ ಅಭಿಸಮೇತಿ, ತೇನ ಹಿ ಅಞ್ಞಾಣೀ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ನ ಅಞ್ಞಾಣೀ ಅಭಿಸಮೇತಿ. ಞಾಣೇನ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ಹಞ್ಚಿ ಞಾಣೇನ ಅಭಿಸಮೇತಿ, ತೇನ ಹಿ ಅಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಚಿತ್ತಕೋ [ತೇನ ಹಿ ಅಚಿತ್ತಕೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಅಭಿಸಮೇತಿ? ನ ಅಚಿತ್ತಕೋ ಅಭಿಸಮೇತಿ. ಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ಹಞ್ಚಿ ಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ, ತೇನ ಹಿ ಕಾಮಾವಚರಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ನ ಕಾಮಾವಚರಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ತೇನ ಹಿ ರೂಪಾವಚರಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ನ ರೂಪಾವಚರಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ತೇನ ಹಿ ಅರೂಪಾವಚರಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ನ ಅರೂಪಾವಚರಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ತೇನ ಹಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ನ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ತೇನ ಹಿ ಸಚ್ಚಾನುಲೋಮಿಕಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ನ ಸಚ್ಚಾನುಲೋಮಿಕಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ತೇನ ಹಿ ಅತೀತಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ನ ಅತೀತಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ತೇನ ಹಿ ಅನಾಗತಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ನ ಅನಾಗತಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ತೇನ ಹಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಲೋಕಿಯಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಲೋಕಿಯಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ. ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

ಕಥಂ ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ? ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಉಪ್ಪಾದಾಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಞಾಣಸ್ಸ ಹೇತು ಪಚ್ಚಯೋ ಚ. ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ನಿರೋಧಗೋಚರಂ ದಸ್ಸನಾಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಞಾಣಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಹೇತು ಪಚ್ಚಯೋ ಚ. ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಞಾಣಂ ನಿರೋಧಗೋಚರಂ. ಏವಂ ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತೇನ ಚ ಞಾಣೇನ ಚ ಅಭಿಸಮೇತಿ.

೨೦. ಕಿಂ ನು ಏತ್ತಕೋಯೇವ ಅಭಿಸಮಯೋತಿ? ನ ಹಿ.ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಅಭಿನಿರೋಪನಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಪರಿಗ್ಗಹಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ, ಸಮುಟ್ಠಾನಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ, ವೋದಾನಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ, ಪಗ್ಗಹಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ, ಉಪಟ್ಠಾನಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ; ಉಪಟ್ಠಾನಾಭಿಸಮಯೋ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಪವಿಚಯಾಭಿಸಮಯೋ ಧಮ್ಮವಿಚಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಪಗ್ಗಹಾಭಿಸಮಯೋ ವೀರಿಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಫರಣಾಭಿಸಮಯೋ ಪೀತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಉಪಸಮಾಭಿಸಮಯೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಪಟಿಸಙ್ಖಾನಾಭಿಸಮಯೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ; ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯೇ ಅಕಮ್ಪಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಸದ್ಧಾಬಲಂ, ಕೋಸಜ್ಜೇ ಅಕಮ್ಪಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ವೀರಿಯಬಲಂ, ಪಮಾದೇ ಅಕಮ್ಪಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಸತಿಬಲಂ, ಉದ್ಧಚ್ಚೇ ಅಕಮ್ಪಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮಾಧಿಬಲಂ, ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಅಕಮ್ಪಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಪಞ್ಞಾಬಲಂ; ಅಧಿಮೋಕ್ಖಾಭಿಸಮಯೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಗ್ಗಹಾಭಿಸಮಯೋ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪಟ್ಠಾನಾಭಿಸಮಯೋ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದಸ್ಸನಾಭಿಸಮಯೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಭಿಸಮಯೋ, ಅಕಮ್ಪಿಯಟ್ಠೇನ ಬಲಾಭಿಸಮಯೋ, ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೇನ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾಭಿಸಮಯೋ, ಹೇತುಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗಾಭಿಸಮಯೋ, ಉಪಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾಭಿಸಮಯೋ, ಪದಹಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾಭಿಸಮಯೋ, ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಇದ್ಧಿಪಾದಾಭಿಸಮಯೋ, ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಾಭಿಸಮಯೋ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮಥಾಭಿಸಮಯೋ, ಅನುಪಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಭಿಸಮಯೋ, ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಭಿಸಮಯೋ, ಅನತಿವತ್ತನಟ್ಠೇನ ಯುಗನದ್ಧಾಭಿಸಮಯೋ, ಸಂವರಟ್ಠೇನ ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿಅಭಿಸಮಯೋ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ವಿಸುದ್ಧಿಅಭಿಸಮಯೋ, ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿಅಭಿಸಮಯೋ, ಮುತ್ತಟ್ಠೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಾಭಿಸಮಯೋ, ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ವಿಜ್ಜಾಭಿಸಮಯೋ, ಪರಿಚ್ಚಾಗಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿಅಭಿಸಮಯೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದಟ್ಠೇನ ಖಯೇ ಞಾಣಂ ಅಭಿಸಮಯೋ. ಛನ್ದೋ ಮೂಲಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ, ಮನಸಿಕಾರೋ ಸಮುಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ, ಫಸ್ಸೋ ಸಮೋಧಾನಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ, ವೇದನಾ ಸಮೋಸರಣಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ, ಸಮಾಧಿ ಪಮುಖಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ, ಸತಿ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ, ಪಞ್ಞಾ ತತುತ್ತರಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ, ವಿಮುತ್ತಿ ಸಾರಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ, ಅಮತೋಗಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ.

೨೧. ಕಿಂ ನು ಏತ್ತಕೋಯೇವ ಅಭಿಸಮಯೋತಿ? ನ ಹಿ. ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಅಮತೋಗಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ.

ಕಿಂ ನು ಏತ್ತಕೋಯೇವ ಅಭಿಸಮಯೋತಿ? ನ ಹಿ. ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಟ್ಠೇನ ಅನುಪ್ಪಾದೇ ಞಾಣಂ ಅಭಿಸಮಯೋ. ಛನ್ದೋ ಮೂಲಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ…ಪೇ… ಅಮತೋಗಧಂ ೫ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ.

ಕಿಂ ನು ಏತ್ತಕೋಯೇವ ಅಭಿಸಮಯೋತಿ?

ನ ಹಿ. ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ…ಪೇ… ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಕ್ಖಣೇ… ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಕ್ಖಣೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಫಲಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಅಭಿನಿರೋಪನಾಭಿಸಮಯೋ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ…ಪೇ… ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಟ್ಠೇನ ಅನುಪ್ಪಾದೇ ಞಾಣಂ ಅಭಿಸಮಯೋ. ಛನ್ದೋ ಮೂಲಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ…ಪೇ… ಅಮತೋಗಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯೋ.

ಯ್ವಾಯಂ [ಸ್ಯಾಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ಅತೀತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ…ಪೇ… ಅನಾಗತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ಅತೀತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತೀತಿ. ಹಞ್ಚಿ ಅತೀತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ತೇನ ಹಿ ಖೀಣಂ ಖೇಪೇತಿ, ನಿರುದ್ಧಂ ನಿರೋಧೇತಿ, ವಿಗತಂ ವಿಗಮೇತಿ, ಅತ್ಥಙ್ಗತಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮೇತಿ, ಅತೀತಂ ಯಂ ನ ಅತ್ಥಿ ತಂ ಪಜಹತೀತಿ? ನ ಅತೀತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತೀತಿ. ಅನಾಗತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತೀತಿ. ಹಞ್ಚಿ ಅನಾಗತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ತೇನ ಹಿ ಅಜಾತಂ ಪಜಹತಿ, ಅನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಪಜಹತಿ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ ಪಜಹತಿ, ಅಪಾತುಭೂತಂ ಪಜಹತಿ, ಅನಾಗತಂ ಯಂ ನ ಅತ್ಥಿ ತಂ ಪಜಹತೀತಿ? ನ ಅನಾಗತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತೀತಿ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತೀತಿ. ಹಞ್ಚಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ತೇನ ಹಿ ರತ್ತೋ ರಾಗಂ ಪಜಹತಿ, ದುಟ್ಠೋ ದೋಸಂ ಪಜಹತಿ, ಮೂಳ್ಹೋ ಮೋಹಂ ಪಜಹತಿ, ವಿನಿಬದ್ಧೋ ಮಾನಂ ಪಜಹತಿ, ಪರಾಮಟ್ಠೋ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಜಹತಿ,

ವಿಕ್ಖೇಪಗತೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಪಜಹತಿ, ಅನಿಟ್ಠಙ್ಗತೋ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಜಹತಿ, ಥಾಮಗತೋ ಅನುಸಯಂ ಪಜಹತಿ, ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಧಮ್ಮಾ ಯುಗನದ್ಧಾ ಸಮಮೇವ ವತ್ತನ್ತಿ, ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾ [ತಂಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಮಗ್ಗಭಾವನಾ ಹೋತಿ?

ನ ಹಿ ಅತೀತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ನ ಅನಾಗತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತೀತಿ. ಹಞ್ಚಿ ನ ಅತೀತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ನ ಅನಾಗತೇ…ಪೇ… ನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ತೇನ ಹಿ ನತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ನತ್ಥಿ ಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ, ನತ್ಥಿ ಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನಂ, ನತ್ಥಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋತಿ? ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ಅತ್ಥಿ ಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ, ಅತ್ಥಿ ಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನಂ, ಅತ್ಥಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ. ಯಥಾ ಕಥಂ ವಿಯ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತರುಣೋ ರುಕ್ಖೋ ಅಜಾತಫಲೋ. ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಮೂಲಂ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ. ಯೇ ತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಅಜಾತಫಲಾ, ತೇ ಅಜಾತಾಯೇವ ನ ಜಾಯನ್ತಿ, ಅನಿಬ್ಬತ್ತಾಯೇವ ನ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಾಯೇವ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಅಪಾತುಭೂತಾಯೇವ ನ ಪಾತುಭವನ್ತಿ. ಏವಮೇವಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಹೇತು, ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಕಿಲೇಸಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾತಿ. ಉಪ್ಪಾದೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ಅನುಪ್ಪಾದೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ. ಅನುಪ್ಪಾದೇ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಕ್ಖನ್ದತ್ತಾ ಯೇ ಉಪ್ಪಾದಪಚ್ಚಯಾ ಕಿಲೇಸಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯುಂ, ತೇ ಅಜಾತಾಯೇವ ನ ಜಾಯನ್ತಿ, ಅನಿಬ್ಬತ್ತಾಯೇವ ನ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಾಯೇವ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಅಪಾತುಭೂತಾಯೇವ ನ ಪಾತುಭವನ್ತಿ. ಏವಂ ಹೇತುನಿರೋಧಾ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ. ಪವತ್ತಂ ಹೇತು, ನಿಮಿತ್ತಂ ಹೇತು, ಆಯೂಹನಾ ಹೇತು. ಆಯೂಹನಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಕಿಲೇಸಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾತಿ. ಆಯೂಹನೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ಅನಾಯೂಹನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ. ಅನಾಯೂಹನೇ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಕ್ಖನ್ದತ್ತಾ, ಯೇ ಆಯೂಹನಪಚ್ಚಯಾ ಕಿಲೇಸಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯುಂ, ತೇ ಅಜಾತಾಯೇವ ನ ಜಾಯನ್ತಿ, ಅನಿಬ್ಬತ್ತಾಯೇವ ನ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಾಯೇವ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಅಪಾತುಭೂತಾಯೇವ ನ ಪಾತುಭವನ್ತಿ. ಏವಂ ಹೇತುನಿರೋಧಾ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ. ಏವಂ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ಅತ್ಥಿ ಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ, ಅತ್ಥಿ ಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನಂ, ಅತ್ಥಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋತಿ.

ಅಭಿಸಮಯಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ವಿವೇಕಕಥಾ

೨೨. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ [ಸಂ ನಿ. ೩.೫.೧೪೯ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ]. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಬಲಕರಣೀಯಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಕರೀಯನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಪಥವಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಏವಮೇತೇ ಬಲಕರಣೀಯಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಕರೀಯನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ, ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ, ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಂ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಚಂ… ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತಂ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವಂ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮಂ… ಸಮ್ಮಾಸತಿಂ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ, ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ.

೨೩. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ [ಯೇಪಿಮೇ (ಸ್ಯಾ.) ಸಂ. ನಿ. ೫.೧೫೦ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಬೀಜಗಾಮಭೂತಗಾಮಾ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಪಥವಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಏವಮೇತೇ ಬೀಜಗಾಮಭೂತಗಾಮಾ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತೋ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ಧಮ್ಮೇಸು.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತೋ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ಧಮ್ಮೇಸು? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಭಾವೇತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಚಂ ಭಾವೇತಿ… ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತಂ ಭಾವೇತಿ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವಂ ಭಾವೇತಿ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮಂ ಭಾವೇತಿ… ಸಮ್ಮಾಸತಿಂ ಭಾವೇತಿ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತೋ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ಧಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿ.

೧. ಮಗ್ಗಙ್ಗನಿದ್ದೇಸೋ

೨೪. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ, ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ, ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ, ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ, ದ್ವಾದಸ ನಿಸ್ಸಯಾ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಸ್ಸ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಯ… ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತಸ್ಸ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವಸ್ಸ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮಸ್ಸ… ಸಮ್ಮಾಸತಿಯಾ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ, ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ, ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ, ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ, ದ್ವಾದಸ ನಿಸ್ಸಯಾ.

ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ? ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿವೇಕೋ, ತದಙ್ಗವಿವೇಕೋ ಸಮುಚ್ಛೇದವಿವೇಕೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿವೇಕೋ, ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕೋ. ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿವೇಕೋ ಚ ನೀವರಣಾನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಭಾವಯತೋ, ತದಙ್ಗವಿವೇಕೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ಸಮಾಧಿಂ ಭಾವಯತೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಿವೇಕೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಖಯಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿವೇಕೋ ಚ ಫಲಕ್ಖಣೇ, ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕೋ ಚ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ. ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ವಿವೇಕೇಸು ಛನ್ದಜಾತೋ ಹೋತಿ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ, ಚಿತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಸ್ವಾಧಿಟ್ಠಿತಂ.

ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ? ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿರಾಗೋ, ತದಙ್ಗವಿರಾಗೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಿರಾಗೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿರಾಗೋ, ನಿಸ್ಸರಣವಿರಾಗೋ. ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿರಾಗೋ ಚ ನೀವರಣಾನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಭಾವಯತೋ, ತದಙ್ಗವಿರಾಗೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ಸಮಾಧಿಂ ಭಾವಯತೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಿರಾಗೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಖಯಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿರಾಗೋ ಚ ಫಲಕ್ಖಣೇ, ನಿಸ್ಸರಣವಿರಾಗೋ ಚ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ. ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ವಿರಾಗೇಸು ಛನ್ದಜಾತೋ ಹೋತಿ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ, ಚಿತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಸ್ವಾಧಿಟ್ಠಿತಂ.

ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ? ವಿಕ್ಖಮ್ಭನನಿರೋಧೋ, ತದಙ್ಗನಿರೋಧೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದನಿರೋಧೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿನಿರೋಧೋ, ನಿಸ್ಸರಣನಿರೋಧೋ. ವಿಕ್ಖಮ್ಭನನಿರೋಧೋ ಚ ನೀವರಣಾನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಭಾವಯತೋ, ತದಙ್ಗನಿರೋಧೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ಸಮಾಧಿಂ ಭಾವಯತೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದನಿರೋಧೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಖಯಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿನಿರೋಧೋ ಚ ಫಲಕ್ಖಣೇ, ನಿಸ್ಸರಣನಿರೋಧೋ ಚ ಅಮತಾ ಧಾತು. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ. ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ನಿರೋಧೇಸು ಛನ್ದಜಾತೋ ಹೋತಿ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ, ಚಿತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಸ್ವಾಧಿಟ್ಠಿತಂ.

ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ? ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ, ತದಙ್ಗವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ, ನಿಸ್ಸರಣವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ. ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ನೀವರಣಾನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಭಾವಯತೋ, ತದಙ್ಗವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ಸಮಾಧಿಂ ಭಾವಯತೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಖಯಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ಫಲಕ್ಖಣೇ, ನಿಸ್ಸರಣವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ. ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ವೋಸ್ಸಗ್ಗೇಸು ಛನ್ದಜಾತೋ ಹೋತಿ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ, ಚಿತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಸ್ವಾಧಿಟ್ಠಿತಂ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ, ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ, ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ, ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ, ದ್ವಾದಸ ನಿಸ್ಸಯಾ.

೨೫. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಸ್ಸ …ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಯ… ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತಸ್ಸ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವಸ್ಸ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮಸ್ಸ… ಸಮ್ಮಾಸತಿಯಾ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ? ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿವೇಕೋ, ತದಙ್ಗವಿವೇಕೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಿವೇಕೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿವೇಕೋ, ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕೋ. ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿವೇಕೋ ಚ ನೀವರಣಾನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಭಾವಯತೋ, ತದಙ್ಗವಿವೇಕೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ಸಮಾಧಿಂ ಭಾವಯತೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಿವೇಕೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಖಯಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿವೇಕೋ ಚ ಫಲಕ್ಖಣೇ ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕೋ ಚ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ. ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ವಿವೇಕೇಸು ಛನ್ದಜಾತೋ ಹೋತಿ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ, ಚಿತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಸ್ವಾಧಿಟ್ಠಿತಂ.

ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ? ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿರಾಗೋ, ತದಙ್ಗವಿರಾಗೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಿರಾಗೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿರಾಗೋ, ನಿಸ್ಸರಣವಿರಾಗೋ. ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿರಾಗೋ ಚ ನೀವರಣಾನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಭಾವಯತೋ, ತದಙ್ಗವಿರಾಗೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ಸಮಾಧಿಂ ಭಾವಯತೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಿರಾಗೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಖಯಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿರಾಗೋ ಚ ಫಲಕ್ಖಣೇ, ನಿಸ್ಸರಣವಿರಾಗೋ ಚ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ. ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ವಿರಾಗೇಸು ಛನ್ದಜಾತೋ ಹೋತಿ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ, ಚಿತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಸ್ವಾಧಿಟ್ಠಿತಂ.

ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ? ವಿಕ್ಖಮ್ಭನನಿರೋಧೋ, ತದಙ್ಗನಿರೋಧೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದನಿರೋಧೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿನಿರೋಧೋ, ನಿಸ್ಸರಣನಿರೋಧೋ. ವಿಕ್ಖಮ್ಭನನಿರೋಧೋ ಚ ನೀವರಣಾನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಭಾವಯತೋ, ತದಙ್ಗನಿರೋಧೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ಸಮಾಧಿಂ ಭಾವಯತೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದನಿರೋಧೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಖಯಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿನಿರೋಧೋ ಚ ಫಲಕ್ಖಣೇ, ನಿಸ್ಸರಣನಿರೋಧೋ ಚ ಅಮತಾ ಧಾತು. ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ. ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ನಿರೋಧೇಸು ಛನ್ದಜಾತೋ ಹೋತಿ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ, ಚಿತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಸ್ವಾಧಿಟ್ಠಿತಂ.

ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ? ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ, ತದಙ್ಗವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ, ನಿಸ್ಸರಣವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ. ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ನೀವರಣಾನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಭಾವಯತೋ, ತದಙ್ಗವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ಸಮಾಧಿಂ ಭಾವಯತೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಖಯಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ಫಲಕ್ಖಣೇ, ನಿಸ್ಸರಣವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ. ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ವೋಸ್ಸಗ್ಗೇಸು ಛನ್ದಜಾತೋ ಹೋತಿ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ, ಚಿತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಸ್ವಾಧಿಟ್ಠಿತಂ. ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ, ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ, ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ, ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ, ದ್ವಾದಸ ನಿಸ್ಸಯಾ.

೨೬. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಬಲಕರಣೀಯಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಕರೀಯನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಪಥವಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಏವಮೇತೇ ಬಲಕರಣೀಯಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಕರೀಯನ್ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಭಾವೇತಿ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ…ಪೇ… ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತೋ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ಧಮ್ಮೇಸು…ಪೇ… ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಭಾವೇತಿ, ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಭಾವೇನ್ತೋ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತೋ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ಧಮ್ಮೇಸು…ಪೇ… ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವೇತಿ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ…ಪೇ….

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಬೀಜಗಾಮಭೂತಗಾಮಾ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಪಥವಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಏವಮೇತೇ ಬೀಜಗಾಮಭೂತಗಾಮಾ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವೇನ್ತೋ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತೋ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ಧಮ್ಮೇಸು.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವೇನ್ತೋ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತೋ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ಧಮ್ಮೇಸು? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತಿ…ಪೇ… ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ…ಪೇ… ಪಾಪುಣಾತಿ ಧಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿ.

೨. ಇನ್ದ್ರಿಯನಿದ್ದೇಸೋ

೨೭. ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ, ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ, ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ, ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ, ದ್ವಾದಸ ನಿಸ್ಸಯಾ. ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ…ಪೇ… ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ… ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ, ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ, ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ, ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ, ದ್ವಾದಸ ನಿಸ್ಸಯಾ.

ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ? ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿವೇಕೋ, ತದಙ್ಗವಿವೇಕೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಿವೇಕೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿವೇಕೋ, ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕೋ. ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿವೇಕೋ ಚ ನೀವರಣಾನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಭಾವಯತೋ, ತದಙ್ಗವಿವೇಕೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ಸಮಾಧಿಂ ಭಾವಯತೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಿವೇಕೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಖಯಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿವೇಕೋ ಚ ಫಲಕ್ಖಣೇ, ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕೋ ಚ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ. ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ವಿವೇಕೇಸು ಛನ್ದಜಾತೋ ಹೋತಿ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ, ಚಿತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಸ್ವಾಧಿಟ್ಠಿತಂ…ಪೇ… ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ, ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ, ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ, ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ, ದ್ವಾದಸ ನಿಸ್ಸಯಾ.

ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ…ಪೇ… ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ? ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿವೇಕೋ, ತದಙ್ಗವಿವೇಕೋ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಿವೇಕೋ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿವೇಕೋ, ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕೋ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವಿವೇಕಾ, ಪಞ್ಚ ವಿರಾಗಾ, ಪಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ, ಪಞ್ಚ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾ, ದ್ವಾದಸ ನಿಸ್ಸಯಾತಿ.

ವಿವೇಕಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಚರಿಯಾಕಥಾ

೨೮. ಚರಿಯಾತಿ, ಅಟ್ಠ ಚರಿಯಾಯೋ – ಇರಿಯಾಪಥಚರಿಯಾ, ಆಯತನಚರಿಯಾ, ಸತಿಚರಿಯಾ, ಸಮಾಧಿಚರಿಯಾ, ಞಾಣಚರಿಯಾ, ಮಗ್ಗಚರಿಯಾ, ಪತ್ತಿಚರಿಯಾ, ಲೋಕತ್ಥಚರಿಯಾತಿ.

ಇರಿಯಾಪಥಚರಿಯಾತಿ ಚತೂಸು ಇರಿಯಾಪಥೇಸು. ಆಯತನಚರಿಯಾತಿ ಛಸು ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರೇಸು ಆಯತನೇಸು. ಸತಿಚರಿಯಾತಿ ಚತೂಸು ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಸು. ಸಮಾಧಿಚರಿಯಾತಿ ಚತೂಸು ಝಾನೇಸು. ಞಾಣಚರಿಯಾತಿ ಚತೂಸು ಅರಿಯಸಚ್ಚೇಸು. ಮಗ್ಗಚರಿಯಾತಿ ಚತೂಸು ಅರಿಯಮಗ್ಗೇಸು. ಪತ್ತಿಚರಿಯಾತಿ ಚತೂಸು ಸಾಮಞ್ಞಫಲೇಸು. ಲೋಕತ್ಥಚರಿಯಾತಿ ತಥಾಗತೇಸು ಅರಹನ್ತೇಸು ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇಸು ಪದೇಸೇ [ಪದೇಸೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇಸು ಪದೇಸೇ ಸಾವಕೇಸು.

ಇರಿಯಾಪಥಚರಿಯಾ ಚ ಪಣಿಧಿಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ. ಆಯತನಚರಿಯಾ ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರಾನಂ. ಸತಿಚರಿಯಾ ಚ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀನಂ. ಸಮಾಧಿಚರಿಯಾ ಚ ಅಧಿಚಿತ್ತಮನುಯುತ್ತಾನಂ. ಞಾಣಚರಿಯಾ ಚ ಬುದ್ಧಿಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ. ಮಗ್ಗಚರಿಯಾ ಚ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾನಂ. ಪತ್ತಿಚರಿಯಾ ಚ ಅಧಿಗತಫಲಾನಂ. ಲೋಕತ್ಥಚರಿಯಾ ಚ ತಥಾಗತಾನಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾನಂ ಪದೇಸೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಪದೇಸೇ ಸಾವಕಾನಂ. ಇಮಾ ಅಟ್ಠ ಚರಿಯಾಯೋ.

೨೯. ಅಪರಾಪಿ ಅಟ್ಠ ಚರಿಯಾಯೋ. ಅಧಿಮುಚ್ಚನ್ತೋ ಸದ್ಧಾಯ ಚರತಿ, ಪಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವೀರಿಯೇನ ಚರತಿ, ಉಪಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಸತಿಯಾ ಚರತಿ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸಮಾಧಿನಾ ಚರತಿ, ಪಜಾನನ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಚರತಿ, ವಿಜಾನನ್ತೋ ವಿಞ್ಞಾಣಚರಿಯಾಯ ಚರತಿ, ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಆಯಾಪೇನ್ತೀತಿ ಆಯತನಚರಿಯಾಯ ಚರತಿ, ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ವಿಸೇಸಮಧಿಗಚ್ಛತೀತಿ ವಿಸೇಸಚರಿಯಾಯ ಚರತಿ. ಇಮಾ ಅಟ್ಠ ಚರಿಯಾಯೋ.

ಅಪರಾಪಿ ಅಟ್ಠ ಚರಿಯಾಯೋ. ದಸ್ಸನಚರಿಯಾ ಚ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ, ಅಭಿನಿರೋಪನಚರಿಯಾ ಚ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಸ್ಸ, ಪರಿಗ್ಗಹಚರಿಯಾ ಚ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಯ, ಸಮುಟ್ಠಾನಚರಿಯಾ ಚ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತಸ್ಸ, ವೋದಾನಚರಿಯಾ ಚ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವಸ್ಸ, ಪಗ್ಗಹಚರಿಯಾ ಚ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮಸ್ಸ, ಉಪಟ್ಠಾನಚರಿಯಾ ಚ ಸಮ್ಮಾಸತಿಯಾ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಚರಿಯಾ ಚ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ. ಇಮಾ ಅಟ್ಠ ಚರಿಯಾಯೋತಿ.

ಚರಿಯಾಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ಪಾಟಿಹಾರಿಯಕಥಾ

೩೦. ‘‘ತೀಣಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ [ಅ. ನಿ. ೩.೬೧ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ], ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ತೀಣಿ? ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ, ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ, ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ – ಏಕೋಪಿ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಧಾ ಹೋತಿ, ಬಹುಧಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಏಕೋ ಹೋತಿ; ಆವಿಭಾವಂ ತಿರೋಭಾವಂ…ಪೇ… ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇತಿ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತಿ – ‘ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತ್ಥಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತಿಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತಿ, ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ. ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ದೇವತಾನಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ – ‘ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತ್ಥಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತಿಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತಿ, ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ. ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತಿ, ನಪಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ದೇವತಾನಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ವಿತಕ್ಕಯತೋ ವಿಚಾರಯತೋ ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ – ‘ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತ್ಥಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತಿಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತಿ, ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ. ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತಿ, ನಪಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ದೇವತಾನಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ, ನಪಿ ವಿತಕ್ಕಯತೋ ವಿಚಾರಯತೋ ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಯಥಾ ಇಮಸ್ಸ ಭೋತೋ ಮನೋಸಙ್ಖಾರಾ ಪಣಿಹಿತಾ ಇಮಸ್ಸ [ತಥಾ ಇಮಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ.), ಯಥಾ ಇಮಸ್ಸ (ಕ.) ಅ. ನಿ. ೩.೬೧ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಅಮುಕಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕಯಿಸ್ಸತೀ’ತಿ [ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸತೀತಿ (ಸ್ಯಾ.) ಅ. ನಿ. ೩.೬೧]. ಸೋ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತಿ, ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಏವಮನುಸಾಸತಿ – ‘ಏವಂ ವಿತಕ್ಕೇಥ, ಮಾ ಏವಂ ವಿತಕ್ಕಯಿತ್ಥ. ಏವಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ, ಮಾ ಏವಂ ಮನಸಿ ಕರಿತ್ಥ. ಇದಂ ಪಜಹಥ, ಇದಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಥಾ’ತಿ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೀಣಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ’’.

೩೧. ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಇದ್ಧಿ. ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಪಟಿಹರತೀತಿ – ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಯೇ ತೇನ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಅನಾವಿಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾತಿ – ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ‘‘ತಂ ಖೋ ಪನ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಏವಂ ಆಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಭಾವೇತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಬಹುಲೀಕಾತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತದನುಧಮ್ಮತಾ ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ – ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಇದ್ಧಿ. ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಪಟಿಹರತೀತಿ – ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಯೇ ತೇನ ಅಬ್ಯಾಪಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಅನಾವಿಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾತಿ – ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ‘‘ಸೋ ಖೋ ಪನ ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ಏವಂ ಆಸೇವಿತಬ್ಬೋ, ಏವಂ ಭಾವೇತಬ್ಬೋ, ಏವಂ ಬಹುಲೀಕಾತಬ್ಬೋ, ಏವಂ ತದನುಧಮ್ಮತಾ ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ – ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

ಆಲೋಕಸಞ್ಞಾ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಇದ್ಧಿ. ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಪಟಿಹರತೀತಿ – ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಯೇ ತಾಯ ಆಲೋಕಸಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಅನಾವಿಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾತಿ – ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ‘‘ಸಾ ಖೋ ಪನ ಆಲೋಕಸಞ್ಞಾ ಏವಂ ಆಸೇವಿತಬ್ಬಾ, ಏವಂ ಭಾವೇತಬ್ಬಾ, ಏವಂ ಬಹುಲೀಕಾತಬ್ಬಾ, ಏವಂ ತದನುಧಮ್ಮತಾ ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ – ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಇದ್ಧಿ. ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಪಟಿಹರತೀತಿ – ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಯೇ ತೇನ ಅವಿಕ್ಖೇಪೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಅನಾವಿಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾತಿ – ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ‘‘ಸೋ ಖೋ ಪನ ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಏವಂ ಆಸೇವಿತಬ್ಬೋ, ಏವಂ ಭಾವೇತಬ್ಬೋ, ಏವಂ ಬಹುಲೀಕಾತಬ್ಬೋ, ಏವಂ ತದನುಧಮ್ಮತಾ ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ – ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

ಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನಂ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಇದ್ಧಿ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಟಿಹರತೀತಿ – ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಯೇ ತೇನ ಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಅನಾವಿಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾತಿ – ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ‘‘ತಂ ಖೋ ಪನ ಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನಂ ಏವಂ ಆಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಭಾವೇತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಬಹುಲೀಕಾತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತದನುಧಮ್ಮತಾ, ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ – ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

ಞಾಣಂ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಇದ್ಧಿ. ಅವಿಜ್ಜಂ ಪಟಿಹರತೀತಿ – ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಯೇ ತೇನ ಞಾಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಅನಾವಿಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾತಿ – ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ‘‘ತಂ ಖೋ ಪನ ಞಾಣಂ ಏವಂ ಆಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಭಾವೇತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಬಹುಲೀಕಾತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತದನುಧಮ್ಮತಾ ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ – ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಇದ್ಧಿ. ಅರತಿಂ ಪಟಿಹರತೀತಿ – ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಯೇ ತೇನ ಪಾಮೋಜ್ಜೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಅನಾವಿಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾತಿ – ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ‘‘ತಂ ಖೋ ಪನ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಏವಂ ಆಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಭಾವೇತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಬಹುಲೀಕಾತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತದನುಧಮ್ಮತಾ ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ – ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ…ಪೇ….

ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಇಜ್ಝತೀತಿ – ಇದ್ಧಿ. ನೀವರಣೇ ಪಟಿಹರತೀತಿ – ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಯೇ ತೇನ ಪಠಮೇನ ಝಾನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಅನಾವಿಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾತಿ – ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ‘‘ತಂ ಖೋ ಪನ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಏವಂ ಆಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಭಾವೇತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಬಹುಲೀಕಾತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತದನುಧಮ್ಮತಾ ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ – ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ…ಪೇ….