೧. ಉದ್ದೇಸೋ

೨೦೯. ಪುರಿಮನಿದಾನಂ. ‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಮೋಕ್ಖಾ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ.

‘‘ಅಪಿ ಚ, ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ, ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ, ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ; ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನಾನಂ ಅನುಲೋಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ, ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನಾನಂ ಅನುಲೋಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ, ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನಾನಂ ಅನುಲೋಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ; ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀ [ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀ (ಸ್ಯಾ.)] ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ, ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ, ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ; ರೂಪೀ ರೂಪಾನಿ ಪಸ್ಸತೀತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅರೂಪಸಞ್ಞೀ ಬಹಿದ್ಧಾ ರೂಪಾನಿ ಪಸ್ಸತೀತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಸುಭಂ ತೇವ ಅಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಸಾಮಯಿಕೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಸಾಮಯಿಕೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಕುಪ್ಪೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಕುಪ್ಪೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಲೋಕಿಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಲೋಕುತ್ತರೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಸಾಸವೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅನಾಸವೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಸಾಮಿಸೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ನಿರಾಮಿಸೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ನಿರಾಮಿಸಾನಿರಾಮಿಸತರೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಪಣಿಹಿತಪ್ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಏಕತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೋ, ನಾನತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ; ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ [ಸೀತೀಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)], ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ’’.