೨. ನಿದ್ದೇಸೋ

೨೧೦. ಕತಮೋ ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ವಾ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘‘ಸುಞ್ಞಮಿದಂ ಅತ್ತೇನ ವಾ ಅತ್ತನಿಯೇನ ವಾ’’ತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ನ ಕರೋತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಯಂ ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ವಾ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘‘ಸುಞ್ಞಮಿದಂ ಅತ್ತೇನ ವಾ ಅತ್ತನಿಯೇನ ವಾ’’ತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ನಿಮಿತ್ತಂ ನ ಕರೋತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಯಂ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ವಾ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘‘ಸುಞ್ಞಮಿದಂ ಅತ್ತೇನ ವಾ ಅತ್ತನಿಯೇನ ವಾ’’ತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಪಣಿಧಿಂ ನ ಕರೋತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಯಂ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ – ಅಯಂ ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಕತಮೋ ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತಸ್ಸೋ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ – ಅಯಂ ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಕತಮೋ ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ – ಅಯಂ ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ? ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ನೀವರಣೇಹಿ ವುಟ್ಠಾತಿ. ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರೇಹಿ ವುಟ್ಠಾತಿ. ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಪೀತಿಯಾ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಸುಖದುಕ್ಖೇಹಿ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಇಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ.

ಕತಮೇ ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ? ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ರೂಪಸಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾಯ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾಯ ವುಟ್ಠಾತಿ. ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಞ್ಞಾಯ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಞ್ಞಾಯ ವುಟ್ಠಾತಿ. ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಞ್ಞಾಯ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಇಮೇ ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ.

ಕತಮೇ ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ? ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಾ ದಿಟ್ಠಾನುಸಯಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯಾ ವುಟ್ಠಾತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಓಳಾರಿಕಾ ಕಾಮರಾಗಸಞ್ಞೋಜನಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞೋಜನಾ ಓಳಾರಿಕಾ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಾ ಪಟಿಘಾನುಸಯಾ ವುಟ್ಠಾತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಅನುಸಹಗತಾ ಕಾಮರಾಗಸಞ್ಞೋಜನಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞೋಜನಾ ಅನುಸಹಗತಾ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಾ ಪಟಿಘಾನುಸಯಾ ವುಟ್ಠಾತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ರೂಪರಾಗಾ ಅರೂಪರಾಗಾ ಮಾನಾ ಉದ್ಧಚ್ಚಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಮಾನಾನುಸಯಾ ಭವರಾಗಾನುಸಯಾ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯಾ ವುಟ್ಠಾತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಇಮೇ ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ.

೨೧೧. ಕತಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನಾನಂ ಅನುಲೋಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ? ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ವಿತಕ್ಕೋ ಚ ವಿಚಾರೋ ಚ ಪೀತಿ ಚ ಸುಖಞ್ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ, ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ವಿತಕ್ಕೋ ಚ ವಿಚಾರೋ ಚ ಪೀತಿ ಚ ಸುಖಞ್ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ – ಇಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನಾನಂ ಅನುಲೋಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ.

ಕತಮೇ ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನಾನಂ ಅನುಲೋಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ? ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ವಿತಕ್ಕೋ ಚ ವಿಚಾರೋ ಚ ಪೀತಿ ಚ ಸುಖಞ್ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಂ…ಪೇ… ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಂ …ಪೇ… ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ವಿತಕ್ಕೋ ಚ ವಿಚಾರೋ ಚ ಪೀತಿ ಚ ಸುಖಞ್ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ – ಇಮೇ ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನಾನಂ ಅನುಲೋಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ.

ಕತಮೇ ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನಾನಂ ಅನುಲೋಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ? ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ,ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ,ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ. ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ,ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ,ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ – ಇಮೇ ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನಾನಂ ಅನುಲೋಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ.

ಕತಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ? ಪಠಮಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭೋ ವಾ ವಿಪಾಕೋ ವಾ, ದುತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ…ಪೇ… ತತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭೋ ವಾ ವಿಪಾಕೋ ವಾ – ಇಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತವುಟ್ಠಾನಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ.

ಕತಮೇ ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ? ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಪಟಿಲಾಭೋ ವಾ ವಿಪಾಕೋ ವಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ…ಪೇ… ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ…ಪೇ… ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಪಟಿಲಾಭೋ ವಾ ವಿಪಾಕೋ ವಾ – ಇಮೇ ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ.

ಕತಮೇ ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ? ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ, ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ, ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ, ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಫಲಂ – ಇಮೇ ದುಭತೋ ವುಟ್ಠಾನಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ.

೨೧೨. ಕಥಂ ರೂಪೀ ರೂಪಾನಿ ಪಸ್ಸತೀತಿ – ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ನೀಲನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕರೋತಿ, ನೀಲಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕರೋತಿ, ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತಿ, ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸೂಪಧಾರಿತಂ [ಸುಪಧಾರಿತಂ (ಕ.)] ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತ್ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ನೀಲನಿಮಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರತಿ, ನೀಲಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕರೋತಿ, ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತಿ, ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತ್ವಾ ಆಸೇವತಿ ಭಾವೇತಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಚ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಉಭಯಮಿದಂ ರೂಪ’’ನ್ತಿ, ರೂಪಸಞ್ಞೀ ಹೋತಿ. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಪೀತನಿಮಿತ್ತಂ…ಪೇ… ಲೋಹಿತನಿಮಿತ್ತಂ…ಪೇ… ಓದಾತನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕರೋತಿ, ಓದಾತಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕರೋತಿ, ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತಿ, ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತ್ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ಓದಾತನಿಮಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರತಿ, ಓದಾತಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕರೋತಿ, ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತಿ, ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತ್ವಾ ಆಸೇವತಿ ಭಾವೇತಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಚ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಉಭಯಮಿದಂ ರೂಪ’’ನ್ತಿ, ರೂಪಸಞ್ಞೀ ಹೋತಿ. ಏವಂ ರೂಪೀ ರೂಪಾನಿ ಪಸ್ಸತೀತಿ – ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕಥಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅರೂಪಸಞ್ಞೀ ಬಹಿದ್ಧಾ ರೂಪಾನಿ ಪಸ್ಸತೀತಿ – ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ನೀಲನಿಮಿತ್ತಂ ನ ಮನಸಿಕರೋತಿ, ನೀಲಸಞ್ಞಂ ನ ಪಟಿಲಭತಿ; ಬಹಿದ್ಧಾ ನೀಲನಿಮಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರತಿ, ನೀಲಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕರೋತಿ, ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತಿ, ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತ್ವಾ ಆಸೇವತಿ ಭಾವೇತಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅರೂಪಂ, ಬಹಿದ್ಧಾ ರೂಪಮಿದ’’ನ್ತಿ, ರೂಪಸಞ್ಞೀ ಹೋತಿ. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಪೀತನಿಮಿತ್ತಂ…ಪೇ… ಲೋಹಿತನಿಮಿತ್ತಂ…ಪೇ… ಓದಾತನಿಮಿತ್ತಂ ನ ಮನಸಿಕರೋತಿ, ಓದಾತಸಞ್ಞಂ ನ ಪಟಿಲಭತಿ; ಬಹಿದ್ಧಾ ಓದಾತನಿಮಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರತಿ, ಓದಾತಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕರೋತಿ, ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತಿ, ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತಿ. ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಸ್ವಾವತ್ಥಿತಂ ಅವತ್ಥಾಪೇತ್ವಾ ಆಸೇವತಿ ಭಾವೇತಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅರೂಪಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ರೂಪಮಿದ’’ನ್ತಿ, ರೂಪಸಞ್ಞೀ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅರೂಪಸಞ್ಞೀ ಬಹಿದ್ಧಾ ರೂಪಾನಿ ಪಸ್ಸತೀತಿ – ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕಥಂ ‘‘ಸುಭ’’ನ್ತೇವ ಅಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ – ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೇನ (ಸ್ಯಾ.)] ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಮೇತ್ತಾಯ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಸತ್ತಾ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ… ಕರುಣಾಯ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಸತ್ತಾ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ… ಮುದಿತಾಯ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಸತ್ತಾ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಸತ್ತಾ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ ‘‘ಸುಭಂ’’ ತೇವ ಅಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ – ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

೨೧೩. ಕತಮೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾನಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ‘‘ಅನನ್ತೋ ಆಕಾಸೋ’’ತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ – ಅಯಂ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘‘ಅನನ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ – ಅಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ – ಅಯಂ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ – ಅಯಂ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ – ಅಯಂ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಝಾನಾನಿ ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ – ಅಯಂ ಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ – ಅಯಂ ಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಸಾಮಯಿಕೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಝಾನಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ – ಅಯಂ ಸಾಮಯಿಕೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಅಸಾಮಯಿಕೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ – ಅಯಂ ಅಸಾಮಯಿಕೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಕುಪ್ಪೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಝಾನಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ – ಅಯಂ ಕುಪ್ಪೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಅಕುಪ್ಪೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ – ಅಯಂ ಅಕುಪ್ಪೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಲೋಕಿಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಝಾನಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ – ಅಯಂ ಲೋಕಿಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಲೋಕುತ್ತರೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ – ಅಯಂ ಲೋಕುತ್ತರೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಸಾಸವೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಝಾನಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ – ಅಯಂ ಸಾಸವೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಅನಾಸವೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ – ಅಯಂ ಅನಾಸವೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಸಾಮಿಸೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ರೂಪಪ್ಪಟಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ – ಅಯಂ ಸಾಮಿಸೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ನಿರಾಮಿಸೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಅರೂಪಪ್ಪಟಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ – ಅಯಂ ನಿರಾಮಿಸೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ನಿರಾಮಿಸಾ ನಿರಾಮಿಸತರೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ – ಅಯಂ ನಿರಾಮಿಸಾನಿರಾಮಿಸತರೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಝಾನಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ – ಅಯಂ ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಕತಮೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ – ಅಯಂ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಪಣಿಹಿತಪ್ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಪಠಮಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭೋ ವಾ ವಿಪಾಕೋ ವಾ …ಪೇ… ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಪಟಿಲಾಭೋ ವಾ ವಿಪಾಕೋ ವಾ – ಅಯಂ ಪಣಿಹಿತಪ್ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಝಾನಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ – ಅಯಂ ಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ – ಅಯಂ ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಏಕತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ – ಅಯಂ ಏಕತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ನಾನತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಝಾನಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ – ಅಯಂ ನಾನತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೋ.

೨೧೪. ಕತಮೋ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ, ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ. ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಂ ಸುಖತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನನ್ದಿಯಾ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ರಾಗತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಮುದಯತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಆದಾನತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಮಿತ್ತತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಪಣಿಧಿಯಾ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ.

ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ರೂಪೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ.

ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ, ಏಕೋ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ – ಅಯಂ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ.

೨೧೫. ಕತಮೋ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಿಯಾತಿ. ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ಸುಖತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ನನ್ದಿಯಾ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ರಾಗತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ಸಮುದಯತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ಆದಾನತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ನಿಮಿತ್ತತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ಪಣಿಧಿಯಾ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ.

ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ರೂಪೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ.

ವೇದನಾಯ …ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಸಮ್ಮೋಹಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ – ಅಯಂ ಞಾಣವಿಮೋಕ್ಖೋ.

೨೧೬. ಕತಮೋ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಿಯಾತಿ. ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ಸುಖತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ನನ್ದಿಯಾ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ರಾಗತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ಸಮುದಯತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ಆದಾನತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ನಿಮಿತ್ತತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ಪಣಿಧಿಯಾ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ.

ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ರೂಪೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ.

ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಸನ್ತಾಪಪರಿಳಾಹದರಥಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ – ಅಯಂ ಸೀತಿಸಿಯಾವಿಮೋಕ್ಖೋ.

೨೧೭. ಕತಮೋ ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ? ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಝಾಯತೀತಿ [ಜಾಯತೀತಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಝಾನಂ. ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಝಾಯನ್ತೋ [ಜಾಯನ್ತೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಝಾಪೇನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಝಾಯನ್ತೀತಿ – ಧಮ್ಮಾ. ಝಾಪೇತೀತಿ – ಕಿಲೇಸೇ. ಝಾತೇ ಚ ಝಾಪೇ ಚ ಜಾನಾತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಝಾಯನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಝಾಪೇನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಝಾಯನ್ತೀತಿ – ಧಮ್ಮಾ. ಝಾಪೇತೀತಿ – ಕಿಲೇಸೇ. ಝಾತೇ ಚ ಝಾಪೇ ಚ ಜಾನಾತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಆಲೋಕಸಞ್ಞಾ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನಂ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಞಾಣಂ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಅವಿಜ್ಜಂ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಅರತಿಂ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ನೀವರಣೇ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ಝಾಯತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಝಾಪೇತೀತಿ – ಝಾನಂ. ಝಾಯನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಝಾಪೇನ್ತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಝಾಯನ್ತೀತಿ – ಧಮ್ಮಾ. ಝಾಪೇತೀತಿ – ಕಿಲೇಸೇ. ಝಾತೇ ಚ ಝಾಪೇ ಚ ಜಾನಾತೀತಿ – ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ – ಅಯಂ ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೋ.

೨೧೮. ಕತಮೋ ಅನುಪಾದಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಿಯಾತಿ. ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸುಖತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನನ್ದಿಯಾ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ರಾಗತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಮುದಯತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಆದಾನತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಮಿತ್ತತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಪಣಿಧಿಯಾ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ.

ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ರೂಪೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ.

ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಉಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ಏಕೋ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ದಸ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಸ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕೋ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ.

ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಿಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ? ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಿಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ? ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಿಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ? ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ…ಪೇ… ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ… ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ… ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ… ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ… ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ… ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಿಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ?

ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ. ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ. ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಚತೂಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಚತೂಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ. ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ.

ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಮೇಹಿ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ? ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಾ, ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಾ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಾ – ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಇಮೇಹಿ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಮಾ ಏಕುಪಾದಾನಾ [ಏಕೂಪಾದಾನಾ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)] ಮುಚ್ಚತಿ? ಕಾಮುಪಾದಾನಾ – ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಇದಂ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ. [ಇಮಾ ಏಕುಪಾದಾನಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಮೇಹಿ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ? ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಾ, ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಾ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಾ – ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಇಮೇಹಿ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಮಾ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ? ಕಾಮುಪಾದಾನಾ – ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಇದಂ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ. ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಮಾ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ? ಕಾಮುಪಾದಾನಾ – ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಇದಂ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ. ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ? ಕಾಮುಪಾದಾನಾ, ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಾ, ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಾ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಾ – ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ? ಕಾಮುಪಾದಾನಾ, ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಾ, ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಾ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಾ – ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಮೇಹಿ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ? ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಾ, ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಾ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಾ – ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಇಮೇಹಿ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಮಾ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ? ಕಾಮುಪಾದಾನಾ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಇದಂ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚತಿ. ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಕತಮೇಹಿ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ? ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಾ, ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಾ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಾ – ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಇಮೇಹಿ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚತಿ.

ಯಞ್ಚ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ, ಯಞ್ಚ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ, ಯಞ್ಚ ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ, ಯಞ್ಚ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ – ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಞಾಣಾನಿ ತೀಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚನ್ತಿ – ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಾ, ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಾ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಾ. ಯಞ್ಚ ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ, ಯಂ ಚ ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ, ಯಞ್ಚ ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ, ಯಞ್ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ – ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಞಾಣಾನಿ ಏಕುಪಾದಾನಾ ಮುಚ್ಚನ್ತಿ – ಕಾಮುಪಾದಾನಾ. ಯಞ್ಚ ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ, ಯಞ್ಚ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ – ಇಮಾನಿ ದ್ವೇ ಞಾಣಾನಿ ಚತೂಹುಪಾದಾನೇಹಿ ಮುಚ್ಚನ್ತಿ – ಕಾಮುಪಾದಾನಾ, ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಾ, ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಾ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಾ – ಅಯಂ ಅನುಪಾದಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ವಿಮೋಕ್ಖಕಥಾಯ ಪಠಮಭಾಣವಾರೋ.

೨೧೯. ತೀಣಿ ಖೋ ಪನಿಮಾನಿ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಾನಿ ಲೋಕನಿಯ್ಯಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಪರಿವಟುಮತೋ [ಪರಿಚ್ಛೇದಪರಿವಟ್ಟುಮತೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಸಮನುಪಸ್ಸನತಾಯ ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚ ಧಾತುಯಾ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪಕ್ಖನ್ದನತಾಯ, ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ಮನೋಸಮುತ್ತೇಜನತಾಯ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾಯ ಚ ಧಾತುಯಾ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪಕ್ಖನ್ದನತಾಯ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇ ಪರತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸನತಾಯ ಸುಞ್ಞತಾಯ ಚ ಧಾತುಯಾ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪಕ್ಖನ್ದನತಾಯ – ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಾನಿ ಲೋಕನಿಯ್ಯಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಥಂ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಥಂ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಥಂ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಖಯತೋ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಭಯತೋ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ, ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ವೇದಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲೋ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಟಿಲಭತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲೋ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಟಿಲಭತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ವೇದಬಹುಲೋ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಟಿಲಭತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ವೇದಬಹುಲೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಟಿಲಭತಿ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ [ತದನ್ವಯಾನಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ಕೋ ಭಾವೇತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ಕೋ ಭಾವೇತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ವೇದಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ಕೋ ಭಾವೇತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲಸ್ಸ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ. ಭಾವನಾಯ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ. ಯೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸೋ ಭಾವೇತಿ; ನತ್ಥಿ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲಸ್ಸ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ. ಭಾವನಾಯ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ. ಯೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸೋ ಭಾವೇತಿ; ನತ್ಥಿ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ವೇದಬಹುಲಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ. ಭಾವನಾಯ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ. ಯೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸೋ ಭಾವೇತಿ; ನತ್ಥಿ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾ.

೨೨೦. ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಭಾವನಾಯ ಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ? ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಪಟಿವೇಧಾಯ ಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ? ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ? ಕೇನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಭಾವನಾಯ ಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ? ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಪಟಿವೇಧಾಯ ಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ? ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ? ಕೇನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ವೇದಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಭಾವನಾಯ ಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ? ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಪಟಿವೇಧಾಯ ಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ? ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ? ಕೇನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ?

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲಸ್ಸ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ. ಭಾವನಾಯ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ. ಪಟಿವೇಧಾಯ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ. ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ. ಏವಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋಪಿ ಭಾವೇತಿ, ಭಾವೇನ್ತೋಪಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲಸ್ಸ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ. ಭಾವನಾಯ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ. ಪಟಿವೇಧಾಯ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ. ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ. ಏವಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋಪಿ ಭಾವೇತಿ, ಭಾವೇನ್ತೋಪಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ವೇದಬಹುಲಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ. ಭಾವನಾಯ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇಪಿ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ. ಪಟಿವೇಧಾಯ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ. ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ. ಏವಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋಪಿ ಭಾವೇತಿ, ಭಾವೇನ್ತೋಪಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ.

೨೨೧. ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ [ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಹೋತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ [ಕಾಯಸಕ್ಖಿ (ಸ್ಯಾ. ಕ.) ಅಭಿ. ಪು. ಪ. ೯೫ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಹೋತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಕತಮಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ?

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ಹೋತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ.

ಸದ್ದಹನ್ತೋ ವಿಮುತ್ತೋತಿ – ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಫುಟ್ಠತ್ತಾ ಸಚ್ಛಿಕತೋತಿ [ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] – ಕಾಯಸಕ್ಖೀ. ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ಪತ್ತೋತಿ – ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ. ಸದ್ದಹನ್ತೋ ವಿಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಝಾನಫಸ್ಸಂ ಪಠಮಂ ಫುಸತಿ, ಪಚ್ಛಾ ನಿರೋಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ – ಕಾಯಸಕ್ಖೀ. ‘‘ದುಕ್ಖಾ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಸುಖೋ ನಿರೋಧೋ’’ತಿ ಞಾತಂ ಹೋತಿ ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಫಸ್ಸಿತಂ ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ – ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ. ಯೋ ಚಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಯೋ ಚ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಯೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಸಿಯಾ ಇಮೇ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾಪಿ ಕಾಯಸಕ್ಖೀಪಿ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾಪಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಿಯಾತಿ. ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಇಮೇ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ.

ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ಹೋತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ಹೋತಿ. ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಇಮೇ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ.

ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಇಮೇ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

ಯೋ ಚಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಯೋ ಚ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಯೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಏವಂ ಸಿಯಾ ಇಮೇ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾಪಿ ಕಾಯಸಕ್ಖೀಪಿ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾಪಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ. ಯೋ ಚಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಯೋ ಚ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಯೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಸಿಯಾ ಇಮೇ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ…ಪೇ… ಅಞ್ಞೋಯೇವ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಅಞ್ಞೋ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಅಞ್ಞೋ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಸಿಯಾತಿ. ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ಹೋತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಯೋ ಚಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಯೋ ಚ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಯೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಏವಂ ಸಿಯಾ ಇಮೇ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾಪಿ ಕಾಯಸಕ್ಖೀಪಿ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾಪಿ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ. ಅಞ್ಞೋಯೇವ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಅಞ್ಞೋ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಅಞ್ಞೋ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಸದ್ಧಾನುಸಾರೀ’’. ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವನಾ ಹೋತಿ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದ್ಧಾನುಸಾರಿನೋ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ’’. ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಸುಭಾವಿತಾನಿ. ಯೇಹಿ ಕೇಚಿ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ…ಪೇ… ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ… ಅರಹತ್ತಂ [ಅರಹತ್ತಫಲಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.) ಅಟ್ಠಕಥಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ] ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ’’. ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಸುಭಾವಿತಾನಿ. ಯೇಹಿ ಕೇಚಿ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ.

ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಕಾಯಸಕ್ಖೀ’’. ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವನಾ ಹೋತಿ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ.

ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ…ಪೇ… ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಕಾಯಸಕ್ಖೀ’’. ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಸುಭಾವಿತಾನಿ. ಯೇಹಿ ಕೇಚಿ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ.

ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಧಮ್ಮಾನುಸಾರೀ’’. ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವನಾ ಹೋತಿ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾನುಸಾರಿನೋ.

ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ’’. ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಸುಭಾವಿತಾನಿ. ಯೇಹಿ ಕೇಚಿ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ…ಪೇ… ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭತಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಹೋತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ’’. ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಚತ್ತಾರಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಸುಭಾವಿತಾನಿ. ಯೇಹಿ ಕೇಚಿ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

೨೨೨. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಭಾವಿತಾ ವಾ ಭಾವೇನ್ತಿ ವಾ ಭಾವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಅಧಿಗತಾ ವಾ ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ವಾ ಅಧಿಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಪಟಿಲದ್ಧಾ ವಾ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ ವಾ ಪಟಿಲಭಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಪಟಿವಿದ್ಧಾ ವಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತಿ ವಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಸಚ್ಛಿಕತಾ ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೋನ್ತಿ ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಫಸ್ಸಿತಾ ವಾ ಫಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ ಫಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ವಸಿಪ್ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಅಬ್ಯಾಪಾದಂ…ಪೇ… ಆಲೋಕಸಞ್ಞಂ… ಅವಿಕ್ಖೇಪಂ… ಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನಂ… ಞಾಣಂ… ಪಾಮೋಜ್ಜಂ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ… ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಂ … ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಂ… ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಂ… ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಂ… ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಂ… ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಂ… ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಂ… ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಂ … ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಂ… ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಂ… ಖಯಾನುಪಸ್ಸನಂ… ವಯಾನುಪಸ್ಸನಂ… ವಿಪರಿಣಾಮಾನುಪಸ್ಸನಂ… ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಂ… ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಂ… ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಂ… ಅಧಿಪಞ್ಞಾಧಮ್ಮವಿಪಸ್ಸನಂ… ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನಂ… ಆದೀನವಾನುಪಸ್ಸನಂ… ಪಟಿಸಙ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಂ… ವಿವಟ್ಟನಾನುಪಸ್ಸನಂ… ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ… ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ… ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ….

ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ… ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇ… ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದೇ… ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ… ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ… ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ… ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ… ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಅಟ್ಠ ವಿಮೋಕ್ಖೇ ಭಾವಿತಾ ವಾ ಭಾವೇನ್ತಿ ವಾ ಭಾವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಅಧಿಗತಾ ವಾ ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ವಾ ಅಧಿಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಪಟಿಲದ್ಧಾ ವಾ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ ವಾ ಪಟಿಲಭಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಪಟಿವಿದ್ಧಾ ವಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತಿ ವಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಸಚ್ಛಿಕತಾ ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೋನ್ತಿ ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಫಸ್ಸಿತಾ ವಾ ಫಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ ಫಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ವಸಿಪ್ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಪಟಿವಿದ್ಧಾ ವಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತಿ ವಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಸಿಕ್ಖಿತಾ ವಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ವಾ ಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಸಚ್ಛಿಕತಾ ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೋನ್ತಿ ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಫಸ್ಸಿತಾ ವಾ ಫಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ ಫಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ವಸಿಪ್ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತಾ ವಾ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ವಾ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಪರಿಜಾನನ್ತಿ ಸಮುದಯಂ ಪಜಹನ್ತಿ ನಿರೋಧಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋನ್ತಿ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ? ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ? ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ. ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಪರಿಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ, ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ಪಹಾನಪ್ಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ, ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ, ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ ಭಾವನಾಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ.

ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ? ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ? ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ, ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಪರಿಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ, ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ಪಹಾನಪ್ಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ, ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ, ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ ಭಾವನಾಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ಅಭಿಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧೋ ಚ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ಪರಿಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧೋ ಚ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಾನಂ, ಪಹಾನಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಚ ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾನಂ, ಭಾವನಾಪಟಿವೇಧೋ ಚ ಚತುನ್ನಂ ಮಗ್ಗಾನಂ, ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಪಟಿವೇಧೋ ಚ ನಿರೋಧಸ್ಸ. ಇಮೇಹಿ ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ.

ದುತಿಯಭಾಣವಾರೋ.

೨೨೩. ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಥಂ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಥಂ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಥಂ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಖಯತೋ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಭಯತೋ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ವೇದಬಹುಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲೋ ಕತಮಂ ವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲೋ ಕತಮಂ ವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ವೇದಬಹುಲೋ ಕತಮಂ ವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲೋ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ವೇದಬಹುಲೋ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ.

೨೨೪. ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ಕತಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ಕೋ ಭಾವೇತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ಕತಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ಕೋ ಭಾವೇತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ವೇದಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ಕತಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ಕೋ ಭಾವೇತಿ?

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲಸ್ಸ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ. ಭಾವನಾಯ ದ್ವೇ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ. ಯೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸೋ ಭಾವೇತಿ; ನತ್ಥಿ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಭಾವನಾ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲಸ್ಸ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ. ಭಾವನಾಯ ದ್ವೇ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ. ಯೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸೋ ಭಾವೇತಿ; ನತ್ಥಿ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಭಾವನಾ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ವೇದಬಹುಲಸ್ಸ ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ. ಭಾವನಾಯ ದ್ವೇ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ. ಯೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸೋ ಭಾವೇತಿ; ನತ್ಥಿ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖಭಾವನಾ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ಕತಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಪಟಿವೇಧಾಯ ಕತಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ಕತಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಪಟಿವೇಧಾಯ ಕತಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ವೇದಬಹುಲಸ್ಸ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ಕತಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಪಟಿವೇಧಾಯ ಕತಿವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ?

೨೨೫. ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಬಹುಲಸ್ಸ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ದ್ವೇ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇಪಿ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಪಟಿವೇಧಾಯ ದ್ವೇ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ, ಏವಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋಪಿ ಭಾವೇತಿ, ಭಾವೇನ್ತೋಪಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಬಹುಲಸ್ಸ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ದ್ವೇ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇಪಿ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಪಟಿವೇಧಾಯ ದ್ವೇ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ, ಏವಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋಪಿ ಭಾವೇತಿ, ಭಾವೇನ್ತೋಪಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ವೇದಬಹುಲಸ್ಸ ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಭಾವನಾಯ ದ್ವೇ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಟಿವೇಧಕಾಲೇಪಿ ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಪಟಿವೇಧಾಯ ದ್ವೇ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ತದನ್ವಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಭಾವನಾ, ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧೋ, ಏವಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋಪಿ ಭಾವೇತಿ, ಭಾವೇನ್ತೋಪಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ.

೨೨೬. ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಧಿಮತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಕತಮವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಧಿಮತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಕತಮವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ಹೋತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಧಿಮತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಕತಮವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ?

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಧಿಮತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಧಿಮತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ಹೋತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಧಿಮತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ.

ಸದ್ದಹನ್ತೋ ವಿಮುತ್ತೋತಿ – ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಫುಟ್ಠತ್ತಾ ಸಚ್ಛಿಕತೋತಿ – ಕಾಯಸಕ್ಖೀ. ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ಪತ್ತೋತಿ – ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ. ಸದ್ದಹನ್ತೋ ವಿಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಝಾನಫಸ್ಸಂ ಪಠಮಂ ಫುಸತಿ, ಪಚ್ಛಾ ನಿರೋಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ – ಕಾಯಸಕ್ಖೀ. ‘‘ದುಕ್ಖಾ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಸುಖೋ ನಿರೋಧೋ’’ತಿ ವಿಞ್ಞಾತಂ ಹೋತಿ ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಫಸ್ಸಿತಂ ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ – ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ…ಪೇ… ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಭಾವಿತಾ ವಾ ಭಾವೇನ್ತಿ ವಾ ಭಾವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಅಬ್ಯಾಪಾದಂ… ಆಲೋಕಸಞ್ಞಂ… ಅವಿಕ್ಖೇಪಂ… ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಪರಿಜಾನನ್ತಿ, ಸಮುದಯಂ ಪಜಹನ್ತಿ, ನಿರೋಧಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಾ.

ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ? ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ? ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ. ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಪರಿಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ, ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ಪಹಾನಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ ಭಾವನಾಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ.

ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ? ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ? ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ. ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಪರಿಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಪಟಿವೇಧೋ ಚ ನಿರೋಧಸ್ಸ. ಇಮೇಹಿ ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ.

೨೨೭. ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಕತಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಯಥಾಭೂತಂ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ? ಕಥಂ ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಂ ಹೋತಿ? ಕಥಂ ತದನ್ವಯೇನ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಸುದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ? ಕತ್ಥ ಕಙ್ಖಾ ಪಹೀಯತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಕತಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಯಥಾಭೂತಂ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ? ಕಥಂ ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಂ ಹೋತಿ? ಕಥಂ ತದನ್ವಯೇನ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖತೋ ಸುದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ? ಕತ್ಥ ಕಙ್ಖಾ ಪಹೀಯತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಕತಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಯಥಾಭೂತಂ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ? ಕಥಂ ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಂ ಹೋತಿ? ಕಥಂ ತದನ್ವಯೇನ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತತೋ ಸುದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ? ಕತ್ಥ ಕಙ್ಖಾ ಪಹೀಯತಿ?

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಂ. ಏವಂ ತದನ್ವಯೇನ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಸುದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಕಙ್ಖಾ ಪಹೀಯತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಪವತ್ತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಂ. ಏವಂ ತದನ್ವಯೇನ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖತೋ ಸುದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಕಙ್ಖಾ ಪಹೀಯತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ಪವತ್ತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ; ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಂ. ಏವಂ ತದನ್ವಯೇನ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತತೋ ಸುದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಕಙ್ಖಾ ಪಹೀಯತಿ.

ಯಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ಯಞ್ಚ ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಂ ಯಾ ಚ ಕಙ್ಖಾವಿತರಣಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾನತ್ಥಾ ಚೇವ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಚ, ಉದಾಹು ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನನ್ತಿ? ಯಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ ಯಞ್ಚ ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಂ ಯಾ ಚ ಕಙ್ಖಾವಿತರಣಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಭಯತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಭಯತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಭಯತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ಭಯತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪವತ್ತಂ ಭಯತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ಪವತ್ತಞ್ಚ ಭಯತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ.

ಯಾ ಚ ಭಯತುಪಟ್ಠಾನೇ ಪಞ್ಞಾ ಯಞ್ಚ ಆದೀನವೇ ಞಾಣಂ ಯಾ ಚ ನಿಬ್ಬಿದಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾನತ್ಥಾ ಚೇವ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಚ, ಉದಾಹು ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನನ್ತಿ? ಯಾ ಚ ಭಯತುಪಟ್ಠಾನೇ ಪಞ್ಞಾ ಯಞ್ಚ ಆದೀನವೇ ಞಾಣಂ ಯಾ ಚ ನಿಬ್ಬಿದಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ.

ಯಾ ಚ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಾ ಚ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾನತ್ಥಾ ಚೇವ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಚ, ಉದಾಹು ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನನ್ತಿ? ಯಾ ಚ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಾ ಚ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕಿಂ ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪವತ್ತಂ ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ಪವತ್ತಞ್ಚ ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ.

ಯಾ ಚ ಮುಚ್ಚಿತುಕಮ್ಯತಾ ಯಾ ಚ ಪಟಿಸಙ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಾ ಚ ಸಙ್ಖಾರುಪೇಕ್ಖಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾನತ್ಥಾ ಚೇವ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಚ, ಉದಾಹು ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನನ್ತಿ? ಯಾ ಚ ಮುಚ್ಚಿತುಕಮ್ಯತಾ ಯಾ ಚ ಪಟಿಸಙ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಯಾ ಚ ಸಙ್ಖಾರುಪೇಕ್ಖಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕುತೋ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಕತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕುತೋ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಕತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕುತೋ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಕತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಅನಿಮಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪವತ್ತಾ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಅಪ್ಪವತ್ತೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಚ ಪವತ್ತಾ ಚ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಅನಿಮಿತ್ತೇ ಅಪ್ಪವತ್ತೇ ನಿರೋಧೇ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ [ನಿರೋಧನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ (ಸೀ.)] ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ.

ಯಾ ಚ ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನವಿವಟ್ಟನೇ ಪಞ್ಞಾ ಯೇ ಚ ಗೋತ್ರಭೂ ಧಮ್ಮಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾನತ್ಥಾ ಚೇವ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಚ, ಉದಾಹು ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನನ್ತಿ? ಯಾ ಚ ಬಹಿದ್ಧಾವುಟ್ಠಾನವಿವಟ್ಟನೇ ಪಞ್ಞಾ ಯೇ ಚ ಗೋತ್ರಭೂ ಧಮ್ಮಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಕತಮೇನ ವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ? ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಕತಮೇನ ವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ? ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಕತಮೇನ ವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ಯಾ ಚ ದುಭತೋವುಟ್ಠಾನವಿವಟ್ಟನೇ ಪಞ್ಞಾ ಯಞ್ಚ ಮಗ್ಗೇ ಞಾಣಂ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾನತ್ಥಾ ಚೇವ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಚ, ಉದಾಹು ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನನ್ತಿ? ಯಾ ಚ ದುಭತೋವುಟ್ಠಾನವಿವಟ್ಟನೇ ಪಞ್ಞಾ ಯಞ್ಚ ಮಗ್ಗೇ ಞಾಣಂ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ.

೨೨೮. ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ [ನಾನಾಖಣೇ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಹೋನ್ತಿ? ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ? ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ. ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ.

ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ? ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ, ಅಧಿಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ, ಅಭಿನೀಹಾರಟ್ಠೇನ, ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೇನ. ಕಥಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ.

ಕಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ, ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ. ಏವಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ.

ಕಥಂ ಅಭಿನೀಹಾರಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನೀಹರತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನೀಹರತಿ, ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನೀಹರತಿ. ಏವಂ ಅಭಿನೀಹಾರಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ.

ಕಥಂ ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ನಿರೋಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಿಯ್ಯಾತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ನಿರೋಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಿಯ್ಯಾತಿ, ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ವಸೇನ ನಿರೋಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಿಯ್ಯಾತಿ. ಏವಂ ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ. ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾನಾಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ.

ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ? ಸಮೋಧಾನಟ್ಠೇನ, ಅಧಿಗಮನಟ್ಠೇನ, ಪಟಿಲಾಭಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ, ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಟ್ಠೇನ, ಫಸ್ಸನಟ್ಠೇನ, ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೇನ. ಕಥಂ ಸಮೋಧಾನಟ್ಠೇನ ಅಧಿಗಮನಟ್ಠೇನ ಪಟಿಲಾಭಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಟ್ಠೇನ ಫಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಯತೋ ಮುಚ್ಚತಿ, ತತ್ಥ ನ ಪಣಿದಹತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಯತ್ಥ ನ ಪಣಿದಹತಿ, ತೇನ ಸುಞ್ಞೋತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಯೇನ ಸುಞ್ಞೋ, ತೇನ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಅನಿಮಿತ್ತೋತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಮೋಧಾನಟ್ಠೇನ ಅಧಿಗಮನಟ್ಠೇನ ಪಟಿಲಾಭಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಟ್ಠೇನ ಫಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ.

ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಯತ್ಥ ನ ಪಣಿದಹತಿ, ತೇನ ಸುಞ್ಞೋತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಯೇನ ಸುಞ್ಞೋ, ತೇನ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಅನಿಮಿತ್ತೋತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಯೇನ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಅನಿಮಿತ್ತೋ, ತತ್ಥ ನ ಪಣಿದಹತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಮೋಧಾನಟ್ಠೇನ ಅಧಿಗಮನಟ್ಠೇನ ಪಟಿಲಾಭಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಟ್ಠೇನ ಫಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ.

ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಯೇನ ಸುಞ್ಞೋ, ತೇನ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಅನಿಮಿತ್ತೋತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಯೇನ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಅನಿಮಿತ್ತೋ, ತತ್ಥ ನ ಪಣಿದಹತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಯತ್ಥ ನ ಪಣಿದಹತಿ, ತೇನ ಸುಞ್ಞೋತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಏವಂ ಸಮೋಧಾನಟ್ಠೇನ ಅಧಿಗಮನಟ್ಠೇನ ಪಟಿಲಾಭಟ್ಠೇನ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಟ್ಠೇನ ಫಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೇನ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ. ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ತಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಹೋನ್ತಿ.

೨೨೯. ಅತ್ಥಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅತ್ಥಿ ಮುಖಂ, ಅತ್ಥಿ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಅತ್ಥಿ ವಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚನೀಕಂ, ಅತ್ಥಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾನುಲೋಮಂ, ಅತ್ಥಿ ವಿಮೋಕ್ಖವಿವಟ್ಟೋ, ಅತ್ಥಿ ವಿಮೋಕ್ಖಭಾವನಾ, ಅತ್ಥಿ ವಿಮೋಕ್ಖಪ್ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿ.

ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಕತಮೋ ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸುಖತೋ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನನ್ದಿಯಾ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ರಾಗತೋ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಮುದಯತೋ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಆದಾನತೋ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಮಿತ್ತತೋ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಪಣಿಧಿಯಾ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಬ್ಬಾಭಿನಿವೇಸೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ರೂಪೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಬ್ಬಾಭಿನಿವೇಸೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಅಭಿನಿವೇಸಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಬ್ಬಾಭಿನಿವೇಸೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಯಂ ಸುಞ್ಞತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸುಖತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನನ್ದಿಯಾ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ರಾಗತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಮುದಯತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಆದಾನತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಪಣಿಧಿಯಾ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ …ಪೇ… ರೂಪೇ ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ರೂಪೇ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಪಣಿಧಿಯಾ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ರೂಪೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಜರಾಮರಣೇ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಪಣಿಧಿಯಾ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಜರಾಮರಣೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ನಿಮಿತ್ತಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಯಂ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ಕತಮೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ? ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸುಖತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನನ್ದಿಯಾ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ರಾಗತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಮುದಯತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಆದಾನತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಮಿತ್ತತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಬ್ಬಪಣಿಧೀಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ರೂಪೇ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಬ್ಬಪಣಿಧೀಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ರೂಪೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣೇ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಬ್ಬಪಣಿಧೀಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಜರಾಮರಣೇ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅಭಿನಿವೇಸತೋ ಪಣಿಧಿಯಾ ಮುಚ್ಚತೀತಿ – ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಯಂ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅಯಂ ವಿಮೋಕ್ಖೋ.

೨೩೦. ಕತಮಂ ಮುಖಂ? ಯೇ ತತ್ಥ ಜಾತಾ ಅನವಜ್ಜಾ ಕುಸಲಾ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾಧಮ್ಮಾ, ಇದಂ ಮುಖಂ.

ಕತಮಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ? ಯಂ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಇದಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ. ವಿಮೋಕ್ಖಞ್ಚ ಮುಖಞ್ಚ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಇದಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ಕತಮಂ ವಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚನೀಕಂ? ತೀಣಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಾನಿ ವಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚನೀಕಾನಿ, ತೀಣಿ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ವಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚನೀಕಾನಿ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ವಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚನೀಕಾ, ಇದಂ ವಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚನೀಕಂ.

ಕತಮಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾನುಲೋಮಂ? ತೀಣಿ ಕುಸಲಮೂಲಾನಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾನುಲೋಮಾನಿ, ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ವಿಮೋಕ್ಖಾನುಲೋಮಾನಿ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ವಿಮೋಕ್ಖಾನುಲೋಮಾ, ಇದಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾನುಲೋಮಂ.

ಕತಮೋ ವಿಮೋಕ್ಖವಿವಟ್ಟೋ? ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ, ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ, ಚಿತ್ತವಿವಟ್ಟೋ, ಞಾಣವಿವಟ್ಟೋ, ವಿಮೋಕ್ಖವಿವಟ್ಟೋ, ಸಚ್ಚವಿವಟ್ಟೋ. ಸಞ್ಜಾನನ್ತೋ ವಿವಟ್ಟತೀತಿ – ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ. ಚೇತಯನ್ತೋ ವಿವಟ್ಟತೀತಿ – ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ. ವಿಜಾನನ್ತೋ ವಿವಟ್ಟತೀತಿ – ಚಿತ್ತವಿವಟ್ಟೋ. ಞಾಣಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿವಟ್ಟತೀತಿ – ಞಾಣವಿವಟ್ಟೋ. ವೋಸಜ್ಜನ್ತೋ ವಿವಟ್ಟತೀತಿ – ವಿಮೋಕ್ಖವಿವಟ್ಟೋ. ತಥಟ್ಠೇನ ವಿವಟ್ಟತೀತಿ – ಸಚ್ಚವಿವಟ್ಟೋ.

ಯತ್ಥ ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ ತತ್ಥ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ, ಯತ್ಥ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ ತತ್ಥ ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ, ಯತ್ಥ ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ ತತ್ಥ ಚಿತ್ತವಿವಟ್ಟೋ, ಯತ್ಥ ಚಿತ್ತವಿವಟ್ಟೋ ತತ್ಥ ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ. ಯತ್ಥ ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ ಚಿತ್ತವಿವಟ್ಟೋ ತತ್ಥ ಞಾಣವಿವಟ್ಟೋ, ಯತ್ಥ ಞಾಣವಿವಟ್ಟೋ ತತ್ಥ ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ ಚಿತ್ತವಿವಟ್ಟೋ. ಯತ್ಥ ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ ಚಿತ್ತವಿವಟ್ಟೋ ಞಾಣವಿವಟ್ಟೋ ತತ್ಥ ವಿಮೋಕ್ಖವಿವಟ್ಟೋ, ಯತ್ಥ ವಿಮೋಕ್ಖವಿವಟ್ಟೋ ತತ್ಥ ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ ಚಿತ್ತವಿವಟ್ಟೋ ಞಾಣವಿವಟ್ಟೋ. ಯತ್ಥ ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ ಚಿತ್ತವಿವಟ್ಟೋ ಞಾಣವಿವಟ್ಟೋ ವಿಮೋಕ್ಖವಿವಟ್ಟೋ ತತ್ಥ ಸಚ್ಚವಿವಟ್ಟೋ, ಯತ್ಥ ಸಚ್ಚವಿವಟ್ಟೋ ತತ್ಥ ಸಞ್ಞಾವಿವಟ್ಟೋ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟೋ ಚಿತ್ತವಿವಟ್ಟೋ ಞಾಣವಿವಟ್ಟೋ ವಿಮೋಕ್ಖವಿವಟ್ಟೋ. ಅಯಂ ವಿಮೋಕ್ಖವಿವಟ್ಟೋ.

ಕತಮಾ ವಿಮೋಕ್ಖಭಾವನಾ? ಪಠಮಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಆಸೇವನಾ ಭಾವನಾ ಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ, ದುತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಆಸೇವನಾ ಭಾವನಾ ಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ, ತತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಆಸೇವನಾ ಭಾವನಾ ಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ, ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಆಸೇವನಾ ಭಾವನಾ ಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ, ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಆಸೇವನಾ ಭಾವನಾ ಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ…ಪೇ… ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ… ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಆಸೇವನಾ ಭಾವನಾ ಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆಸೇವನಾ ಭಾವನಾ ಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ, ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆಸೇವನಾ ಭಾವನಾ ಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ, ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆಸೇವನಾ ಭಾವನಾ ಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ, ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆಸೇವನಾ ಭಾವನಾ ಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ, ಅಯಂ ವಿಮೋಕ್ಖಭಾವನಾ.

ಕತಮಾ ವಿಮೋಕ್ಖಪ್ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿ? ಪಠಮಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭೋ ವಾ ವಿಪಾಕೋ ವಾ, ದುತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭೋ ವಾ ವಿಪಾಕೋ ವಾ, ತತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ… ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ… ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ… ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಪಟಿಲಾಭೋ ವಾ ವಿಪಾಕೋ ವಾ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ, ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ, ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ, ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಫಲಂ, ಅಯಂ ವಿಮೋಕ್ಖಪ್ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀತಿ.

ತತಿಯಭಾಣವಾರೋ.

ವಿಮೋಕ್ಖಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.