೧೮. ಭೂಮಿನಾನತ್ತಞಾಣನಿದ್ದೇಸೋ
೭೨. ಕಥಂ ಚತುಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನೇ ಪಞ್ಞಾ ಭೂಮಿನಾನತ್ತೇ ಞಾಣಂ? ಚತಸ್ಸೋ ಭೂಮಿಯೋ – ಕಾಮಾವಚರಾ ಭೂಮಿ, ರೂಪಾವಚರಾ ಭೂಮಿ, ಅರೂಪಾವಚರಾ ಭೂಮಿ, ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಭೂಮಿ. ಕತಮಾ ಕಾಮಾವಚರಾ ಭೂಮಿ? ಹೇಟ್ಠತೋ ಅವೀಚಿನಿರಯಂ ಪರಿಯನ್ತಂ ಕರಿತ್ವಾ ಉಪರಿತೋ ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀ ದೇವೇ [ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತಿದೇವೇ (ಕ.)] ಅನ್ತೋಕರಿತ್ವಾ ಯಂ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರೇ ಏತ್ಥಾವಚರಾ ಏತ್ಥ ಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಖನ್ಧಧಾತುಆಯತನಾ ರೂಪಂ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ – ಅಯಂ ಕಾಮಾವಚರಾ ಭೂಮಿ.
ಕತಮಾ ರೂಪಾವಚರಾ ಭೂಮಿ? ಹೇಟ್ಠತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಪರಿಯನ್ತಂ ಕರಿತ್ವಾ ಉಪರಿತೋ ಅಕನಿಟ್ಠೇ ದೇವೇ ಅನ್ತೋಕರಿತ್ವಾ ಯಂ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರೇ ಏತ್ಥಾವಚರಾ ಏತ್ಥ ಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಾ ಉಪಪನ್ನಸ್ಸ ವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಿಸ್ಸ ವಾ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ – ಅಯಂ ರೂಪಾವಚರಾ ಭೂಮಿ.
ಕತಮಾ ಅರೂಪಾವಚರಾ ಭೂಮಿ? ಹೇಟ್ಠತೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೂಪಗೇ ದೇವೇ ಪರಿಯನ್ತಂ ಕರಿತ್ವಾ ಉಪರಿತೋ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೂಪಗೇ ದೇವೇ ಅನ್ತೋಕರಿತ್ವಾ ಯಂ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರೇ ಏತ್ಥಾವಚರಾ ಏತ್ಥ ಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಾ ಉಪಪನ್ನಸ್ಸ ವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಿಸ್ಸ ವಾ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ – ಅಯಂ ಅರೂಪಾವಚರಾ ಭೂಮಿ.
ಕತಮಾ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಭೂಮಿ? ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಮಗ್ಗಾ ಚ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಚ ಅಸಙ್ಖತಾ ಚ ಧಾತು – ಅಯಂ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಭೂಮಿ. ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಭೂಮಿಯೋ.
ಅಪರಾಪಿ ಚತಸ್ಸೋ ಭೂಮಿಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ, ಚತಸ್ಸೋ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ, ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ, ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಪದಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಆರಮ್ಮಣಾನಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಅರಿಯವಂಸಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಸಙ್ಗಹವತ್ಥೂನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಚಕ್ಕಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಧಮ್ಮಪದಾನಿ – ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಭೂಮಿಯೋ. ತಂ ಞಾತಟ್ಠೇನ ಞಾಣಂ, ಪಜಾನನಟ್ಠೇನ ಪಞ್ಞಾ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಚತುಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನೇ ಪಞ್ಞಾ ಭೂಮಿನಾನತ್ತೇ ಞಾಣಂ’’.
ಭೂಮಿನಾನತ್ತಞಾಣನಿದ್ದೇಸೋ ಅಟ್ಠಾರಸಮೋ.