೧೬. ಗೋಚರನಾನತ್ತಞಾಣನಿದ್ದೇಸೋ

೬೭. ಕಥಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥಾನೇ ಪಞ್ಞಾ ಗೋಚರನಾನತ್ತೇ ಞಾಣಂ? ಕಥಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ಧಮ್ಮೇ ವವತ್ಥೇತಿ? ರೂಪೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ, ಸದ್ದೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ, ಗನ್ಧೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ, ರಸೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ, ಧಮ್ಮೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ.

ಕಥಂ ರೂಪೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ? ರೂಪಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ ರೂಪಾ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ರೂಪಾ ಕಮ್ಮಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ರೂಪಾ ಆಹಾರಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ರೂಪಾ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ರೂಪಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ರೂಪಾ ಸಮುದಾಗತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ರೂಪಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೂತಾ, ಹುತ್ವಾ ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ರೂಪೇ ಅನ್ತವನ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ರೂಪಾ ಅದ್ಧುವಾ ಅಸಸ್ಸತಾ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ರೂಪಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಖಯಧಮ್ಮಾ ವಯಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ನಿಚ್ಚತೋ; ದುಕ್ಖತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ಸುಖತೋ; ಅನತ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ಅತ್ತತೋ; ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ನೋ ನನ್ದತಿ; ವಿರಜ್ಜತಿ, ನೋ ರಜ್ಜತಿ; ನಿರೋಧೇತಿ, ನೋ ಸಮುದೇತಿ; ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜತಿ, ನೋ ಆದಿಯತಿ. ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ಸುಖಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ಅನತ್ತತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ಅತ್ತಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದನ್ತೋ ನನ್ದಿಂ ಪಜಹತಿ, ವಿರಜ್ಜನ್ತೋ ರಾಗಂ ಪಜಹತಿ, ನಿರೋಧೇನ್ತೋ ಸಮುದಯಂ ಪಜಹತಿ, ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೋ ಆದಾನಂ ಪಜಹತಿ. ಏವಂ ರೂಪೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ.

ಕಥಂ ಸದ್ದೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ? ಸದ್ದಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ…ಪೇ… ಸದ್ದಾ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಸದ್ದಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಸದ್ದಾ ಸಮುದಾಗತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಸದ್ದಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೂತಾ, ಹುತ್ವಾ ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಸದ್ದೇ ಅನ್ತವನ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ಸದ್ದಾ ಅದ್ಧುವಾ ಅಸಸ್ಸತಾ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಸದ್ದಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಖಯಧಮ್ಮಾ ವಯಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಸದ್ದೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಏವಂ ಸದ್ದೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ.

ಕಥಂ ಗನ್ಧೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ? ಗನ್ಧಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಗನ್ಧಾ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ…ಪೇ… ಏವಂ ಗನ್ಧೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ. ಕಥಂ ರಸೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ? ರಸಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ರಸಾ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ…ಪೇ… ಏವಂ ರಸೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ. ಕಥಂ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ? ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಕಮ್ಮಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಆಹಾರಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಸಮುದಾಗತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ…ಪೇ… ಏವಂ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ.

ಕಥಂ ಧಮ್ಮೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ? ಧಮ್ಮಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಧಮ್ಮಾ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಕಮ್ಮಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಆಹಾರಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಸಮುದಾಗತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಧಮ್ಮಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೂತಾ, ಹುತ್ವಾ ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಧಮ್ಮೇ ಅನ್ತವನ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಅದ್ಧುವಾ ಅಸಸ್ಸತಾ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಖಯಧಮ್ಮಾ ವಯಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಧಮ್ಮೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ನಿಚ್ಚತೋ; ದುಕ್ಖತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ಸುಖತೋ; ಅನತ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ಅತ್ತತೋ; ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ನೋ ನನ್ದತಿ; ವಿರಜ್ಜತಿ, ನೋ ರಜ್ಜತಿ; ನಿರೋಧೇತಿ, ನೋ ಸಮುದೇತಿ; ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜತಿ, ನೋ ಆದಿಯತಿ…ಪೇ… ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ಸುಖಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ಅನತ್ತತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ಅತ್ತಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದನ್ತೋ ನನ್ದಿಂ ಪಜಹತಿ, ವಿರಜ್ಜನ್ತೋ ರಾಗಂ ಪಜಹತಿ, ನಿರೋಧೇನ್ತೋ ಸಮುದಯಂ ಪಜಹತಿ, ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೋ ಆದಾನಂ ಪಜಹತಿ. ಏವಂ ಧಮ್ಮೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತಿ. ತಂ ಞಾತಟ್ಠೇನ ಞಾಣಂ, ಪಜಾನನಟ್ಠೇನ ಪಞ್ಞಾ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥಾನೇ ಪಞ್ಞಾ ಗೋಚರನಾನತ್ತೇ ಞಾಣಂ’’.

ಗೋಚರನಾನತ್ತಞಾಣನಿದ್ದೇಸೋ ಸೋಳಸಮೋ.