೧೫. ವತ್ಥುನಾನತ್ತಞಾಣನಿದ್ದೇಸೋ

೬೬. ಕಥಂ ಅಜ್ಝತ್ತವವತ್ಥಾನೇ ಪಞ್ಞಾ ವತ್ಥುನಾನತ್ತೇ ಞಾಣಂ? ಕಥಂ ಅಜ್ಝತ್ತಧಮ್ಮೇ ವವತ್ಥೇತಿ? ಚಕ್ಖುಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ, ಸೋತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ, ಘಾನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ, ಜಿವ್ಹಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ, ಕಾಯಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ, ಮನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ.

ಕಥಂ ಚಕ್ಖುಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ? ಚಕ್ಖು ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತನ್ತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಚಕ್ಖು ತಣ್ಹಾಸಮ್ಭೂತನ್ತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಚಕ್ಖು ಕಮ್ಮಸಮ್ಭೂತನ್ತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಚಕ್ಖು ಆಹಾರಸಮ್ಭೂತನ್ತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಚಕ್ಖು ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಚಕ್ಖು ಉಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಚಕ್ಖು ಸಮುದಾಗತನ್ತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಚಕ್ಖು ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೂತಂ, ಹುತ್ವಾ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಚಕ್ಖುಂ ಅನ್ತವನ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ಚಕ್ಖು ಅದ್ಧುವಂ ಅಸಸ್ಸತಂ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮನ್ತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಚಕ್ಖು ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಖಯಧಮ್ಮಂ ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮನ್ತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಚಕ್ಖುಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ನಿಚ್ಚತೋ; ದುಕ್ಖತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ಸುಖತೋ; ಅನತ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ಅತ್ತತೋ; ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ನೋ ನನ್ದತಿ; ವಿರಜ್ಜತಿ, ನೋ ರಜ್ಜತಿ; ನಿರೋಧೇತಿ, ನೋ ಸಮುದೇತಿ; ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜತಿ, ನೋ ಆದಿಯತಿ. ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ಸುಖಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ಅನತ್ತತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ಅತ್ತಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದನ್ತೋ ನನ್ದಿಂ ಪಜಹತಿ, ವಿರಜ್ಜನ್ತೋ ರಾಗಂ ಪಜಹತಿ, ನಿರೋಧೇನ್ತೋ ಸಮುದಯಂ ಪಜಹತಿ, ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೋ ಆದಾನಂ ಪಜಹತಿ. ಏವಂ ಚಕ್ಖುಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ.

ಕಥಂ ಸೋತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ? ಸೋತಂ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತನ್ತಿ ವವತ್ಥೇತಿ…ಪೇ… ಏವಂ ಸೋತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ. ಕಥಂ ಘಾನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ? ಘಾನಂ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತನ್ತಿ ವವತ್ಥೇತಿ…ಪೇ… ಏವಂ ಘಾನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ. ಕಥಂ ಜಿವ್ಹಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ? ಜಿವ್ಹಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಜಿವ್ಹಾ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಜಿವ್ಹಾ ಕಮ್ಮಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಜಿವ್ಹಾ ಆಹಾರಸಮ್ಭೂತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಜಿವ್ಹಾ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಜಿವ್ಹಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ ಜಿವ್ಹಾ ಸಮುದಾಗತಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಜಿವ್ಹಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೂತಾ, ಹುತ್ವಾ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಜಿವ್ಹಂ ಅನ್ತವನ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ಜಿವ್ಹಾ ಅದ್ಧುವಾ ಅಸಸ್ಸತಾ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಜಿವ್ಹಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಖಯಧಮ್ಮಾ ವಯಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಜಿವ್ಹಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜತಿ, ನೋ ಆದಿಯತಿ. ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ…ಪೇ… ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೋ ಆದಾನಂ ಪಜಹತಿ. ಏವಂ ಜಿವ್ಹಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ.

ಕಥಂ ಕಾಯಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ? ಕಾಯೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಕಾಯೋ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಭೂತೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಕಾಯೋ ಕಮ್ಮಸಮ್ಭೂತೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಕಾಯೋ ಆಹಾರಸಮ್ಭೂತೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಕಾಯೋ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಕಾಯೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಕಾಯೋ ಸಮುದಾಗತೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಕಾಯೋ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೂತೋ, ಹುತ್ವಾ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಕಾಯಂ ಅನ್ತವನ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ಕಾಯೋ ಅದ್ಧುವೋ ಅಸಸ್ಸತೋ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಕಾಯೋ ಅನಿಚ್ಚೋ ಸಙ್ಖತೋ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನೋ ಖಯಧಮ್ಮೋ ವಯಧಮ್ಮೋ ವಿರಾಗಧಮ್ಮೋ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಕಾಯಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ನಿಚ್ಚತೋ; ದುಕ್ಖತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ಸುಖತೋ…ಪೇ… ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜತಿ, ನೋ ಆದಿಯತಿ. ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ಸುಖಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ…ಪೇ… ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೋ ಆದಾನಂ ಪಜಹತಿ. ಏವಂ ಕಾಯಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ.

ಕಥಂ ಮನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ? ಮನೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಮನೋ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಭೂತೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಮನೋ ಕಮ್ಮಸಮ್ಭೂತೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಮನೋ ಆಹಾರಸಮ್ಭೂತೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಮನೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಮನೋ ಸಮುದಾಗತೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಮನೋ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೂತೋ, ಹುತ್ವಾ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಮನಂ ಅನ್ತವನ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ಮನೋ ಅದ್ಧುವೋ ಅಸಸ್ಸತೋ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ, ಮನೋ ಅನಿಚ್ಚೋ ಸಙ್ಖತೋ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನೋ ಖಯಧಮ್ಮೋ ವಯಧಮ್ಮೋ ವಿರಾಗಧಮ್ಮೋ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋತಿ ವವತ್ಥೇತಿ. ಮನಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ನಿಚ್ಚತೋ; ದುಕ್ಖತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ಸುಖತೋ; ಅನತ್ತತೋ ವವತ್ಥೇತಿ, ನೋ ಅತ್ತತೋ; ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ನೋ ನನ್ದತಿ; ವಿರಜ್ಜತಿ, ನೋ ರಜ್ಜತಿ; ನಿರೋಧೇತಿ, ನೋ ಸಮುದೇತಿ; ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜತಿ, ನೋ ಆದಿಯತಿ. ಅನಿಚ್ಚತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ಸುಖಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ಅನತ್ತತೋ ವವತ್ಥೇನ್ತೋ ಅತ್ತಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದನ್ತೋ ನನ್ದಿಂ ಪಜಹತಿ, ವಿರಜ್ಜನ್ತೋ ರಾಗಂ ಪಜಹತಿ, ನಿರೋಧೇನ್ತೋ ಸಮುದಯಂ ಪಜಹತಿ, ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೋ ಆದಾನಂ ಪಜಹತಿ. ಏವಂ ಮನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವವತ್ಥೇತಿ. ಏವಂ ಅಜ್ಝತ್ತಧಮ್ಮೇ ವವತ್ಥೇತಿ. ತಂ ಞಾತಟ್ಠೇನ ಞಾಣಂ, ಪಜಾನನಟ್ಠೇನ ಪಞ್ಞಾ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತವವತ್ಥಾನೇ ಪಞ್ಞಾ ವತ್ಥುನಾನತ್ತೇ ಞಾಣಂ’’.

ವತ್ಥುನಾನತ್ತಞಾಣನಿದ್ದೇಸೋ ಪನ್ನರಸಮೋ.