೮. ಸುತ್ತವೇಭಙ್ಗಿಯಂ

೧೧೮. ಪುಬ್ಬಾ ಕೋಟಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಚ ಭವತಣ್ಹಾಯ ಚ. ತತ್ಥ ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪುಬ್ಬಕೋಟಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ಸತ್ತಾ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾ, ತೇ ಅಜ್ಝೋಸಾನಬಹುಲಾ ಮನ್ದವಿಪಸ್ಸಕಾ. ಯೇ ಪನ ಉಸ್ಸನ್ನದಿಟ್ಠಿಕಾ ಸತ್ತಾ, ತೇ ವಿಪಸ್ಸನಾಬಹುಲಾ ಮನ್ದಜ್ಝೋಸಾನಾ.

ತತ್ಥ ತಣ್ಹಾಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ ಸತ್ತಸಞ್ಞಾಭಿನಿವಿಟ್ಠಾ ಅನುಪ್ಪಾದವಯದಸ್ಸಿನೋ. ತೇ ಪಞ್ಚಸು ಖನ್ಧೇಸು ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಿ ‘‘ರೂಪವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ, ಅತ್ತನಿ ವಾ ರೂಪಂ, ರೂಪಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನ’’ನ್ತಿ. ಏವಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ. ಅಞ್ಞೇಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಉಸ್ಸನ್ನದಿಟ್ಠಿಕಾ ಸತ್ತಾ ವಿಪಸ್ಸಮಾನಾ ಖನ್ಧೇ ಉಜುಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇ ರೂಪಂ ಅತ್ತಕೋ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಿ. ಯಂ ರೂಪಂ, ಸೋ ಅತ್ತಾ. ಯೋ ಅಹಂ, ತಂ ರೂಪಂ. ಸೋ ರೂಪವಿನಾಸಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಅಯಂ ಉಚ್ಛೇದವಾದೀ. ಇತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಪಠಮಾಭಿನಿಪಾತಾ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯೋ ಪಞ್ಚ ಉಚ್ಛೇದಂ ಭಜನ್ತಿ ‘‘ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರ’’ನ್ತಿ. ಏಕಮೇಕಮ್ಹಿ ಖನ್ಧೇ ತೀಹಿ ಪದೇಹಿ ಪಚ್ಛಿಮಕೇಹಿ ಸಸ್ಸತಂ ಭಜತಿ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರ’’ನ್ತಿ. ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾತೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ತಣ್ಹಾಚರಿತಾ ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ತೇನ ಯೇ ಚ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಾ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ತೇನ ಯೇವ ದಿಟ್ಠಿಸುಖೇನ ಏತ್ತಾವತಾ ಬಾಹಿರಕೋ ಪಯೋಗೋ.

ತತ್ಥ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ ಯೇ ಅರಿಯಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಓತರನ್ತಿ, ತೇ ಧಮ್ಮಾನುಸಾರಿನೋ ಹೋನ್ತಿ. ಯೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ ಅರಿಯಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಓತರನ್ತಿ, ತೇ ಸದ್ಧಾನುಸಾರಿನೋ ಹೋನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ, ತೇ ಕಾಮೇಸು ದೋಸದಿಟ್ಠೀ, ನ ಚ ಯೇ ಕಾಮೇಸು ಅನುಸಯಾ ಸಮೂಹತಾ, ತೇ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಸಾವಕೋ ಕಾಮೇಹಿ ನತ್ಥಿ ಅತ್ಥೋತಿ ತೇ ಚ ಪುಬ್ಬೇಯೇವ ಕಾಮೇಹಿ ಅನತ್ಥಿಕಾ ಇತಿ ಕಾಮೇ ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತಿ. ತೇ ಚೇತಸಿಕೇನ ದುಕ್ಖೇನ ಅನಜ್ಝೋಸಿತಾ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸುಖಾ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ. ಯೇ ಪನ ತಣ್ಹಾಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ, ತೇ ಕಾಮೇಸು ಅಜ್ಝೋಸಿತಾ, ತೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ವಾ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಮೇಹಿ ನತ್ಥಿ ಅತ್ಥೋತಿ, ತೇ ಪಿಯರೂಪಂ ದುಕ್ಖೇನ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ದುಕ್ಖಾ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ. ಇತಿ ಇಮೇ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾ ದ್ವೀಸು ಪಟಿಪದಾಸು ಸಮೋಸರಣಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ದುಕ್ಖಾಯಞ್ಚ ಸುಖಾಯಞ್ಚ.

ತತ್ಥ ಯೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ, ತೇ ದ್ವಿಧಾ ಮುದಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಚ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಚ. ತತ್ಥ ಯೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಸುಖೇನ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತಿ, ಖಿಪ್ಪಞ್ಚ ಅಭಿಸಮೇನ್ತಿ, ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾ ಸುಖಾ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ ಮುದಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಪಠಮಂ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಉಪಾದಾಯ ದನ್ಧತರಂ ಅಭಿಸಮೇನ್ತಿ, ತೇ ಸುಖೇನ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತಿ, ದನ್ಧಞ್ಚ ಅಭಿಸಮೇನ್ತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸುಖಾ ಪಟಿಪದಾ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ತಣ್ಹಾಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ ದ್ವಿಧಾ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಚ ಮುದಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಚ. ತತ್ಥ ಯೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಾ ದುಕ್ಖೇನ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತಿ, ಖಿಪ್ಪಞ್ಚ ಅಭಿಸಮೇನ್ತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ದುಕ್ಖಾ ಪಟಿಪದಾ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಾ ಸತ್ತಾ ಮುದಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಪಠಮಂ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಉಪಾದಾಯ ದನ್ಧತರಂ ಅಭಿಸಮೇನ್ತಿ, ತೇ ದುಕ್ಖೇನ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತಿ, ದನ್ಧಞ್ಚ ಅಭಿಸಮೇನ್ತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ದುಕ್ಖಾ ಪಟಿಪದಾ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾ’’ತಿ. ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಪದಾಯೋ ಅಪಞ್ಚಮಾ ಅಛಟ್ಠಾ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ನಿಬ್ಬುತಾ ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ ಇಮಾಹಿ ಚತೂಹಿ ಪಟಿಪದಾಹಿ ಅನಞ್ಞಾಹಿ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾಚತುಕ್ಕೇನ ಕಿಲೇಸೇ ನಿದ್ದಿಸತಿ. ಯಾ ಚತುಕ್ಕಮಗ್ಗೇನ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇಸು ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಾ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಸೀಹವಿಕ್ಕೀಳಿತೋ ನಾಮ ನಯೋ.

೧೧೯. ತತ್ರಿಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ. ಚತ್ತಾರೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸಾ ಉಪಾದಾನಾ ಯೋಗಾ ಗನ್ಥಾ ಆಸವಾ ಓಘಾ ಸಲ್ಲಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯೋ ಅಗತಿಗಮನಾತಿ, ಏವಂ ಇಮಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ದಸ ಪದಾನಿ. ಅಯಂ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಸಂಸನ್ದನಾ.

ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ. ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ ಯೋ ಚ ಫಸ್ಸೋ ಆಹಾರೋ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ. ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ ಯೋ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ.

ಪಠಮೋ ಆಹಾರೋ ಪಠಮೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ದುತಿಯೋ ಆಹಾರೋ ದುತಿಯೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ತತಿಯೋ ಆಹಾರೋ ತತಿಯೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಚತುತ್ಥೋ ಆಹಾರೋ ಚತುತ್ಥೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ. ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸಾ ಅಪಞ್ಚಮಾ ಅಛಟ್ಠಾ. ಇದಞ್ಚ ಪಮಾಣಾ ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ.

ತತ್ಥ ಪಠಮೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಠಿತೋ ಕಾಮೇ ಉಪಾದಿಯತಿ, ಇದಂ ಕಾಮುಪಾದಾನಂ. ದುತಿಯೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಠಿತೋ ಅನಾಗತಂ ಭವಂ ಉಪಾದಿಯತಿ, ಇದಂ ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಂ. ತತಿಯೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಠಿತೋ ವಿಪರೀತೋ ದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪಾದಿಯತಿ, ಇದಂ ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಂ. ಚತುತ್ಥೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಠಿತೋ ಖನ್ಧೇ ಅತ್ತತೋ ಉಪಾದಿಯತಿ, ಇದಂ ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಂ.

ತತ್ಥ ಕಾಮುಪಾದಾನೇ ಠಿತೋ ಕಾಮೇ ಅಭಿಜ್ಝಾಯತಿ ಗನ್ಥತಿ, ಅಯಂ ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೋ. ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನೇ ಠಿತೋ ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಗನ್ಥತಿ, ಅಯಂ ಬ್ಯಾಪಾದಕಾಯಗನ್ಥೋ. ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನೇ ಠಿತೋ ಪರಾಮಾಸಂ ಗನ್ಥತಿ, ಅಯಂ ಪರಾಮಾಸಕಾಯಗನ್ಥೋ. ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನೇ ಠಿತೋ ಪಪಞ್ಚನ್ತೋ ಗನ್ಥತಿ, ಅಯಂ ಇದಂಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸೋ ಕಾಯಗನ್ಥೋ.

ತಸ್ಸ ಗನ್ಥಿತಾ ಕಿಲೇಸಾ ಆಸವನ್ತಿ. ಕಿಞ್ಚಿ ಪನ ವುಚ್ಚತಿ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ. ಯೇ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಾ [ಯೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ (ಪೀ. ಕ.)] ತೇ ಅನುಸಯಾ. ತತ್ಥ ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೇನ ಕಾಮಾಸವೋ, ಬ್ಯಾಪಾದಕಾಯಗನ್ಥೇನ ಭವಾಸವೋ, ಪರಾಮಾಸಕಾಯಗನ್ಥೇನ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ, ಇದಂ ಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸಕಾಯಗನ್ಥೇನ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ.

ತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸವಾ ವೇಪುಲ್ಲಭಾವಂ ಗತಾ ಓಘಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇನ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಓಘಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಕಾಮಾಸವೋ ಕಾಮೋಘೋ, ಭವಾಸವೋ ಭವೋಘೋ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ, ದಿಟ್ಠಾಸವೋ ದಿಟ್ಠೋಘೋ.

ತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಓಘಾ ಆಸಯಮನುಪವಿಟ್ಠಾ ಅನುಸಯಸಹಗತಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಸಲ್ಲಾತಿ ಹದಯಮಾಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠನ್ತಾ. ತತ್ಥ ಕಾಮೋಘೋ ರಾಗಸಲ್ಲಂ, ಭವೋಘೋ ದೋಸಸಲ್ಲಂ, ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ ಮೋಹಸಲ್ಲಂ, ದಿಟ್ಠೋಘೋ ದಿಟ್ಠಿಸಲ್ಲಂ.

ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಸಲ್ಲೇಹಿ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚತೂಸು ಧಮ್ಮೇಸು ತಿಟ್ಠತಿ ರೂಪೇ ವೇದನಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ಸಙ್ಖಾರೇಸು. ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯೋ. ತತ್ಥ ರಾಗಸಲ್ಲೇನ ನನ್ದೂಪಸೇಚನಂ ರೂಪೂಪಗಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಿಟ್ಠತಿ. ದೋಸಸಲ್ಲೇನ ವೇದನೂಪಗಂ ಮೋಹಸಲ್ಲೇನ ಸಞ್ಞೂಪಗಂ ದಿಟ್ಠಿಸಲ್ಲೇನ ನನ್ದೂಪಸೇಚನಂ ಸಙ್ಖಾರೂಪಗಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಚತೂಹಿ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತೀಹಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಅಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಭಯಾ ಮೋಹಾ. ರಾಗೇನ ಛನ್ದಾ ಅಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದೋಸೇನ ದೋಸಾ ಅಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೋಹೇನ ಮೋಹಾ ಅಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಭಯಾ ಅಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಇತಿ ಇದಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಇಮೇ ಚ ಕಿಲೇಸಾ. ಅಯಂ ಸಂಸಾರಸ್ಸ ಹೇತು.

೧೨೦. ತತ್ಥಿಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ ‘‘ಅಸುಭೇ ಸುಭ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ಕಾಮುಪಾದಾನಂ ಕಾಮಯೋಗೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೋ ಕಾಮಾಸವೋ ಕಾಮೋಘೋ ರಾಗಸಲ್ಲಂ ರೂಪೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ ಛನ್ದಾ ಅಗತಿಗಮನಂ. ಅಯಂ ಪಠಮಾ ದಿಸಾ.

ಫಸ್ಸೋ ಆಹಾರೋ ‘‘ದುಕ್ಖೇ ಸುಖ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಂ ಭವಯೋಗೋಬ್ಯಾಪಾದೋ ಕಾಯಗನ್ಥೋ ಭವಾಸವೋ ಭವೋಘೋ ದೋಸಸಲ್ಲಂ ವೇದನೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ ದೋಸಾ ಅಗತಿಗಮನಂ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ದಿಸಾ.

ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ ‘‘ಅನತ್ತನಿ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಂ ದಿಟ್ಠಿಯೋಗೋ ಪರಾಮಾಸಕಾಯಗನ್ಥೋ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ ದಿಟ್ಠೋಘೋ ದಿಟ್ಠಿಸಲ್ಲಂ ಸಞ್ಞೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ ಭಯಾ ಅಗತಿಗಮನಂ. ಅಯಂ ತತಿಯಾ ದಿಸಾ.

ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ‘‘ಅನಿಚ್ಚೇ ನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಂ ಅವಿಜ್ಜಾಯೋಗೋ ಇದಂಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸೋ ಕಾಯಗನ್ಥೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ ಮೋಹಸಲ್ಲಂ ಸಙ್ಖಾರೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ ಮೋಹಾ ಅಗತಿಗಮನಂ, ಅಯಂ ಚತುತ್ಥೀ ದಿಸಾ. ಇತಿ ಇಮೇಸಂ ದಸನ್ನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಪಠಮೇನ ಪದೇನ ಪಠಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಆಲೋಕನಂ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ದಿಸಾಲೋಕನಾ.

ಚತೂಹಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇಹಿ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ದಿಸಾವಿಲೋಕನಾ ಕಿಲೇಸಂ ಸಂಯೋಜೇತ್ವಾ ಅಯಂ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ದಿಸಾವಿಲೋಕನಾಯ ಭೂಮಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ದಸನ್ನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಯಾನಿ ಪಠಮಾನಿ ಪದಾನಿ ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಕೋ ಅತ್ಥೋ? ಏಕೋ ಅತ್ಥೋ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ. ಏವಂ ದುತಿಯಾ ಏವಂ ತತಿಯಾ ಏವಂ ಚತುತ್ಥೀ. ಅಯಂ ಪಠಮಾ ಸಂಸನ್ದನಾ.

ಇಮಿನಾ ಪೇಯ್ಯಾಲೇನ ಸಬ್ಬೇ ಕಿಲೇಸಾ ಚತೂಸು ಪದೇಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಾ. ತತೋ ಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಪದಾ ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಹಾರಾ ದಿಬ್ಬೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಅರಿಯೋ ಆನೇಞ್ಜೋ ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ಸಮಾಧಯೋ ಛನ್ದಸಮಾಧಿ ವೀರಿಯಸಮಾಧಿ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿ. ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಸುಖಭಾಗಿಯಾ ನಾಞ್ಞತ್ರ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ನಾಞ್ಞತ್ರ ತಪಸಾ ನಾಞ್ಞತಿನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಾ ನಾಞ್ಞತ್ರ ಸಬ್ಬನಿಸ್ಸಗ್ಗಾ ಚತ್ತಾರಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಾನಿ.

ತತ್ಥ ದುಕ್ಖಾ ಪಟಿಪದಾ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾ ಭಾವಿಯಮಾನಾ ಬಹುಲೀಕರಿಯಮಾನಾ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪಠಮಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಠಮಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪಠಮಂ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಠಮೋ ವಿಹಾರೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಪಠಮಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಠಮಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪಠಮಂ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಪಠಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಠಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಛನ್ದಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಛನ್ದಸಮಾಧಿ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಪಠಮಂ ಮೇತ್ತಾಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಏವಂ ಯಾವ ಸಬ್ಬನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ.

ತತ್ಥ ಪಠಮಾ ಚ ಪಟಿಪದಾ ಪಠಮಞ್ಚ ಝಾನಂ ಪಠಮಞ್ಚ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಪಠಮೋ ಚ ವಿಹಾರೋ ಪಠಮಞ್ಚ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಪಠಮೋ ಚ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಚ್ಚಾಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಛನ್ದಸಮಾಧಿ ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಚ ಮೇತ್ತಾ ಚ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ. ಅಯಂ ಪಠಮಾ ದಿಸಾ.

ದುಕ್ಖಾ ಚ [ದುತಿಯಾ ಚ (ಕ.)] ಪಟಿಪದಾ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ದುತಿಯಞ್ಚ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ದುತಿಯೋ ಚ ವಿಹಾರೋ ದುತಿಯಞ್ಚ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ದುತಿಯೋ ಚ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಚಾಗಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ ಕರುಣಾ ಚ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ದಿಸಾ.

ಸುಖಾ ಚ [ತತಿಯಾ ಚ (ಕ.)] ಪಟಿಪದಾ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾ ತತಿಯಞ್ಚ ಝಾನಂ ತತಿಯಞ್ಚ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ತತಿಯೋ ಚ ವಿಹಾರೋ ತತಿಯಞ್ಚ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ತತಿಯೋ ಚ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಪಞ್ಞಾಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ವೀರಿಯಸಮಾಧಿ ಚ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಚ ಮುದಿತಾ ಚ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ. ಅಯಂ ತತಿಯಾ ದಿಸಾ.

ಸುಖಾ ಚ [ಚತುತ್ಥೀ ಚ (ಕ.)] ಪಟಿಪದಾ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಚತುತ್ಥಞ್ಚ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಚತುತ್ಥೋ ಚ ವಿಹಾರೋ ಚತುತ್ಥಞ್ಚ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಚತುತ್ಥೋ ಚ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಉಪಸಮಾಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿ ಚ ಸಬ್ಬನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಅಪ್ಪಮಾಣಞ್ಚ. ಅಯಂ ಚತುತ್ಥೀ ದಿಸಾ. ಇಮಾಸಂ ಚತಸ್ಸನ್ನಂ ದಿಸಾನಂ ಆಲೋಕನಾ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ದಿಸಾಲೋಕನೋ ನಾಮ ನಯೋ.

ತತ್ಥಾಯಂ ಯೋಜನಾ. ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಆಹಾರಾ ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಪಟಿಪದಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ವಿಪಲ್ಲಾಸಾ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಉಪಾದಾನಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಝಾನಾನಿ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಯೋಗಾ ವಿಹಾರಾ ಚ, ಗನ್ಥಾ ಚ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ ಚ, ಆಸವಾ ಚ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಾ ಚ, ಓಘಾ ಚ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾನಿ ಚ, ಸಲ್ಲಾ ಚ ಸಮಾಧಯೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಸುಖಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಅಗತಿಗಮನಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಅಪ್ಪಮಾಣಾನಿ ಇತಿ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾನಂ ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ಯೋಜನಾ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ದಿಸಾಲೋಕನೋ ನಯೋ.

ತಸ್ಸ ಚತ್ತಾರಿ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ಪರಿಯೋಸಾನಂ, ಯೋ ಚ ಧಮ್ಮೋ ಕುಸಲಾಕುಸಲನಿದ್ದೇಸೇ ಪಠಮೋ ದಿಸಾನಿದ್ದೇಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ದುತಿಯಂ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ, ತತಿಯಂ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ, ಚತುತ್ಥಂ ಅರಹತ್ತಫಲಂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ತಿಪುಕ್ಖಲೋ ನಯೋ? ಯೇ ಚ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ, ಯೇ ಚ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ.

ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ನಿಯ್ಯಾತಿ, ಯೋ ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ನಿಯ್ಯಾತಿ. ಇಮೇ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಭವನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಯೋ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ನಿಯ್ಯಾತಿ, ಅಯಂ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞೂ. ಯೋ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಾಧಾರಣೋ, ಅಯಂ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞೂ. ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ನಿಯ್ಯಾತಿ, ಅಯಂ ನೇಯ್ಯೋ. ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಭವಿತ್ವಾ ತೀಣಿ ಹೋನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಸಮಥಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ ವಿಪಸ್ಸನಾ, ನೇಯ್ಯಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮೋ ಸಮಥೋ, ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ಯುಗನದ್ಧಾ. ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಮುದುಕಾ ದೇಸನಾ, ನೇಯ್ಯಸ್ಸ ತಿಕ್ಖಾ ದೇಸನಾ, ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ತಿಕ್ಖಮುದುಕಾ ದೇಸನಾ.

ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ, ನೇಯ್ಯಸ್ಸ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ, ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ. ಇತಿ ಇಮೇಸಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಚತೂಹಿ ಪಟಿಪದಾಹಿ ನಿಯ್ಯಾನಂ.

ತತ್ಥ ಅಯಂ ಸಂಕಿಲೇಸೋ, ತೀಣಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಾನಿ ತಯೋ ಫಸ್ಸಾ ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ತಯೋ ಉಪವಿಚಾರಾ ತಯೋ ಸಂಕಿಲೇಸಾ ತಯೋ ವಿತಕ್ಕಾ ತಯೋ ಪರಿಳಾಹಾ ತೀಣಿ ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಾನಿ ತಿಸ್ಸೋ ದುಕ್ಖತಾತಿ.

ತೀಣಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಾನೀತಿ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ, ದೋಸೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ, ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ. ತಯೋ ಫಸ್ಸಾತಿ ಸುಖವೇದನೀಯೋ ಫಸ್ಸೋ, ದುಕ್ಖವೇದನೀಯೋ ಫಸ್ಸೋ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖವೇದನೀಯೋ ಫಸ್ಸೋ. ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾತಿ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ. ತಯೋ ಉಪವಿಚಾರಾತಿ ಸೋಮನಸ್ಸೋಪವಿಚಾರೋ ದೋಮನಸ್ಸೋಪವಿಚಾರೋ ಉಪೇಕ್ಖೋಪವಿಚಾರೋ. ತಯೋ ಸಂಕಿಲೇಸಾತಿ ರಾಗೋ ದೋಸೋ ಮೋಹೋ. ತಯೋ ವಿತಕ್ಕಾತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ. ತಯೋ ಪರಿಳಾಹಾತಿ ರಾಗಜೋ ದೋಸಜೋ ಮೋಹಜೋ. ತೀಣಿ ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಾನೀತಿ ಉಪ್ಪಾದೋ ಠಿತಿ ವಯೋ. ತಿಸ್ಸೋ ದುಕ್ಖತಾತಿ ದುಕ್ಖದುಕ್ಖತಾ ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖತಾ ಸಙ್ಖತದುಕ್ಖತಾ.

ತತ್ಥ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಕುತೋ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ? ತಿವಿಧಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಮನಾಪಿಕಂ ಅಮನಾಪಿಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಠಾನಿಯಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಮನಾಪಿಕೇನ ಆರಮ್ಮಣೇನ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಸಮುಟ್ಠಹತಿ. ಇತಿ ಮನಾಪಿಕಾ ಆರಮ್ಮಣಾ ಸುಖವೇದನೀಯೋ ಫಸ್ಸೋ, ಸುಖವೇದನೀಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಸುಖವೇದನಾ, ಸುಖವೇದನಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಸೋಮನಸ್ಸೂಪವಿಚಾರೋ, ಸೋಮನಸ್ಸೂಪವಿಚಾರಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ರಾಗೋ, ರಾಗಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ, ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ರಾಗಜೋ ಪರಿಳಾಹೋ ರಾಗಜಂ ಪರಿಳಾಹಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಉಪ್ಪಾದೋ ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣೋ, ಉಪ್ಪಾದಂ ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖತಾ.

ದೋಸೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಕುತೋ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ? ಅಮನಾಪಿಕೇನ ಆರಮ್ಮಣೇನ ದೋಸೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ. ಇತಿ ಅಮನಾಪಿಕಾ ಆರಮ್ಮಣಾ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯೋ ಫಸ್ಸೋ, ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ದುಕ್ಖವೇದನಾ, ದುಕ್ಖವೇದನಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ದೋಮನಸ್ಸೂಪವಿಚಾರೋ, ದೋಮನಸ್ಸೂಪವಿಚಾರಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ದೋಸೋ, ದೋಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ, ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ದೋಸಜೋ ಪರಿಳಾಹೋ, ದೋಸಜಂ ಪರಿಳಾಹಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಂ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ದುಕ್ಖದುಕ್ಖತಾ ವೇದನಾ.

ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಕುತೋ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ? ಉಪೇಕ್ಖಾಠಾನಿಯೇನ ಆರಮ್ಮಣೇನ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ. ಇತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಠಾನಿಯಾ ಆರಮ್ಮಣಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖವೇದನೀಯೋ ಫಸ್ಸೋ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖವೇದನೀಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖವೇದನಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಉಪೇಕ್ಖೂಪವಿಚಾರೋ, ಉಪೇಕ್ಖೂಪವಿಚಾರಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಮೋಹೋ, ಮೋಹಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ, ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಮೋಹಜೋ ಪರಿಳಾಹೋ, ಮೋಹಜಂ ಪರಿಳಾಹಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ವಯೋ ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಂ, ವಯಂ ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ಸಙ್ಖತದುಕ್ಖತಾ, ಇತಿ ಅಯಂ ತಿಣ್ಣಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ನಿದ್ದೇಸೋ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತೇ ಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ತಿಪುಕ್ಖಲೋ ನಯೋ.

ಇತಿ ತೀಣಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಾನಿ ನ ಚತುತ್ಥಾನಿ ನ ಪಞ್ಚಮಾನಿ, ತಯೋ ಫಸ್ಸಾತಿ ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಯಾವ ಸಙ್ಖತದುಕ್ಖತಾತಿ, ಯೋ ಕೋಚಿ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖೋ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ತೀಸು ಅಕುಸಲಮೂಲೇಸು ಸಮೋಸರತಿ.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಕುಸಲಪಕ್ಖೋ? ತೀಣಿ ಕುಸಲಮೂಲಾನಿ, ತಿಸ್ಸೋ ಪಞ್ಞಾ ಸುತಮಯೀ ಪಞ್ಞಾ ಚಿನ್ತಾಮಯೀ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವನಾಮಯೀ ಪಞ್ಞಾ. ತಯೋ ಸಮಾಧೀ ಸವಿತಕ್ಕಸವಿಚಾರೋ…ಪೇ… ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ…ಪೇ… ಸಿಕ್ಖಾ. ತೀಣಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಸಮಥನಿಮಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾನಿಮಿತ್ತಂ. ತಯೋ ವಿತಕ್ಕಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಿತಕ್ಕೋ…ಪೇ… ಅವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ. ತೀಣಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಅನಞ್ಞಾತಞ್ಞಸ್ಸಾಮೀತಿನ್ದ್ರಿಯನ್ತಿ ವಿತ್ಥಾರೋ. ತಯೋ ಉಪವಿಚಾರಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೂಪವಿಚಾರೋ ಅಬ್ಯಾಪಾದೂಪವಿಚಾರೋ ಅವಿಹಿಂಸೂಪವಿಚಾರೋ. ತಿಸ್ಸೋ ಏಸನಾ ಕಾಮೇಸನಾ ಭವೇಸನಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇಸನಾ. ತಯೋ ಖನ್ಧಾ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ.

ತತ್ಥ ಯಂ ಅಲೋಭೋ ಕುಸಲಮೂಲಂ, ತಂ ಸುತಮಯಿಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಸುತಮಯೀ ಪಞ್ಞಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಸವಿತಕ್ಕೋ ಸವಿಚಾರೋ ಸಮಾಧಿ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಸಮಥನಿಮಿತ್ತಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಸಮಥನಿಮಿತ್ತಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಿತಕ್ಕಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಿತಕ್ಕೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಅನಞ್ಞಾತಞ್ಞಸ್ಸಾಮೀತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅನಞ್ಞಾತಞ್ಞಸ್ಸಾಮೀತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೂಪವಿಚಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೂಪವಿಚಾರೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಕಾಮೇಸನಂ ಪಜಹತಿ, ಕಾಮೇಸನಪ್ಪಹಾನಂ ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ.

ಅದೋಸೋ ಕುಸಲಮೂಲಂ ಚಿನ್ತಾಮಯಿಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಚಿನ್ತಾಮಯೀ ಪಞ್ಞಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಅವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಮತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಅವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಮತ್ತೋ ಸಮಾಧಿ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಉಪೇಕ್ಖಾನಿಮಿತ್ತಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾನಿಮಿತ್ತಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಅಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಅಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಅಬ್ಯಾಪಾದೂಪವಿಚಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಬ್ಯಾಪಾದೂಪವಿಚಾರೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಭವೇಸನಂ ಪಜಹತಿ, ಭವೇಸನಪ್ಪಹಾನಂ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ.

ಅಮೋಹೋ ಕುಸಲಮೂಲಂ ಭಾವನಾಮಯಿಪಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಭಾವನಾಮಯೀಪಞ್ಞಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಅವಿತಕ್ಕಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅವಿತಕ್ಕೋ ಅವಿಚಾರೋ ಸಮಾಧಿ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಪಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಅಞ್ಞಾತಾವಿನೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಞ್ಞಾತಾವಿನೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಅವಿಹಿಂಸೂಪವಿಚಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅವಿಹಿಂಸೂಪವಿಚಾರೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇಸನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇಸನಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ.

ಇತಿ ಇಮೇ ತಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಪಕ್ಖಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ತೀಹಿ ತಿಕನಿದ್ದೇಸೇಹಿ ನಿದ್ದಿಸಿಯನ್ತಿ ತೀಣಿ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಾನಿ ತಸ್ಸ ಪರಿಯೋಸಾನಂ. ತತ್ಥ ಪಠಮೇನ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ, ದುತಿಯೇನ ಸುಞ್ಞತಂ, ತತಿಯೇನ ಅನಿಮಿತ್ತಂ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ದುತಿಯೋ ತಿಪುಕ್ಖಲೋ ನಾಮ ನಯೋ.

ತತ್ಥ ಯೇ ಇಮೇ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞೂ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞೂ ನೇಯ್ಯೋತಿ. ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಯೇ ಚ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ, ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ, ತೇ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ. ಯೇ ಚ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ, ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ, ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ತೇನ ವಿಸೇಸೇನ ದ್ವೇ ಭವನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತೋ ಚ ತಣ್ಹಾಚರಿತೋ ಚ. ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಭವಿತ್ವಾ ತಯೋ ಭವನ್ತಿ, ತಯೋ ಭವಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ಭವನ್ತಿ. ಇಮೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಯಂ ಸಂಕಿಲೇಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ ತಣ್ಹಾ ಚ, ಅಹಿರಿಕಞ್ಚ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ, ಅಸ್ಸತಿ ಚ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಞ್ಚ, ನೀವರಣಾನಿ ಚ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಚ, ಅಜ್ಝೋಸಾನಞ್ಚ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಚ, ಅಹಂಕಾರೋ ಚ ಮಮಂಕಾರೋ ಚ, ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಞ್ಚ ದೋವಚಸ್ಸಞ್ಚ, ಕೋಸಜ್ಜಞ್ಚ ಅಯೋನಿಸೋ ಚ ಮನಸಿಕಾರೋ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಚ ಅಭಿಜ್ಝಾ ಚ, ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಞ್ಚ ಅಸಮಾಪತ್ತಿ ಚ.

ತತ್ಥ ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ ಅಹಿರಿಕಞ್ಚ ಅಸ್ಸತಿ ಚ ನೀವರಣಾನಿ ಚ ಅಜ್ಝೋಸಾನಞ್ಚ ಅಹಂಕಾರೋ ಚ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಞ್ಚ ಕೋಸಜ್ಜಞ್ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಚ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಞ್ಚ, ಅಯಂ ಏಕಾ ದಿಸಾ.

ತಣ್ಹಾ ಚ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಞ್ಚ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಚ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಚ ಮಮಂಕಾರೋ ಚ ದೋವಚಸ್ಸತಾ ಚ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚ ಅಭಿಜ್ಝಾ ಚ ಅಸಮಾಪತ್ತಿ ಚ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ದಿಸಾ. ದಸನ್ನಂ ದುಕಾನಂ ದಸ ಪದಾನಿ ಪಠಮಾನಿ ಕಾತಬ್ಬಾನಿ. ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಅತ್ಥಂ ಞಾಪೇನ್ತಿ ಪಟಿಪಕ್ಖೇ ಕಣ್ಹಪಕ್ಖಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇಸಂ ದುಕಾನಂ ದಸ ಪದಾನಿ ದುತಿಯಕಾನಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ದಿಸಾ.

ಇತಿ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ದುಕ್ಖನಿದ್ದೇಸೋ, ಅಯಂ ಸಮುದಯೋ. ಯಂ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ಇತಿ ಅಯಞ್ಚ ಸಮುದಯೋ, ಇದಞ್ಚ ದುಕ್ಖಂ, ಇಮಾನಿ ದ್ವೇ ಸಚ್ಚಾನಿ ದುಕ್ಖಞ್ಚ ಸಮುದಯೋ ಚ ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟಸ್ಸ ನಯಸ್ಸ ಪಠಮನಿದ್ದೇಸೋ.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಕುಸಲಪಕ್ಖೋ? ಸಮಥೋ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಚ, ವಿಜ್ಜಾ ಚ ಚರಣಞ್ಚ, ಸತಿ ಚ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಞ್ಚ, ಹಿರೀ ಚ ಓತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ, ಅಹಂಕಾರಪ್ಪಹಾನಞ್ಚ ಮಮಂಕಾರಪ್ಪಹಾನಞ್ಚ, ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಚ ಯೋನಿಸೋ ಚ ಮನಸಿಕಾರೋ, ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಚ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಚ, ಪಞ್ಞಾ ಚ ನಿಬ್ಬಿದಾ ಚ, ಸಮಾಪತ್ತಿ ಚ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಞ್ಚ, ಸೋಮನಸ್ಸಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ ಚ.

ತತ್ಥ ಸಮಥೋ ಚ ವಿಜ್ಜಾ ಚ ಸತಿ ಚ ಹಿರೀ ಚ ಅಹಂಕಾರಪ್ಪಹಾನಞ್ಚ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಚ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಚ ಪಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿ ಚ ಸೋಮನಸ್ಸಞ್ಚ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕಾ ದಿಸಾ. ವಿಪಸ್ಸನಾ ಚ ಚರಣಞ್ಚ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಞ್ಚ ಓತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ ಮಮಂಕಾರಪ್ಪಹಾನಞ್ಚ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಚ ನಿಬ್ಬಿದಾ ಚ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ ಚ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ದಿಸಾ. ಇತಿ ಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ಚ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ಚ ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟಸ್ಸ ಪನ ನಯಸ್ಸ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ.

ತಾಸು ಯಾನಿ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖಸ್ಸ ಪಠಮಾನಿ ಪದಾನಿ ಅಕುಸಲಾನಿ ಕುಸಲೇಹಿ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಾನಿ ಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ದುತಿಯೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಪಹಾನಾ ರಾಗವಿರಾಗಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಯಾನಿ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖಸ್ಸ ದುತಿಯಾನಿ ಅಕುಸಲಪದಾನಿ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಾನಿ ಕುಸಲಪಕ್ಖಸ್ಸ ಪಠಮೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಪಹಾನಾ ಅವಿಜ್ಜಾವಿರಾಗಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿ ಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ನಯಾನಂ ಪಠಮೋ ನಯೋ ಸೀಹವಿಕ್ಕೀಳಿತೋ ನಾಮ. ಅಟ್ಠ ಪದಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಕುಸಲಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಅಕುಸಲಾನಿ ಇಮಾನಿ ಅಟ್ಠ ಪದಾನಿ ಮೂಲಪದಾನಿ, ಅತ್ಥನಯೇನ ದುತಿಯೋ ತಿಪುಕ್ಖಲೋ. ಸೋ ಛಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ನೇತಿ ಕುಸಲಮೂಲಾನಿ ಚ ನೇತಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಾನಿ ಚ, ಇತಿ ಇಮಾನಿ ಛ ಪದಾನಿ ಪುರಿಮಕಾನಿ ಚ ಅಟ್ಠ ಮೂಲಪದಾನಿ ಇಮಾನಿ ಚುದ್ದಸ ಪದಾನಿ ಅಟ್ಠಾರಸನ್ನಂ ಮೂಲಪದಾನಂ. ತತ್ಥ ಯೋ ಪಚ್ಛಿಮಕೋ ನಯೋ ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟೋ, ಸೋ ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ನೇತಿ. ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಚ ತಣ್ಹಾಯ ಚ ಸಮಥೇನ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಚ, ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಇಮಾನಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಮೂಲಪದಾನಿ ತೀಸು ನಯೇಸು ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾನಿ.

ತತ್ಥ ಯಾನಿ ನವ ಪದಾನಿ ಕುಸಲಾನಿ, ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ ಸಮೋಸರತಿ. ತೇಸಞ್ಚ ನವನ್ನಂ ಮೂಲಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಪದಾನಿ ಸೀಹವಿಕ್ಕೀಳಿತನಯೇ ತೀಣಿ ತಿಪುಕ್ಖಲೇ ದ್ವೇ ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟೇ, ಇಚ್ಚೇತೇ ಕುಸಲಸ್ಸ ಪಕ್ಖಾ. ತತ್ಥ ಯಾನಿ ನವ ಪದಾನಿ ಕುಸಲಾನಿ, ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ ಯುಜ್ಜತಿ. ತತ್ಥ ಸೀಹವಿಕ್ಕೀಳಿತೇ ನಯೇ ಚತ್ತಾರಿ ಪದಾನಿ ತೀಣಿ ತಿಪುಕ್ಖಲೇ ದ್ವೇ ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟೇ ಇಮಾನಿ ನವ ಪದಾನಿ ಕುಸಲಾನಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾನಿ.

ತತ್ಥ ಯಾನಿ ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟೇ ನಯೇ ಚತ್ತಾರಿ ಪದಾನಿ, ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಾರಸ ಮೂಲಪದಾನಿ ಸಮೋಸರನ್ತಿ. ಯಥಾ ಕಥಂ, ಸಮಥೋ ಚ ಅಲೋಭೋ ಚ ಅದೋಸೋ ಚ ಅಸುಭಸಞ್ಞಾ ಚ ದುಕ್ಖಸಞ್ಞಾ ಚ ಇಮಾನಿ ಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ಪಞ್ಚ ಪದಾನಿ ಸಮಥಂ ಭಜನ್ತಿ. ವಿಪಸ್ಸನಾ ಚ ಅಮೋಹೋ ಚ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ಚ ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾ ಚ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪದಾನಿ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಭಜನ್ತಿ. ಇಮಾನಿ ನವ ಪದಾನಿ ಕುಸಲಾನಿ ದ್ವೀಸು ಪದೇಸು ಯೋಜಿತಾನಿ, ತತ್ಥ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ನವನ್ನಂ ಅಕುಸಲಮೂಲಪದಾನಂ ಯಾ ಚ ತಣ್ಹಾ ಯೋ ಚ ಲೋಭೋ ಯೋ ಚ ದೋಸೋ ಯಾ ಚ ಸುಭಸಞ್ಞಾ ಯಾ ಚ ಸುಖಸಞ್ಞಾ, ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಪದಾನಿ ತಣ್ಹಂ ಭಜನ್ತಿ. ಯಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾ ಯೋ ಚ ಮೋಹೋ ಯಾ ಚ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ಯಾ ಚ ಅತ್ತಸಞ್ಞಾ, ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪದಾನಿ ಅವಿಜ್ಜಂ ಭಜನ್ತಿ. ಏತಾನಿ ನವ ಪದಾನಿ ಅಕುಸಲಾನಿ ಸುಸಂಖಿತ್ತಾನಿ. ಇತಿ ತಯೋ ನಯಾ ಏಕಂ ನಯಂ ನ ಪವಿಟ್ಠಾ. ಏವಂ ಅಟ್ಠಾರಸ ಮೂಲಪದಾನಿ ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟನಯೇ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಕಥಂ ಅಟ್ಠಾರಸ ಮೂಲಪದಾನಿ, ತಿಪುಕ್ಖಲೇ ನಯೇ ಯುಜ್ಜನ್ತಿ? ನವನ್ನಂ ಪದಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ, ವಿಪಸ್ಸನಾ ಚ ಅಮೋಹೋ ಚ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ಚ ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾ ಚ, ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪದಾನಿ; ಅಮೋಹೋ ಚ ಸಮಥೋ ಚ ಅಲೋಭೋ ಚ ಅಸುಭಸಞ್ಞಾ ಚ, ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪದಾನಿ; ಲೋಭೋ ಚ ದೋಸೋ ಚ, ಏವಂ ಇಮಾನಿ ನವ ಪದಾನಿ ತೀಸು ಕುಸಲೇಸು ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನಿ. ತತ್ಥ ನವನ್ನಂ ಪದಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ತಣ್ಹಾ ಚ ಲೋಭೋ ಚ ಸುಭಸಞ್ಞಾ ಚ ಸುಖಸಞ್ಞಾ ಚ, ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪದಾನಿ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ; ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ ಮೋಹೋ ಚ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ಚ ಅತ್ತಸಞ್ಞಾ ಚ ಅಯಂ ಮೋಹೋ ಅಯಂ ದೋಸೋ, ಯೇ ಚ ಇಮಾನಿ ನವ ಪದಾನಿ ತೀಸು ಅಕುಸಲೇಸು ಯೋಜಿತಾನಿ. ಏವಂ ಅಟ್ಠಾರಸ ಮೂಲಪದಾನಿ ಕುಸಲಮೂಲೇಸು ಚ ಯೋಜೇತ್ವಾ ತಿಪುಕ್ಖಲೇನ ನಯೇನ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಕಥಂ ಅಟ್ಠಾರಸ ಮೂಲಪದಾನಿ ಸೀಹವಿಕ್ಕೀಳಿತೇ ನಯೇ ಯುಜ್ಜನ್ತಿ? ತಣ್ಹಾ ಚ ಸುಭಸಞ್ಞಾ ಚ, ಅಯಂ ಪಠಮೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ. ಲೋಭೋ ಚ ಸುಖಸಞ್ಞಾ ಚ, ಅಯಂ ದುತಿಯೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ. ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ಚ, ಅಯಂ ತತಿಯೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ. ಮೋಹೋ ಚ ಅತ್ತಸಞ್ಞಾ ಚ, ಅಯಂ ಚತುತ್ಥೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ. ಇತಿ ನವ ಪದಾನಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಾನಿ ಚತೂಸು ಪದೇಸು ಯೋಜಿತಾನಿ. ತತ್ಥ ನವನ್ನಂ ಮೂಲಪದಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಸಮಥೋ ಚ ಅಸುಭಸಞ್ಞಾ ಚ, ಇದಂ ಪಠಮಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ. ಅಲೋಭೋ ಚ ದುಕ್ಖಸಞ್ಞಾ ಚ, ಇದಂ ದುತಿಯಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ. ವಿಪಸ್ಸನಾ ಚ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ಚ, ಇದಂ ತತಿಯಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ. ಅಮೋಹೋ ಚ ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾ ಚ, ಇದಂ ಚತುತ್ಥಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ. ಇಮಾನಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಮೂಲಪದಾನಿ ಸೀಹವಿಕ್ಕೀಳಿತನಯಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾನಿ. ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ನಯಾನಂ ಯಾ ಭೂಮಿ ಚ ಯೋ ರಾಗೋ ಚ ಯೋ ದೋಸೋ ಚ ಏಕಂ ನಯಂ ಪವಿಸತಿ. ಏಕಸ್ಸ ನಯಸ್ಸ ಅಕುಸಲೇ ವಾ ಧಮ್ಮೇ ಕುಸಲೇ ವಾ ಧಮ್ಮೇ ವಿಞ್ಞಾತೇ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಅನ್ವೇಸಿತಬ್ಬೋ, ಪಟಿಪಕ್ಖೇ ಅನ್ವೇಸಿತ್ವಾ ಸೋ ನಯೋ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ, ತಮ್ಹಿ ನಯೇ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ. ಯಥಾ ಏಕಮ್ಹಿ ನಯೇ ಸಬ್ಬೇ ನಯಾ ಪವಿಟ್ಠಾ ತಥಾ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಾ. ಏಕಮ್ಹಿ ಚ ನಯೇ ಅಟ್ಠಾರಸ ಮೂಲಪದಾನಿ ಪವಿಟ್ಠಾನಿ, ತಮ್ಹಿ ಧಮ್ಮೇ ವಿಞ್ಞಾತೇ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ವಿಞ್ಞಾತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ನಯಾನಂ ಸೀಹವಿಕ್ಕೀಳಿತನಯಸ್ಸ ಚತ್ತಾರಿ ಫಲಾನಿ ಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಪಠಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಪಠಮಂ ಫಲಂ, ದುತಿಯಾಯ ದಿಸಾಯ ದುತಿಯಂ ಫಲಂ, ತತಿಯಾಯ ದಿಸಾಯ ತತಿಯಂ ಫಲಂ, ಚತುತ್ಥಾಯ ದಿಸಾಯ ಚತುತ್ಥಂ ಫಲಂ. ತಿಪುಕ್ಖಲಸ್ಸ ನಯಸ್ಸ ತೀಣಿ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಾನಿ ಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಪಠಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ, ದುತಿಯಾಯ ದಿಸಾಯ ಸುಞ್ಞತಂ, ತತಿಯಾಯ ದಿಸಾಯ ಅನಿಮಿತ್ತಂ. ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟಸ್ಸ ನಯಸ್ಸ ರಾಗವಿರಾಗಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಅವಿಜ್ಜಾವಿರಾಗಾ ಚ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿ ಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಪಠಮಾಯ ದಿಸಾಯ ರಾಗವಿರಾಗಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ದುತಿಯಾಯ ದಿಸಾಯ ಅವಿಜ್ಜಾವಿರಾಗಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿ. ಇಮೇ ತಯೋ ನಯಾ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ನಯಾನಂ ಅಟ್ಠಾರಸನ್ನಂ ಮೂಲಪದಾನಂ ಆಲೋಕನಾ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ದಿಸಾಲೋಕನೋ [ದಿಸಾಲೋಚನೋ (ಕ.)] ನಯೋ. ಆಲೋಕೇತ್ವಾನ ಜಾನಾತಿ ‘‘ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಇಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಭಜತೀ’’ತಿ ಸಮ್ಮಾ ಯೋಜನಾ. ಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ಚ ಅಯಂ ನಯೋ ಅಙ್ಕುಸೋ ನಾಮ. ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನಯಾ.

ತತ್ಥಿಮಾ ಉದ್ದಾನಗಾಥಾ

ತಣ್ಹಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಪಿ ಚ, ಲೋಭೋ ದೋಸೋ ತಥೇವ ಮೋಹೋ ಚ;

ಚತ್ತಾರೋ ಚ ವಿಪಲ್ಲಾಸಾ, ಕಿಲೇಸಭೂಮೀ ನವ ಪದಾನಿ.

ಯೇ ಚ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಸಮಥೋ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಕುಸಲಮೂಲಾ;

ಏತಂ ಸಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಇನ್ದ್ರಿಯಭೂಮೀ ನವ ಪದಾನಿ.

ಸಬ್ಬಕುಸಲಂ ನವಹಿ ಪದೇಹಿ ಯುಜ್ಜತಿ, ನವಹಿ ಚೇವ ಅಕುಸಲಂ;

ಏತೇ ತೇ ಮೂಲಪದಾ, ಉಭತೋ ಅಟ್ಠಾರಸ ಪದಾನಿ.

ತಣ್ಹಾ ಚೇವ ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ, ಸಮಥೋ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾ;

ಯೋ ನೇತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಯೋಗಯುತ್ತೋ, ಅಯಂ ನಯೋ ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟೋ.

ಯಂ ಕುಸಲಮೂಲೇಹಿ, ನಯತಿ ಕುಸಲಅಕುಸಲಮೂಲೇಹಿ;

ಭೂತಂ ತಥಂ ಅವಿತಥಂ, ತಿಪುಕ್ಖಲಂ ತಂ ನಯಂ ಆಹು.

ಸೋ ನೇತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇಹಿ, ಕಿಲೇಸಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ ಚ;

ಧಮ್ಮೇ ತಂ ನಯಂ ವಿನಯಮಾಹು, ಸೀಹವಿಕ್ಕೀಳಿತಂ ನಾಮ.

ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇ ವುತ್ತೇ, ಕುಸಲತಾಹಿ ಅಕುಸಲತಾಹಿ ಚ;

ತಯೋ ಆಲೋಕಯತಿ, ಅಯಂ ನಯೋ ದಿಸಾಲೋಚನೋ ನಾಮ.

ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ದಿಸಾಲೋಚನೇನ, ಉಕ್ಖಿಪಿಯ ಯಂ ಸಮಾನೇತಿ;

ಸಬ್ಬೇ ಕುಸಲಾಕುಸಲೇ, ಅಯಂ ನಯೋ ಅಙ್ಕುಸೋ ನಾಮ.

ನಯಸಮುಟ್ಠಾನಂ.

ಪೇಟಕೋಪದೇಸೇ ಮಹಾಕಚ್ಚಾಯನಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಸುತ್ತವಿಭಙ್ಗಸ್ಸ