೪. ಸುತ್ತವಿಚಯಚತುತ್ಥಭೂಮಿ

೪೦. ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಸುತ್ತವಿಚಯೋ?

ತತ್ಥ ಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಪುಬ್ಬಾಪರಸೋ ಸಾಧುಕಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿಯತಿ. ಕಿಂನು ಖೋ ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಆರಭಿ…ಪೇ… ತೇಹಿ ಸುತ್ತೇಹಿ ಸಹ ಅಧಿಸನ್ನಟ್ಠೇಹಿ ಯುಜ್ಜತಿ ಉದಾಹು ನ ಯುಜ್ಜತೀತಿ?

ಯಥಾ ಭಗವಾ ಕಿಲೇಸೇ ಆದಿಮ್ಹಿ ತತ್ಥ ದೇಸೇತಿ. ಕಿಂ ದೇಸಿತಂ? ತೇಸಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹಾನಂ ಉದಾಹು ನೋ ದೇಸಿತನ್ತಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಯದಿ ನ ದೇಸಿತಂ ಭಗವತಿ ತೇಸಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹಾನಂ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಾ ಯತ್ಥ ತೇ ಅಕುಸಲಾ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸಚೇ ಸಮನ್ನೇಹಮಾನೋ ನ ಲಭತಿ. ತತ್ಥ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪಕಡ್ಢಿತಬ್ಬಾ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಾ, ಸಂಕಿಲೇಸಭಾಗಿಯಸುತ್ತಂ, ಯದಿ ಕಿಲೇಸಾ ಅಪಕಡ್ಢಿಯನ್ತಾ. ಯೇ ವಾ ನ ದೇನ್ತಿ ತತ್ಥ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಧಮ್ಮಾ ತಾಸು ಭೂಮೀಸು ಕಿಲೇಸಾ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಉದಾಹು ನ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ. ಯತ್ತಕಾ ಪನ ಕಿಲೇಸಾ ದೇಸಿತಾ. ನ ತತ್ತಕಾ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾ. ಯತ್ಥ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಯೇ ಕಿಲೇಸಾ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾನಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೇನ ನ ಯುಜ್ಜನ್ತಿ, ತೇ ಅಪಕಡ್ಢಿತಬ್ಬಾ, ಸಚೇ ಅಪಕಡ್ಢಿಯನ್ತಾ ಯೋಜನಂ ದೇತಿ. ತತ್ಥ ಏವಂ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ. ದ್ವೇ ತೀಣಿ ವಾ ತದುತ್ತರಿ ವಾ ಕಿಲೇಸಾ ಏಕೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ. ಸಚೇ ಏವಂ ವೀಮಂಸಿಯನ್ತಾ ಯೋಜನಂ ದೇತಿ, ತತ್ಥ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಪರಮ್ಪರಾಯ ವಾ ಪಿಟಕಸಮ್ಪದಾನೇನ ವಾ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ಚ ನತ್ಥೋ ಚ. ಯಂ ವಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಸುತ್ತಂ ನಿದ್ದಿಸಿತುಂ ನೇವ ಸುತ್ತಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಯಥಾ ಆದಿಮ್ಹಿ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ. ಯೇ ಕಿಲೇಸಾ ತೇ ಪಹೀನೇಯ್ಯಾತಿ. ತೇ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ. ಪುರೋ ವಾ ಕುಸಲೋ ಪಟಿಪಕ್ಖೇನ ವಾ ಪುರೋ ದೇಸನಾ, ಅನೂನಾ ಅನಧಿಕಾ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಯಥಾ ಪಠಮೋ ಉತ್ತಿಲೋ ಯೇಸಮಿದಾನಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಯೇ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾ ಇಮೇ ಕಿಲೇಸಾ ಇಮೇಹಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇಹಿ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಉದಾಹು ನಪ್ಪಹೀಯನ್ತೀತಿ ವಿಚಿನಿತಬ್ಬಾ. ಯದಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿಯಮಾನಾ ಯುಜ್ಜನ್ತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಅಥ ನ ಯುಜ್ಜನ್ತಿ, ಯೇ ಕಿಲೇಸಾ ಅಪಟಿಪಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಕಿಲೇಸಾ ಅಪರಿಪಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ. ಯೇ ಚ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ಪಟಿಪಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ಅಪಕಡ್ಢಿತಬ್ಬಾ. ನ ಹಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ಅನಾಗಾಮಿಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನಾಪಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಯಥಾ ಕುಸಲಾ ಮೇತ್ತಾ ಅಕುಸಲೋ ರಾಗೋ ನ ತು ಕುಸಲಾ ಮೇತ್ತಾತಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಸಮ್ಭವತಿ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಮೇತ್ತಾಯ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಮಾ ಉಭೋ ಕಿಲೇಸಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಯೋ ಚ ಧಮ್ಮೋ ಉಪದಿಸಿಯತಿ ಕುಸಲೋ ವಾ ಅಕುಸಲೋ ವಾ ಸೋ ಅಪಕಡ್ಢಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ತೇ ಯುಜ್ಜನ್ತಿ ಅಪಕಡ್ಢಿಯಮಾನೋ ನತ್ಥಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ದ್ವೇ ವಾ ಕಿಲೇಸಾ ಏಕೇನ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇನ ಪಹೀನೇಯ್ಯಾತಿ ದ್ವೀಹಿ ವಾ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇಹಿ ಏಕೋ ವಾ ಕಿಲೇಸೋ ಪಹೀಯತೀತಿ.

ಅಥ ವಾ ಏವಮ್ಪಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿಯಮಾನಂ ಯುಜ್ಜತಿ, ತತ್ಥ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ ವಾ ಯಥಾ ಯುಜ್ಜತಿ ತತ್ಥ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ ವಾ, ಯಥಾ ನನು ಸಕ್ಕಾ ಸುತ್ತಂ ನಿದ್ದಿಸಿತುಂ, ನ ಹಿ ಸುತ್ತೇ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ಕಿಲೇಸೋ ಮಂ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇಸು ದೇಸಿತೇಸು ಉಭಯತೋ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಕಿರ ಯೇ ವಾ ಇಮೇ ಕಿಲೇಸಾ ದೇಸಿತಾ ಯೇ ಚ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾ ಗಾಥಾಯ ವಾ ಬ್ಯಾಕರಣೇನ ವಾ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮೇ ಕಿಲೇಸಾ ಇಮೇಹಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇಹಿ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಉದಾಹು ನಪ್ಪಹೀಯನ್ತಿ? ಇಮೇ ವಾ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ಇಮೇಸಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನ ತು ಸಬ್ಬೇಹಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಯಥಾ ಮೇತ್ತಾ ಕುಸಲೋ ಅಕುಸಲೋ ಚ ರಾಗೋ ನ ತು ಕುಸಲಾ ಮೇತ್ತಾ ಅಕುಸಲೋ ರಾಗೋತಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಮೇತ್ತಾಯ ರಾಗೋ ಪಹಾನಂ, ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಮೇತ್ತಾಯ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಂ ಕಿಲೇಸೋತಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸುತ್ತೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ. ನ ಸುತ್ತೋ ಧಮ್ಮೋತಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಕಿಲೇಸಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಯಂ ತು ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅರಿಯಧಮ್ಮೋ ಸಂಕಿಲೇಸಪಟಿಪಕ್ಖೋ, ಸೋ ತೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ.

೪೧. ತತ್ಥ ಕುಸಲೇ ದೇಸಿತೇ ಸುತ್ತೇ ಬ್ಯಾಕರಣೇ ವಾ ಸಂಕಿಲೇಸಾ ನ ಯುಜ್ಜನ್ತಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ವಾ, ತೇ ಮಹಾಪದೇಸೇ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಾವಯವೇನ ಅಪಕಡ್ಢಿತಬ್ಬಾ. ತತ್ಥ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ದೇಸಿತೇಹಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇಸು ಚ ಯದಿಪಿ ತೇನ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇನ ತೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತತ್ಥಪಿ ಉತ್ತರಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಏತೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪಜಹಿತಬ್ಬಾ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾತಿ? ಯೇನ ಯೇನ ವಾ ಆಕಾರೇನ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾ, ತೇನ ತೇನ ಪಕಾರೇನ ಅಯಂ ಕಿಲೇಸೋ ಠಿತೋ. ಅತ್ಥಿ ಹಿ ಏಕೋ ಕಿಲೇಸೋ, ತೇನ ವಾ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾ ನ ಅಞ್ಞಥಾ ಅಞ್ಞಥಾ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಯಥಾ ದಿಟ್ಠಿ ರಾಗೋ ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ ದಸ್ಸನೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ. ಸಾ ಚೇ ಏವಞ್ಚ ಅವಿಜ್ಜಾ ಭಾವನಾಯ ಭೂಮಿ ವಾ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವನಾಯ ಪಹಾತಬ್ಬಾ. ಸಾಯೇವ ಉದ್ಧಂಭಾಗಿಯಂ ಅಸಙ್ಖತದಸ್ಸನಾಯ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ ಚೇತೋಸಮಾಧಿನಾ ಅಮನಸಿಕಾರೇನ ಪಹೀಯತಿ. ಏವಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಯೇ ದಸ್ಸನೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ ಕಿಲೇಸಾ ದಸ್ಸನಾಕಾರೇನ ಅರಿಯಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ, ಭಾವನಾಯ ಪಹಾತಬ್ಬಾ ಭಾವನಾಕಾರೇನ ಅರಿಯಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ, ಪತಿಸೇವನಾ ಪಹಾತಬ್ಬಾ ಪತಿಸೇವನಾಕಾರೇನ ಅರಿಯಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ, ಏವಂ ವಿನೋದನಪಹಾತಬ್ಬಾ ಯಾವ ಸತ್ತ ಆಸವಾ ಕಾತಬ್ಬಾ, ಯಾವಞ್ಞಥಾ. ಅಞ್ಞಥಾ ಹೇಸ ಧಮ್ಮೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ ಅಞ್ಞೇನಾಕಾರೇನ ಅರಿಯಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ, ಸೋ ಅರಿಯಧಮ್ಮೋ ಅಞ್ಞಥಾ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ. ಯದಿ ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಪರಿಯೇಸತೋ ಯೋ ಚ ದೇಸೇತಿ ಯೇನ ಯೇನಾಕಾರೇನ, ಸೋ ಅರಿಯಧಮ್ಮೋ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ, ತೇನಾಕಾರೇನ ಕಿಲೇಸೋ ಪಹೀಯತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬೋ. ಅಥ ನ ಯುಜ್ಜತಿ ಯದಿ ಹಿ ತೇನ ಸುತ್ತೇನ ವಿಹಿತಂ ಸುತ್ತಂ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ಯುಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ನ ಯುಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಅದ್ಧಾ ಏತಂ ಭಗವತಾ ನ ಭಾಸಿತಂ, ಆಯಸ್ಮತಾ ವಾ ದುಗ್ಗಹಿತಂ, ಯಥಾ ಮಹಾಪದೇಸೇ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಂ, ಭಗವತಾ ಯಥಾಭೂತಂ ದೇಸಿತಂ, ಯೋ ಚ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ ಕುಸಲೋ ಚ ಅಕುಸಲೋ ಚ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ. ನ ಹಿ ಪಚ್ಚಯಾ ವಿನಾ ಧಮ್ಮೋ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ತತ್ಥ ಕೋ ಆಕಾರೋ ಪರಿಯೇಸನಾಯ?

ತತ್ಥ ತಥಾರೂಪಂ ಸಹೇತು ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ಸೋಯಂ ಧಮ್ಮೋ ವುತ್ತೋತಿ ಇದಂ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ. ಸೋ ಚ ಪಚ್ಚಯೋ ತಿವಿಧೋ – ಮುದು ಮಜ್ಝೋ ಅಧಿಮತ್ತೋ. ತತ್ಥ ಮುದುಮ್ಹಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಮುದುಧಮ್ಮೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಏವಂ ಸತ್ಯೇಸ ಪಚ್ಚಯೋ ದುವಿಧೋ ಪರಂಪರಾಪಚ್ಚಯೋ ಚ ಸಮನನ್ತರಪಚ್ಚಯೋ ಚ. ಸೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಮುದುತೇನ ಬ್ಯಾಧಿಮತ್ತಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಅಞ್ಞತರೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಪರಿಯತ್ತಿಂ ವಾ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ವಾ ಗಚ್ಛತಿ. ತತ್ಥ ಯೋ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ, ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಏತೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತು ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೇತುನಾ ಪಚ್ಚಯೇನ ಚ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೋ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನೇ ಪಧಾನಂ ಪರಿಯೇಸತಿ, ಸೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ. ನ ಹಿ ಮುದುಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತೋ ನಿಸ್ಸನ್ದೋ ಅಧಿಮತ್ತಸ್ಸ ವಾ ನಿಸ್ಸನ್ದಸ್ಸ ಮುದುಧಮ್ಮೋ, ಅಥ ಮುದುಸ್ಸ ಮುದು ಮಜ್ಝಾಯ ಮಜ್ಝೋ ಅಧಿಮತ್ತಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತೋ ಯುಜ್ಜತಿ, ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಅಥ ನ ಯುಜ್ಜತಿ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಯಞ್ಚ ಭಗವಾ ಆರಭತಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ, ತಂಯೇವ ಧಮ್ಮಂ ಮಜ್ಝನ್ತಪರಿಯೋಸಾನಂ ದೇಸೇತಿ, ಯಥಾ ಸುತ್ತಾಧಿಟ್ಠಾನೇ ಧಮ್ಮಾ ಆದಿಮ್ಹಿ ನಿದ್ದಿಸತಿ, ತಂಯೇವ ಬಹು ತಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಯೋಸಾನಂ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಸೇನ ತಂ ಸುತ್ತಂ ಹೋತಿ ಗಾಥಾ ವಾ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಖುದ್ದಕಂ ಮಹನ್ತಂ ವಾ, ಯಥಾ ಪನ ದುವಿಧಾ ಅನುರೂಪನ್ತಿ ವಾ ಥಪನಾ ಚ ದೇಸನಾಥಪನಾ. ರೂಪನ್ತಿಪಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಾ. ಯಥಾ ಚ ಭಗವತಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಂವರಣಂ ದೇಸಿತಂ ತಣ್ಹಾಯ ನಿಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ ಇಚ್ಛಾವ ಹೋತಿ. ದೇಸೇತಿ ಯಥಾ ಗೋಪಾಲಕೋಪಮೇ ಸುತ್ತೇ ಅಞ್ಞೇಹಿಪಿ ಸುತ್ತೇಹಿ ಭಗವಾ ಭಾಸತಿ ಇಚ್ಛಾವ ಹೋತಿ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯೇ ವಿತಕ್ಕೋ ಅಯಂ ಭಗವತೋ ದೇಸನಾನುರೂಪನ್ತಿ ಇತಿ ಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇಸು ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ. ನ ಹಿ ಏಕಂ ಹಿ ಸುತ್ತೇ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಯುಜ್ಜನಂ ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

೪೨. ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ನ ಭಾಸಿತಂ ತಞ್ಚ ಸುತ್ತೇಸುಯೇವ ನ್ದಿಸ್ಸತಿ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ಅಸುಕೇನ ಭಾಸಿತನ್ತಿ, ತಂ ಸುತ್ತಂ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಸುತ್ತಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಖಮಂ ಭಗವತೋ ಉದಾಹು ನಾನುಞ್ಞಾತಂ ಖಮಂ, ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಞ್ಚ ಸುತ್ತಂ ಭಗವತೋ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಖಮಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಞ್ಚ ನಾನುಞ್ಞಾತಂ ಖಮಂ? ಯಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಅನೋತಾರೇತ್ವಾ ದಸಬಲೋ ಗೋಚರಂ ದೇಸೇತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸುತ್ತಂ ಭಗವತೋ ನಾನುಞ್ಞಾತಂ ಖಮಂ. ಅತ್ಥಿಪಿ ಸೋ ಸಾವಕೋ ದಸಬಲಾನಂ ಗೋಚರಂ ಜಾನಾತಿ ಓಧಿಸೋ ಅನೋಧಿಸೋ, ತಂ ಪನ ಬಲಂ ಸಬ್ಬಸೋ ನ ಜಾನಾತಿ ಅಞ್ಞಥಾ ನಾಮ ಸವನೇನ, ಯಥಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಯೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಓವದಿತೋ, ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ನತ್ಥಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಬಲವೇಮತ್ತಞಾಣಂ, ತೇನ ಪುಗ್ಗಲಪರೋ [ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರೋಪರಞ್ಚ (ಪೀ.)] ಪರಞ್ಚ ತಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಸತಿ ಉತ್ತರಿಕರಣೀಯೇ ಉಪ್ಪಾದಿತೋ, ಸೋ ಭಗವತಾ ಅಪಸಾದಿತೋ. ಯಥಾವ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಂ ಓವದತಿ ಅನನ್ತರಿಯಸಮನ್ನಾಗತೋ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹೀರೇನ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಅದೀಪೇತ್ವಾ ಯಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾನಂ ಹೇತುಸೋ ಠಾನಸೋ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಂ, ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಂವಿಜ್ಜತೇ, ತೇನ ನಂ ಓವದತಿ, ತಂ ಭಗವಾ ಕರೋತಿ.

‘‘ಸಚೇಪಿ ದಸ ಪಜ್ಜೋತೇ, ಧಾರಯಿಸ್ಸಸಿ ಕಸ್ಸಪ;

ನೇವ ದಕ್ಖತಿ ರೂಪಾನಿ, ಚಕ್ಖು ತಸ್ಸ ನ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಯಥಾ ದೂತೋ ರಾಜವಚನೇನ ಸತ್ತಮನುಸಾಸತಿ, ಏವಂ ಸೇಸಾನುಗೋ ಅಞ್ಞಾತಕಂ ಘೋಸಂ ಪರೇಸಂ ದೇಸೇತಿ. ಅನುಞ್ಞಾತಖಮಸುತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಅನನುಞ್ಞಾತಖಮಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಸುತ್ತಸಙ್ಕರೋ? ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಸುತ್ತಂ, ಸಂಕಿಲೇಸಭಾಗಿಯಂ ವಾಸನಾಭಾಗಿಯಂ ದಸ್ಸನಭಾಗಿಯಂ ಭಾವನಾಭಾಗಿಯಂ ಅಸೇಕ್ಖಭಾಗಿಯಂ. ಅಞ್ಞಂ ಆರಾಧೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞಂ ದೇಸೇತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಚ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅಞ್ಞಮ್ಹಿ ಸುತ್ತೇ ನಿದ್ದಿಸತಿ. ಸುತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಹಿ ಅನೇಕಾಕಾರಂ ಅತ್ಥಂ ನಿದ್ದಿಸತಿ. ಅರಿಯಧಮ್ಮಸಾಧನೇ ಅತ್ಥಂ ವಿವರತಿ. ವಾಸನಾಭಾಗಿಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸನಭಾಗಿಯೇಸು ನಿದ್ದಿಸತಿ. ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಉದ್ಧಂಭಾಗಿಯೇಸು ನಿದ್ದಿಸತಿ. ಮುದುಮಜ್ಝಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಅಧಿಮತ್ತೇಸು ಸುತ್ತೇಸು ನಿದ್ದಿಸತಿ. ಇತಿ ಅಯಂ ಸುತ್ತಂ ಸಮ್ಭೇದಂ ಹೇತುನಾ ಚ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಚ ಫಲೇನ ಚ ನಿದ್ದೇಸೇನ ಚ ಮುದುಮಜ್ಝಾಧಿಮತ್ತತಾಯಪಿ ಚ ಅತ್ಥೇನ ಚ ಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಚ ಯೋ ಸಮ್ಭೇದೋ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಸುತ್ತಸಙ್ಕರೋ. ಯೋ ಅಸಮ್ಭೇದೋ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಸುತ್ತವಿಚಯೋ.

ತತ್ಥಾಯಂ ಉದ್ದಾನಗಾಥಾ

ಪುರಿಮಾನಂ ಅಕ್ಖಣ್ಡಂ, ಯಥಾಭೂತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ;

ನಿಸ್ಸನ್ದೋ ವಾಸನಾಸದ್ಧಿ, ಅನುಞ್ಞಾ ಸುತ್ತಸಙ್ಕರೋ.

ಥೇರಸ್ಸ ಮಹಾಕಚ್ಚಾಯನಸ್ಸ

ಸುತ್ತವಿಚಯೋ ನಾಮ ಚತುತ್ಥಭೂಮಿ.