೮. ಹೇಮಕಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ

೫೩. ಯೇ ಮೇ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯಾಕಂಸು, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಹೇಮಕೋ]

ಹುರಂ ಗೋತಮಸಾಸನಾ;

ಇಚ್ಚಾಸಿ ಇತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಇತಿಹೀತಿಹಂ;

ಸಬ್ಬಂ ತಂ ತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ, ನಾಹಂ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಿಂ.

ಯೇ ಮೇ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯಾಕಂಸೂತಿ ಯೋ ಚ ಬಾವರೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ತಸ್ಸ ಆಚರಿಯಾ, ತೇ ಸಕಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಸಕಂ ಖನ್ತಿಂ ಸಕಂ ರುಚಿಂ ಸಕಂ ಲದ್ಧಿಂ ಸಕಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಸಕಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಬ್ಯಾಕಂಸು ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು ದೇಸಯಿಂಸು ಪಞ್ಞಪಿಂಸು ಪಟ್ಠಪಿಂಸು ವಿವರಿಂಸು ವಿಭಜಿಂಸು ಉತ್ತಾನೀಅಕಂಸು ಪಕಾಸೇಸುನ್ತಿ – ಯೇ ಮೇ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯಾಕಂಸು. ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಹೇಮಕೋತಿ. ಇಚ್ಚಾತಿ ಪದಸನ್ಧಿ…ಪೇ… ಪದಾನುಪುಬ್ಬತಾಪೇತಂ – ಇಚ್ಚಾತಿ. ಆಯಸ್ಮಾತಿ ಪಿಯವಚನಂ…ಪೇ…. ಹೇಮಕೋತಿ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನಾಮಂ…ಪೇ… ಅಭಿಲಾಪೋತಿ – ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಹೇಮಕೋ.

ಹುರಂ ಗೋತಮಸಾಸನಾತಿ ಹುರಂ ಗೋತಮಸಾಸನಾ ಪರಂ ಗೋತಮಸಾಸನಾ ಪುರೇ ಗೋತಮಸಾಸನಾ ಪಠಮತರಂ ಗೋತಮಸಾಸನಾ ಬುದ್ಧಸಾಸನಾ ಜಿನಸಾಸನಾ ತಥಾಗತಸಾಸನಾ [ತಥಾಗತಸಾಸನಾ ದೇವಸಾಸನಾ (ಕ.)] ಅರಹನ್ತಸಾಸನಾತಿ – ಹುರಂ ಗೋತಮಸಾಸನಾ.

ಇಚ್ಚಾಸಿ ಇತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಕಿರ ಆಸಿ, ಏವಂ ಕಿರ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ – ಇಚ್ಚಾಸಿ ಇತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಇತಿಹೀತಿಹನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಇತಿಹೀತಿಹಂ ಇತಿಕಿರಾಯ ಪರಂಪರಾಯ ಪಿಟಕಸಮ್ಪದಾಯ ತಕ್ಕಹೇತು ನಯಹೇತು ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೇನ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ನ ಸಾಮಂ ಸಯಮಭಿಞ್ಞಾತಂ ನ ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖಧಮ್ಮಂ ಕಥಯಿಂಸೂತಿ – ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಇತಿಹೀತಿಹಂ.

ಸಬ್ಬಂ ತಂ ತಕ್ಕವಡ್ಢನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ ವಿತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪವಡ್ಢನಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ ಞಾತಿವಿತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ ಜನಪದವಿತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ ಅಮರಾವಿತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ ಪರಾನುದಯತಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತವಿತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಪಟಿಸಂಯುತ್ತವಿತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ ಅನವಞ್ಞತ್ತಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತವಿತಕ್ಕವಡ್ಢನನ್ತಿ – ಸಬ್ಬಂ ತಂ ತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ.

ನಾಹಂ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಿನ್ತಿ ನಾಹಂ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಿಂ ನ ವಿನ್ದಿಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛಿಂ ನ ಪಟಿಲಭಿನ್ತಿ – ನಾಹಂ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಿಂ. ತೇನಾಹ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ –

‘‘ಯೇ ಮೇ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯಾಕಂಸು, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಹೇಮಕೋ]

ಹುರಂ ಗೋತಮಸಾಸನಾ;

ಇಚ್ಚಾಸಿ ಇತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಇತಿಹೀತಿಹಂ;

ಸಬ್ಬಂ ತಂ ತಕ್ಕವಡ್ಢನಂ, ನಾಹಂ ತತ್ಥ ಅಭಿರಮಿ’’ನ್ತಿ.

೫೪. ತ್ವಞ್ಚ ಮೇ ಧಮ್ಮಮಕ್ಖಾಹಿ, ತಣ್ಹಾನಿಗ್ಘಾತನಂ ಮುನಿ;

ಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸತೋ ಚರಂ, ತರೇ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕಂ.

ತ್ವಞ್ಚ ಮೇ ಧಮ್ಮಮಕ್ಖಾಹೀತಿ. ತ್ವನ್ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಭಣತಿ. ಧಮ್ಮಮಕ್ಖಾಹೀತಿ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇ ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದೇ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನಿಞ್ಚ ಪಟಿಪದಂ ಅಕ್ಖಾಹಿ ಆಚಿಕ್ಖಾಹಿ ದೇಸೇಹಿ ಪಞ್ಞಪೇಹಿ ಪಟ್ಠಪೇಹಿ ವಿವರಾಹಿ ವಿಭಜಾಹಿ ಉತ್ತಾನೀಕರೋಹಿ ಪಕಾಸೇಹೀತಿ – ತ್ವಞ್ಚ ಮೇ ಧಮ್ಮಮಕ್ಖಾಹಿ.

ತಣ್ಹಾನಿಗ್ಘಾತನಂ ಮುನೀತಿ. ತಣ್ಹಾತಿ – ರೂಪತಣ್ಹಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮತಣ್ಹಾ. ತಣ್ಹಾನಿಗ್ಘಾತನಂ ತಣ್ಹಾಪಹಾನಂ ತಣ್ಹಾವೂಪಸಮಂ ತಣ್ಹಾಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ತಣ್ಹಾಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಂ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಮುನೀತಿ ಮೋನಂ ವುಚ್ಚತಿ ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಸಙ್ಗಜಾಲಮತಿಚ್ಚ ಸೋ ಮುನೀತಿ – ತಣ್ಹಾನಿಗ್ಘಾತನಂ ಮುನಿ.

ಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸತೋ ಚರನ್ತಿ ಯಂ ವಿದಿತಂ ಕತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ವಿದಿತಂ ಕತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ, ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವಿದಿತಂ ಕತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ. ಸತೋತಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸತೋ – ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತೋ…ಪೇ… ಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಸತೋ. ಚರನ್ತಿ ಚರನ್ತೋ ವಿಹರನ್ತೋ ಇರಿಯನ್ತೋ ವತ್ತೇನ್ತೋ ಪಾಲೇನ್ತೋ ಯಪೇನ್ತೋ ಯಾಪೇನ್ತೋತಿ – ಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸತೋ ಚರಂ.

ತರೇ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕನ್ತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ ತಣ್ಹಾ. ಯೋ ರಾಗೋ ಸಾರಾಗೋ…ಪೇ… ಅಭಿಜ್ಝಾ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ. ವಿಸತ್ತಿಕಾತಿ ಕೇನಟ್ಠೇನ ವಿಸತ್ತಿಕಾ…ಪೇ… ವಿಸಟಾ ವಿತ್ಥತಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ. ಲೋಕೇತಿ ಅಪಾಯಲೋಕೇ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ದೇವಲೋಕೇ ಖನ್ಧಲೋಕೇ ಧಾತುಲೋಕೇ ಆಯತನಲೋಕೇ. ತರೇ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕನ್ತಿ ಲೋಕೇ ವೇಸಾ ವಿಸತ್ತಿಕಾ ಲೋಕೇ ವೇತಂ ವಿಸತ್ತಿಕಂ ಸತೋ ತರೇಯ್ಯಂ ಉತ್ತರೇಯ್ಯಂ ಪತರೇಯ್ಯಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ವೀತಿವತ್ತೇಯ್ಯನ್ತಿ – ತರೇ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕಂ. ತೇನಾಹ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ –

‘‘ತ್ವಞ್ಚ ಮೇ ಧಮ್ಮಮಕ್ಖಾಹಿ, ತಣ್ಹಾನಿಗ್ಘಾತನಂ ಮುನಿ;

ಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸತೋ ಚರಂ, ತರೇ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ.

೫೫. ಇಧ ದಿಟ್ಠಸುತಮುತವಿಞ್ಞಾತೇಸು, ಪಿಯರೂಪೇಸು ಹೇಮಕ;

ಛನ್ದರಾಗವಿನೋದನಂ, ನಿಬ್ಬಾನಪದಮಚ್ಚುತಂ.

ಇಧ ದಿಟ್ಠಸುತಮುತವಿಞ್ಞಾತೇಸೂತಿ. ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಚಕ್ಖುನಾ ದಿಟ್ಠಂ; ಸುತನ್ತಿ ಸೋತೇನ ಸುತಂ; ಮುತನ್ತಿ ಘಾನೇನ ಘಾಯಿತಂ ಜಿವ್ಹಾಯ ಸಾಯಿತಂ ಕಾಯೇನ ಫುಟ್ಠಂ; ವಿಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಮನಸಾ ವಿಞ್ಞಾತನ್ತಿ – ಇಧ ದಿಟ್ಠಸುತಮುತವಿಞ್ಞಾತೇಸು.

ಪಿಯರೂಪೇಸು ಹೇಮಕಾತಿ ಕಿಞ್ಚ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ? ಚಕ್ಖು [ಚಕ್ಖುಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ, ಸೋತಂ ಲೋಕೇ…ಪೇ… ಘಾನಂ ಲೋಕೇ… ಜಿವ್ಹಾ ಲೋಕೇ… ಕಾಯೋ ಲೋಕೇ… ಮನೋ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ; ರೂಪಾ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ, ಸದ್ದಾ ಲೋಕೇ… ಗನ್ಧಾ ಲೋಕೇ… ರಸಾ ಲೋಕೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಲೋಕೇ… ಧಮ್ಮಾ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ; ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ, ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ, ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಂ ಲೋಕೇ… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ ಲೋಕೇ… ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ಲೋಕೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಲೋಕೇ… ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಲೋಕೇ… ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಲೋಕೇ… ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಲೋಕೇ… ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಲೋಕೇ… ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ; ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ… ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ… ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ… ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ… ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ… ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ; ರೂಪಸಞ್ಞಾ ಲೋಕೇ… ಸದ್ದಸಞ್ಞಾ ಲೋಕೇ… ಗನ್ಧಸಞ್ಞಾ ಲೋಕೇ… ರಸಸಞ್ಞಾ ಲೋಕೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಸಞ್ಞಾ ಲೋಕೇ… ಧಮ್ಮಸಞ್ಞಾ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ, ರೂಪಸಞ್ಚೇತನಾ ಲೋಕೇ… ಸದ್ದಸಞ್ಚೇತನಾ ಲೋಕೇ… ಗನ್ಧಸಞ್ಚೇತನಾ ಲೋಕೇ… ರಸಸಞ್ಚೇತನಾ ಲೋಕೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಸಞ್ಚೇತನಾ ಲೋಕೇ… ಧಮ್ಮಸಞ್ಚೇತನಾ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ; ರೂಪತಣ್ಹಾ ಲೋಕೇ… ಸದ್ದತಣ್ಹಾ ಲೋಕೇ… ಗನ್ಧತಣ್ಹಾ ಲೋಕೇ… ರಸತಣ್ಹಾ ಲೋಕೇ … ಫೋಟ್ಠಬ್ಬತಣ್ಹಾ ಲೋಕೇ… ಧಮ್ಮತಣ್ಹಾ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ; ರೂಪವಿತಕ್ಕೋ ಲೋಕೇ… ಸದ್ದವಿತಕ್ಕೋ ಲೋಕೇ… ಗನ್ಧವಿತಕ್ಕೋ ಲೋಕೇ… ರಸವಿತಕ್ಕೋ ಲೋಕೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬವಿತಕ್ಕೋ ಲೋಕೇ… ಧಮ್ಮವಿತಕ್ಕೋ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ; ರೂಪವಿಚಾರೋ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ, ಸದ್ದವಿಚಾರೋ ಲೋಕೇ… ಗನ್ಧವಿಚಾರೋ ಲೋಕೇ… ರಸವಿಚಾರೋ ಲೋಕೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬವಿಚಾರೋ ಲೋಕೇ… ಧಮ್ಮವಿಚಾರೋ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪನ್ತಿ – ಪಿಯರೂಪೇಸು ಹೇಮಕ.

ಛನ್ದರಾಗವಿನೋದನನ್ತಿ. ಛನ್ದರಾಗೋತಿ ಯೋ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಕಾಮರಾಗೋ ಕಾಮನನ್ದೀ ಕಾಮತಣ್ಹಾ ಕಾಮಸಿನೇಹೋ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೋ ಕಾಮಮುಚ್ಛಾ ಕಾಮಜ್ಝೋಸಾನಂ ಕಾಮೋಘೋ ಕಾಮಯೋಗೋ ಕಾಮುಪಾದಾನಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದನೀವರಣಂ. ಛನ್ದರಾಗವಿನೋದನನ್ತಿ ಛನ್ದರಾಗಪ್ಪಹಾನಂ ಛನ್ದರಾಗವೂಪಸಮಂ ಛನ್ದರಾಗಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಛನ್ದರಾಗಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಂ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ – ಛನ್ದರಾಗವಿನೋದನಂ.

ನಿಬ್ಬಾನಪದಮಚ್ಚುತನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಪದಂ ತಾಣಪದಂ ಲೇಣಪದಂ ಸರಣಪದಂ ಅಭಯಪದಂ. ಅಚ್ಚುತನ್ತಿ ನಿಚ್ಚಂ ಧುವಂ ಸಸ್ಸತಂ ಅವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮನ್ತಿ – ನಿಬ್ಬಾನಪದಮಚ್ಚುತಂ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಇಧ ದಿಟ್ಠಸುತಮುತವಿಞ್ಞಾತೇಸು, ಪಿಯರೂಪೇಸು ಹೇಮಕ;

ಛನ್ದರಾಗವಿನೋದನಂ, ನಿಬ್ಬಾನಪದಮಚ್ಚುತ’’ನ್ತಿ.

೫೬. ಏತದಞ್ಞಾಯ ಯೇ ಸತಾ, ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾಭಿನಿಬ್ಬುತಾ;

ಉಪಸನ್ತಾ ಚ ತೇ ಸದಾ, ತಿಣ್ಣಾ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕಂ.

ಏತದಞ್ಞಾಯ ಯೇ ಸತಾತಿ. ಏತನ್ತಿ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಯೋ ಸೋ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ವಿರಾಗೋ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಅಞ್ಞಾಯಾತಿ ಅಞ್ಞಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ… ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ. ಯೇತಿ ಅರಹನ್ತೋ ಖೀಣಾಸವಾ. ಸತಾತಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸತಾ – ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಸತಾ…ಪೇ… ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಸತಾತಿ – ಏತದಞ್ಞಾಯ ಯೇ ಸತಾ.

ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾಭಿನಿಬ್ಬುತಾತಿ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾ ಞಾತಧಮ್ಮಾ ತುಲಿತಧಮ್ಮಾ ತೀರಿತಧಮ್ಮಾ ವಿಭೂತಧಮ್ಮಾ ವಿಭಾವಿತಧಮ್ಮಾ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾ…ಪೇ… ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾ ಞಾತಧಮ್ಮಾ ತುಲಿತಧಮ್ಮಾ ತೀರಿತಧಮ್ಮಾ ವಿಭೂತಧಮ್ಮಾ ವಿಭಾವಿತಧಮ್ಮಾ. ಅಭಿನಿಬ್ಬುತಾತಿ ರಾಗಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾಪಿತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತಾ, ದೋಸಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾಪಿತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತಾ, ಮೋಹಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾಪಿತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತಾ, ಕೋಧಸ್ಸ…ಪೇ… ಉಪನಾಹಸ್ಸ… ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಸನ್ತತ್ತಾ ಸಮಿತತ್ತಾ ವೂಪಸಮಿತತ್ತಾ ನಿಜ್ಝಾತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತತ್ತಾ ವಿಗತತ್ತಾ ಪಟಿಪ್ಪಸದ್ಧತ್ತಾ ಸನ್ತಾ ಉಪಸನ್ತಾ ವೂಪಸನ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾತಿ – ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾಭಿನಿಬ್ಬುತಾ.

ಉಪಸನ್ತಾ ಚ ತೇ ಸದಾತಿ. ಉಪಸನ್ತಾತಿ ರಾಗಸ್ಸ ಉಪಸಮಿತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬಾಪಿತತ್ತಾ ಉಪಸನ್ತಾ…ಪೇ… ದೋಸಸ್ಸ… ಮೋಹಸ್ಸ… ಕೋಧಸ್ಸ… ಉಪನಾಹಸ್ಸ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಸನ್ತತ್ತಾ ಸಮಿತತ್ತಾ ವೂಪಸಮಿತತ್ತಾ ನಿಜ್ಝಾತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತತ್ತಾ ವಿಗತತ್ತಾ ಪಟಿಪ್ಪಸದ್ಧತ್ತಾ ಸನ್ತಾ ಉಪಸನ್ತಾ ವೂಪಸನ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾತಿ ಉಪಸನ್ತಾ. ತೇತಿ ಅರಹನ್ತೋ ಖೀಣಾಸವಾ. ಸದಾತಿ ಸದಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಧುವಕಾಲಂ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣಂ ಪೋಙ್ಖಾನುಪೋಙ್ಖಂ ಉದಕೂಮಿಕಜಾತಂ ಅವೀಚಿಸನ್ತತಿಸಹಿತಂ ಫಸ್ಸಿತಂ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪುರಿಮಯಾಮಂ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮಂ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಂ ಕಾಳೇ ಜುಣ್ಹೇ ವಸ್ಸೇ ಹೇಮನ್ತೇ ಗಿಮ್ಹೇ ಪುರಿಮೇ ವಯೋಖನ್ಧೇ ಮಜ್ಝಿಮೇ ವಯೋಖನ್ಧೇ ಪಚ್ಛಿಮೇ ವಯೋಖನ್ಧೇತಿ – ಉಪಸನ್ತಾ ಚ ತೇ ಸದಾ.

ತಿಣ್ಣಾ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕನ್ತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ ತಣ್ಹಾ. ಯೋ ರಾಗೋ ಸಾರಾಗೋ…ಪೇ… ಅಭಿಜ್ಝಾ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ. ವಿಸತ್ತಿಕಾತಿ ಕೇನಟ್ಠೇನ ವಿಸತ್ತಿಕಾ…ಪೇ… ವಿಸಟಾ ವಿತ್ಥತಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ. ಲೋಕೇತಿ ಅಪಾಯಲೋಕೇ…ಪೇ… ಆಯತನಲೋಕೇ. ತಿಣ್ಣಾ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕನ್ತಿ ಲೋಕೇ ವೇಸಾ ವಿಸತ್ತಿಕಾ ಲೋಕೇ ವೇತಂ ವಿಸತ್ತಿಕಂ ತಿಣ್ಣಾ ಉತ್ತಿಣ್ಣಾ ನಿತ್ಥಿಣ್ಣಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತಾ ವೀತಿವತ್ತಾತಿ – ತಿಣ್ಣಾ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕಂ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಏತದಞ್ಞಾಯ ಯೇ ಸತಾ, ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾಭಿನಿಬ್ಬುತಾ;

ಉಪಸನ್ತಾ ಚ ತೇ ಸದಾ, ತಿಣ್ಣಾ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ.

ಸಹ ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ಮೇ ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮೀತಿ.

ಹೇಮಕಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ ಅಟ್ಠಮೋ.