೭. ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯಸುತ್ತನಿದ್ದೇಸೋ

ಅಥ ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯಸುತ್ತನಿದ್ದೇಸಂ ವಕ್ಖತಿ –

೪೯. ಮೇಥುನಮನುಯುತ್ತಸ್ಸ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ]

ವಿಘಾತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮಾರಿಸ;

ಸುತ್ವಾನ ತವ ಸಾಸನಂ, ವಿವೇಕೇ ಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಸೇ.

ಮೇಥುನಮನುಯುತ್ತಸ್ಸಾತಿ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಯೋ ಸೋ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಗಾಮಧಮ್ಮೋ ವಸಲಧಮ್ಮೋ ದುಟ್ಠುಲ್ಲೋ ಓದಕನ್ತಿಕೋ ರಹಸ್ಸೋ ದ್ವಯಂದ್ವಯಸಮಾಪತ್ತಿ. ಕಿಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ? ಉಭಿನ್ನಂ ರತ್ತಾನಂ ಸಾರತ್ತಾನಂ ಅವಸ್ಸುತಾನಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾನಂ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾನಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಸದಿಸಾನಂ ಧಮ್ಮೋತಿ – ತಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ. ಯಥಾ ಉಭೋ ಕಲಹಕಾರಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ಭಸ್ಸಕಾರಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ವಿವಾದಕಾರಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ಅಧಿಕರಣಕಾರಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ವಾದಿನೋ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ಸಲ್ಲಾಪಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಉಭಿನ್ನಂ ರತ್ತಾನಂ ಸಾರತ್ತಾನಂ ಅವಸ್ಸುತಾನಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾನಂ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾನಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಸದಿಸಾನಂ ಧಮ್ಮೋತಿ – ತಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ.

ಮೇಥುನಮನುಯುತ್ತಸ್ಸಾತಿ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮೇ ಯುತ್ತಸ್ಸ ಪಯುತ್ತಸ್ಸ ಆಯುತ್ತಸ್ಸ ಸಮಾಯುತ್ತಸ್ಸ ತಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ತಬ್ಬಹುಲಸ್ಸ ತಗ್ಗರುಕಸ್ಸ ತನ್ನಿನ್ನಸ್ಸ ತಪ್ಪೋಣಸ್ಸ ತಪ್ಪಬ್ಭಾರಸ್ಸ ತದಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ ತದಧಿಪತೇಯ್ಯಸ್ಸಾತಿ – ಮೇಥುನಮನುಯುತ್ತಸ್ಸ.

ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋತಿ. ಇಚ್ಚಾತಿ ಪದಸನ್ಧಿ ಪದಸಂಸಗ್ಗೋ ಪದಪಾರಿಪೂರೀ ಅಕ್ಖರಸಮವಾಯೋ ಬ್ಯಞ್ಜನಸಿಲಿಟ್ಠತಾ ಪದಾನುಪುಬ್ಬತಾಪೇತಂ – ಇಚ್ಚಾತಿ. ಆಯಸ್ಮಾತಿ ಪಿಯವಚನಂ ಗರುವಚನಂ ಸಗಾರವವಚನಂ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸವಚನಮೇತಂ – ಆಯಸ್ಮಾತಿ. ತಿಸ್ಸೋತಿ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ನಾಮಂ ಸಙ್ಖಾ ಸಮಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ ವೋಹಾರೋ ನಾಮಂ ನಾಮಕಮ್ಮಂ ನಾಮಧೇಯ್ಯಂ ನಿರುತ್ತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಅಭಿಲಾಪೋ. ಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋತಿ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಗೋತ್ತಂ ಸಙ್ಖಾ ಸಮಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ ವೋಹಾರೋತಿ – ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ.

ವಿಘಾತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮಾರಿಸಾತಿ. ವಿಘಾತನ್ತಿ ವಿಘಾತಂ ಉಪಘಾತಂ ಪೀಳನಂ ಘಟ್ಟನಂ ಉಪದ್ದವಂ ಉಪಸಗ್ಗಂ ಬ್ರೂಹಿ ಆಚಿಕ್ಖ ದೇಸೇಹಿ ಪಞ್ಞಪೇಹಿ ಪಟ್ಠಪೇಹಿ ವಿವರ ವಿಭಜ ಉತ್ತಾನೀಕರೋಹಿ [ಉತ್ತಾನಿಂ ಕರೋಹಿ (ಕ.)] ಪಕಾಸೇಹಿ. ಮಾರಿಸಾತಿ ಪಿಯವಚನಂ ಗರುವಚನಂ ಸಗಾರವವಚನಂ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸವಚನಮೇತಂ ಮಾರಿಸಾತಿ – ವಿಘಾತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮಾರಿಸ.

ಸುತ್ವಾನ ತವ ಸಾಸನನ್ತಿ. ತುಯ್ಹಂ ವಚನಂ ಬ್ಯಪ್ಪಥಂ ದೇಸನಂ ಅನುಸಾಸನಂ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಂ ಸುತ್ವಾ ಸುಣಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪಧಾರಯಿತ್ವಾ ಉಪಲಕ್ಖಯಿತ್ವಾತಿ – ಸುತ್ವಾನ ತವ ಸಾಸನಂ.

ವಿವೇಕೇ ಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಸೇತಿ. ವಿವೇಕೋತಿ ತಯೋ ವಿವೇಕಾ – ಕಾಯವಿವೇಕೋ, ಚಿತ್ತವಿವೇಕೋ, ಉಪಧಿವಿವೇಕೋ. ಕತಮೋ ಕಾಯವಿವೇಕೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿತ್ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಭಜತಿ ಅರಞ್ಞಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪಬ್ಬತಂ ಕನ್ದರಂ ಗಿರಿಗುಹಂ ಸುಸಾನಂ ವನಪತ್ಥಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಂ ಪಲಾಸಪುಞ್ಜಂ, ಕಾಯೇನ ವಿವಿತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಏಕೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಏಕೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏಕೋ ನಿಸೀದತಿ, ಏಕೋ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಏಕೋ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ, ಏಕೋ ಪಟಿಕ್ಕಮತಿ, ಏಕೋ ರಹೋ ನಿಸೀದತಿ, ಏಕೋ ಚಙ್ಕಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ, ಏಕೋ ಚರತಿ, ಏಕೋ ವಿಹರತಿ ಇರಿಯತಿ ವತ್ತತಿ ಪಾಲೇತಿ ಯಪೇತಿ ಯಾಪೇತಿ – ಅಯಂ ಕಾಯವಿವೇಕೋ.

ಕತಮೋ ಚಿತ್ತವಿವೇಕೋ? ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ನೀವರಣೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಪೀತಿಯಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸುಖದುಕ್ಖೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ರೂಪಸಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾಯ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾಯ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಞ್ಞಾಯ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಞ್ಞಾಯ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಞ್ಞಾಯ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಾ ದಿಟ್ಠಾನುಸಯಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯಾ ತದೇಕಟ್ಠೇಹಿ ಚ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಓಳಾರಿಕಾ ಕಾಮರಾಗಸಞ್ಞೋಜನಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞೋಜನಾ ಓಳಾರಿಕಾ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಾ ಪಟಿಘಾನುಸಯಾ ತದೇಕಟ್ಠೇಹಿ ಚ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಅನುಸಹಗತಾ ಕಾಮರಾಗಸಞ್ಞೋಜನಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞೋಜನಾ ಅನುಸಹಗತಾ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಾ ಪಟಿಘಾನುಸಯಾ ತದೇಕಟ್ಠೇಹಿ ಚ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಅರಹತೋ ರೂಪರಾಗಾ ಅರೂಪರಾಗಾ ಮಾನಾ ಉದ್ಧಚ್ಚಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಮಾನಾನುಸಯಾ ಭವರಾಗಾನುಸಯಾ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯಾ ತದೇಕಟ್ಠೇಹಿ ಚ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಅಯಂ ಚಿತ್ತವಿವೇಕೋ.

ಕತಮೋ ಉಪಧಿವಿವೇಕೋ? ಉಪಧಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಾ ಚ ಖನ್ಧಾ ಚ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಾ ಚ. ಉಪಧಿವಿವೇಕೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಯೋ ಸೋ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ವಿರಾಗೋ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ – ಅಯಂ ಉಪಧಿವಿವೇಕೋ. ಕಾಯವಿವೇಕೋ ಚ ವಿವೇಕಟ್ಠಕಾಯಾನಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಭಿರತಾನಂ; ಚಿತ್ತವಿವೇಕೋ ಚ ಪರಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾನಂ ಪರಮವೋದಾನಪತ್ತಾನಂ; ಉಪಧಿವಿವೇಕೋ ಚ ನಿರೂಪಧೀನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಿಸಙ್ಖಾರಗತಾನಂ. ವಿವೇಕೇ ಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಸೇತಿ. ಸೋ ಥೇರೋ ಪಕತಿಯಾ ಸಿಕ್ಖಿತಸಿಕ್ಖೋ. ಅಪಿ ಚ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಉಪಾದಾಯ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸಾವೇನ್ತೋ [ಯಾಚನ್ತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಏವಮಾಹ – ವಿವೇಕೇ ಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಸೇತಿ.

ತೇನಾಹ ಥೇರೋ ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ –

‘‘ಮೇಥುನಮನುಯುತ್ತಸ್ಸ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ]

ವಿಘಾತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮಾರಿಸ;

ಸುತ್ವಾನ ತವ ಸಾಸನಂ, ವಿವೇಕೇ ಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಸೇ’’ತಿ.

೫೦. ಮೇಥುನಮನುಯುತ್ತಸ್ಸ, [ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಭಗವಾ]

ಮುಸ್ಸತೇ ವಾಪಿ ಸಾಸನಂ;

ಮಿಚ್ಛಾ ಚ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ಏತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಅನಾರಿಯಂ.

ಮೇಥುನಮನುಯುತ್ತಸ್ಸಾತಿ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಯೋ ಸೋ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಗಾಮಧಮ್ಮೋ ವಸಲಧಮ್ಮೋ ದುಟ್ಠುಲ್ಲೋ ಓದಕನ್ತಿಕೋ ರಹಸ್ಸೋ ದ್ವಯಂದ್ವಯಸಮಾಪತ್ತಿ. ಕಿಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ? ಉಭಿನ್ನಂ ರತ್ತಾನಂ ಸಾರತ್ತಾನಂ ಅವಸ್ಸುತಾನಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾನಂ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾನಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಸದಿಸಾನಂ ಧಮ್ಮೋತಿ – ತಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ. ಯಥಾ ಉಭೋ ಕಲಹಕಾರಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ಭಸ್ಸಕಾರಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ವಿವಾದಕಾರಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ಅಧಿಕರಣಕಾರಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ವಾದಿನೋ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಉಭೋ ಸಲ್ಲಾಪಕಾ ಮೇಥುನಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಉಭಿನ್ನಂ ರತ್ತಾನಂ ಸಾರತ್ತಾನಂ ಅವಸ್ಸುತಾನಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾನಂ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾನಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಸದಿಸಾನಂ ಧಮ್ಮೋತಿ – ತಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ.

ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಭಗವಾ ತಂ ಥೇರಂ ಗೋತ್ತೇನ ಆಲಪತಿ. ಭಗವಾತಿ ಗಾರವಾಧಿವಚನಂ. ಅಪಿ ಚ ಭಗ್ಗರಾಗೋತಿ ಭಗವಾ, ಭಗ್ಗದೋಸೋತಿ ಭಗವಾ, ಭಗ್ಗಮೋಹೋತಿ ಭಗವಾ, ಭಗ್ಗಮಾನೋತಿ ಭಗವಾ, ಭಗ್ಗದಿಟ್ಠೀತಿ ಭಗವಾ, ಭಗ್ಗಕಣ್ಡಕೋತಿ [ಭಗ್ಗಕಣ್ಡಕೋತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಭಗವಾ, ಭಗ್ಗಕಿಲೇಸೋತಿ ಭಗವಾ, ಭಜಿ ವಿಭಜಿ ಪವಿಭಜಿ ಧಮ್ಮರತನನ್ತಿ ಭಗವಾ, ಭವಾನಂ ಅನ್ತಕರೋತಿ ಭಗವಾ, ಭಾವಿತಕಾಯೋ ಭಾವಿತಸೀಲೋ ಭಾವಿತಚಿತ್ತೋ ಭಾವಿತಪಞ್ಞೋತಿ ಭಗವಾ, ಭಜಿ ವಾ ಭಗವಾ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ [ಅರಞ್ಞೇ ವನಪತ್ಥಾನಿ (ಸೀ.)] ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾನಿ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾನಿ ವಿಜನವಾತಾನಿ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಾನಿ [ಮನುಸ್ಸರಾಹಸೇಯ್ಯಕಾನಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಾನೀತಿ ಭಗವಾ, ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನನ್ತಿ ಭಗವಾ, ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ಅತ್ಥರಸಸ್ಸ ಧಮ್ಮರಸಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿರಸಸ್ಸ ಅಧಿಸೀಲಸ್ಸ ಅಧಿಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ಭಗವಾ, ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತೀನನ್ತಿ ಭಗವಾ, ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾನಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಅಭಿಭಾಯತನಾನಂ ನವನ್ನಂ ಅನುಪುಬ್ಬವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತೀನನ್ತಿ ಭಗವಾ, ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ದಸನ್ನಂ ಸಞ್ಞಾಭಾವನಾನಂ ದಸನ್ನಂ ಕಸಿಣಸಮಾಪತ್ತೀನಂ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಅಸುಭಸಮಾಪತ್ತಿಯಾತಿ ಭಗವಾ, ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ಚತುನ್ನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಬಲಾನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ಅರಿಯಸ್ಸ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸಾತಿ ಭಗವಾ, ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ದಸನ್ನಂ ತಥಾಗತಬಲಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ವೇಸಾರಜ್ಜಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾನಂ ಛನ್ನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾನಂ [ಅಭಿಞ್ಞಾಣಾನಂ (ಸೀ.)] ಛನ್ನಂ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ಭಗವಾ. ಭಗವಾತಿ ನೇತಂ ನಾಮಂ ಮಾತರಾ ಕತಂ, ನ ಪಿತರಾ ಕತಂ, ನ ಭಾತರಾ ಕತಂ, ನ ಭಗಿನಿಯಾ ಕತಂ, ನ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚೇಹಿ ಕತಂ, ನ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತೇಹಿ ಕತಂ ನ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ಕತಂ, ನ ದೇವತಾಹಿ ಕತಂ. ವಿಮೋಕ್ಖನ್ತಿಕಮೇತಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಭಗವನ್ತಾನಂ ಬೋಧಿಯಾ ಮೂಲೇ ಸಹ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭಾ ಸಚ್ಛಿಕಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ ಯದಿದಂ ಭಗವಾತಿ – ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಭಗವಾ.

ಮುಸ್ಸತೇ ವಾಪಿ ಸಾಸನನ್ತಿ. ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸಾಸನಂ ಮುಸ್ಸತಿ – ಪರಿಯತ್ತಿಸಾಸನಮ್ಪಿ ಮುಸ್ಸತಿ, ಪಟಿಪತ್ತಿಸಾಸನಮ್ಪಿ ಮುಸ್ಸತಿ. ಕತಮಂ ಪರಿಯತ್ತಿಸಾಸನಂ? ಯಂ ತಸ್ಸ ಪರಿಯಾಪುಟಂ – ಸುತ್ತಂ ಗೇಯ್ಯಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಗಾಥಾ ಉದಾನಂ ಇತಿವುತ್ತಕಂ ಜಾತಕಂ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ ವೇದಲ್ಲಂ – ಇದಂ ಪರಿಯತ್ತಿಸಾಸನಂ. ತಮ್ಪಿ ಮುಸ್ಸತಿ ಸಮ್ಮುಸ್ಸತಿ ಪಮುಸ್ಸತಿ ಸಮ್ಪಮುಸ್ಸತಿ ಪರಿಬಾಹಿರೋ ಹೋತೀತಿ – ಏವಮ್ಪಿ ಮುಸ್ಸತೇ ವಾಪಿ ಸಾಸನಂ.

ಕತಮಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಸಾಸನಂ? ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ ಅನುಲೋಮಪಟಿಪದಾ ಅಪಚ್ಚನೀಕಪಟಿಪದಾ ಅನ್ವತ್ಥಪಟಿಪದಾ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪದಾ ಸೀಲೇಸು ಪರಿಪೂರಕಾರಿತಾ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರತಾ ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುತಾ ಜಾಗರಿಯಾನುಯೋಗೋ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ – ಇದಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಸಾಸನಂ. ತಮ್ಪಿ ಮುಸ್ಸತಿ ಸಮ್ಮುಸ್ಸತಿ ಪಮುಸ್ಸತಿ ಸಮ್ಪಮುಸ್ಸತಿ ಪರಿಬಾಹಿರೋ ಹೋತೀತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಮುಸ್ಸತೇ ವಾಪಿ ಸಾಸನಂ.

ಮಿಚ್ಛಾ ಚ ಪಟಿಪಜ್ಜತೀತಿ. ಪಾಣಮ್ಪಿ ಹನತಿ, ಅದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆದಿಯತಿ, ಸನ್ಧಿಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದತಿ, ನಿಲ್ಲೋಪಮ್ಪಿ ಹರತಿ, ಏಕಾಗಾರಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋತಿ, ಪರಿಪನ್ಥೇಪಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ಪರದಾರಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಮುಸಾಪಿ ಭಣತೀತಿ – ಮಿಚ್ಛಾ ಚ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ.

ಏತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಅನಾರಿಯನ್ತಿ. ಏತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅನರಿಯಧಮ್ಮೋ ಬಾಲಧಮ್ಮೋ ಮೂಳ್ಹಧಮ್ಮೋ ಅಞ್ಞಾಣಧಮ್ಮೋ ಅಮರಾವಿಕ್ಖೇಪಧಮ್ಮೋ, ಯದಿದಂ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪದಾತಿ – ಏತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಅನಾರಿಯಂ.

ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಮೇಥುನಮನುಯುತ್ತಸ್ಸ, [ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಭಗವಾ]

ಮುಸ್ಸತೇ ವಾಪಿ ಸಾಸನಂ;

ಮಿಚ್ಛಾ ಚ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ಏತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಅನಾರಿಯ’’ನ್ತಿ.

೫೧. ಏಕೋ ಪುಬ್ಬೇ ಚರಿತ್ವಾನ, ಮೇಥುನಂ ಯೋ ನಿಸೇವತಿ;

ಯಾನಂ ಭನ್ತಂವ ತಂ ಲೋಕೇ, ಹೀನಮಾಹು ಪುಥುಜ್ಜನಂ.

ಏಕೋ ಪುಬ್ಬೇ ಚರಿತ್ವಾನಾತಿ. ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಏಕೋ ಪುಬ್ಬೇ ಚರಿತ್ವಾನ – ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತೇನ ವಾ ಗಣಾವವಸ್ಸಗ್ಗಟ್ಠೇನ ವಾ. ಕಥಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಏಕೋ ಪುಬ್ಬೇ ಚರಿತ್ವಾನ? ಸಬ್ಬಂ ಘರಾವಾಸಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪುತ್ತದಾರಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಞಾತಿಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸನ್ನಿಧಿಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಕಿಞ್ಚನಭಾವಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಏಕೋ ಚರತಿ ವಿಹರತಿ ಇರಿಯತಿ ವತ್ತತಿ ಪಾಲೇತಿ ಯಪೇತಿ ಯಾಪೇತಿ. ಏವಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಏಕೋ ಪುಬ್ಬೇ ಚರಿತ್ವಾನ.

ಕಥಂ ಗಣಾವವಸ್ಸಗ್ಗಟ್ಠೇನ ಏಕೋ ಪುಬ್ಬೇ ಚರಿತ್ವಾನ? ಸೋ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಾನೋ ಏಕೋ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವತಿ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾನಿ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾನಿ ವಿಜನವಾತಾನಿ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಾನಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಾನಿ. ಸೋ ಏಕೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಏಕೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏಕೋ ನಿಸೀದತಿ, ಏಕೋ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಏಕೋ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ, ಏಕೋ ಪಟಿಕ್ಕಮತಿ, ಏಕೋ ರಹೋ ನಿಸೀದತಿ, ಏಕೋ ಚಙ್ಕಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ, ಏಕೋ ಚರತಿ ವಿಹರತಿ ಇರಿಯತಿ ವತ್ತತಿ ಪಾಲೇತಿ ಯಪೇತಿ ಯಾಪೇತಿ. ಏವಂ ಗಣಾವವಸ್ಸಗ್ಗಟ್ಠೇನ ಏಕೋ ಪುಬ್ಬೇ ಚರಿತ್ವಾನ.

ಮೇಥುನಂ ಯೋ ನಿಸೇವತೀತಿ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಯೋ ಸೋ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ತಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ. ಮೇಥುನಂ ಯೋ ನಿಸೇವತೀತಿ. ಯೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಙ್ಘಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಸೇವತಿ ನಿಸೇವತಿ ಸಂಸೇವತಿ ಪಟಿಸೇವತೀತಿ – ಮೇಥುನಂ ಯೋ ನಿಸೇವತಿ.

ಯಾನಂ ಭನ್ತಂವ ತಂ ಲೋಕೇತಿ. ಯಾನನ್ತಿ ಹತ್ಥಿಯಾನಂ ಅಸ್ಸಯಾನಂ ಗೋಯಾನಂ ಅಜಯಾನಂ ಮೇಣ್ಡಯಾನಂ ಓಟ್ಠಯಾನಂ ಖರಯಾನಂ ಭನ್ತಂ ಅದನ್ತಂ ಅಕಾರಿತಂ ಅವಿನೀತಂ ಉಪ್ಪಥಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ವಿಸಮಂ ಖಾಣುಮ್ಪಿ ಪಾಸಾಣಮ್ಪಿ ಅಭಿರುಹತಿ, ಯಾನಮ್ಪಿ ಆರೋಹನಕಮ್ಪಿ ಭಞ್ಜತಿ, ಪಪಾತೇಪಿ ಪಪತತಿ. ಯಥಾ ತಂ ಭನ್ತಂ ಯಾನಂ ಅದನ್ತಂ ಅಕಾರಿತಂ ಅವಿನೀತಂ ಉಪ್ಪಥಂ ಗಣ್ಹಾತಿ; ಏವಮೇವಂ ಸೋ ವಿಬ್ಭನ್ತಕೋ ಭನ್ತಯಾನಪಟಿಭಾಗೋ ಉಪ್ಪಥಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಗಣ್ಹಾತಿ…ಪೇ… ಮಿಚ್ಛಾಸಮಾಧಿಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಯಥಾ ತಂ ಭನ್ತಂ ಯಾನಂ ಅದನ್ತಂ ಅಕಾರಿತಂ ಅವಿನೀತಂ ವಿಸಮಂ ಖಾಣುಮ್ಪಿ ಪಾಸಾಣಮ್ಪಿ ಅಭಿರುಹತಿ; ಏವಮೇವಂ ಸೋ ವಿಬ್ಭನ್ತಕೋ ಭನ್ತಯಾನಪಟಿಭಾಗೋ ವಿಸಮಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಮುಸಾವಾದಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಪಿಸುಣವಾಚಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಫರುಸವಾಚಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಅಭಿಜ್ಝಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮಂ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮೇ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ಅಭಿರುಹತಿ, ವಿಸಮೇ ನೀವರಣೇ ಅಭಿರುಹತಿ. ಯಥಾ ತಂ ಭನ್ತಂ ಯಾನಂ ಅದನ್ತಂ ಅಕಾರಿತಂ ಅವಿನೀತಂ ಯಾನಮ್ಪಿ ಆರೋಹನಕಮ್ಪಿ ಭಞ್ಜತಿ; ಏವಮೇವಂ ಸೋ ವಿಬ್ಭನ್ತಕೋ ಭನ್ತಯಾನಪಟಿಭಾಗೋ ನಿರಯೇ ಅತ್ತಾನಂ ಭಞ್ಜತಿ, ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ಅತ್ತಾನಂ ಭಞ್ಜತಿ, ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೇ ಅತ್ತಾನಂ ಭಞ್ಜತಿ, ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅತ್ತಾನಂ ಭಞ್ಜತಿ, ದೇವಲೋಕೇ ಅತ್ತಾನಂ ಭಞ್ಜತಿ. ಯಥಾ ತಂ ಭನ್ತಂ ಯಾನಂ ಅದನ್ತಂ ಅಕಾರಿತಂ ಅವಿನೀತಂ ಪಪಾತೇ ಪಪತತಿ; ಏವಮೇವಂ ಸೋ ವಿಬ್ಭನ್ತಕೋ ಭನ್ತಯಾನಪಟಿಭಾಗೋ ಜಾತಿಪಪಾತಮ್ಪಿ ಪಪತತಿ, ಜರಾಪಪಾತಮ್ಪಿ ಪಪತತಿ, ಬ್ಯಾಧಿಪಪಾತಮ್ಪಿ ಪಪತತಿ, ಮರಣಪಪಾತಮ್ಪಿ ಪಪತತಿ, ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಪಪಾತಮ್ಪಿ ಪಪತತಿ. ಲೋಕೇತಿ ಅಪಾಯಲೋಕೇ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇತಿ – ಯಾನಂ ಭನ್ತಂವ ತಂ ಲೋಕೇ.

ಹೀನಮಾಹು ಪುಥುಜ್ಜನನ್ತಿ. ಪುಥುಜ್ಜನಾತಿ ಕೇನಟ್ಠೇನ ಪುಥುಜ್ಜನಾ? ಪುಥು ಕಿಲೇಸೇ ಜನೇನ್ತೀತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ, ಪುಥು ಅವಿಹತಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಕಾತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ, ಪುಥು ಸತ್ಥಾರಾನಂ ಮುಖುಲ್ಲೋಕಿಕಾತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ, ಪುಥು ಸಬ್ಬಗತೀಹಿ ಅವುಟ್ಠಿತಾತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ, ಪುಥು ನಾನಾಭಿಸಙ್ಖಾರೇ [ನಾನಾಭಿಸಙ್ಖಾರೇಹಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಅಭಿಸಙ್ಖರೋನ್ತೀತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ, ಪುಥು ನಾನಾಓಘೇಹಿ ವುಯ್ಹನ್ತೀತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ, ಪುಥು ನಾನಾಸನ್ತಾಪೇಹಿ ಸನ್ತಪನ್ತೀತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ, ಪುಥು ನಾನಾಪರಿಳಾಹೇಹಿ ಪರಿದಯ್ಹನ್ತೀತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ, ಪುಥು ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ರತ್ತಾ ಗಿದ್ಧಾ ಗಧಿತಾ ಮುಚ್ಛಿತಾ ಅಜ್ಝೋಸನ್ನಾ [ಅಜ್ಝೋಪನ್ನಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಲಗ್ಗಾ ಲಗ್ಗಿತಾ ಪಲಿಬುದ್ಧಾತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ, ಪುಥು ಪಞ್ಚಹಿ ನೀವರಣೇಹಿ ಆವುತಾ ನಿವುತಾ ಓವುತಾ ಪಿಹಿತಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತಾತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ. ಹೀನಮಾಹು ಪುಥುಜ್ಜನನ್ತಿ. ಪುಥುಜ್ಜನಂ ಹೀನಂ ನಿಹೀನಂ ಓಮಕಂ ಲಾಮಕಂ ಛತುಕ್ಕಂ ಪರಿತ್ತನ್ತಿ ಏವಮಾಹಂಸು ಏವಂ ಕಥೇನ್ತಿ ಏವಂ ಭಣನ್ತಿ ಏವಂ ದೀಪಯನ್ತಿ ಏವಂ ವೋಹರನ್ತೀತಿ – ಹೀನಮಾಹು ಪುಥುಜ್ಜನಂ.

ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಏಕೋ ಪುಬ್ಬೇ ಚರಿತ್ವಾನ, ಮೇಥುನಂ ಯೋ ನಿಸೇವತಿ;

ಯಾನಂ ಭನ್ತಂವ ತಂ ಲೋಕೇ, ಹೀನಮಾಹು ಪುಥುಜ್ಜನ’’ನ್ತಿ.

೫೨. ಯಸೋ ಕಿತ್ತಿ ಚ ಯಾ ಪುಬ್ಬೇ, ಹಾಯತೇ ವಾಪಿ ತಸ್ಸ ಸಾ;

ಏತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ಸಿಕ್ಖೇಥ, ಮೇಥುನಂ ವಿಪ್ಪಹಾತವೇ.

ಯಸೋ ಕಿತ್ತಿ ಚ ಯಾ ಪುಬ್ಬೇ, ಹಾಯತೇ ವಾಪಿ ತಸ್ಸ ಸಾತಿ. ಕತಮೋ ಯಸೋ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಬ್ಬೇ ಸಮಣಭಾವೇ ಸಕ್ಕತೋ ಹೋತಿ ಗರುಕತೋ ಮಾನಿತೋ ಪೂಜಿತೋ ಅಪಚಿತೋ ಲಾಭೀ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ – ಅಯಂ ಯಸೋ. ಕತಮಾ ಕಿತ್ತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಬ್ಬೇ ಸಮಣಭಾವೇ ಕಿತ್ತಿವಣ್ಣಗತೋ ಹೋತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ವಿಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಚಿತ್ತಕಥೀ ಕಲ್ಯಾಣಪಟಿಭಾನೋ – ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋತಿ ವಾ ವಿನಯಧರೋತಿ ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋತಿ ವಾ ಆರಞ್ಞಿಕೋತಿ ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋತಿ ವಾ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋತಿ ವಾ ತೇಚೀವರಿಕೋತಿ ವಾ ಸಪದಾನಚಾರಿಕೋತಿ ವಾ ಖಲುಪಚ್ಛಾಭತ್ತಿಕೋತಿ ವಾ ನೇಸಜ್ಜಿಕೋತಿ ವಾ ಯಥಾಸನ್ಥತಿಕೋತಿ ವಾ ಪಠಮಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಲಾಭೀತಿ ವಾ ದುತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಲಾಭೀತಿ ವಾ ತತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಲಾಭೀತಿ ವಾ ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಲಾಭೀತಿ ವಾ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀತಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀತಿ ವಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀತಿ ವಾ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀತಿ ವಾ, ಅಯಂ ಕಿತ್ತೀತಿ – ಯಸೋ ಕಿತ್ತಿ ಚ ಯಾ ಪುಬ್ಬೇ.

ಹಾಯತೇ ವಾಪಿ ತಸ್ಸ ಸಾತಿ. ತಸ್ಸ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಙ್ಘಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಸ್ಸ ಸೋ ಚ ಯಸೋ ಸಾ ಚ ಕಿತ್ತಿ ಹಾಯತಿ ಪರಿಹಾಯತಿ ಪರಿಧಂಸತಿ ಪರಿಪತತಿ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ ವಿಪ್ಪಲುಜ್ಜತೀತಿ – ಯಸೋ ಕಿತ್ತಿ ಚ ಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ಹಾಯತೇ ವಾಪಿ ತಸ್ಸ ಸಾ.

ಏತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ಸಿಕ್ಖೇಥ ಮೇಥುನಂ ವಿಪ್ಪಹಾತವೇತಿ. ಏತನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಸಮಣಭಾವೇ ಯಸೋ ಕಿತ್ತಿ ಚ, ಅಪರಭಾಗೇ ಬುದ್ಧಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಙ್ಘಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಸ್ಸ ಅಯಸೋ ಚ ಅಕಿತ್ತಿ ಚ; ಏತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಪತ್ತಿಂ. ದಿಸ್ವಾತಿ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾತಿ – ಏತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ. ಸಿಕ್ಖೇಥಾತಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ – ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ, ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ, ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ. ಕತಮಾ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಖುದ್ದಕೋ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ, ಮಹನ್ತೋ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ. ಸೀಲಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಆದಿ ಚರಣಂ ಸಂಯಮೋ ಸಂವರೋ ಮುಖಂ ಪಮುಖಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ – ಅಯಂ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ.

ಕತಮಾ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ – ಅಯಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ.

ಕತಮಾ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ. ಸೋ ಇದಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಇಮೇ ಆಸವಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಅಯಂ ಆಸವಸಮುದಯೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ – ಅಯಂ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಯೋ ಸೋ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ತಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ.

ಏತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ಸಿಕ್ಖೇಥ, ಮೇಥುನಂ ವಿಪ್ಪಹಾತವೇತಿ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವೂಪಸಮಾಯ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾಯ ಪಟಿಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಅಧಿಸೀಲಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅಧಿಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅಧಿಪಞ್ಞಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾಯೋ ಆವಜ್ಜನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಜಾನನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಸದ್ಧಾಯ ಅಧಿಮುಚ್ಚನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ವೀರಿಯಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾದಹನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಪಞ್ಞಾಯ ಪಜಾನನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಅಭಿಜಾನನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಪರಿಜಾನನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಪಹಾತಬ್ಬಂ ಪಜಹನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಭಾವೇತಬ್ಬಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಆಚರೇಯ್ಯ ಸಮಾಚರೇಯ್ಯ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ – ಏತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ಸಿಕ್ಖೇಥ, ಮೇಥುನಂ ವಿಪ್ಪಹಾತವೇ.

ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಯಸೋ ಕಿತ್ತಿ ಚ ಯಾ ಪುಬ್ಬೇ, ಹಾಯತೇ ವಾಪಿ ತಸ್ಸ ಸಾ;

ಏತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ಸಿಕ್ಖೇಥ, ಮೇಥುನಂ ವಿಪ್ಪಹಾತವೇ’’ತಿ.

೫೩. ಸಙ್ಕಪ್ಪೇಹಿ ಪರೇತೋ ಸೋ, ಕಪಣೋ ವಿಯ ಝಾಯತಿ;

ಸುತ್ವಾ ಪರೇಸಂ ನಿಗ್ಘೋಸಂ, ಮಙ್ಕು ಹೋತಿ ತಥಾವಿಧೋ.

ಸಙ್ಕಪ್ಪೇಹಿ ಪರೇತೋ ಸೋ, ಕಪಣೋ ವಿಯ ಝಾಯತೀತಿ. ಕಾಮಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ಬ್ಯಾಪಾದಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ವಿಹಿಂಸಾಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ಫುಟ್ಠೋ ಪರೇತೋ ಸಮೋಹಿತೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಿಹಿತೋ ಕಪಣೋ ವಿಯ ಮನ್ದೋ ವಿಯ ಮೋಮೂಹೋ ವಿಯ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತಿ [ಅವಜ್ಝಾಯತಿ (ಸ್ಯಾ.)]. ಯಥಾ ಉಲೂಕೋ ರುಕ್ಖಸಾಖಾಯಂ ಮೂಸಿಕಂ ಮಗಯಮಾನೋ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತಿ, ಯಥಾ ಕೋತ್ಥು ನದೀತೀರೇ ಮಚ್ಛೇ ಮಗಯಮಾನೋ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತಿ, ಯಥಾ ಬಿಳಾರೋ ಸನ್ಧಿಸಮಲಸಙ್ಕಟಿರೇ ಮೂಸಿಕಂ ಮಗಯಮಾನೋ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತಿ, ಯಥಾ ಗದ್ರಭೋ ವಹಚ್ಛಿನ್ನೋ ಸನ್ಧಿಸಮಲಸಙ್ಕಟಿರೇ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತಿ; ಏವಮೇವಂ ಸೋ ವಿಬ್ಭನ್ತಕೋ ಕಾಮಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ಬ್ಯಾಪಾದಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ವಿಹಿಂಸಾಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ಫುಟ್ಠೋ ಪರೇತೋ ಸಮೋಹಿತೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಿಹಿತೋ ಕಪಣೋ ವಿಯ ಮನ್ದೋ ವಿಯ ಮೋಮೂಹೋ ವಿಯ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತೀತಿ – ಸಙ್ಕಪ್ಪೇಹಿ ಪರೇತೋ ಸೋ ಕಪಣೋ ವಿಯ ಝಾಯತಿ.

ಸುತ್ವಾ ಪರೇಸಂ ನಿಗ್ಘೋಸಂ, ಮಙ್ಕು ಹೋತಿ ತಥಾವಿಧೋತಿ. ಪರೇಸನ್ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಾ ವಾ ಆಚರಿಯಾ ವಾ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಕಾ ವಾ ಸಮಾನಾಚರಿಯಕಾ ವಾ ಮಿತ್ತಾ ವಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠಾ ವಾ ಸಮ್ಭತ್ತಾ ವಾ ಸಹಾಯಾ ವಾ ಚೋದೇನ್ತಿ – ‘‘ತಸ್ಸ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಅಲಾಭಾ, ತಸ್ಸ ತೇ ದುಲ್ಲದ್ಧಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ಏವರೂಪಂ ಉಳಾರಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಏವಂ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಏವರೂಪಂ ಅರಿಯಗಣಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಹೀನಸ್ಸ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಬುದ್ಧಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಙ್ಘಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತೋಸಿ. ಸದ್ಧಾಪಿ ನಾಮ ತೇ ನಾಹೋಸಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಹಿರೀಪಿ ನಾಮ ತೇ ನಾಹೋಸಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಓತ್ತಪ್ಪಮ್ಪಿ ನಾಮ ತೇ ನಾಹೋಸಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ವೀರಿಯಮ್ಪಿ ನಾಮ ತೇ ನಾಹೋಸಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಸತಿಪಿ ನಾಮ ತೇ ನಾಹೋಸಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಪಞ್ಞಾಪಿ ನಾಮ ತೇ ನಾಹೋಸಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿ. ತೇಸಂ ವಚನಂ ಬ್ಯಪ್ಪಥಂ ದೇಸನಂ ಅನುಸಾಸನಂ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಂ ಸುತ್ವಾ ಸುಣಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪಧಾರಯಿತ್ವಾ ಉಪಲಕ್ಖಯಿತ್ವಾ ಮಙ್ಕು ಹೋತಿ, ಪೀಳಿತೋ ಘಟ್ಟಿತೋ ಬ್ಯಾಧಿತೋ ದೋಮನಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ. ತಥಾವಿಧೋತಿ ತಥಾವಿಧೋ ತಾದಿಸೋ ತಸ್ಸಣ್ಠಿತೋ ತಪ್ಪಕಾರೋ ತಪ್ಪಟಿಭಾಗೋ. ಯೋ ಸೋ ವಿಬ್ಭನ್ತಕೋತಿ – ಸುತ್ವಾ ಪರೇಸಂ ನಿಗ್ಘೋಸಂ ಮಙ್ಕು ಹೋತಿ ತಥಾವಿಧೋ.

ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಸಙ್ಕಪ್ಪೇಹಿ ಪರೇತೋ ಸೋ, ಕಪಣೋ ವಿಯ ಝಾಯತಿ;

ಸುತ್ವಾ ಪರೇಸಂ ನಿಗ್ಘೋಸಂ, ಮಙ್ಕು ಹೋತಿ ತಥಾವಿಧೋ’’ತಿ.

೫೪. ಅಥ ಸತ್ಥಾನಿ ಕುರುತೇ, ಪರವಾದೇಹಿ ಚೋದಿತೋ;

ಏಸ ಖ್ವಸ್ಸ ಮಹಾಗೇಧೋ, ಮೋಸವಜ್ಜಂ ಪಗಾಹತಿ [ಸಂಗಾಹತಿ (ಕ.)] .

ಅಥ ಸತ್ಥಾನಿ ಕುರುತೇ, ಪರವಾದೇಹಿ ಚೋದಿತೋತಿ. ಅಥಾತಿ ಪದಸನ್ಧಿ ಪದಸಂಸಗ್ಗೋ ಪದಪಾರಿಪೂರೀ ಅಕ್ಖರಸಮವಾಯೋ ಬ್ಯಞ್ಜನಸಿಲಿಟ್ಠತಾ ಪದಾನುಪುಬ್ಬತಾಪೇತಂ – ಅಥಾತಿ. ಸತ್ಥಾನೀತಿ ತೀಣಿ ಸತ್ಥಾನಿ – ಕಾಯಸತ್ಥಂ, ವಚೀಸತ್ಥಂ, ಮನೋಸತ್ಥಂ. ತಿವಿಧಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ಕಾಯಸತ್ಥಂ, ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ವಚೀಸತ್ಥಂ, ತಿವಿಧಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ ಮನೋಸತ್ಥಂ. ಪರವಾದೇಹಿ ಚೋದಿತೋತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯೇಹಿ ವಾ ಆಚರಿಯೇಹಿ ವಾ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಕೇಹಿ ವಾ ಸಮಾನಾಚರಿಯಕೇಹಿ ವಾ ಮಿತ್ತೇಹಿ ವಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠೇಹಿ ವಾ ಸಮ್ಭತ್ತೇಹಿ ವಾ ಸಹಾಯೇಹಿ ವಾ ಚೋದಿತೋ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾ ಭಾಸತಿ. ‘‘ಅಭಿರತೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಹೋಸಿಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ. ಮಾತಾ ಮೇ ಪೋಸೇತಬ್ಬಾ, ತೇನಮ್ಹಿ ವಿಬ್ಭನ್ತೋ’’ತಿ ಭಣತಿ. ‘‘ಪಿತಾ ಮೇ ಪೋಸೇತಬ್ಬೋ, ತೇನಮ್ಹಿ ವಿಬ್ಭನ್ತೋ’’ತಿ ಭಣತಿ. ‘‘ಭಾತಾ ಮೇ ಪೋಸೇತಬ್ಬೋ… ಭಗಿನೀ ಮೇ ಪೋಸೇತಬ್ಬಾ… ಪುತ್ತೋ ಮೇ ಪೋಸೇತಬ್ಬೋ… ಧೀತಾ ಮೇ ಪೋಸೇತಬ್ಬಾ… ಮಿತ್ತಾ ಮೇ ಪೋಸೇತಬ್ಬಾ… ಅಮಚ್ಚಾ ಮೇ ಪೋಸೇತಬ್ಬಾ… ಞಾತಕಾ ಮೇ ಪೋಸೇತಬ್ಬಾ… ಸಾಲೋಹಿತಾ ಮೇ ಪೋಸೇತಬ್ಬಾ, ತೇನಮ್ಹಿ ವಿಬ್ಭನ್ತೋ’’ತಿ ಭಣತಿ. ವಚೀಸತ್ಥಂ ಕರೋತಿ ಸಙ್ಕರೋತಿ ಜನೇತಿ ಸಞ್ಜನೇತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತೀತಿ – ಅಥ ಸತ್ಥಾನಿ ಕುರುತೇ, ಪರವಾದೇಹಿ ಚೋದಿತೋ.

ಏಸ ಖ್ವಸ್ಸ ಮಹಾಗೇಧೋತಿ. ಏಸೋ ತಸ್ಸ ಮಹಾಗೇಧೋ ಮಹಾವನಂ ಮಹಾಗಹನಂ ಮಹಾಕನ್ತಾರೋ ಮಹಾವಿಸಮೋ ಮಹಾಕುಟಿಲೋ ಮಹಾಪಙ್ಕೋ ಮಹಾಪಲಿಪೋ ಮಹಾಪಲಿಬೋಧೋ ಮಹಾಬನ್ಧನಂ, ಯದಿದಂ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೋತಿ – ಏಸ ಖ್ವಸ್ಸ ಮಹಾಗೇಧೋ.

ಮೋಸವಜ್ಜಂ ಪಗಾಹತೀತಿ. ಮೋಸವಜ್ಜಂ ವುಚ್ಚತಿ ಮುಸಾವಾದೋ. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಭಗ್ಗತೋ ವಾ ಪರಿಸಗ್ಗತೋ ವಾ ಞಾತಿಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ಪೂಗಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ರಾಜಕುಲಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ಅಭಿನೀತೋ ಸಕ್ಖಿಪುಟ್ಠೋ – ‘‘ಏಹಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯಂ ಜಾನಾಸಿ ತಂ ವದೇಹೀ’’ತಿ, ಸೋ ಅಜಾನಂ ವಾ ಆಹ – ‘‘ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ, ‘‘ಜಾನಂ’’ ವಾ ಆಹ – ‘‘ನ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ, ಅಪಸ್ಸಂ ವಾ ಆಹ – ‘‘ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ, ಪಸ್ಸಂ ವಾ ಆಹ – ‘‘ನ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಇತಿ ಅತ್ತಹೇತು ವಾ ಪರಹೇತು ವಾ ಆಮಿಸಕಿಞ್ಚಿಕ್ಖಹೇತು ವಾ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾ ಭಾಸತಿ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ಮೋಸವಜ್ಜಂ.

ಅಪಿ ಚ ತೀಹಾಕಾರೇಹಿ ಮುಸಾವಾದೋ ಹೋತಿ. ಪುಬ್ಬೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ – ‘‘ಮುಸಾ ಭಣಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ, ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ – ‘‘ಮುಸಾ ಭಣಾಮೀ’’ತಿ, ಭಣಿತಸ್ಸ ಹೋತಿ – ‘‘ಮುಸಾ ಮಯಾ ಭಣಿತ’’ನ್ತಿ. ಇಮೇಹಿ ತೀಹಾಕಾರೇಹಿ ಮುಸಾವಾದೋ ಹೋತಿ. ಅಪಿ ಚ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಮುಸಾವಾದೋ ಹೋತಿ. ಪುಬ್ಬೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ – ‘‘ಮುಸಾ ಭಣಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ, ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ – ‘‘ಮುಸಾ ಭಣಾಮೀ’’ತಿ, ಭಣಿತಸ್ಸ ಹೋತಿ – ‘‘ಮುಸಾ ಮಯಾ ಭಣಿತ’’ನ್ತಿ, ವಿನಿಧಾಯ ದಿಟ್ಠಿಂ. ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಮುಸಾವಾದೋ ಹೋತಿ. ಅಪಿ ಚ ಪಞ್ಚಹಾಕಾರೇಹಿ… ಛಹಾಕಾರೇಹಿ… ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ… ಅಟ್ಠಹಾಕಾರೇಹಿ ಮುಸಾವಾದೋ ಹೋತಿ. ಪುಬ್ಬೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ – ‘‘ಮುಸಾ ಭಣಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ, ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ – ‘‘ಮುಸಾ ಭಣಾಮೀ’’ತಿ, ಭಣಿತಸ್ಸ ಹೋತಿ – ‘‘ಮುಸಾ ಮಯಾ ಭಣಿತ’’ನ್ತಿ, ವಿನಿಧಾಯ ದಿಟ್ಠಿಂ, ವಿನಿಧಾಯ ಖನ್ತಿಂ, ವಿನಿಧಾಯ ರುಚಿಂ, ವಿನಿಧಾಯ ಸಞ್ಞಂ, ವಿನಿಧಾಯ ಭಾವಂ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಾಕಾರೇಹಿ ಮುಸಾವಾದೋ ಹೋತಿ. ಮೋಸವಜ್ಜಂ ಪಗಾಹತೀತಿ. ಮೋಸವಜ್ಜಂ ಪಗಾಹತಿ ಓಗಾಹತಿ ಅಜ್ಝೋಗಾಹತಿ ಪವಿಸತೀತಿ – ಮೋಸವಜ್ಜಂ ಪಗಾಹತಿ.

ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಅಥ ಸತ್ಥಾನಿ ಕುರುತೇ, ಪರವಾದೇಹಿ ಚೋದಿತೋ;

ಏಸ ಖ್ವಸ್ಸ ಮಹಾಗೇಧೋ, ಮೋಸವಜ್ಜಂ ಪಗಾಹತೀ’’ತಿ.

೫೫. ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾತೋ, ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ [ಏಕಚರಿಯಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಅಧಿಟ್ಠಿತೋ;

ಸ ಚಾಪಿ ಮೇಥುನೇ ಯುತ್ತೋ, ಮನ್ದೋವ ಪರಿಕಿಸ್ಸತಿ.

ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾತೋತಿ. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಬ್ಬೇ ಸಮಣಭಾವೇ ಕಿತ್ತಿ ವಣ್ಣಗತೋ ಹೋತಿ – ‘‘ಪಣ್ಡಿತೋ ವಿಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಚಿತ್ತಕಥೀ ಕಲ್ಯಾಣಪಟಿಭಾನೋ ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋತಿ ವಾ ವಿನಯಧರೋತಿ ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋತಿ ವಾ…ಪೇ… ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ’’ತಿ ವಾ. ಏವಂ ಞಾತೋ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾತೋ ಸಮಞ್ಞಾತೋ ಹೋತೀತಿ – ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾತೋ.

ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೋತಿ. ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೋ – ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತೇನ ವಾ ಗಣಾವವಸ್ಸಗ್ಗಟ್ಠೇನ ವಾ. ಕಥಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೋ? ಸಬ್ಬಂ ಘರಾವಾಸಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಏವಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೋ. ಕಥಂ ಗಣಾವವಸ್ಸಗ್ಗಟ್ಠೇನ ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೋ? ಸೋ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಾನೋ ಏಕೋ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ…ಪೇ… ಏವಂ ಗಣಾವವಸ್ಸಗ್ಗಟ್ಠೇನ ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೋತಿ – ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೋ.

ಸ ಚಾಪಿ ಮೇಥುನೇ ಯುತ್ತೋತಿ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಯೋ ಸೋ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಗಾಮಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ತಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ. ಸ ಚಾಪಿ ಮೇಥುನೇ ಯುತ್ತೋತಿ. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಙ್ಘಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೇ ಯುತ್ತೋ [ಯುತ್ತೋ ಸಂಯುತ್ತೋ (ಸೀ.)] ಪಯುತ್ತೋ ಆಯುತ್ತೋ ಸಮಾಯುತ್ತೋತಿ – ಸ ಚಾಪಿ ಮೇಥುನೇ ಯುತ್ತೋ.

ಮನ್ದೋವ ಪರಿಕಿಸ್ಸತೀತಿ. ಕಪಣೋ ವಿಯ ಮನ್ದೋ ವಿಯ ಮೋಮೂಹೋ ವಿಯ ಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಲಿಸ್ಸತಿ. ಪಾಣಮ್ಪಿ ಹನತಿ, ಅದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆದಿಯತಿ, ಸನ್ಧಿಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದತಿ, ನಿಲ್ಲೋಪಮ್ಪಿ ಹರತಿ, ಏಕಾಗಾರಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋತಿ, ಪರಿಪನ್ಥೇಪಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ಪರದಾರಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಮುಸಾಪಿ ಭಣತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಲಿಸ್ಸತಿ. ತಮೇನಂ ರಾಜಾನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿವಿಧಾ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾ ಕಾರೇನ್ತಿ – ಕಸಾಹಿಪಿ ತಾಳೇನ್ತಿ, ವೇತ್ತೇಹಿಪಿ ತಾಳೇನ್ತಿ, ಅದ್ಧದಣ್ಡಕೇಹಿಪಿ ತಾಳೇನ್ತಿ, ಹತ್ಥಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಪಾದಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಹತ್ಥಪಾದಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಕಣ್ಣಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ನಾಸಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಕಣ್ಣನಾಸಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಬಿಲಙ್ಗಥಾಲಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಙ್ಖಮುಣ್ಡಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ರಾಹುಮುಖಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಜೋತಿಮಾಲಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಹತ್ಥಪಜ್ಜೋತಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಏರಕವತ್ತಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಚಿರಕವಾಸಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಏಣೇಯ್ಯಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಬಳಿಸಮಂಸಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಕಹಾಪಣಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಖಾರಾಪತಚ್ಛಿಕಮ್ಪಿ [ಖಾರಾಪಟಿಚ್ಛಕಮ್ಪಿ (ಕ.)] ಕರೋನ್ತಿ, ಪಲಿಘಪರಿವತ್ತಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಪಲಾಲಪೀಠಕಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ತತ್ತೇನಪಿ ತೇಲೇನ ಓಸಿಞ್ಚನ್ತಿ, ಸುನಖೇಹಿಪಿ ಖಾದಾಪೇನ್ತಿ, ಜೀವನ್ತಮ್ಪಿ ಸೂಲೇ ಉತ್ತಾಸೇನ್ತಿ, ಅಸಿನಾಪಿ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದನ್ತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಲಿಸ್ಸತಿ.

ಅಥ ವಾ ಕಾಮತಣ್ಹಾಯ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ನಾವಾಯ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ, ಸೀತಸ್ಸ ಪುರಕ್ಖತೋ ಉಣ್ಹಸ್ಸ ಪುರಕ್ಖತೋ ಡಂಸಮಕಸವಾತಾತಪಸರೀಸಪಸಮ್ಫಸ್ಸೇಹಿ ಪೀಳಿಯಮಾನೋ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾಯ ಮಿಯ್ಯಮಾನೋ ತಿಗುಮ್ಬಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಕ್ಕೋಲಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಕ್ಕಸೀಲಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಕಾಲಮುಖಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪುರಪೂರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ವೇಸುಙ್ಗಂ ಗಚ್ಛತಿ, ವೇರಾಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಜವಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಾಮಲಿಂ [ಕಮಲಿಂ (ಸ್ಯಾ.), ತಂಮಲಿಂ (ಕ.)] ಗಚ್ಛತಿ, ವಙ್ಗಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಏಳಬನ್ಧನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸುವಣ್ಣಕೂಟಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸುವಣ್ಣಭೂಮಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಮ್ಬಪಾಣಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸುಪ್ಪಾದಕಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಾರುಕಚ್ಛಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸುರಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಙ್ಗಲೋಕಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಙ್ಗಣಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸರಮತಂ ಗಣಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಯೋನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪರಮಯೋನಂ [ಪೀನಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಗಚ್ಛತಿ, ವಿನಕಂ [ನವಕಂ (ಸೀ.)] ಗಚ್ಛತಿ, ಮೂಲಪದಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮರುಕನ್ತಾರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಜಣ್ಣುಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಜಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೇಣ್ಡಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಙ್ಕುಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಛತ್ತಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ವಂಸಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಕುಣಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೂಸಿಕಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದರಿಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ವೇತ್ತಾಚಾರಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಲಿಸ್ಸತಿ.

ಗವೇಸನ್ತೋ ನ ವಿನ್ದತಿ, ಅಲಾಭಮೂಲಕಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಲಿಸ್ಸತಿ.

ಗವೇಸನ್ತೋ ವಿನ್ದತಿ, ಲದ್ಧಾಪಿ ಆರಕ್ಖಮೂಲಕಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ – ‘‘ಕಿನ್ತಿ ಮೇ ಭೋಗೇ ನೇವ ರಾಜಾನೋ ಹರೇಯ್ಯುಂ, ನ ಚೋರಾ ಹರೇಯ್ಯುಂ, ನ ಅಗ್ಗೀ ದಹೇಯ್ಯುಂ, ನ ಉದಕಂ ವಹೇಯ್ಯ, ನ ಅಪಿಯಾ ದಾಯಾದಾ ಹರೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಆರಕ್ಖತೋ ಗೋಪಯತೋ ತೇ ಭೋಗಾ ವಿಪ್ಪಲುಜ್ಜನ್ತಿ. ಸೋ ವಿಪ್ಪಯೋಗಮೂಲಕಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಕಿಲಿಸ್ಸತೀತಿ – ಸ ಚಾಪಿ ಮೇಥುನೇ ಯುತ್ತೋ, ಮನ್ದೋವ ಪರಿಕಿಸ್ಸತಿ.

ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾತೋ, ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೋ;

ಸ ಚಾಪಿ ಮೇಥುನೇ ಯುತ್ತೋ, ಮನ್ದೋವ ಪರಿಕಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

೫೬. ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ಮುನಿಂ ಪುಬ್ಬಾಪರೇ ಇಧ;

ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಕಯಿರಾ, ನ ನಿಸೇವೇಥ ಮೇಥುನಂ.

ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ಮುನಿ ಪುಬ್ಬಾಪರೇ ಇಧಾತಿ. ಏತನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಸಮಣಭಾವೇ ಯಸೋ ಚ ಕಿತ್ತಿ ಚ, ಅಪರಭಾಗೇ ಬುದ್ಧಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಙ್ಘಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಸ್ಸ ಅಯಸೋ ಚ ಅಕಿತ್ತಿ ಚ; ಏತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಪತ್ತಿಞ್ಚ. ಞತ್ವಾತಿ ಜಾನಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ. ಮುನೀತಿ. ಮೋನಂ ವುಚ್ಚತಿ ಞಾಣಂ. ಯಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಜಾನನಾ…ಪೇ… ಸಙ್ಗಜಾಲಮತಿಚ್ಚ ಸೋ ಮುನಿ. ಇಧಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಖನ್ತಿಯಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ರುಚಿಯಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಆದಾಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿನಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಾವಚನೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇತಿ – ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ ಮುನಿ ಪುಬ್ಬಾಪರೇ ಇಧ.

ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಕಯಿರಾತಿ. ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ದಳಹಂ ಕರೇಯ್ಯ – ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತೇನ ವಾ ಗಣಾವವಸ್ಸಗ್ಗಟ್ಠೇನ ವಾ. ಕಥಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಕರೇಯ್ಯ? ಸಬ್ಬಂ ಘರಾವಾಸಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪುತ್ತದಾರಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಞಾತಿಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸನ್ನಿಧಿಪಲಿಬೋಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಕಿಞ್ಚನಭಾವಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಏಕೋ ಚರೇಯ್ಯ ವಿಹರೇಯ್ಯ ಇರಿಯೇಯ್ಯ ವತ್ತೇಯ್ಯ ಪಾಲೇಯ್ಯ ಯಪೇಯ್ಯ ಯಾಪೇಯ್ಯ. ಏವಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಕರೇಯ್ಯ.

ಕಥಂ ಗಣಾವವಸ್ಸಗ್ಗಟ್ಠೇನ ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಕರೇಯ್ಯ? ಸೋ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಾನೋ ಏಕೋ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವೇಯ್ಯ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾನಿ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾನಿ ವಿಜನವಾತಾನಿ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಾನಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಾನಿ. ಸೋ ಏಕೋ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಏಕೋ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಏಕೋ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ, ಏಕೋ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ಏಕೋ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ಏಕೋ ಪಟಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಏಕೋ ರಹೋ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ, ಏಕೋ ಚಙ್ಕಮಂ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಏಕೋ ಚರೇಯ್ಯ ವಿಹರೇಯ್ಯ ಇರಿಯೇಯ್ಯ ವತ್ತೇಯ್ಯ ಪಾಲೇಯ್ಯ ಯಪೇಯ್ಯ ಯಾಪೇಯ್ಯ. ಏವಂ ಗಣಾವವಸ್ಸಗ್ಗಟ್ಠೇನ ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ – ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಥಿರಂ ಕರೇಯ್ಯ, ದಳ್ಹಂ ಸಮಾದಾನೋ ಅಸ್ಸ, ಅವಟ್ಠಿತಸಮಾದಾನೋ ಅಸ್ಸ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ – ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಕಯಿರಾ.

ನ ನಿಸೇವೇಥ ಮೇಥುನನ್ತಿ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಯೋ ಸೋ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಗಾಮಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ತಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮಂ ನ ಸೇವೇಯ್ಯ ನ ನಿಸೇವೇಯ್ಯ ನ ಸಂಸೇವೇಯ್ಯ ನ ಪಟಿಸೇವೇಯ್ಯ ನ ಚರೇಯ್ಯ ನ ಸಮಾಚರೇಯ್ಯ ನ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ – ನ ನಿಸೇವೇಥ ಮೇಥುನಂ.

ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ಮುನಿ ಪುಬ್ಬಾಪರೇ ಇಧ;

ಏಕಚ್ಚರಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಕಯಿರಾ, ನ ನಿಸೇವೇಥ ಮೇಥುನ’’ನ್ತಿ.

೫೭. ವಿವೇಕಞ್ಞೇವ ಸಿಕ್ಖೇಥ, ಏತಂ ಅರಿಯಾನಮುತ್ತಮಂ;

ನ ತೇನ ಸೇಟ್ಠೋ ಮಞ್ಞೇಥ, ಸ ವೇ ನಿಬ್ಬಾನಸನ್ತಿಕೇ.

ವಿವೇಕಞ್ಞೇವ ಸಿಕ್ಖೇಥಾತಿ. ವಿವೇಕೋತಿ ತಯೋ ವಿವೇಕಾ – ಕಾಯವಿವೇಕೋ, ಚಿತ್ತವಿವೇಕೋ, ಉಪಧಿವಿವೇಕೋ. ಕತಮೋ ಕಾಯವಿವೇಕೋ…ಪೇ… ಅಯಂ ಉಪಧಿವಿವೇಕೋ. ಕಾಯವಿವೇಕೋ ಚ ವಿವೇಕಟ್ಠಕಾಯಾನಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಭಿರತಾನಂ. ಚಿತ್ತವಿವೇಕೋ ಚ ಪರಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾನಂ ಪರಮವೋದಾನಪ್ಪತ್ತಾನಂ. ಉಪಧಿವಿವೇಕೋ ಚ ನಿರೂಪಧೀನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಿಸಙ್ಖಾರಗತಾನಂ. ಸಿಕ್ಖಾತಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ – ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ, ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ, ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ…ಪೇ… ಅಯಂ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ. ವಿವೇಕಞ್ಞೇವ ಸಿಕ್ಖೇಥಾತಿ ವಿವೇಕಞ್ಞೇವ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಆಚರೇಯ್ಯ ಸಮಾಚರೇಯ್ಯ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ – ವಿವೇಕಞ್ಞೇವ ಸಿಕ್ಖೇಥ.

ಏತಂ ಅರಿಯಾನಮುತ್ತಮನ್ತಿ. ಅರಿಯಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾ ಚ ಬುದ್ಧಸಾವಕಾ ಚ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಚ. ಅರಿಯಾನಂ ಏತಂ ಅಗ್ಗಂ ಸೇಟ್ಠಂ ವಿಸಿಟ್ಠಂ ಪಾಮೋಕ್ಖಂ ಉತ್ತಮಂ ಪವರಂ ಯದಿದಂ ವಿವೇಕಚರಿಯಾತಿ – ಏತಂ ಅರಿಯಾನಮುತ್ತಮಂ.

ನ ತೇನ ಸೇಟ್ಠೋ ಮಞ್ಞೇಥಾತಿ. ಕಾಯವಿವೇಕಚರಿಯಾಯ ಉನ್ನತಿಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ, ಉನ್ನಮಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ, ಮಾನಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ, ಥಾಮಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ, ಥಮ್ಭಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ, ನ ತೇನ ಮಾನಂ ಜನೇಯ್ಯ, ನ ತೇನ ಥದ್ಧೋ ಅಸ್ಸ ಪತ್ಥದ್ಧೋ ಪಗ್ಗಹಿತಸಿರೋತಿ – ತೇನ ಸೇಟ್ಠೋ ನ ಮಞ್ಞೇಥ.

ಸ ವೇ ನಿಬ್ಬಾನಸನ್ತಿಕೇತಿ. ಸೋ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಾಮನ್ತಾ ಆಸನ್ನೇ ಅವಿದೂರೇ ಉಪಕಟ್ಠೇತಿ – ಸ ವೇ ನಿಬ್ಬಾನಸನ್ತಿಕೇ.

ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ವಿವೇಕಞ್ಞೇವ ಸಿಕ್ಖೇಥ, ಏತಂ ಅರಿಯಾನಮುತ್ತಮಂ;

ನ ತೇನ ಸೇಟ್ಠೋ ಮಞ್ಞೇಥ, ಸ ವೇ ನಿಬ್ಬಾನಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿ.

೫೮. ರಿತ್ತಸ್ಸ ಮುನಿನೋ ಚರತೋ, ಕಾಮೇಸು ಅನಪೇಕ್ಖಿನೋ;

ಓಘತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಪಿಹಯನ್ತಿ, ಕಾಮೇಸು ಗಧಿತಾ ಪಜಾ.

ರಿತ್ತಸ್ಸ ಮುನಿನೋ ಚರತೋತಿ. ರಿತ್ತಸ್ಸ ವಿವಿತ್ತಸ್ಸ ಪವಿವಿತ್ತಸ್ಸ, ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ರಿತ್ತಸ್ಸ ವಿವಿತ್ತಸ್ಸ ಪವಿವಿತ್ತಸ್ಸ. ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ…ಪೇ… ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ… ರಾಗೇನ… ದೋಸೇನ… ಮೋಹೇನ… ಕೋಧೇನ… ಉಪನಾಹೇನ… ಮಕ್ಖೇನ… ಪಳಾಸೇನ… ಇಸ್ಸಾಯ… ಮಚ್ಛರಿಯೇನ… ಮಾಯಾಯ… ಸಾಠೇಯ್ಯೇನ… ಥಮ್ಭೇನ… ಸಾರಮ್ಭೇನ… ಮಾನೇನ… ಅತಿಮಾನೇನ… ಮದೇನ… ಪಮಾದೇನ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ… ಸಬ್ಬದುಚ್ಚರಿತೇಹಿ… ಸಬ್ಬದರಥೇಹಿ… ಸಬ್ಬಪರಿಳಾಹೇಹಿ… ಸಬ್ಬಸನ್ತಾಪೇಹಿ… ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾಭಿಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ರಿತ್ತಸ್ಸ ವಿವಿತ್ತಸ್ಸ ಪವಿವಿತ್ತಸ್ಸ. ಮುನಿನೋತಿ. ಮೋನಂ ವುಚ್ಚತಿ ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಸಙ್ಗಜಾಲಮತಿಚ್ಚ ಸೋ ಮುನಿ. ಚರತೋತಿ ಚರತೋ ವಿಹರತೋ ಇರಿಯತೋ ವತ್ತತೋ ಪಾಲಯತೋ ಯಪಯತೋ ಯಾಪಯತೋತಿ – ರಿತ್ತಸ್ಸ ಮುನಿನೋ ಚರತೋ.

ಕಾಮೇಸು ಅನಪೇಕ್ಖಿನೋತಿ. ಕಾಮಾತಿ ಉದ್ದಾನತೋ ದ್ವೇ ಕಾಮಾ – ವತ್ಥುಕಾಮಾ ಚ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾ ಚ…ಪೇ… ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಾ…ಪೇ… ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾ. ವತ್ಥುಕಾಮೇ ಪರಿಜಾನಿತ್ವಾ ಕಿಲೇಸಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ಪಜಹಿತ್ವಾ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಬ್ಯನ್ತಿಂ ಕರಿತ್ವಾ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತ್ವಾ ಕಾಮೇಸು ಅನಪೇಕ್ಖಮಾನೋ ಚತ್ತಕಾಮೋ ವನ್ತಕಾಮೋ ಮುತ್ತಕಾಮೋ ಪಹೀನಕಾಮೋ ಪಟಿನಿಸ್ಸಟ್ಠಕಾಮೋ, ವೀತರಾಗೋ ಚತ್ತರಾಗೋ ವನ್ತರಾಗೋ ಮುತ್ತರಾಗೋ ಪಹೀನರಾಗೋ ಪಟಿನಿಸ್ಸಟ್ಠರಾಗೋ ನಿಚ್ಛಾತೋ ನಿಬ್ಬುತೋ ಸೀತಿಭೂತೋ [ಸೀತೀಭೂತೋ (ಸೀ.)] ಸುಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೇನ ಅತ್ತನಾ ವಿಹರತೀತಿ – ಕಾಮೇಸು ಅನಪೇಕ್ಖಿನೋ.

ಓಘತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಪಿಹಯನ್ತಿ, ಕಾಮೇಸು ಗಧಿತಾ ಪಜಾತಿ. ಪಜಾತಿ ಸತ್ತಾಧಿವಚನಂ ಪಜಾ ಕಾಮೇಸು ರತ್ತಾ ಗಿದ್ಧಾ ಗಧಿತಾ ಮುಚ್ಛಿತಾ ಅಜ್ಝೋಸನ್ನಾ ಲಗ್ಗಾ ಲಗ್ಗಿತಾ ಪಲಿಬುದ್ಧಾ. ತೇ ಕಾಮೋಘಂ ತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಭವೋಘಂ ತಿಣ್ಣಸ್ಸ ದಿಟ್ಠೋಘಂ ತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಅವಿಜ್ಜೋಘಂ ತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಪಥಂ ತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಉತ್ತಿಣ್ಣಸ್ಸ ನಿತ್ತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ ವೀತಿವತ್ತಸ್ಸ ಪಾರಂ ಗತಸ್ಸ ಪಾರಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಗತಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಕೋಟಿಂ ಗತಸ್ಸ ಕೋಟಿಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಯನ್ತಂ ಗತಸ್ಸ ಪರಿಯನ್ತಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ವೋಸಾನಂ ಗತಸ್ಸ ವೋಸಾನಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ತಾಣಂ ಗತಸ್ಸ ತಾಣಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಲೇಣಂ ಗತಸ್ಸ ಲೇಣಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಸರಣಂ ಗತಸ್ಸ ಸರಣಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅಭಯಂ ಗತಸ್ಸ ಅಭಯಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅಚ್ಚುತಂ ಗತಸ್ಸ ಅಚ್ಚುತಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅಮತಂ ಗತಸ್ಸ ಅಮತಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಸಾದಿಯನ್ತಿ ಪತ್ಥಯನ್ತಿ ಪಿಹಯನ್ತಿ ಅಭಿಜಪ್ಪನ್ತಿ. ಯಥಾ ಇಣಾಯಿಕಾ ಆನಣ್ಯಂ [ಆಣಣ್ಯಂ (ಅಟ್ಠ.)] ಪತ್ಥೇನ್ತಿ ಪಿಹಯನ್ತಿ, ಯಥಾ ಆಬಾಧಿಕಾ ಆರೋಗ್ಯಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಿ ಪಿಹಯನ್ತಿ, ಯಥಾ ಬನ್ಧನಬದ್ಧಾ ಬನ್ಧನಮೋಕ್ಖಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಿ ಪಿಹಯನ್ತಿ, ಯಥಾ ದಾಸಾ ಭುಜಿಸ್ಸಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಿ ಪಿಹಯನ್ತಿ, ಯಥಾ ಕನ್ತಾರದ್ಧಾನಪಕ್ಖನ್ದಾ [ಕನ್ತಾರದ್ಧಾನಪಕ್ಖನ್ತಾ (ಸೀ.), ಕನ್ತಾರದ್ಧಾನಪಕ್ಖನ್ನಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಖೇಮನ್ತಭೂಮಿಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಿ ಪಿಹಯನ್ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಪಜಾ ಕಾಮೇಸು ರತ್ತಾ ಗಿದ್ಧಾ ಗಧಿತಾ ಮುಚ್ಛಿತಾ ಅಜ್ಝೋಸನ್ನಾ ಲಗ್ಗಾ ಲಗ್ಗಿತಾ ಪಲಿಬುದ್ಧಾ ತೇ ಕಾಮೋಘಂ ತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಭವೋಘಂ ತಿಣ್ಣಸ್ಸ…ಪೇ… ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಸಾದಿಯನ್ತಿ ಪತ್ಥಯನ್ತಿ ಪಿಹಯನ್ತಿ ಅಭಿಜಪ್ಪನ್ತೀತಿ – ಓಘತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಪಿಹಯನ್ತಿ, ಕಾಮೇಸು ಗಧಿತಾ ಪಜಾ.

ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ರಿತ್ತಸ್ಸ ಮುನಿನೋ ಚರತೋ, ಕಾಮೇಸು ಅನಪೇಕ್ಖಿನೋ;

ಓಘತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಪಿಹಯನ್ತಿ, ಕಾಮೇಸು ಗಧಿತಾ ಪಜಾ’’ತಿ.

ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯಸುತ್ತನಿದ್ದೇಸೋ ಸತ್ತಮೋ.