೭. ಅಭಿಸಮಯನ್ತರಾಯಕರಪಞ್ಹೋ

೭. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಇಧ ಯೋ ಕೋಚಿ ಗಿಹೀ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಪಬ್ಬಾಜೇಯ್ಯ, ಅತ್ತನಾಪಿ ಸೋ ನ ಜಾನೇಯ್ಯ ‘ಗಿಹಿಪಾರಾಜಿಕಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋಸ್ಮೀ’ತಿ, ನಪಿ ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ‘ಗಿಹಿಪಾರಾಜಿಕಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋಸೀ’ತಿ. ಸೋ ಚ ತಥತ್ತಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನು ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೇನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ? ‘‘ಯೋ ತಸ್ಸ ಹೇತು ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯಾಯ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನೋ, ತಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಭವತೀ’’ತಿ.

‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ತುಮ್ಹೇ ಭಣಥ ‘ಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಹೋತಿ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚೇ ಸತಿ ಆವರಣಂ ಹೋತಿ, ಆವಟೇ ಚಿತ್ತೇ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತೀ’ತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಅಕುಕ್ಕುಚ್ಚಜಾತಸ್ಸ ಸನ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತಿ, ವಿಸಮೇನ ವಿಸಮೇನೇಸೋ ಪಞ್ಹೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ವಿಸಜ್ಜೇಥಾ’’ತಿ.

‘‘ರುಹತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸುಕಟ್ಠೇ ಸುಕಲಲೇ ಮಣ್ಡಖೇತ್ತೇ ಸಾರದಂ ಸುಖಸಯಿತಂ ಬೀಜ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಅಪಿ ನು, ಮಹಾರಾಜ, ತಞ್ಞೇವ ಬೀಜಂ ಘನಸೇಲಸಿಲಾತಲೇ ರುಹೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ತಞ್ಞೇವ ಬೀಜಂ ಕಲಲೇ ರುಹತಿ, ಕಿಸ್ಸ ಘನಸೇಲೇ ನ ರುಹತೀ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ, ತಸ್ಸ ಬೀಜಸ್ಸ ರುಹನಾಯ ಘನಸೇಲೇ ಹೇತು, ಅಹೇತುನಾ ಬೀಜಂ ನ ರುಹತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇನ ಹೇತುನಾ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಹೇತು ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನೋ, ಅಹೇತುನಾ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ದಣ್ಡಲೇಡ್ಡುಲಗುಳಮುಗ್ಗರಾ ಪಥವಿಯಾ ಠಾನಮುಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಪಿ ನು, ಮಹಾರಾಜ, ತೇ ಯೇವ ದಣ್ಡಲೇಡ್ಡುಲಗುಳಮುಗ್ಗರಾ ಗಗನೇ ಠಾನಮುಪಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನೇತ್ಥ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾರಣಂ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ತೇ ಯೇವ ದಣ್ಡಲೇಡ್ಡುಲಗುಳಮುಗ್ಗರಾ ಪಥವಿಯಾ ಠಾನಮುಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಗಗನೇ ನ ತಿಟ್ಠನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ, ತೇಸಂ ದಣ್ಡಲೇಡ್ಡುಲಗುಳಮುಗ್ಗರಾನಂ ಪತಿಟ್ಠಾನಾಯ ಆಕಾಸೇ ಹೇತು, ಅಹೇತುನಾ ನ ತಿಟ್ಠನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತಸ್ಸ ತೇನ ದೋಸೇನ ಅಭಿಸಮಯಹೇತು ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನೋ, ಹೇತುಸಮುಗ್ಘಾತೇ ಅಹೇತುನಾ ಅಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತೀತಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಥಲೇ ಅಗ್ಗಿ ಜಲತಿ, ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೋ ಯೇವ ಅಗ್ಗಿ ಉದಕೇ ಜಲತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನೇತ್ಥ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾರಣಂ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ಸೋ ಯೇವ ಅಗ್ಗಿ ಥಲೇ ಜಲತಿ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಉದಕೇ ನ ಜಲತೀ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಗ್ಗಿಸ್ಸ ಜಲನಾಯ ಉದಕೇ ಹೇತು, ಅಹೇತುನಾ ನ ಜಲತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತಸ್ಸ ತೇನ ದೋಸೇನ ಅಭಿಸಮಯಹೇತು ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನೋ, ಹೇತುಸಮುಗ್ಘಾತೇ ಅಹೇತುನಾ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಪುನಪೇತಂ ಅತ್ಥಂ ಚಿನ್ತೇಹಿ, ನ ಮೇ ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಸಞ್ಞತ್ತಿ ಭವತಿ, ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಅಸತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚೇ ಆವರಣಂ ಹೋತೀತಿ, ಕಾರಣೇನ ಮಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಪಿ ನು, ಮಹಾರಾಜ, ವಿಸಂ ಹಲಾಹಲಂ ಅಜಾನನ್ತೇನ ಖಾಯಿತಂ ಜೀವಿತಂ ಹರತೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಜಾನನ್ತೇನಪಿ ಕತಂ ಪಾಪಂ ಅಭಿಸಮಯನ್ತರಾಯಕರಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಅಪಿ ನು, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗ್ಗಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಅಕ್ಕಮನ್ತಂ ಡಹತೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಜಾನನ್ತೇನಪಿ ಕತಂ ಪಾಪಂ ಅಭಿಸಮಯನ್ತರಾಯಕರಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಅಪಿ ನು, ಮಹಾರಾಜ, ಅಜಾನನ್ತಂ ಆಸೀವಿಸೋ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಂ ಹರತೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಜಾನನ್ತೇನಪಿ ಕತಂ ಪಾಪಂ ಅಭಿಸಮಯನ್ತರಾಯಕರಂ ಹೋತಿ.

‘‘ನನು, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾಲಿಙ್ಗರಾಜಾ ಸಮಣಕೋಲಞ್ಞೋ ಸತ್ತರತನಪರಿಕಿಣ್ಣೋ ಹತ್ಥಿರತನಮಭಿರುಯ್ಹ ಕುಲದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಜಾನನ್ತೋಪಿ ನಾಸಕ್ಖಿ ಬೋಧಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ಉಪರಿತೋ ಗನ್ತುಂ, ಇದಮೇತ್ಥ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾರಣಂ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಜಾನನ್ತೇನಪಿ ಕತಂ ಪಾಪಂ ಅಭಿಸಮಯನ್ತರಾಯಕರಂ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಜಿನಭಾಸಿತಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಕಾರಣಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತುಂ, ಏಸೋವೇತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಭಿಸಮಯನ್ತರಾಯಕರಪಞ್ಹೋ ಸತ್ತಮೋ.