೬. ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾನಿಸಂಸಪಞ್ಹೋ

೬. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ ಭಗವತಾ ‘ಮೇತ್ತಾಯ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಆಸೇವಿತಾಯ ಭಾವಿತಾಯ ಬಹುಲೀಕತಾಯ ಯಾನೀಕತಾಯ ವತ್ಥುಕತಾಯ ಅನುಟ್ಠಿತಾಯ ಪರಿಚಿತಾಯ ಸುಸಮಾರದ್ಧಾಯ ಏಕಾದಸಾನಿಸಂಸಾ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ. ಕತಮೇ ಏಕಾದಸ? ಸುಖಂ ಸುಪತಿ, ಸುಖಂ ಪಟಿಬುಜ್ಝತಿ, ನ ಪಾಪಕಂ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ, ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ, ದೇವತಾ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ನಾಸ್ಸ ಅಗ್ಗಿ ವಾ ವಿಸಂ ವಾ ಸತ್ಥಂ ವಾ ಕಮತಿ [ಸತ್ಥಂ ಕಮತಿ (ಸ್ಯಾ.) ಅ. ನಿ. ೧೧.೧೫ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ], ತುವಟಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ, ಮುಖವಣ್ಣೋ ವಿಪ್ಪಸೀದತಿ, ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಉತ್ತರಿಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಹೋತೀ’ತಿ. ಪುನ ಚ ತುಮ್ಹೇ ಭಣಥ ‘ಸಾಮೋ ಕುಮಾರೋ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀ ಮಿಗಸಙ್ಘೇನ ಪರಿವುತೋ ಪವನೇ ವಿಚರನ್ತೋ ಪೀಳಿಯಕ್ಖೇನ ರಞ್ಞಾ ವಿದ್ಧೋ ವಿಸಪೀತೇನ ಸಲ್ಲೇನ ತತ್ಥೇವ ಮುಚ್ಛಿತೋ ಪತಿತೋ’ತಿ.

‘‘ಯದಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಗವತಾ ಭಣಿತಂ ‘ಮೇತ್ತಾಯ ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಹೋತೀ’ತಿ, ತೇನ ಹಿ ‘‘ಸಾಮೋ ಕುಮಾರೋ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀ ಮಿಗಸಙ್ಘೇನ ಪರಿವುತೋ ಪವನೇ ವಿಚರನ್ತೋ ಪೀಳಿಯಕ್ಖೇನ ರಞ್ಞಾ ವಿದ್ಧೋ ವಿಸಪೀತೇನ ಸಲ್ಲೇನ ತತ್ಥೇವ ಮುಚ್ಛಿತೋ ಪತಿತೋ’ತಿ ಯಂ ವಚನಂ, ತಂ ಮಿಚ್ಛಾ. ಯದಿ ಸಾಮೋ ಕುಮಾರೋ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀ ಮಿಗಸಙ್ಘೇನ ಪರಿವುತೋ ಪವನೇ ವಿಚರನ್ತೋ ಪೀಳಿಯಕ್ಖೇನ ರಞ್ಞಾ ವಿದ್ಧೋ ವಿಸಪೀತೇನ ಸಲ್ಲೇನ ತತ್ಥೇವ ಮುಚ್ಛಿತೋ ಪತಿತೋ, ತೇನ ಹಿ ‘ಮೇತ್ತಾಯ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಸತ್ಥಂ ವಾ ಕಮತೀ’ತಿ ತಮ್ಪಿ ವಚನಂ ಮಿಚ್ಛಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಉಭತೋ ಕೋಟಿಕೋ ಪಞ್ಹೋ ಸುನಿಪುಣೋ ಪರಿಸಣ್ಹೋ ಸುಖುಮೋ ಗಮ್ಭೀರೋ, ಅಪಿ ಸುನಿಪುಣಾನಂ ಮನುಜಾನಂ ಗತ್ತೇ ಸೇದಂ ಮೋಚೇಯ್ಯ, ಸೋ ತವಾನುಪ್ಪತ್ತೋ, ವಿಜಟೇಹಿ ತಂ ಮಹಾಜಟಾಜಟಿತಂ, ಅನಾಗತಾನಂ ಜಿನಪುತ್ತಾನಂ ಚಕ್ಖುಂ ದೇಹಿ ನಿಬ್ಬಾಹನಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ‘ಮೇತ್ತಾಯ ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ... ಸತ್ಥಂ ವಾ ಕಮತೀ’ತಿ. ಸಾಮೋ ಚ ಕುಮಾರೋ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀ ಮಿಗಸಙ್ಘೇನ ಪರಿವುತೋ ಪವನೇ ವಿಚರನ್ತೋ ಪೀಳಿಯಕ್ಖೇನ ರಞ್ಞಾ ವಿದ್ಧೋ ವಿಸಪೀತೇನ ಸಲ್ಲೇನ ತತ್ಥೇವ ಮುಚ್ಛಿತೋ ಪತಿತೋ, ತತ್ಥ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾರಣಂ ಅತ್ಥಿ. ಕತಮಂ ತತ್ಥ ಕಾರಣಂ? ನೇತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಗುಣಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯೇತೇ ಗುಣಾ, ಸಾಮೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮಾರೋ ಘಟಂ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ಪಮತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಖಣೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಮೇತ್ತಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅಗ್ಗಿ ವಾ ವಿಸಂ ವಾ ಸತ್ಥಂ ವಾ ಕಮತಿ. ತಸ್ಸ ಯೇ ಕೇಚಿ ಅಹಿತಕಾಮಾ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ತಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸಂ ಲಭನ್ತಿ. ನೇತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಗುಣಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯೇತೇ ಗುಣಾ. ಇಧ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಸಙ್ಗಾಮಸೂರೋ ಅಭೇಜ್ಜಕವಚಜಾಲಿಕಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಸರಾ ಖಿತ್ತಾ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಪತನ್ತಿ ವಿಕಿರನ್ತಿ, ನ ತಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸಂ ಲಭನ್ತಿ, ನೇಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಗುಣೋ ಸಙ್ಗಾಮಸೂರಸ್ಸ, ಅಭೇಜ್ಜಕವಚಜಾಲಿಕಾಯೇಸೋ ಗುಣೋ, ಯಸ್ಸ ಸರಾ ಖಿತ್ತಾ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಪತನ್ತಿ ವಿಕಿರನ್ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನೇತೇ ಗುಣಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯೇತೇ ಗುಣಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಖಣೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಮೇತ್ತಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅಗ್ಗಿ ವಾ ವಿಸಂ ವಾ ಸತ್ಥಂ ವಾ ಕಮತಿ. ತಸ್ಸ ಯೇ ಕೇಚಿ ಅಹಿತಕಾಮಾ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭನ್ತಿ, ನೇತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಗುಣಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯೇತೇ ಗುಣಾ. ಇಧ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ದಿಬ್ಬಂ ಅನ್ತರಧಾನಂ ಮೂಲಂ ಹತ್ಥೇ ಕರೇಯ್ಯ, ಯಾವ ತಂ ಮೂಲಂ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಗತಂ ಹೋತಿ, ತಾವ ನ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಪಕತಿಮನುಸ್ಸೋ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಪಸ್ಸತಿ. ನೇಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಗುಣೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ, ಮೂಲಸ್ಸೇಸೋ ಗುಣೋ ಅನ್ತರಧಾನಸ್ಸ, ಯಂ ಸೋ ಪಕತಿಮನುಸ್ಸಾನಂ ಚಕ್ಖುಪಥೇ ನ ದಿಸ್ಸತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನೇತೇ ಗುಣಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯೇತೇ ಗುಣಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಖಣೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಮೇತ್ತಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅಗ್ಗಿ ವಾ ವಿಸಂ ವಾ ಸತ್ಥಂ ವಾ ಕಮತಿ. ತಸ್ಸ ಯೇ ಕೇಚಿ ಅಹಿತಕಾಮಾ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ತಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸಂ ಲಭನ್ತಿ. ನೇತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಗುಣಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯೇತೇ ಗುಣಾ. ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸಂ ಸುಕತಂ ಮಹಾಲೇಣಮನುಪ್ಪವಿಟ್ಠಂ ಮಹತಿಮಹಾಮೇಘೋ ಅಭಿವಸ್ಸನ್ತೋ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ತೇಮಯಿತುಂ, ನೇಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಗುಣೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ, ಮಹಾಲೇಣಸ್ಸೇಸೋ ಗುಣೋ, ಯಂ ಮಹಾಮೇಘೋ ಅಭಿವಸ್ಸಮಾನೋ ನ ತಂ ತೇಮೇತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನೇತೇ ಗುಣಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯೇತೇ ಗುಣಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಖಣೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಮೇತ್ತಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅಗ್ಗಿ ವಾ ವಿಸಂ ವಾ ಸತ್ಥಂ ವಾ ಕಮತಿ. ತಸ್ಸ ಯೇ ಕೇಚಿ ಅಹಿತಕಾಮಾ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ಅಹಿತಂ ಕಾತುಂ ನೇತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಗುಣಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯೇತೇ ಗುಣಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಅಬ್ಭುತಂ ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಸಬ್ಬಪಾಪನಿವಾರಣಾ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಬ್ಬಕುಸಲಗುಣಾವಹಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾ ಹಿತಾನಮ್ಪಿ ಅಹಿತಾನಮ್ಪಿ, ಯೇ ತೇ ಸತ್ತಾ ವಿಞ್ಞಾಣಬದ್ಧಾ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಮಹಾನಿಸಂಸಾ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾ ಸಂವಿಭಜಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ.

ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾನಿಸಂಸಪಞ್ಹೋ ಛಟ್ಠೋ.