೧. ಇದ್ಧಿಕಮ್ಮವಿಪಾಕಪಞ್ಹೋ

೧. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ ಭಗವತಾ ‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಇದ್ಧಿಮನ್ತಾನಂ ಯದಿದಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ’ತಿ. ಪುನ ಚ ಕಿರ ಸೋ ಲಗುಳೇಹಿ ಪರಿಪೋಥಿತೋ ಭಿನ್ನಸೀಸೋ ಸಞ್ಚುಣ್ಣಿತಟ್ಠಿಮಂಸಧಮನಿಛಿನ್ನಪರಿಗತ್ತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ [ಧಮನಿಮಜ್ಜಪರಿಕತ್ತೋ (ಸೀ. ಪೀ.), ಧಮ್ಮನಿಮಿಞ್ಜಪರಿಗತ್ತೋ (ಸ್ಯಾ.)]. ಯದಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಥೇರೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಇದ್ಧಿಯಾ ಕೋಟಿಂ ಗತೋ, ತೇನ ಹಿ ಲಗುಳೇಹಿ ಪೋಥಿತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋತಿ ಯಂ ವಚನಂ, ತಂ ಮಿಚ್ಛಾ. ಯದಿ ಲಗುಳೇಹಿ ಪರಿಪೋಥಿತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ತೇನ ಹಿ ಇದ್ಧಿಯಾ ಕೋಟಿಂ ಗತೋತಿ ತಮ್ಪಿ ವಚನಂ ಮಿಚ್ಛಾ. ಕಿಂ ನ ಸಮತ್ಥೋ ಇದ್ಧಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪಘಾತಂ ಅಪನಯಿತುಂ, ಸದೇವಕಸ್ಸಪಿ ಲೋಕಸ್ಸ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿತುಂ ಅರಹೋತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಉಭತೋ ಕೋಟಿಕೋ ಪಞ್ಹೋ ತವಾನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಸೋ ತಯಾ ನಿಬ್ಬಾಹಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

‘‘ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಇದ್ಧಿಮನ್ತಾನಂ ಯದಿದಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ’ತಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಲಗುಳಹತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ತಞ್ಚ ಪನ ಕಮ್ಮಾಧಿಗ್ಗಹಿತೇನಾ’’ತಿ.

‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಇದ್ಧಿಮತೋ ಇದ್ಧಿವಿಸಯೋಪಿ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋಪಿ ದ್ವೇ ಅಚಿನ್ತಿಯಾ, ಅಚಿನ್ತಿಯೇನ ಅಚಿನ್ತಿಯಂ ಅಪನಯಿತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ, ಕೇಚಿ ಫಲಕಾಮಾ ಕಪಿತ್ಥೇನ ಕಪಿತ್ಥಂ ಪೋಥೇನ್ತಿ, ಅಮ್ಬೇನ ಅಮ್ಬಂ ಪೋಥೇನ್ತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಅಚಿನ್ತಿಯೇನ ಅಚಿನ್ತಿಯಂ ಪೋಥಯಿತ್ವಾ ಅಪನೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಅಚಿನ್ತಿಯಾನಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಬಲವತರಂ, ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಿಯಾ ರಾಜಾನೋ ಹೋನ್ತಿ ಸಮಜಚ್ಚಾ, ಸಮಜಚ್ಚಾನಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಏಕೋ ಸಬ್ಬೇ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಆಣಂ ಪವತ್ತೇತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇಸಂ ಅಚಿನ್ತಿಯಾನಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಯೇವ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಬಲವತರಂ, ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಯೇವ ಸಬ್ಬೇ ಅಭಿಭವಿಯ ಆಣಂ ಪವತ್ತೇತಿ, ಕಮ್ಮಾಧಿಗ್ಗಹಿತಸ್ಸ ಅವಸೇಸಾ ಕಿರಿಯಾ ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭನ್ತಿ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಕೋಚಿ ಪುರಿಸೋ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ಪಕರಣೇ ಅಪರಜ್ಝತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ವಾ ಪಿತಾ ವಾ ಭಗಿನೀ ವಾ ಭಾತರೋ ವಾ ಸಖೀ ವಾ ಸಹಾಯಕಾ ವಾ [ಭಗಿನಿಭಾತರೋ ವಾ ಸಖಿಸಹಾಯಕಾ ವಾ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ತಾಯನ್ತಿ, ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಯೇವ ತತ್ಥ ಅಭಿಭವಿಯ ಆಣಂ ಪವತ್ತೇತಿ. ಕಿಂ ತತ್ಥ ಕಾರಣಂ? ಅಪರಾಧಿಕತಾ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇಸಂ ಅಚಿನ್ತಿಯಾನಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಯೇವ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಬಲವತರಂ, ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಯೇವ ಸಬ್ಬೇ ಅಭಿಭವಿಯ ಆಣಂ ಪವತ್ತೇತಿ, ಕಮ್ಮಾಧಿಗ್ಗಹಿತಸ್ಸ ಅವಸೇಸಾ ಕಿರಿಯಾ ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭನ್ತಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಿಯಾ ದವಡಾಹೇ ಸಮುಟ್ಠಿತೇ ಘಟಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಉದಕಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ನಿಬ್ಬಾಪೇತುಂ, ಅಥ ಖೋ ಅಗ್ಗಿ ಯೇವ ತತ್ಥ ಅಭಿಭವಿಯ ಆಣಂ ಪವತ್ತೇತಿ. ಕಿಂ ತತ್ಥ ಕಾರಣಂ? ಬಲವತಾ ತೇಜಸ್ಸ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇಸಂ ಅಚಿನ್ತಿಯಾನಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಯೇವ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಬಲವತರಂ, ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಯೇವ ಸಬ್ಬೇ ಅಭಿಭವಿಯ ಆಣಂ ಪವತ್ತೇತಿ, ಕಮ್ಮಾಧಿಗ್ಗಹಿತಸ್ಸ ಅವಸೇಸಾ ಕಿರಿಯಾ ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ಕಮ್ಮಾಧಿಗ್ಗಹಿತಸ್ಸ ಲಗುಳೇಹಿ ಪೋಥಿಯಮಾನಸ್ಸ ಇದ್ಧಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ನಾಹೋಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ.

ಇದ್ಧಿಕಮ್ಮವಿಪಾಕಪಞ್ಹೋ ಪಠಮೋ.