೪. ಪಥವಿಚಲನಪಞ್ಹೋ

೪. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ ಭಗವತಾ – ‘ಅಟ್ಠಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ [ಅಟ್ಠಿಮೇ ಆನನ್ದ (ಅ. ನಿ. ೮.೭೦)], ಹೇತೂ ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚಯಾ ಮಹತೋ ಭೂಮಿಚಾಲಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾಯಾ’ತಿ. ಅಸೇಸವಚನಂ ಇದಂ, ನಿಸ್ಸೇಸವಚನಂ ಇದಂ, ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯವಚನಂ ಇದಂ, ನತ್ಥಞ್ಞೋ ನವಮೋ ಹೇತು ಮಹತೋ ಭೂಮಿಚಾಲಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾಯ. ಯದಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಅಞ್ಞೋ ನವಮೋ ಹೇತು ಭವೇಯ್ಯ ಮಹತೋ ಭೂಮಿಚಾಲಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾಯ, ತಮ್ಪಿ ಹೇತುಂ ಭಗವಾ ಕಥೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ನತ್ಥಞ್ಞೋ ನವಮೋ ಹೇತು ಮಹತೋ ಭೂಮಿಚಾಲಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾಯ, ತಸ್ಮಾ ಅನಾಚಿಕ್ಖಿತೋ ಭಗವತಾ, ಅಯಞ್ಚ ನವಮೋ ಹೇತು ದಿಸ್ಸತಿ ಮಹತೋ ಭೂಮಿಚಾಲಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾಯ, ಯಂ ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ಮಹಾದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾತಿ. ಯದಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಅಟ್ಠೇವ ಹೇತೂ ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚಯಾ ಮಹತೋ ಭೂಮಿಚಾಲಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾಯ, ತೇನ ಹಿ ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ಮಹಾದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾತಿ ಯಂ ವಚನಂ, ತಂ ಮಿಚ್ಛಾ. ಯದಿ ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ಮಹಾದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾ, ತೇನ ಹಿ ಅಟ್ಠೇವ ಹೇತೂ ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚಯಾ ಮಹತೋ ಭೂಮಿಚಾಲಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾಯಾತಿ ತಮ್ಪಿ ವಚನಂ ಮಿಚ್ಛಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಉಭತೋ ಕೋಟಿಕೋ ಪಞ್ಹೋ ಸುಖುಮೋ ದುನ್ನಿವೇಠಿಯೋ ಅನ್ಧಕರಣೋ ಚೇವ ಗಮ್ಭೀರೋ ಚ, ಸೋ ತವಾನುಪ್ಪತ್ತೋ, ನೇಸೋ ಅಞ್ಞೇನ ಇತ್ತರಪಞ್ಞೇನ ಸಕ್ಕಾ ವಿಸಜ್ಜೇತುಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ತವಾದಿಸೇನ ಬುದ್ಧಿಮತಾ’’ತಿ.

‘‘ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ – ‘ಅಟ್ಠಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹೇತೂ ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚಯಾ ಮಹತೋ ಭೂಮಿಚಾಲಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾಯಾ’ತಿ. ಯಂ ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ಮಹಾದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾ, ತಞ್ಚ ಪನ ಅಕಾಲಿಕಂ ಕದಾಚುಪ್ಪತ್ತಿಕಂ ಅಟ್ಠಹಿ ಹೇತೂಹಿ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಗಣಿತಂ ಅಟ್ಠಹಿ ಹೇತೂಹಿ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ತಯೋ ಯೇವ ಮೇಘಾ ಗಣೀಯನ್ತಿ ವಸ್ಸಿಕೋ ಹೇಮನ್ತಿಕೋ ಪಾವುಸಕೋತಿ. ಯದಿ ತೇ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞೋ ಮೇಘೋ ಪವಸ್ಸತಿ, ನ ಸೋ ಮೇಘೋ ಗಣೀಯತಿ ಸಮ್ಮತೇಹಿ ಮೇಘೇಹಿ, ಅಕಾಲಮೇಘೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ಮಹಾದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಯಂ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾ, ಅಕಾಲಿಕಂ ಏತಂ ಕದಾಚುಪ್ಪತ್ತಿಕಂ ಅಟ್ಠಹಿ ಹೇತೂಹಿ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ, ನ ತಂ ಗಣೀಯತಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಹೇತೂಹಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಹಿಮವನ್ತಾ ಪಬ್ಬತಾ ಪಞ್ಚ ನದಿಸತಾನಿ ಸನ್ದನ್ತಿ, ತೇಸಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ನದಿಸತಾನಂ ದಸೇವ ನದಿಯೋ ನದಿಗಣನಾಯ ಗಣೀಯನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥೀದಂ, ಗಙ್ಗಾ ಯಮುನಾ ಅಚಿರವತೀ ಸರಭೂ ಮಹೀ ಸಿನ್ಧು ಸರಸ್ಸತೀ ವೇತ್ರವತೀ ವೀತಂಸಾ ಚನ್ದಭಾಗಾತಿ, ಅವಸೇಸಾ ನದಿಯೋ ನದಿಗಣನಾಯ ಅಗಣಿತಾ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ನ ತಾ ನದಿಯೋ ಧುವಸಲಿಲಾ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ಮಹಾದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಯಂ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾ, ಅಕಾಲಿಕಂ ಏತಂ ಕದಾಚುಪ್ಪತ್ತಿಕಂ ಅಟ್ಠಹಿ ಹೇತೂಹಿ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ, ನ ತಂ ಗಣೀಯತಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಹೇತೂಹಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ರಞ್ಞೋ ಸತಮ್ಪಿ ದ್ವಿಸತಮ್ಪಿ ತಿಸತಮ್ಪಿ ಅಮಚ್ಚಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಛ ಯೇವ ಜನಾ ಅಮಚ್ಚಗಣನಾಯ ಗಣೀಯನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥೀದಂ, ಸೇನಾಪತಿ ಪುರೋಹಿತೋ ಅಕ್ಖದಸ್ಸೋ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೋ ಛತ್ತಗ್ಗಾಹಕೋ ಖಗ್ಗಗ್ಗಾಹಕೋ. ಏತೇ ಯೇವ ಅಮಚ್ಚಗಣನಾಯ ಗಣೀಯನ್ತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಯುತ್ತತ್ತಾ ರಾಜಗುಣೇಹಿ, ಅವಸೇಸಾ ಅಗಣಿತಾ, ಸಬ್ಬೇ ಅಮಚ್ಚಾತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ಮಹಾದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಯಂ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾ, ಅಕಾಲಿಕಂ ಏತಂ ಕದಾಚುಪ್ಪತ್ತಿಕಂ ಅಟ್ಠಹಿ ಹೇತೂಹಿ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ, ನ ತಂ ಗಣೀಯತಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಹೇತೂಹಿ.

‘‘ಸುಯ್ಯತಿ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಏತರಹಿ ಜಿನಸಾಸನೇ ಕತಾಧಿಕಾರಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವೇದನೀಯಕಮ್ಮಂ, ಕಿತ್ತಿ ಚ ಯೇಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸೂ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಸುಯ್ಯತಿ ಏತರಹಿ ಜಿನಸಾಸನೇ ಕತಾಧಿಕಾರಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವೇದನೀಯಕಮ್ಮಂ, ಕಿತ್ತಿ ಚ ಯೇಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸತ್ತ ಜನಾತಿ’’. ‘‘ಕೇ ಚ ತೇ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ? ‘‘ಸುಮನೋ ಚ, ಭನ್ತೇ, ಮಾಲಾಕಾರೋ, ಏಕಸಾಟಕೋ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಪುಣ್ಣೋ ಚ ಭತಕೋ, ಮಲ್ಲಿಕಾ ಚ ದೇವೀ, ಗೋಪಾಲಮಾತಾ ಚ ದೇವೀ, ಸುಪ್ಪಿಯಾ ಚ ಉಪಾಸಿಕಾ, ಪುಣ್ಣಾ ಚ ದಾಸೀತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವೇದನೀಯಾ ಸತ್ತಾ, ಕಿತ್ತಿ ಚ ಇಮೇಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸೂ’’ತಿ.

‘‘ಅಪರೇಪಿ ಸುಯ್ಯನ್ತಿ ನು ಖೋ ಅತೀತೇ ಮಾನುಸಕೇನೇವ ಸರೀರದೇಹೇನ ತಿದಸಭವನಂ ಗತಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಸುಯ್ಯನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕೇ ಚ ತೇ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ? ‘‘ಗುತ್ತಿಲೋ ಚ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ, ಸಾಧೀನೋ ಚ ರಾಜಾ, ನಿಮಿ ಚ ರಾಜಾ, ಮನ್ಧಾತಾ ಚ ರಾಜಾತಿ ಇಮೇ ಚತುರೋ ಜನಾ ಸುಯ್ಯನ್ತಿ, ತೇನೇವ ಮಾನುಸಕೇನ ಸರೀರದೇಹೇನ ತಿದಸಭವನಂ ಗತಾ’’ತಿ. ‘‘ಸುಚಿರಮ್ಪಿ ಕತಂ ಸುಯ್ಯತಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟನ್ತಿ? ಸುತಪುಬ್ಬಂ ಪನ ತಯಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತೀತೇ ವಾ ಅದ್ಧಾನೇ ವತ್ತಮಾನೇ ವಾ ಅದ್ಧಾನೇ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಆಗಮೋ ಅಧಿಗಮೋ ಪರಿಯತ್ತಿ ಸವನಂ ಸಿಕ್ಖಾಬಲಂ ಸುಸ್ಸೂಸಾ ಪರಿಪುಚ್ಛಾ ಆಚರಿಯುಪಾಸನಂ, ಮಯಾಪಿ ನ ಸುತಪುಬ್ಬಂ ‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾ’ತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ರಾಜವಸಭಸ್ಸ ದಾನವರಂ. ಭಗವತೋ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ಚ ಸಕ್ಯಮುನಿನೋತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಗಣನಪಥಂ ವೀತಿವತ್ತಾ ವಸ್ಸಕೋಟಿಯೋ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ, ತತ್ಥಪಿ ಮೇ ಸವನಂ ನತ್ಥಿ ‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾ’ತಿ. ನ, ಮಹಾರಾಜ, ತಾವತಕೇನ ವೀರಿಯೇನ ತಾವತಕೇನ ಪರಕ್ಕಮೇನ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪತಿ, ಗುಣಭಾರಭರಿತಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಬಸೋಚೇಯ್ಯಕಿರಿಯಗುಣಭಾರಭರಿತಾ ಧಾರೇತುಂ ನ ವಿಸಹನ್ತೀ ಮಹಾಪಥವೀ ಚಲತಿ ಕಮ್ಪತಿ ಪವೇಧತಿ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಕಟಸ್ಸ ಅತಿಭಾರಭರಿತಸ್ಸ ನಾಭಿಯೋ ಚ ನೇಮಿಯೋ ಚ ಫಲನ್ತಿ ಅಕ್ಖೋ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಬಸೋಚೇಯ್ಯಕಿರಿಯಗುಣಭಾರಭರಿತಾ ಮಹಾಪಥವೀ ಧಾರೇತುಂ ನ ವಿಸಹನ್ತೀ ಚಲತಿ ಕಮ್ಪತಿ ಪವೇಧತಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಗನಂ ಅನಿಲಜಲವೇಗಸಞ್ಛಾದಿತಂ ಉಸ್ಸನ್ನಜಲಭಾರಭರಿತಂ ಅತಿವಾತೇನ ಫುಟಿತತ್ತಾ ನದತಿ ರವತಿ ಗಳಗಳಾಯತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಪಥವೀ ರಞ್ಞೋ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾನಬಲವಿಪುಲಉಸ್ಸನ್ನಭಾರಭರಿತಾ ಧಾರೇತುಂ ನ ವಿಸಹನ್ತೀ ಚಲತಿ ಕಮ್ಪತಿ ಪವೇಧತಿ. ನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ರಞ್ಞೋ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ರಾಗವಸೇನ ಪವತ್ತತಿ, ನ ದೋಸವಸೇನ ಪವತ್ತತಿ, ನ ಮೋಹವಸೇನ ಪವತ್ತತಿ, ನ ಮಾನವಸೇನ ಪವತ್ತತಿ, ನ ದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಪವತ್ತತಿ, ನ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಪವತ್ತತಿ, ನ ವಿತಕ್ಕವಸೇನ ಪವತ್ತತಿ, ನ ಅರತಿವಸೇನ ಪವತ್ತತಿ, ಅಥ ಖೋ ದಾನವಸೇನ ಬಹುಲಂ ಪವತ್ತತಿ ‘ಕಿನ್ತಿ ಅನಾಗತಾ ಯಾಚಕಾ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ, ಆಗತಾ ಚ ಯಾಚಕಾ ಯಥಾಕಾಮಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅತ್ತಮನಾ ಭವೇಯ್ಯು’ನ್ತಿ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ದಾನಂ ಪತಿ ಮಾನಸಂ ಠಪಿತಂ ಹೋತಿ. ರಞ್ಞೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ದಸಸು ಠಾನೇಸು ಮಾನಸಂ ಠಪಿತಂ ಹೋತಿ ದಮೇ ಸಮೇ ಖನ್ತಿಯಂ ಸಂವರೇ ಯಮೇ ನಿಯಮೇ ಅಕ್ಕೋಧೇ ಅವಿಹಿಂಸಾಯಂ ಸಚ್ಚೇ ಸೋಚೇಯ್ಯೇ. ರಞ್ಞೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ಕಾಮೇಸನಾ ಪಹೀನಾ, ಭವೇಸನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇಸನಾಯ ಯೇವ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪನ್ನೋ, ರಞ್ಞೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ಅತ್ತರಕ್ಖಾ [ಪರರಕ್ಖಾಯ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಪಹೀನಾ, ಸಬ್ಬಸತ್ತರಕ್ಖಾಯ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪನ್ನೋ ‘ಕಿನ್ತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಅಸ್ಸು ಅರೋಗಾ ಸಧನಾ ದೀಘಾಯುಕಾ’ತಿ ಬಹುಲಂ ಯೇವ ಮಾನಸಂ ಪವತ್ತತಿ. ದದಮಾನೋ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ತಂ ದಾನಂ ನ ಭವಸಮ್ಪತ್ತಿಹೇತು ದೇತಿ, ನ ಧನಹೇತು ದೇತಿ, ನ ಪಟಿದಾನಹೇತು ದೇತಿ, ನ ಉಪಲಾಪನಹೇತು ದೇತಿ, ನ ಆಯುಹೇತು ದೇತಿ, ನ ವಣ್ಣಹೇತು ದೇತಿ, ನ ಸುಖಹೇತು ದೇತಿ, ನ ಬಲಹೇತು ದೇತಿ, ನ ಯಸಹೇತು ದೇತಿ, ನ ಪುತ್ತಹೇತು ದೇತಿ, ನ ಧೀತುಹೇತು ದೇತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞಾಣಹೇತು ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞಾಣರತನಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಏವರೂಪೇ ಅತುಲವಿಪುಲಾನುತ್ತರೇ ದಾನವರೇ ಅದಾಸಿ, ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಚ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ –

‘‘‘ಜಾಲಿಂ ಕಣ್ಹಾಜಿನಂ ಧೀತಂ, ಮದ್ದಿದೇವಿಂ ಪತಿಬ್ಬತಂ;

ಚಜಮಾನೋ ನ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ಬೋಧಿಯಾ ಯೇವ ಕಾರಣಾ’ತಿ.

‘‘ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ, ಮಹಾರಾಜ, ರಾಜಾ ಅಕ್ಕೋಧೇನ ಕೋಧಂ ಜಿನಾತಿ, ಅಸಾಧುಂ ಸಾಧುನಾ ಜಿನಾತಿ, ಕದರಿಯಂ ದಾನೇನ ಜಿನಾತಿ, ಅಲಿಕವಾದಿನಂ ಸಚ್ಚೇನ ಜಿನಾತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಅಕುಸಲಂ ಕುಸಲೇನ ಜಿನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ದದಮಾನಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾನುಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸೀಸಕಸ್ಸ [ಧಮ್ಮಾಸೀಸಕಸ್ಸ (ಕ.)] ದಾನನಿಸ್ಸನ್ದಬಲವ [ದಾನನಿಸ್ಸನ್ದಬಲ (ಸೀ. ಪೀ.)] ವೀರಿಯವಿಪುಲವಿಪ್ಫಾರೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ಮಹಾವಾತಾ ಸಞ್ಚಲನ್ತಿ ಸಣಿಕಂ ಸಣಿಕಂ ಸಕಿಂ ಸಕಿಂ ಆಕುಲಾಕುಲಾ ವಾಯನ್ತಿ ಓನಮನ್ತಿ ಉನ್ನಮನ್ತಿ ವಿನಮನ್ತಿ, ಛಿನ್ನಪತ್ತಪಾದಪಾ [ಸೀನ್ನಪ್ಪತ್ತಪಾದಪಾ (ಸೀ.)] ಪಪತನ್ತಿ, ಗುಮ್ಬಂ ಗುಮ್ಬಂ ವಲಾಹಕಾ ಗಗನೇ ಸನ್ಧಾವನ್ತಿ, ರಜೋಸಞ್ಚಿತಾ ವಾತಾ ದಾರುಣಾ ಹೋನ್ತಿ, ಗಗನಂ ಉಪ್ಪೀಳಿತಾ ವಾತಾ ವಾಯನ್ತಿ, ಸಹಸಾ ಧಮಧಮಾಯನ್ತಿ, ಮಹಾಭೀಮೋ ಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಛರತಿ, ತೇಸು ವಾತೇಸು ಕುಪಿತೇಸು ಉದಕಂ ಸಣಿಕಂ ಸಣಿಕಂ ಚಲತಿ, ಉದಕೇ ಚಲಿತೇ ಖುಬ್ಭನ್ತಿ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಾ, ಯಮಕಯಮಕಾ ಊಮಿಯೋ ಜಾಯನ್ತಿ, ಜಲಚರಾ ಸತ್ತಾ ತಸನ್ತಿ, ಜಲವೀಚಿ ಯುಗನದ್ಧೋ ವತ್ತತಿ, ವೀಚಿನಾದೋ ಪವತ್ತತಿ, ಘೋರಾ ಬುಬ್ಬುಳಾ [ಪುಬ್ಬುಳಾ (ಕ.)] ಉಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಫೇಣಮಾಲಾ ಭವನ್ತಿ, ಉತ್ತರತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ, ದಿಸಾವಿದಿಸಂ ಧಾವತಿ ಉದಕಂ, ಉದ್ಧಂಸೋತಪಟಿಸೋತಮುಖಾ ಸನ್ದನ್ತಿ ಸಲಿಲಧಾರಾ, ತಸನ್ತಿ ಅಸುರಾ ಗರುಳಾ ನಾಗಾ ಯಕ್ಖಾ, ಉಬ್ಬಿಜ್ಜನ್ತಿ ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಕಥಂ ನು ಖೋ, ಸಾಗರೋ ವಿಪರಿವತ್ತತೀ’ತಿ, ಗಮನಪಥಮೇಸನ್ತಿ ಭೀತಚಿತ್ತಾ, ಖುಭಿತೇ ಲುಳಿತೇ ಜಲಧಾರೇ ಪಕಮ್ಪತಿ ಮಹಾಪಥವೀ ಸನಗಾ ಸಸಾಗರಾ, ಪರಿವತ್ತತಿ ಸಿನೇರುಗಿರಿ ಕೂಟಸೇಲಸಿಖರೋ ವಿನಮಮಾನೋ ಹೋತಿ, ವಿಮನಾ ಹೋನ್ತಿ ಅಹಿನಕುಲಬಿಳಾರಕೋಟ್ಠುಕಸೂಕರಮಿಗಪಕ್ಖಿನೋ, ರುದನ್ತಿ ಯಕ್ಖಾ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖಾ, ಹಸನ್ತಿ ಯಕ್ಖಾ ಮಹೇಸಕ್ಖಾ ಕಮ್ಪಮಾನಾಯ ಮಹಾಪಥವಿಯಾ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹತಿ ಮಹಾಪರಿಯೋಗೇ ಉದ್ಧನಗತೇ ಉದಕಸಮ್ಪುಣ್ಣೇ ಆಕಿಣ್ಣತಣ್ಡುಲೇ ಹೇಟ್ಠತೋ ಅಗ್ಗಿ ಜಲಮಾನೋ ಪಠಮಂ ತಾವ ಪರಿಯೋಗಂ ಸನ್ತಾಪೇತಿ, ಪರಿಯೋಗೋ ಸನ್ತತ್ತೋ ಉದಕಂ ಸನ್ತಾಪೇತಿ, ಉದಕಂ ಸನ್ತತ್ತಂ ತಣ್ಡುಲಂ ಸನ್ತಾಪೇತಿ, ತಣ್ಡುಲಂ ಸನ್ತತ್ತಂ ಉಮ್ಮುಜ್ಜತಿ ನಿಮುಜ್ಜತಿ, ಬುಬ್ಬುಳಕಜಾತಂ ಹೋತಿ, ಫೇಣಮಾಲಾ ಉತ್ತರತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ಯಂ ಲೋಕೇ ದುಚ್ಚಜಂ, ತಂ ಚಜಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ದುಚ್ಚಜಂ ಚಜನ್ತಸ್ಸ ದಾನಸ್ಸ ಸಭಾವನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ಮಹಾವಾತಾ ಧಾರೇತುಂ ನ ವಿಸಹನ್ತಾ ಪರಿಕುಪ್ಪಿಂಸು [ಪರಿಕಮ್ಪಿಂಸು (ಕ.)], ಮಹಾವಾತೇಸು ಪರಿಕುಪಿತೇಸು [ಪರಿಖುಬ್ಭಿತೇಸು (ಸ್ಯಾ.)] ಉದಕಂ ಕಮ್ಪಿ, ಉದಕೇ ಕಮ್ಪಿತೇ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿ, ಇತಿ ತದಾ ಮಹಾವಾತಾ ಚ ಉದಕಞ್ಚ ಮಹಾಪಥವೀ ಚಾತಿ ಇಮೇ ತಯೋ ಏಕಮನಾ ವಿಯ ಅಹೇಸುಂ ಮಹಾದಾನನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ವಿಪುಲಬಲವೀರಿಯೇನ ನತ್ಥೇದಿಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದಾನಾನುಭಾವೋ, ಯಥಾ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಮಹಾದಾನಾನುಭಾವೋ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಿಯಾ ಬಹುವಿಧಾ ಮಣಯೋ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥೀದಂ, ಇನ್ದನೀಲೋ ಮಹಾನೀಲೋ ಜೋತಿರಸೋ ವೇಳುರಿಯೋ ಉಮ್ಮಾಪುಪ್ಫೋ ಸಿರೀಸಪುಪ್ಫೋ ಮನೋಹರೋ ಸೂರಿಯಕನ್ತೋ ಚನ್ದಕನ್ತೋ ವಜಿರೋ ಖಜ್ಜೋಪನಕೋ ಫುಸ್ಸರಾಗೋ ಲೋಹಿತಙ್ಗೋ ಮಸಾರಗಲ್ಲೋತಿ, ಏತೇ ಸಬ್ಬೇ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಮಣಿ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಮಣಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಮನ್ತಾ ಯೋಜನಂ ಓಭಾಸೇತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮಹಿಯಾ ದಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಅಪಿ ಅಸದಿಸದಾನಂ ಪರಮಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಮಹಾದಾನಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ, ಮಹಾರಾಜ, ರಞ್ಞೋ ಮಹಾದಾನೇ ದೀಯಮಾನೇ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿತಾ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಬುದ್ಧಾನಂ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಬುದ್ಧಾನಂ, ಯಂ ತಥಾಗತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಅಸಮೋ ಲೋಕೇನ ಏವಂಖನ್ತಿ ಏವಂಚಿತ್ತೋ ಏವಂಅಧಿಮುತ್ತಿ ಏವಂಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಬೋಧಿಸತ್ತಾನಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಪರಕ್ಕಮೋ ದಕ್ಖಾಪಿತೋ, ಪಾರಮೀ ಚ ಜಿನಾನಂ ಭಿಯ್ಯೋ ಓಭಾಸಿತಾ, ಚರಿಯಂ ಚರತೋಪಿ ತಾವ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಸೇಟ್ಠಭಾವೋ ಅನುದಸ್ಸಿತೋ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಥೋಮಿತಂ ಜಿನಸಾಸನಂ, ಜೋತಿತಾ ಜಿನಪಾರಮೀ, ಛಿನ್ನೋ ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ವಾದಗಣ್ಠಿ, ಭಿನ್ನೋ ಪರಾಪವಾದಕುಮ್ಭೋ [ಗುಮ್ಬೋ ತಯಾ ವಿದ್ಧಂಸಿತೋ (ಸ್ಯಾ.)], ಪಞ್ಹೋ ಗಮ್ಭೀರೋ ಉತ್ತಾನೀಕತೋ, ಗಹನಂ ಅಗಹನಂ ಕತಂ, ಸಮ್ಮಾ ಲದ್ಧಂ ಜಿನಪುತ್ತಾನಂ ನಿಬ್ಬಾಹನಂ [ನಿಬ್ಬಾಯನಂ (ಕ.)], ಏವಮೇತಂ ಗಣಿವರಪವರ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ.

ಪಥವಿಚಲನಪಞ್ಹೋ ಚತುತ್ಥೋ.