೪. ಚತುತ್ಥವಗ್ಗೋ

೧. ವಿತಕ್ಕಸುತ್ತಂ

೮೦. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅನವಞ್ಞತ್ತಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ, ಪರಾನುದ್ದಯತಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಅನವಞ್ಞತ್ತಿಸಂಯುತ್ತೋ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಗಾರವೋ;

ಸಹನನ್ದೀ ಅಮಚ್ಚೇಹಿ, ಆರಾ ಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಾ.

‘‘ಯೋ ಚ ಪುತ್ತಪಸುಂ ಹಿತ್ವಾ, ವಿವಾಹೇ ಸಂಹರಾನಿ [ಸಙ್ಗಹಾನಿ (ಕ. ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಚ;

ಭಬ್ಬೋ ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಫುಟ್ಠುಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಮುತ್ತಮ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಸಕ್ಕಾರಸುತ್ತಂ

೮೧. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಾ, ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ.

‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಾ, ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ.

‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ತದುಭಯೇನ ಅಭಿಭೂತಾ, ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ.

‘‘ತಂ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಾಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವದಾಮಿ; ( ) [(ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ ಭಿಕ್ಖವೇ ಸತ್ತಾ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಾ. …ಪೇ… ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಾ …ಪೇ… ಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ತದುಭಯೇನ ಅಭಿಭೂತಾ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ.) (ಸ್ಯಾ.) ಪುರಿಮವಗ್ಗೇ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಸುತ್ತೇಹಿ ಪನ ಸಮೇತಿ, ಅನ್ವಯಬ್ಯತಿರೇಕವಾಕ್ಯಾನಂ ಪನ ಅನನ್ತರಿತತ್ತಾ ಪಾಸಂಸತರಾ.)] ಅಪಿ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯದೇವ ಮೇ ಸಾಮಂ ಞಾತಂ ಸಾಮಂ ದಿಟ್ಠಂ ಸಾಮಂ ವಿದಿತಂ ತಮೇವಾಹಂ ವದಾಮಿ.

‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಾ, ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ.

‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಾ, ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ.

‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ತದುಭಯೇನ ಅಭಿಭೂತಾ, ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಯಸ್ಸ ಸಕ್ಕರಿಯಮಾನಸ್ಸ, ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚೂಭಯಂ;

ಸಮಾಧಿ ನ ವಿಕಮ್ಪತಿ, ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರಿನೋ [ಅಪ್ಪಮಾಣವಿಹಾರಿನೋ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)].

‘‘ತಂ ಝಾಯಿನಂ ಸಾತತಿಕಂ, ಸುಖುಮಂ ದಿಟ್ಠಿವಿಪಸ್ಸಕಂ;

ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಾರಾಮಂ, ಆಹು ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಇತೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ದೇವಸದ್ದಸುತ್ತಂ

೮೨. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವೇಸು ದೇವಸದ್ದಾ ನಿಚ್ಛರನ್ತಿ ಸಮಯಾ ಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಚೇತೇತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ [ತಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖವೇ ಸಮಯೇ (ಪೀ. ಕ.)] ದೇವೇಸು ದೇವಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಛರತಿ – ‘ಏಸೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಮಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮಾಯ ಚೇತೇತೀ’ತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ದೇವೇಸು ದೇವಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಛರತಿ ಸಮಯಾ ಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಭಾವನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದೇವೇಸು ದೇವಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಛರತಿ – ‘ಏಸೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಮಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇತೀ’ತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ದೇವೇಸು ದೇವಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಛರತಿ ಸಮಯಾ ಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದೇವೇಸು ದೇವಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಛರತಿ – ‘ಏಸೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ ತಮೇವ ಸಙ್ಗಾಮಸೀಸಂ ಅಭಿವಿಜಿಯ ಅಜ್ಝಾವಸತೀ’ತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ದೇವೇಸು ದೇವಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಛರತಿ ಸಮಯಾ ಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ದೇವೇಸು ದೇವಸದ್ದಾ ನಿಚ್ಛರನ್ತಿ ಸಮಯಾ ಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ದಿಸ್ವಾ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮಂ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾವಕಂ;

ದೇವತಾಪಿ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಹನ್ತಂ ವೀತಸಾರದಂ.

‘‘ನಮೋ ತೇ ಪುರಿಸಾಜಞ್ಞ, ಯೋ ತ್ವಂ ದುಜ್ಜಯಮಜ್ಝಭೂ;

ಜೇತ್ವಾನ ಮಚ್ಚುನೋ ಸೇನಂ, ವಿಮೋಕ್ಖೇನ ಅನಾವರಂ.

‘‘ಇತಿ ಹೇತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ದೇವತಾ ಪತ್ತಮಾನಸಂ;

ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ಯೇನ ಮಚ್ಚುವಸಂ ವಜೇ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಪಞ್ಚಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಸುತ್ತಂ

೮೩. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಯದಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವೋ ದೇವಕಾಯಾ ಚವನಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಚಸ್ಸ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಪಾತುಭವನ್ತಿ – ಮಾಲಾ ಮಿಲಾಯನ್ತಿ, ವತ್ಥಾನಿ ಕಿಲಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಕಚ್ಛೇಹಿ ಸೇದಾ ಮುಚ್ಚನ್ತಿ, ಕಾಯೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣಿಯಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ಸಕೇ ದೇವೋ ದೇವಾಸನೇ ನಾಭಿರಮತೀತಿ. ತಮೇನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ‘ಚವನಧಮ್ಮೋ ಅಯಂ ದೇವಪುತ್ತೋ’ತಿ ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ತೀಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಅನುಮೋದೇನ್ತಿ [ಅನುಮೋದನ್ತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] – ‘ಇತೋ, ಭೋ, ಸುಗತಿಂ ಗಚ್ಛ, ಸುಗತಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುಲದ್ಧಲಾಭಂ ಲಭ, ಸುಲದ್ಧಲಾಭಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಭವಾಹೀ’’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿನ್ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಾನಂ ಸುಗತಿಗಮನಸಙ್ಖಾತಂ; ಕಿಞ್ಚ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಾನಂ ಸುಲದ್ಧಲಾಭಸಙ್ಖಾತಂ; ಕಿಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಾನಂ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಸಙ್ಖಾತ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು [ಭಿಕ್ಖವೇ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ದೇವಾನಂ ಸುಗತಿಗಮನಸಙ್ಖಾತಂ; ಯಂ ಮನುಸ್ಸಭೂತೋ ಸಮಾನೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಸದ್ಧಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು [ಭಿಕ್ಖವೇ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ದೇವಾನಂ ಸುಲದ್ಧಲಾಭಸಙ್ಖಾತಂ; ಸಾ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಸದ್ಧಾ ನಿವಿಟ್ಠಾ ಹೋತಿ ಮೂಲಜಾತಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ದಳ್ಹಾ ಅಸಂಹಾರಿಯಾ ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ದೇವೇನ ವಾ ಮಾರೇನ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು [ಭಿಕ್ಖವೇ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ದೇವಾನಂ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಸಙ್ಖಾತ’’ನ್ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಯದಾ ದೇವೋ ದೇವಕಾಯಾ, ಚವತಿ ಆಯುಸಙ್ಖಯಾ;

ತಯೋ ಸದ್ದಾ ನಿಚ್ಛರನ್ತಿ, ದೇವಾನಂ ಅನುಮೋದತಂ.

‘‘‘ಇತೋ ಭೋ ಸುಗತಿಂ ಗಚ್ಛ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ;

ಮನುಸ್ಸಭೂತೋ ಸದ್ಧಮ್ಮೇ, ಲಭ ಸದ್ಧಂ ಅನುತ್ತರಂ.

‘‘‘ಸಾ ತೇ ಸದ್ಧಾ ನಿವಿಟ್ಠಸ್ಸ, ಮೂಲಜಾತಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ;

ಯಾವಜೀವಂ ಅಸಂಹೀರಾ, ಸದ್ಧಮ್ಮೇ ಸುಪ್ಪವೇದಿತೇ.

‘‘‘ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ಹಿತ್ವಾ, ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಚ;

ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ ಹಿತ್ವಾ, ಯಞ್ಚಞ್ಞಂ ದೋಸಸಞ್ಹಿತಂ.

‘‘‘ಕಾಯೇನ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ, ವಾಚಾಯ ಕುಸಲಂ ಬಹುಂ;

ಮನಸಾ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ, ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ನಿರೂಪಧಿಂ.

‘‘‘ತತೋ ಓಪಧಿಕಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಕತ್ವಾ ದಾನೇನ ತಂ ಬಹುಂ;

ಅಞ್ಞೇಪಿ ಮಚ್ಚೇ ಸದ್ಧಮ್ಮೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇ ನಿವೇಸಯ’ [ನಿವೇಸಯೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)].

‘‘ಇಮಾಯ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ, ದೇವಾ ದೇವಂ ಯದಾ ವಿದೂ;

ಚವನ್ತಂ ಅನುಮೋದೇನ್ತಿ, ಏಹಿ ದೇವ ಪುನಪ್ಪುನ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಬಹುಜನಹಿತಸುತ್ತಂ

೮೪. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಯೋಮೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸೇವ ಸತ್ಥು [ಸತ್ಥುನೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಸಾವಕೋ ಅರಹಂ ಹೋತಿ ಖೀಣಾಸವೋ ವುಸಿತವಾ ಕತಕರಣೀಯೋ ಓಹಿತಭಾರೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನೋ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾ ವಿಮುತ್ತೋ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸೇವ ಸತ್ಥು ಸಾವಕೋ ಸೇಖೋ ಹೋತಿ ಪಾಟಿಪದೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಸೀಲವತೂಪಪನ್ನೋ. ಸೋಪಿ [ಸೋ (?)] ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಸತ್ಥಾ ಹಿ ಲೋಕೇ ಪಠಮೋ ಮಹೇಸಿ, ತಸ್ಸನ್ವಯೋ ಸಾವಕೋ ಭಾವಿತತ್ತೋ;

ಅಥಾಪರೋ ಪಾಟಿಪದೋಪಿ ಸೇಖೋ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಸೀಲವತೂಪಪನ್ನೋ.

‘‘ಏತೇ ತಯೋ ದೇವಮನುಸ್ಸಸೇಟ್ಠಾ, ಪಭಙ್ಕರಾ ಧಮ್ಮಮುದೀರಯನ್ತಾ;

ಅಪಾಪುರನ್ತಿ [ಅಪಾಪುರೇನ್ತಿ (ಕ.)] ಅಮತಸ್ಸ ದ್ವಾರಂ, ಯೋಗಾ ಪಮೋಚೇನ್ತಿ [ಯಾಗಾ ಪಮುಚ್ಚನ್ತಿ (ಸೀ.), ಯೋಗಾ ಮೋಚನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಹುಜ್ಜನಂ ತೇ.

‘‘ಯೇ ಸತ್ಥವಾಹೇನ ಅನುತ್ತರೇನ, ಸುದೇಸಿತಂ ಮಗ್ಗಮನುಕ್ಕಮನ್ತಿ [ಮಗ್ಗಮನುಗ್ಗಮನ್ತಿ (ಸೀ. ಕ.)];

ಇಧೇವ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಕರೋನ್ತಿ ಅನ್ತಂ, ಯೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಸುಗತಸ್ಸ ಸಾಸನೇ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅಸುಭಾನುಪಸ್ಸೀಸುತ್ತಂ

೮೫. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಅಸುಭಾನುಪಸ್ಸೀ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಸ್ಮಿಂ ವಿಹರಥ; ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿ ಚ ವೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪರಿಮುಖಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತು; ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸಿನೋ ವಿಹರಥ. ಅಸುಭಾನುಪಸ್ಸೀನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಸ್ಮಿಂ ವಿಹರತಂ ಯೋ ಸುಭಾಯ ಧಾತುಯಾ ರಾಗಾನುಸಯೋ ಸೋ ಪಹೀಯತಿ [ಪಹಿಯ್ಯತಿ (ಕ.)]. ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಯಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪರಿಮುಖಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಿತಾಯ ಯೇ ಬಾಹಿರಾ ವಿತಕ್ಕಾಸಯಾ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕಾ, ತೇ ನ ಹೋನ್ತಿ. ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀನಂ ವಿಹರತಂ ಯಾ ಅವಿಜ್ಜಾ ಸಾ ಪಹೀಯತಿ, ಯಾ ವಿಜ್ಜಾ ಸಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಅಸುಭಾನುಪಸ್ಸೀ ಕಾಯಸ್ಮಿಂ, ಆನಾಪಾನೇ ಪಟಿಸ್ಸತೋ;

ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥಂ, ಪಸ್ಸಂ ಆತಾಪಿ ಸಬ್ಬದಾ.

‘‘ಸ ವೇ ಸಮ್ಮದ್ದಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಯತೋ ತತ್ಥ ವಿಮುಚ್ಚತಿ;

ಅಭಿಞ್ಞಾವೋಸಿತೋ ಸನ್ತೋ, ಸ ವೇ ಯೋಗಾತಿಗೋ ಮುನೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪನ್ನಸುತ್ತಂ

೮೬. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪನ್ನೋಯನ್ತಿ ಭಾಸಮಾನೋ ಧಮ್ಮಞ್ಞೇವ ಭಾಸತಿ ನೋ ಅಧಮ್ಮಂ, ವಿತಕ್ಕಯಮಾನೋ ವಾ ಧಮ್ಮವಿತಕ್ಕಞ್ಞೇವ ವಿತಕ್ಕೇತಿ ನೋ ಅಧಮ್ಮವಿತಕ್ಕಂ, ತದುಭಯಂ ವಾ ಪನ ಅಭಿನಿವೇಜ್ಜೇತ್ವಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಧಮ್ಮಾರಾಮೋ ಧಮ್ಮರತೋ, ಧಮ್ಮಂ ಅನುವಿಚಿನ್ತಯಂ;

ಧಮ್ಮಂ ಅನುಸ್ಸರಂ ಭಿಕ್ಖು, ಸದ್ಧಮ್ಮಾ ನ ಪರಿಹಾಯತಿ.

‘‘ಚರಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ತಿಟ್ಠಂ, ನಿಸಿನ್ನೋ ಉದ ವಾ ಸಯಂ;

ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮಯಂ ಚಿತ್ತಂ, ಸನ್ತಿಮೇವಾಧಿಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಅನ್ಧಕರಣಸುತ್ತಂ

೮೭. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ ಅನ್ಧಕರಣಾ ಅಚಕ್ಖುಕರಣಾ ಅಞ್ಞಾಣಕರಣಾ ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕಾ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕಾ ಅನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕಾ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ಧಕರಣೋ ಅಚಕ್ಖುಕರಣೋ ಅಞ್ಞಾಣಕರಣೋ ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕೋ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕೋ ಅನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕೋ. ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ಧಕರಣೋ ಅಚಕ್ಖುಕರಣೋ ಅಞ್ಞಾಣಕರಣೋ ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕೋ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕೋ ಅನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕೋ. ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ಧಕರಣೋ ಅಚಕ್ಖುಕರಣೋ ಅಞ್ಞಾಣಕರಣೋ ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕೋ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕೋ ಅನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ ಅನ್ಧಕರಣಾ ಅಚಕ್ಖುಕರಣಾ ಅಞ್ಞಾಣಕರಣಾ ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕಾ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕಾ ಅನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕಾ.

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ ಅನನ್ಧಕರಣಾ ಚಕ್ಖುಕರಣಾ ಞಾಣಕರಣಾ ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಕಾ ಅವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕಾ ನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕಾ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಿತಕ್ಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನನ್ಧಕರಣೋ ಚಕ್ಖುಕರಣೋ ಞಾಣಕರಣೋ ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಕೋ ಅವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕೋ. ಅಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನನ್ಧಕರಣೋ ಚಕ್ಖುಕರಣೋ ಞಾಣಕರಣೋ ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಕೋ ಅವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕೋ. ಅವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನನ್ಧಕರಣೋ ಚಕ್ಖುಕರಣೋ ಞಾಣಕರಣೋ ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಕೋ ಅವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ ಅನನ್ಧಕರಣಾ ಚಕ್ಖುಕರಣಾ ಞಾಣಕರಣಾ ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಕಾ ಅವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕಾ ನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ತಯೋ ವಿತಕ್ಕೇ ಕುಸಲೇ ವಿತಕ್ಕಯೇ, ತಯೋ ಪನ ಅಕುಸಲೇ ನಿರಾಕರೇ;

ಸ ವೇ ವಿತಕ್ಕಾನಿ ವಿಚಾರಿತಾನಿ, ಸಮೇತಿ ವುಟ್ಠೀವ ರಜಂ ಸಮೂಹತಂ;

ಸ ವೇ ವಿತಕ್ಕೂಪಸಮೇನ ಚೇತಸಾ, ಇಧೇವ ಸೋ ಸನ್ತಿಪದಂ ಸಮಜ್ಝಗಾ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಅನ್ತರಾಮಲಸುತ್ತಂ

೮೮. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ತರಾಮಲಾ ಅನ್ತರಾಅಮಿತ್ತಾ ಅನ್ತರಾಸಪತ್ತಾ ಅನ್ತರಾವಧಕಾ ಅನ್ತರಾಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಲೋಭೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ತರಾಮಲೋ ಅನ್ತರಾಅಮಿತ್ತೋ ಅನ್ತರಾಸಪತ್ತೋ ಅನ್ತರಾವಧಕೋ ಅನ್ತರಾಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ. ದೋಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ತರಾಮಲೋ ಅನ್ತರಾಅಮಿತ್ತೋ ಅನ್ತರಾಸಪತ್ತೋ ಅನ್ತರಾವಧಕೋ ಅನ್ತರಾಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ. ಮೋಹೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ತರಾಮಲೋ ಅನ್ತರಾಅಮಿತ್ತೋ ಅನ್ತರಾಸಪತ್ತೋ ಅನ್ತರಾವಧಕೋ ಅನ್ತರಾಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಅನ್ತರಾಮಲಾ ಅನ್ತರಾಅಮಿತ್ತಾ ಅನ್ತರಾಸಪತ್ತಾ ಅನ್ತರಾವಧಕಾ ಅನ್ತರಾಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಅನತ್ಥಜನನೋ ಲೋಭೋ, ಲೋಭೋ ಚಿತ್ತಪ್ಪಕೋಪನೋ;

ಭಯಮನ್ತರತೋ ಜಾತಂ, ತಂ ಜನೋ ನಾವಬುಜ್ಝತಿ.

‘‘ಲುದ್ಧೋ ಅತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಲುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ;

ಅನ್ಧತಮಂ [ಅನ್ಧಂ ತಮಂ (ಸೀ.)] ತದಾ ಹೋತಿ, ಯಂ ಲೋಭೋ ಸಹತೇ ನರಂ.

‘‘ಯೋ ಚ ಲೋಭಂ ಪಹನ್ತ್ವಾನ, ಲೋಭನೇಯ್ಯೇ ನ ಲುಬ್ಭತಿ;

ಲೋಭೋ ಪಹೀಯತೇ ತಮ್ಹಾ, ಉದಬಿನ್ದೂವ ಪೋಕ್ಖರಾ.

‘‘ಅನತ್ಥಜನನೋ ದೋಸೋ, ದೋಸೋ ಚಿತ್ತಪ್ಪಕೋಪನೋ;

ಭಯಮನ್ತರತೋ ಜಾತಂ, ತಂ ಜನೋ ನಾವಬುಜ್ಝತಿ.

‘‘ದುಟ್ಠೋ ಅತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ದುಟ್ಠೋ ಧಮ್ಮಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ;

ಅನ್ಧತಮಂ ತದಾ ಹೋತಿ, ಯಂ ದೋಸೋ ಸಹತೇ ನರಂ.

‘‘ಯೋ ಚ ದೋಸಂ ಪಹನ್ತ್ವಾನ, ದೋಸನೇಯ್ಯೇ ನ ದುಸ್ಸತಿ;

ದೋಸೋ ಪಹೀಯತೇ ತಮ್ಹಾ, ತಾಲಪಕ್ಕಂವ ಬನ್ಧನಾ.

‘‘ಅನತ್ಥಜನನೋ ಮೋಹೋ, ಮೋಹೋ ಚಿತ್ತಪ್ಪಕೋಪನೋ;

ಭಯಮನ್ತರತೋ ಜಾತಂ, ತಂ ಜನೋ ನಾವಬುಜ್ಝತಿ.

‘‘ಮೂಳ್ಹೋ ಅತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಮೂಳ್ಹೋ ಧಮ್ಮಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ;

ಅನ್ಧತಮಂ ತದಾ ಹೋತಿ, ಯಂ ಮೋಹೋ ಸಹತೇ ನರಂ.

‘‘ಯೋ ಚ ಮೋಹಂ ಪಹನ್ತ್ವಾನ, ಮೋಹನೇಯ್ಯೇ ನ ಮುಯ್ಹತಿ;

ಮೋಹಂ ವಿಹನ್ತಿ ಸೋ ಸಬ್ಬಂ, ಆದಿಚ್ಚೋವುದಯಂ ತಮ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ದೇವದತ್ತಸುತ್ತಂ

೮೯. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ದೇವದತ್ತೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ ಕಪ್ಪಟ್ಠೋ ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ? ಪಾಪಿಚ್ಛತಾಯ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ದೇವದತ್ತೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ ಕಪ್ಪಟ್ಠೋ ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ. ಪಾಪಮಿತ್ತತಾಯ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ದೇವದತ್ತೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ ಕಪ್ಪಟ್ಠೋ ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ. ಸತಿ ಖೋ ಪನ ಉತ್ತರಿಕರಣೀಯೇ [ಉತ್ತರಿಂ ಕರಣೀಯೇ (ಸ್ಯಾ.)] ಓರಮತ್ತಕೇನ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮೇನ [ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮೇನ ಚ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಅನ್ತರಾ ವೋಸಾನಂ ಆಪಾದಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೀಹಿ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ದೇವದತ್ತೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ ಕಪ್ಪಟ್ಠೋ ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಮಾ ಜಾತು ಕೋಚಿ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ಉದಪಜ್ಜಥ;

ತದಮಿನಾಪಿ ಜಾನಾಥ, ಪಾಪಿಚ್ಛಾನಂ ಯಥಾ ಗತಿ.

‘‘ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾತೋ, ಭಾವಿತತ್ತೋತಿ ಸಮ್ಮತೋ;

ಜಲಂವ ಯಸಸಾ ಅಟ್ಠಾ, ದೇವದತ್ತೋತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ [ಮೇ ಸುತಂ (ಪಾಳಿಯಂ)].

‘‘ಸೋ ಪಮಾಣಮನುಚಿಣ್ಣೋ [ಪಮಾದಮನುಚಿಣ್ಣೋ (ಕ. ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.), ಸಮಾನಮನುಚಿಣ್ಣೋ (ಅಟ್ಠ.)], ಆಸಜ್ಜ ನಂ ತಥಾಗತಂ;

ಅವೀಚಿನಿರಯಂ ಪತ್ತೋ, ಚತುದ್ವಾರಂ ಭಯಾನಕಂ.

‘‘ಅದುಟ್ಠಸ್ಸ ಹಿ ಯೋ ದುಬ್ಭೇ, ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕುಬ್ಬತೋ;

ತಮೇವ ಪಾಪಂ ಫುಸತಿ [ಫುಸ್ಸೇತಿ (ಸ್ಯಾ.)], ದುಟ್ಠಚಿತ್ತಂ ಅನಾದರಂ.

‘‘ಸಮುದ್ದಂ ವಿಸಕುಮ್ಭೇನ, ಯೋ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯ ಪದೂಸಿತುಂ;

ನ ಸೋ ತೇನ ಪದೂಸೇಯ್ಯ, ಭೇಸ್ಮಾ ಹಿ ಉದಧಿ ಮಹಾ.

‘‘ಏವಮೇವ [ಏವಮೇತಂ (ಸ್ಯಾ.)] ತಥಾಗತಂ, ಯೋ ವಾದೇನ ವಿಹಿಂಸತಿ;

ಸಮ್ಮಗ್ಗತಂ [ಸಮಗ್ಗತಂ (ಸೀ. ಕ.)] ಸನ್ತಚಿತ್ತಂ, ವಾದೋ ತಮ್ಹಿ ನ ರೂಹತಿ.

‘‘ತಾದಿಸಂ ಮಿತ್ತಂ ಕುಬ್ಬೇಥ, ತಞ್ಚ ಸೇವೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಯಸ್ಸ ಮಗ್ಗಾನುಗೋ ಭಿಕ್ಖು, ಖಯಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪಾಪುಣೇ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ಚತುತ್ಥೋ ವಗ್ಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ವಿತಕ್ಕಾಸಕ್ಕಾರಸದ್ದ, ಚವನಲೋಕೇ ಅಸುಭಂ;

ಧಮ್ಮಅನ್ಧಕಾರಮಲಂ, ದೇವದತ್ತೇನ ತೇ ದಸಾತಿ.