೩. ತತಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸುತ್ತಂ

೭೦. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅರಿಯಾನಂ ಉಪವಾದಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾ. ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ.

‘‘ತಂ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಾಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವದಾಮಿ. ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅರಿಯಾನಂ ಉಪವಾದಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾ. ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ. ಅಪಿ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯದೇವ ಸಾಮಂ ಞಾತಂ ಸಾಮಂ ದಿಟ್ಠಂ ಸಾಮಂ ವಿದಿತಂ ತದೇವಾಹಂ ವದಾಮಿ.

‘‘ಮಿಚ್ಛಾ ಮನಂ ಪಣಿಧಾಯ, ಮಿಚ್ಛಾ ವಾಚಞ್ಚ ಭಾಸಿಯ [ಮಿಚಾ ವಾಚಂ ಅಭಾಸಿಯ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)];

ಮಿಚ್ಛಾ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕತ್ವಾನ, ಕಾಯೇನ ಇಧ ಪುಗ್ಗಲೋ.

‘‘ಅಪ್ಪಸ್ಸುತಾಪುಞ್ಞಕರೋ [ಅಪ್ಪಸ್ಸುತೋಪುಞ್ಞಕರೋ (ಸೀ.), ಅಪ್ಪಸ್ಸುತೋ ಅಪುಞ್ಞಕರೋ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ಅಪ್ಪಸ್ಮಿಂ ಇಧ ಜೀವಿತೇ;

ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ, ನಿರಯಂ ಸೋಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಸುತ್ತಂ

೭೧. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಕಾಯಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ವಚೀಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮನೋಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅರಿಯಾನಂ ಅನುಪವಾದಕಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾ. ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪನ್ನಾ.

‘‘ತಂ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಾಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವದಾಮಿ. ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಕಾಯಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ವಚೀಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮನೋಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅರಿಯಾನಂ ಅನುಪವಾದಕಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾ. ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪನ್ನಾ. ಅಪಿ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯದೇವ ಸಾಮಂ ಞಾತಂ ಸಾಮಂ ದಿಟ್ಠಂ ಸಾಮಂ ವಿದಿತಂ ತದೇವಾಹಂ ವದಾಮಿ.

‘‘ಸಮ್ಮಾ ಮನಂ ಪಣಿಧಾಯ, ಸಮ್ಮಾ ವಾಚಞ್ಚ ಭಾಸಿಯ [ಸಮ್ಮಾ ವಾಚಂ ಅಭಾಸಿಯ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)];

ಸಮ್ಮಾ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕತ್ವಾನ, ಕಾಯೇನ ಇಧ ಪುಗ್ಗಲೋ.

‘‘ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಪುಞ್ಞಕರೋ, ಅಪ್ಪಸ್ಮಿಂ ಇಧ ಜೀವಿತೇ;

ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ, ಸಗ್ಗಂ ಸೋ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ನಿಸ್ಸರಣಿಯಸುತ್ತಂ

೭೨. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಸ್ಸರಣಿಯಾ [ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯಾ (ಅ. ನಿ. ೫.೨೦೦)] ಧಾತುಯೋ. ಕತಮಾ ತಿಸ್ಸೋ? ಕಾಮಾನಮೇತಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯದಿದಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ, ರೂಪಾನಮೇತಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯದಿದಂ ಆರುಪ್ಪಂ, ಯಂ ಖೋ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ಭೂತಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ನಿರೋಧೋ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ – ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಸ್ಸೋ ನಿಸ್ಸರಣಿಯಾ ಧಾತುಯೋ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಕಾಮನಿಸ್ಸರಣಂ ಞತ್ವಾ, ರೂಪಾನಞ್ಚ ಅತಿಕ್ಕಮಂ;

ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥಂ, ಫುಸಂ ಆತಾಪಿ ಸಬ್ಬದಾ.

‘‘ಸ ವೇ ಸಮ್ಮದ್ದಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಯತೋ ತತ್ಥ ವಿಮುಚ್ಚತಿ;

ಅಭಿಞ್ಞಾವೋಸಿತೋ ಸನ್ತೋ, ಸ ವೇ ಯೋಗಾತಿಗೋ ಮುನೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಸನ್ತತರಸುತ್ತಂ

೭೩. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ರೂಪೇಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರೂಪಾ [ಆರುಪ್ಪಾ (ಸೀ.)] ಸನ್ತತರಾ, ಅರೂಪೇಹಿ ನಿರೋಧೋ ಸನ್ತತರೋ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಯೇ ಚ ರೂಪೂಪಗಾ ಸತ್ತಾ, ಯೇ ಚ ಅರೂಪಟ್ಠಾಯಿನೋ [ಆರುಪ್ಪಟ್ಠಾಯಿನೋ (ಸೀ.)];

ನಿರೋಧಂ ಅಪ್ಪಜಾನನ್ತಾ, ಆಗನ್ತಾರೋ ಪುನಬ್ಭವಂ.

‘‘ಯೇ ಚ ರೂಪೇ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ಅರೂಪೇಸು ಅಸಣ್ಠಿತಾ;

ನಿರೋಧೇ ಯೇ ವಿಮುಚ್ಚನ್ತಿ, ತೇ ಜನಾ ಮಚ್ಚುಹಾಯಿನೋ.

‘‘ಕಾಯೇನ ಅಮತಂ ಧಾತುಂ, ಫುಸಯಿತ್ವಾ ನಿರೂಪಧಿಂ;

ಉಪಧಿಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಂ, ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಅನಾಸವೋ;

ದೇಸೇತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಅಸೋಕಂ ವಿರಜಂ ಪದ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪುತ್ತಸುತ್ತಂ

೭೪. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುತ್ತಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅತಿಜಾತೋ, ಅನುಜಾತೋ, ಅವಜಾತೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುತ್ತೋ ಅತಿಜಾತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಹೋನ್ತಿ ನ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತಾ, ನ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತಾ, ನ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತಾ; ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತಾ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತಾ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತಾ, ಮುಸಾವಾದಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತಾ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತಾ, ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ. ಪುತ್ತೋ ಚ ನೇಸಂ ಹೋತಿ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ; ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುತ್ತೋ ಅತಿಜಾತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುತ್ತೋ ಅನುಜಾತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಹೋನ್ತಿ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತಾ, ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತಾ, ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತಾ; ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಸೀಲವನ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಾ. ಪುತ್ತೋಪಿ ನೇಸಂ ಹೋತಿ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ; ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುತ್ತೋ ಅನುಜಾತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುತ್ತೋ ಅವಜಾತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಹೋನ್ತಿ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತಾ, ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತಾ, ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತಾ; ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಸೀಲವನ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಾ. ಪುತ್ತೋ ಚ ನೇಸಂ ಹೋತಿ ನ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ನ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ನ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ; ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತೋ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತೋ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತೋ, ಮುಸಾವಾದಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತೋ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತೋ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುತ್ತೋ ಅವಜಾತೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಪುತ್ತಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಅತಿಜಾತಂ ಅನುಜಾತಂ, ಪುತ್ತಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ;

ಅವಜಾತಂ ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ಯೋ ಹೋತಿ ಕುಲಗನ್ಧನೋ.

‘‘ಏತೇ ಖೋ ಪುತ್ತಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಯೇ ಭವನ್ತಿ ಉಪಾಸಕಾ;

ಸದ್ಧಾ ಸೀಲೇನ ಸಮ್ಪನ್ನಾ, ವದಞ್ಞೂ ವೀತಮಚ್ಛರಾ;

ಚನ್ದೋ ಅಬ್ಭಘನಾ ಮುತ್ತೋ, ಪರಿಸಾಸು ವಿರೋಚರೇ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅವುಟ್ಠಿಕಸುತ್ತಂ

೭೫. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅವುಟ್ಠಿಕಸಮೋ, ಪದೇಸವಸ್ಸೀ, ಸಬ್ಬತ್ಥಾಭಿವಸ್ಸೀ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅವುಟ್ಠಿಕಸಮೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಞೇವ ನ ದಾತಾ ಹೋತಿ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಪಣದ್ಧಿಕವನಿಬ್ಬಕಯಾಚಕಾನಂ [… ವಣಿಬ್ಬಕಯಾಚಕಾನಂ (ಸೀ.)] ಅನ್ನಂ ಪಾನಂ ವತ್ಥಂ ಯಾನಂ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಂ ಸೇಯ್ಯಾವಸಥಪದೀಪೇಯ್ಯಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅವುಟ್ಠಿಕಸಮೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪದೇಸವಸ್ಸೀ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ದಾತಾ (ಹೋತಿ) [( ) ನತ್ಥಿ ಸ್ಯಾಮಪೋತ್ಥಕೇ], ಏಕಚ್ಚಾನಂ ನ ದಾತಾ ಹೋತಿ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಪಣದ್ಧಿಕವನಿಬ್ಬಕಯಾಚಕಾನಂ ಅನ್ನಂ ಪಾನಂ ವತ್ಥಂ ಯಾನಂ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಂ ಸೇಯ್ಯಾವಸಥಪದೀಪೇಯ್ಯಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪದೇಸವಸ್ಸೀ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಬ್ಬತ್ಥಾಭಿವಸ್ಸೀ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಬ್ಬೇಸಂವ ದೇತಿ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಪಣದ್ಧಿಕವನಿಬ್ಬಕಯಾಚಕಾನಂ ಅನ್ನಂ ಪಾನಂ ವತ್ಥಂ ಯಾನಂ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಂ ಸೇಯ್ಯಾವಸಥಪದೀಪೇಯ್ಯಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಬ್ಬತ್ಥಾಭಿವಸ್ಸೀ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ನ ಸಮಣೇ ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ, ನ ಕಪಣದ್ಧಿಕವನಿಬ್ಬಕೇ;

ಲದ್ಧಾನ ಸಂವಿಭಾಜೇತಿ, ಅನ್ನಂ ಪಾನಞ್ಚ ಭೋಜನಂ;

ತಂ ವೇ ಅವುಟ್ಠಿಕಸಮೋತಿ, ಆಹು ನಂ ಪುರಿಸಾಧಮಂ.

‘‘ಏಕಚ್ಚಾನಂ ನ ದದಾತಿ, ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಪವೇಚ್ಛತಿ;

ತಂ ವೇ ಪದೇಸವಸ್ಸೀತಿ, ಆಹು ಮೇಧಾವಿನೋ ಜನಾ.

‘‘ಸುಭಿಕ್ಖವಾಚೋ ಪುರಿಸೋ, ಸಬ್ಬಭೂತಾನುಕಮ್ಪಕೋ;

ಆಮೋದಮಾನೋ ಪಕಿರೇತಿ, ದೇಥ ದೇಥಾತಿ ಭಾಸತಿ.

‘‘ಯಥಾಪಿ ಮೇಘೋ ಥನಯಿತ್ವಾ, ಗಜ್ಜಯಿತ್ವಾ ಪವಸ್ಸತಿ;

ಥಲಂ ನಿನ್ನಞ್ಚ ಪೂರೇತಿ, ಅಭಿಸನ್ದನ್ತೋವ [ಅಭಿಸನ್ದೇನ್ತೋವ (?)] ವಾರಿನಾ.

‘‘ಏವಮೇವ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ ತಾದಿಸೋ;

ಧಮ್ಮೇನ ಸಂಹರಿತ್ವಾನ, ಉಟ್ಠಾನಾಧಿಗತಂ ಧನಂ;

ತಪ್ಪೇತಿ ಅನ್ನಪಾನೇನ, ಸಮ್ಮಾ ಪತ್ತೇ ವನಿಬ್ಬಕೇ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಸುಖಪತ್ಥನಾಸುತ್ತಂ

೭೬. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತೀಣಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಖಾನಿ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ. ಕತಮಾನಿ ತೀಣಿ? ಪಸಂಸಾ ಮೇ ಆಗಚ್ಛತೂತಿ [ಆಗಚ್ಛನ್ತೂತಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ, ಭೋಗಾ ಮೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೂತಿ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೀಣಿ ಸುಖಾನಿ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ ಮೇಧಾವೀ, ಪತ್ಥಯಾನೋ ತಯೋ ಸುಖೇ;

ಪಸಂಸಂ ವಿತ್ತಲಾಭಞ್ಚ, ಪೇಚ್ಚ ಸಗ್ಗೇ ಪಮೋದನಂ.

‘‘ಅಕರೋನ್ತೋಪಿ ಚೇ ಪಾಪಂ, ಕರೋನ್ತಮುಪಸೇವತಿ;

ಸಙ್ಕಿಯೋ ಹೋತಿ ಪಾಪಸ್ಮಿಂ, ಅವಣ್ಣೋ ಚಸ್ಸ ರೂಹತಿ.

‘‘ಯಾದಿಸಂ ಕುರುತೇ ಮಿತ್ತಂ, ಯಾದಿಸಂ ಚೂಪಸೇವತಿ;

ಸ ವೇ ತಾದಿಸಕೋ ಹೋತಿ, ಸಹವಾಸೋ ಹಿ [ಸಹವಾಸೋಪಿ (ಸೀ. ಕ.)] ತಾದಿಸೋ.

‘‘ಸೇವಮಾನೋ ಸೇವಮಾನಂ, ಸಮ್ಫುಟ್ಠೋ ಸಮ್ಫುಸಂ ಪರಂ;

ಸರೋ ದಿದ್ಧೋ ಕಲಾಪಂವ, ಅಲಿತ್ತಮುಪಲಿಮ್ಪತಿ;

ಉಪಲೇಪಭಯಾ [ಉಪಲಿಮ್ಪಭಯಾ (ಕ.)] ಧೀರೋ, ನೇವ ಪಾಪಸಖಾ ಸಿಯಾ.

‘‘ಪೂತಿಮಚ್ಛಂ ಕುಸಗ್ಗೇನ, ಯೋ ನರೋ ಉಪನಯ್ಹತಿ;

ಕುಸಾಪಿ ಪೂತಿ ವಾಯನ್ತಿ, ಏವಂ ಬಾಲೂಪಸೇವನಾ.

‘‘ತಗರಞ್ಚ ಪಲಾಸೇನ, ಯೋ ನರೋ ಉಪನಯ್ಹತಿ;

ಪತ್ತಾಪಿ ಸುರಭಿ ವಾಯನ್ತಿ, ಏವಂ ಧೀರೂಪಸೇವನಾ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಪತ್ತಪುಟಸ್ಸೇವ [ಪಲಾಸಪುಟಸ್ಸೇವ (ಪೀ. ಕ.)], ಞತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾಕಮತ್ತನೋ;

ಅಸನ್ತೇ ನುಪಸೇವೇಯ್ಯ, ಸನ್ತೇ ಸೇವೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಅಸನ್ತೋ ನಿರಯಂ ನೇನ್ತಿ, ಸನ್ತೋ ಪಾಪೇನ್ತಿ ಸುಗ್ಗತಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಭಿದುರಸುತ್ತಂ

೭೭. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಭಿದುರಾಯಂ [ಭಿನ್ದನ್ತಾಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬೇ ಉಪಧೀ ಅನಿಚ್ಚಾ ದುಕ್ಖಾ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಕಾಯಞ್ಚ ಭಿದುರಂ [ಭಿನ್ದನ್ತಂ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.)] ಞತ್ವಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚ ವಿರಾಗುನಂ [ವಿರಾಗಿಕಂ (ಕ. ಸೀ.), ಪಭಙ್ಗುಣಂ (ಸ್ಯಾ.)];

ಉಪಧೀಸು ಭಯಂ ದಿಸ್ವಾ, ಜಾತಿಮರಣಮಚ್ಚಗಾ;

ಸಮ್ಪತ್ವಾ ಪರಮಂ ಸನ್ತಿಂ, ಕಾಲಂ ಕಙ್ಖತಿ ಭಾವಿತತ್ತೋ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಧಾತುಸೋಸಂಸನ್ದನಸುತ್ತಂ

೭೮. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಧಾತುಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದನ್ತಿ ಸಮೇನ್ತಿ. ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ ಸತ್ತಾ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದನ್ತಿ ಸಮೇನ್ತಿ, ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ ಸತ್ತಾ ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದನ್ತಿ ಸಮೇನ್ತಿ.

‘‘ಅತೀತಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ಧಾನಂ ಧಾತುಸೋವ ಸತ್ತಾ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದಿಂಸು ಸಮಿಂಸು. ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ ಸತ್ತಾ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದಿಂಸು ಸಮಿಂಸು, ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ ಸತ್ತಾ ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದಿಂಸು ಸಮಿಂಸು.

‘‘ಅನಾಗತಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ಧಾನಂ ಧಾತುಸೋವ ಸತ್ತಾ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸಮೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ ಸತ್ತಾ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸಮೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ ಸತ್ತಾ ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸಮೇಸ್ಸನ್ತಿ.

‘‘ಏತರಹಿಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನಂ ಅದ್ಧಾನಂ ಧಾತುಸೋವ ಸತ್ತಾ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದನ್ತಿ ಸಮೇನ್ತಿ. ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ ಸತ್ತಾ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದನ್ತಿ ಸಮೇನ್ತಿ, ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ ಸತ್ತಾ ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದನ್ತಿ ಸಮೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಸಂಸಗ್ಗಾ ವನಥೋ ಜಾತೋ, ಅಸಂಸಗ್ಗೇನ ಛಿಜ್ಜತಿ;

ಪರಿತ್ತಂ ದಾರುಮಾರುಯ್ಹ, ಯಥಾ ಸೀದೇ ಮಹಣ್ಣವೇ.

‘‘ಏವಂ ಕುಸೀತಮಾಗಮ್ಮ, ಸಾಧುಜೀವೀಪಿ ಸೀದತಿ;

ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪರಿವಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಕುಸೀತಂ ಹೀನವೀರಿಯಂ.

‘‘ಪವಿವಿತ್ತೇಹಿ ಅರಿಯೇಹಿ, ಪಹಿತತ್ತೇಹಿ ಝಾಯಿಭಿ;

ನಿಚ್ಚಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೇಹಿ, ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಸಹಾವಸೇ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಪರಿಹಾನಸುತ್ತಂ

೭೯. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸೇಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪರಿಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಮ್ಮಾರಾಮೋ ಹೋತಿ, ಕಮ್ಮರತೋ, ಕಮ್ಮಾರಾಮತಮನುಯುತ್ತೋ; ಭಸ್ಸಾರಾಮೋ ಹೋತಿ, ಭಸ್ಸರತೋ, ಭಸ್ಸಾರಾಮತಮನುಯುತ್ತೋ; ನಿದ್ದಾರಾಮೋ ಹೋತಿ, ನಿದ್ದಾರತೋ, ನಿದ್ದಾರಾಮತಮನುಯುತ್ತೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಸೇಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪರಿಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸೇಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪರಿಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ನ ಕಮ್ಮಾರಾಮೋ ಹೋತಿ, ನ ಕಮ್ಮರತೋ, ನ ಕಮ್ಮಾರಾಮತಮನುಯುತ್ತೋ; ನ ಭಸ್ಸಾರಾಮೋ ಹೋತಿ, ನ ಭಸ್ಸರತೋ, ನ ಭಸ್ಸಾರಾಮತಮನುಯುತ್ತೋ; ನ ನಿದ್ದಾರಾಮೋ ಹೋತಿ, ನ ನಿದ್ದಾರತೋ, ನ ನಿದ್ದಾರಾಮತಮನುಯುತ್ತೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಸೇಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪರಿಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಕಮ್ಮಾರಾಮೋ ಭಸ್ಸಾರಾಮೋ [ಭಸ್ಸರತೋ (ಸಬ್ಬಥ)], ನಿದ್ದಾರಾಮೋ ಚ ಉದ್ಧತೋ;

ಅಭಬ್ಬೋ ತಾದಿಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಫುಟ್ಠುಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಮುತ್ತಮಂ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಅಪ್ಪಕಿಚ್ಚಸ್ಸ, ಅಪ್ಪಮಿದ್ಧೋ ಅನುದ್ಧತೋ;

ಭಬ್ಬೋ ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಫುಟ್ಠುಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಮುತ್ತಮ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ತತಿಯೋ ವಗ್ಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ದ್ವೇ ದಿಟ್ಠೀ ನಿಸ್ಸರಣಂ ರೂಪಂ, ಪುತ್ತೋ ಅವುಟ್ಠಿಕೇನ ಚ;

ಸುಖಾ ಚ ಭಿದುರೋ [ಭಿನ್ದನಾ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ಧಾತು, ಪರಿಹಾನೇನ ತೇ ದಸಾತಿ.