೩. ತತಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಸುತ್ತಂ

೨೧. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಇಧಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಂ ಏವಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ – ‘ಇಮಮ್ಹಿ ಚಾಯಂ ಸಮಯೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಲಂ ಕರೇಯ್ಯ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಚಿತ್ತಂ ಹಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಸನ್ನಂ. ಚೇತೋಪಸಾದಹೇತು ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಮಿಧೇಕಚ್ಚೇ ಸತ್ತಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಂ ಞತ್ವಾನ, ಏಕಚ್ಚಂ ಇಧ ಪುಗ್ಗಲಂ;

ಏತಮತ್ಥಞ್ಚ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ, ಬುದ್ಧೋ ಭಿಕ್ಖೂನ ಸನ್ತಿಕೇ.

‘‘ಇಮಮ್ಹಿ ಚಾಯಂ ಸಮಯೇ, ಕಾಲಂ ಕಯಿರಾಥ ಪುಗ್ಗಲೋ;

ಸುಗತಿಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಚಿತ್ತಂ ಹಿಸ್ಸ ಪಸಾದಿತಂ.

‘‘ಯಥಾ ಹರಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ತಥಾವಿಧೋ;

ಚೇತೋಪಸಾದಹೇತು ಹಿ, ಸತ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸುಗ್ಗತಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಮೇತ್ತಸುತ್ತಂ

೨೨. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಾನಂ ಭಾಯಿತ್ಥ. ಸುಖಸ್ಸೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಿವಚನಂ ಇಟ್ಠಸ್ಸ ಕನ್ತಸ್ಸ ಪಿಯಸ್ಸ ಮನಾಪಸ್ಸ ಯದಿದಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ [ಪುಞ್ಞಾನನ್ತಿ, (ಅ. ನಿ. ೭.೬೨)]. ಅಭಿಜಾನಾಮಿ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘರತ್ತಂ ಕತಾನಂ ಪುಞ್ಞಾನಂ ಇಟ್ಠಂ ಕನ್ತಂ ಪಿಯಂ ಮನಾಪಂ ವಿಪಾಕಂ ಪಚ್ಚನುಭೂತಂ. ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಸತ್ತ ಸಂವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ ನಯಿಮಂ ಲೋಕಂ ಪುನರಾಗಮಾಸಿಂ. ಸಂವಟ್ಟಮಾನೇ ಸುದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಪ್ಪೇ ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋ ಹೋಮಿ; ವಿವಟ್ಟಮಾನೇ ಕಪ್ಪೇ ಸುಞ್ಞಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಮಾನಂ ಉಪಪಜ್ಜಾಮಿ.

‘‘ತತ್ರ ಸುದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹೋಮಿ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಅಭಿಭೂ ಅನಭಿಭೂತೋ ಅಞ್ಞದತ್ಥುದಸೋ ವಸವತ್ತೀ. ಛತ್ತಿಂಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಕ್ಕೋ ಅಹೋಸಿಂ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ; ಅನೇಕಸತಕ್ಖತ್ತುಂ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿಂ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಚಾತುರನ್ತೋ ವಿಜಿತಾವೀ ಜನಪದತ್ಥಾವರಿಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ತರತನಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಪದೇಸರಜ್ಜಸ್ಸ!

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕಿಸ್ಸ ನು ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಫಲಂ, ಕಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋ, ಯೇನಾಹಂ ಏತರಹಿ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೋ’ತಿ? ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ತಿಣ್ಣಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ, ತಿಣ್ಣಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ, ಯೇನಾಹಂ ಏತರಹಿ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ [ಸೇಯ್ಯಥೀದಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] – ದಾನಸ್ಸ, ದಮಸ್ಸ, ಸಞ್ಞಮಸ್ಸಾ’’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಪುಞ್ಞಮೇವ ಸೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಆಯತಗ್ಗಂ ಸುಖುದ್ರಯಂ;

ದಾನಞ್ಚ ಸಮಚರಿಯಞ್ಚ, ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಞ್ಚ ಭಾವಯೇ.

‘‘ಏತೇ ಧಮ್ಮೇ ಭಾವಯಿತ್ವಾ, ತಯೋ ಸುಖಸಮುದ್ದಯೇ [ಸುಖಸಮುದ್ರಯೇ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)];

ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.), ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ (?)] ಸುಖಂ ಲೋಕಂ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಉಭಯತ್ಥಸುತ್ತಂ

೨೩. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಏಕಧಮ್ಮೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ ಸಮಧಿಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚೇವ ಅತ್ಥಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಞ್ಚ. ಕತಮೋ ಏಕಧಮ್ಮೋ? ಅಪ್ಪಮಾದೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ಅಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಧಮ್ಮೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ ಸಮಧಿಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚೇವ ಅತ್ಥಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಞ್ಚಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಅಪ್ಪಮಾದಂ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಸು ಪಣ್ಡಿತಾ;

ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ, ಅಧಿಗಣ್ಹಾತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ.

‘‘ದಿಟ್ಠೇ ಧಮ್ಮೇ ಚ ಯೋ ಅತ್ಥೋ, ಯೋ ಚತ್ಥೋ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ;

ಅತ್ಥಾಭಿಸಮಯಾ ಧೀರೋ, ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಪವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಅಟ್ಠಿಪುಞ್ಜಸುತ್ತಂ

೨೪. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಏಕಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಪ್ಪಂ ಸನ್ಧಾವತೋ ಸಂಸರತೋ ಸಿಯಾ ಏವಂ ಮಹಾ ಅಟ್ಠಿಕಙ್ಕಲೋ ಅಟ್ಠಿಪುಞ್ಜೋ ಅಟ್ಠಿರಾಸಿ ಯಥಾಯಂ ವೇಪುಲ್ಲೋ ಪಬ್ಬತೋः ಸಚೇ ಸಂಹಾರಕೋ ಅಸ್ಸ, ಸಮ್ಭತಞ್ಚ ನ ವಿನಸ್ಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಏಕಸ್ಸೇಕೇನ ಕಪ್ಪೇನ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸಟ್ಠಿಸಞ್ಚಯೋ;

ಸಿಯಾ ಪಬ್ಬತಸಮೋ ರಾಸಿ, ಇತಿ ವುತ್ತಂ ಮಹೇಸಿನಾ.

‘‘ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಅಕ್ಖಾತೋ, ವೇಪುಲ್ಲೋ ಪಬ್ಬತೋ ಮಹಾ;

ಉತ್ತರೋ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಸ್ಸ, ಮಗಧಾನಂ ಗಿರಿಬ್ಬಜೇ.

‘‘ಯತೋ ಚ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ, ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ;

ದುಕ್ಖಂ ದುಕ್ಖಸಮುಪ್ಪಾದಂ, ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಅತಿಕ್ಕಮಂ;

ಅರಿಯಞ್ಚಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ, ದುಕ್ಖೂಪಸಮಗಾಮಿನಂ.

‘‘ಸ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಪರಮಂ, ಸನ್ಧಾವಿತ್ವಾನ ಪುಗ್ಗಲೋ;

ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಾ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಮುಸಾವಾದಸುತ್ತಂ

೨೫. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಏಕಧಮ್ಮಂ ಅತೀತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ನಾಹಂ ತಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕರಣೀಯನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಕತಮಂ ಏಕಧಮ್ಮಂ? ಯದಿದಂ [ಯಥಯಿದಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕ.), ಯಥಾಯಿದಂ (ಪೀ.)] ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೋ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಏಕಧಮ್ಮಂ ಅತೀತಸ್ಸ, ಮುಸಾವಾದಿಸ್ಸ ಜನ್ತುನೋ;

ವಿತಿಣ್ಣಪರಲೋಕಸ್ಸ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಂ ಅಕಾರಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದಾನಸುತ್ತಂ

೨೬. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಏವಞ್ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಜಾನೇಯ್ಯುಂ ದಾನಸಂವಿಭಾಗಸ್ಸ ವಿಪಾಕಂ ಯಥಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ, ನ ಅದತ್ವಾ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ನ ಚ ನೇಸಂ ಮಚ್ಛೇರಮಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ. ಯೋಪಿ ನೇಸಂ ಅಸ್ಸ ಚರಿಮೋ ಆಲೋಪೋ ಚರಿಮಂ ಕಬಳಂ, ತತೋಪಿ ನ ಅಸಂವಿಭಜಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ಸಚೇ ನೇಸಂ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾ ಅಸ್ಸು. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ನ ಏವಂ ಜಾನನ್ತಿ ದಾನಸಂವಿಭಾಗಸ್ಸ ವಿಪಾಕಂ ಯಥಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ, ತಸ್ಮಾ ಅದತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಮಚ್ಛೇರಮಲಞ್ಚ ನೇಸಂ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಏವಂ ಚೇ ಸತ್ತಾ ಜಾನೇಯ್ಯುಂ, ಯಥಾವುತ್ತಂ ಮಹೇಸಿನಾ;

ವಿಪಾಕಂ ಸಂವಿಭಾಗಸ್ಸ, ಯಥಾ ಹೋತಿ ಮಹಪ್ಫಲಂ.

‘‘ವಿನೇಯ್ಯ ಮಚ್ಛೇರಮಲಂ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ;

ದಜ್ಜುಂ ಕಾಲೇನ ಅರಿಯೇಸು, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ.

‘‘ಅನ್ನಞ್ಚ ದತ್ವಾ [ದತ್ವಾನ (ಸ್ಯಾ.)] ಬಹುನೋ, ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇಸು ದಕ್ಖಿಣಂ;

ಇತೋ ಚುತಾ ಮನುಸ್ಸತ್ತಾ, ಸಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ದಾಯಕಾ.

‘‘ತೇ ಚ ಸಗ್ಗಗತಾ [ಸಗ್ಗಂ ಗತಾ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ತತ್ಥ, ಮೋದನ್ತಿ ಕಾಮಕಾಮಿನೋ;

ವಿಪಾಕಂ ಸಂವಿಭಾಗಸ್ಸ, ಅನುಭೋನ್ತಿ ಅಮಚ್ಛರಾ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಸುತ್ತಂ

೨೭. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓಪಧಿಕಾನಿ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥೂನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಮೇತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಕಲಂ ನಾಗ್ಘನ್ತಿ ಸೋಳಸಿಂ. ಮೇತ್ತಾಯೇವ ತಾನಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಅಧಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾ ಕಾಚಿ ತಾರಕರೂಪಾನಂ ಪಭಾ ಸಬ್ಬಾ ತಾ ಚನ್ದಿಯಾ ಪಭಾಯ ಕಲಂ ನಾಗ್ಘನ್ತಿ ಸೋಳಸಿಂ, ಚನ್ದಪಭಾಯೇವ ತಾ ಅಧಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಓಪಧಿಕಾನಿ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥೂನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಮೇತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಕಲಂ ನಾಗ್ಘನ್ತಿ ಸೋಳಸಿಂ, ಮೇತ್ತಾಯೇವ ತಾನಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಅಧಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಸ್ಸಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಸರದಸಮಯೇ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ [ನಭೇ (ಸೀ.)] ಆದಿಚ್ಚೋ ನಭಂ ಅಬ್ಭುಸ್ಸಕ್ಕಮಾನೋ [ಅಬ್ಭುಗ್ಗಮಮಾನೋ (ಕ. ಅಟ್ಠ.)] ಸಬ್ಬಂ ಆಕಾಸಗತಂ [ಆಕಾಸಂ (ಸ್ಯಾ.)] ತಮಗತಂ ಅಭಿವಿಹಚ್ಚ [ಅಭಿಹಚ್ಚ (ಸ್ಯಾ.)] ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಓಪಧಿಕಾನಿ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥೂನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಮೇತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಕಲಂ ನಾಗ್ಘನ್ತಿ ಸೋಳಸಿಂ, ಮೇತ್ತಾಯೇವ ತಾನಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಅಧಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಓಸಧಿತಾರಕಾ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಓಪಧಿಕಾನಿ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥೂನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಮೇತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಕಲಂ ನಾಗ್ಘನ್ತಿ ಸೋಳಸಿಂ, ಮೇತ್ತಾಯೇವ ತಾನಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಅಧಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಯೋ ಚ ಮೇತ್ತಂ ಭಾವಯತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಪಟಿಸ್ಸತೋ;

ತನೂ [ತನು (ಸೀ.)] ಸಂಯೋಜನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಸ್ಸತೋ ಉಪಧಿಕ್ಖಯಂ.

‘‘ಏಕಮ್ಪಿ ಚೇ ಪಾಣಮದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ, ಮೇತ್ತಾಯತಿ ಕುಸಲೋ ತೇನ ಹೋತಿ;

ಸಬ್ಬೇ ಚ ಪಾಣೇ ಮನಸಾನುಕಮ್ಪಂ, ಪಹೂತಮರಿಯೋ ಪಕರೋತಿ ಪುಞ್ಞಂ.

‘‘ಯೇ [ಯೋ (ಸೀ.)] ಸತ್ತಸಣ್ಡಂ ಪಥವಿಂ ವಿಜಿತ್ವಾ, ರಾಜಿಸಯೋ [ರಾಜೀಸಯೋ (ಸೀ.)] ಯಜಮಾನಾನುಪರಿಯಗಾ;

ಅಸ್ಸಮೇಧಂ ಪುರಿಸಮೇಧಂ, ಸಮ್ಮಾಪಾಸಂ ವಾಜಪೇಯ್ಯಂ ನಿರಗ್ಗಳಂ.

‘‘ಮೇತ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸುಭಾವಿತಸ್ಸ, ಕಲಮ್ಪಿ ತೇ ನಾನುಭವನ್ತಿ ಸೋಳಸಿಂ;

ಚನ್ದಪ್ಪಭಾ ತಾರಗಣಾವ ಸಬ್ಬೇ.

‘‘ಯೋ ನ ಹನ್ತಿ ನ ಘಾತೇತಿ, ನ ಜಿನಾತಿ ನ ಜಾಪಯೇ;

ಮೇತ್ತಂಸೋ ಸಬ್ಬಭೂತೇಸು, ವೇರಂ ತಸ್ಸ ನ ಕೇನಚೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

ತತಿಯೋ ವಗ್ಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಚಿತ್ತಂ ಮೇತ್ತಂ [ಝಾಯೀ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.), ಝಾಯಿ (ಪೀ. ಕ.)] ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ, ಪುಞ್ಜಂ ವೇಪುಲ್ಲಪಬ್ಬತಂ;

ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೋ, ದಾನಞ್ಚ ಮೇತ್ತಭಾವನಾ [ಮೇತ್ತಭಾವಞ್ಚ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.), ಮೇತ್ತವಾಚಞ್ಚ (ಕ.)].

ಸತ್ತಿಮಾನಿ ಚ [ಸತ್ತಿಮಾನಿಧ (ಸೀ. ಕ.)] ಸುತ್ತಾನಿ, ಪುರಿಮಾನಿ ಚ ವೀಸತಿ;

ಏಕಧಮ್ಮೇಸು ಸುತ್ತನ್ತಾ, ಸತ್ತವೀಸತಿಸಙ್ಗಹಾತಿ.

ಏಕಕನಿಪಾತೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.