೨. ದುಕನಿಪಾತೋ

೧. ಪಠಮವಗ್ಗೋ

೧. ದುಕ್ಖವಿಹಾರಸುತ್ತಂ

೨೮. (ದ್ವೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನುಕ್ಕಟಿ) [( ) ಸ್ಯಾಮಪೋತ್ಥಕೇ ನತ್ಥಿ] ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದ್ವೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ವಿಹರತಿ ಸವಿಘಾತಂ ಸಉಪಾಯಾಸಂ ಸಪರಿಳಾಹಂ; ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ? ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಅಗುತ್ತದ್ವಾರತಾಯ [ಅಗುತ್ತದ್ವಾರೋ (ಅಟ್ಠ.)] ಚ, ಭೋಜನೇ ಅಮತ್ತಞ್ಞುತಾಯ [ಅಮತ್ತಞ್ಞೂ (ಅಟ್ಠ.)] ಚ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೀಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ವಿಹರತಿ ಸವಿಧಾತಂ ಸಉಪಾಯಾಸಂ ಸಪರಿಳಾಹಂ; ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಚಕ್ಖು ಸೋತಞ್ಚ ಘಾನಞ್ಚ, ಜಿವ್ಹಾ ಕಾಯೋ ತಥಾ ಮನೋ;

ಏತಾನಿ ಯಸ್ಸ ದ್ವಾರಾನಿ, ಅಗುತ್ತಾನಿಧ [ಅಗುತ್ತಾನಿ ಚ (ಸ್ಯಾ.)] ಭಿಕ್ಖುನೋ.

‘‘ಭೋಜನಮ್ಹಿ ಅಮತ್ತಞ್ಞೂ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಅಸಂವುತೋ;

ಕಾಯದುಕ್ಖಂ ಚೇತೋದುಕ್ಖಂ, ದುಕ್ಖಂ ಸೋ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ.

‘‘ಡಯ್ಹಮಾನೇನ ಕಾಯೇನ, ಡಯ್ಹಮಾನೇನ ಚೇತಸಾ;

ದಿವಾ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರತ್ತಿಂ, ದುಕ್ಖಂ ವಿಹರತಿ ತಾದಿಸೋ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಸುಖವಿಹಾರಸುತ್ತಂ

೨೯. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದ್ವೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸುಖಂ ವಿಹರತಿ ಅವಿಘಾತಂ ಅನುಪಾಯಾಸಂ ಅಪರಿಳಾಹಂ; ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ? ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರತಾಯ ಚ, ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುತಾಯ ಚ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೀಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸುಖಂ ವಿಹರತಿ ಅವಿಘಾತಂ ಅನುಪಾಯಾಸಂ ಅಪರಿಳಾಹಂ; ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಚಕ್ಖು ಸೋತಞ್ಚ ಘಾನಞ್ಚ, ಜಿವ್ಹಾ ಕಾಯೋ ತಥಾ [ಅಥೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಮನೋ;

ಏತಾನಿ ಯಸ್ಸ ದ್ವಾರಾನಿ, ಸುಗುತ್ತಾನಿಧ ಭಿಕ್ಖುನೋ.

‘‘ಭೋಜನಮ್ಹಿ ಚ ಮತ್ತಞ್ಞೂ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಚ ಸಂವುತೋ;

ಕಾಯಸುಖಂ ಚೇತೋಸುಖಂ, ಸುಖಂ ಸೋ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ.

‘‘ಅಡಯ್ಹಮಾನೇನ ಕಾಯೇನ, ಅಡಯ್ಹಮಾನೇನ ಚೇತಸಾ;

ದಿವಾ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರತ್ತಿಂ, ಸುಖಂ ವಿಹರತಿ ತಾದಿಸೋ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ತಪನೀಯಸುತ್ತಂ

೩೦. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದ್ವೇಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ತಪನೀಯಾ. ಕತಮೇ ದ್ವೇ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅಕತಕಲ್ಯಾಣೋ ಹೋತಿ, ಅಕತಕುಸಲೋ, ಅಕತಭೀರುತ್ತಾಣೋ, ಕತಪಾಪೋ, ಕತಲುದ್ದೋ, ಕತಕಿಬ್ಬಿಸೋ. ಸೋ ‘ಅಕತಂ ಮೇ ಕಲ್ಯಾಣ’ನ್ತಿಪಿ ತಪ್ಪತಿ, ‘ಕತಂ ಮೇ ಪಾಪ’ನ್ತಿಪಿ ತಪ್ಪತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ ತಪನೀಯಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ಕತ್ವಾ, ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಚ;

ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ ಕತ್ವಾ, ಯಞ್ಚಞ್ಞಂ ದೋಸಸಞ್ಹಿತಂ.

‘‘ಅಕತ್ವಾ ಕುಸಲಂ ಕಮ್ಮಂ, ಕತ್ವಾನಾಕುಸಲಂ ಬಹುಂ;

ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ, ನಿರಯಂ ಸೋಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ [ನಿರಯಂ ಸೋ ಉಪಪಜ್ಜತೀತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)].

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಅತಪನೀಯಸುತ್ತಂ

೩೧. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದ್ವೇಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಅತಪನೀಯಾ. ಕತಮೇ ದ್ವೇ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕತಕಲ್ಯಾಣೋ ಹೋತಿ, ಕತಕುಸಲೋ, ಕತಭೀರುತ್ತಾಣೋ, ಅಕತಪಾಪೋ, ಅಕತಲುದ್ದೋ, ಅಕತಕಿಬ್ಬಿಸೋ. ಸೋ ‘ಕತಂ ಮೇ ಕಲ್ಯಾಣ’ನ್ತಿಪಿ ನ ತಪ್ಪತಿ, ‘ಅಕತಂ ಮೇ ಪಾಪ’ನ್ತಿಪಿ ನ ತಪ್ಪತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ ಅತಪನೀಯಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ಹಿತ್ವಾ, ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಚ;

ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ ಹಿತ್ವಾ, ಯಞ್ಚಞ್ಞಂ ದೋಸಸಞ್ಹಿತಂ.

‘‘ಅಕತ್ವಾಕುಸಲಂ ಕಮ್ಮಂ, ಕತ್ವಾನ ಕುಸಲಂ ಬಹುಂ;

ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ, ಸಗ್ಗಂ ಸೋ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಠಮಸೀಲಸುತ್ತಂ

೩೨. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದ್ವೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ? ಪಾಪಕೇನ ಚ ಸೀಲೇನ, ಪಾಪಿಕಾಯ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯಾ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೀಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಪಾಪಕೇನ ಚ ಸೀಲೇನ, ಪಾಪಿಕಾಯ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯಾ;

ಏತೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಯೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನರೋ;

ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ, ನಿರಯಂ ಸೋಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಸೀಲಸುತ್ತಂ

೩೩. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದ್ವೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ? ಭದ್ದಕೇನ ಚ ಸೀಲೇನ, ಭದ್ದಿಕಾಯ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯಾ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೀಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಭದ್ದಕೇನ ಚ ಸೀಲೇನ, ಭದ್ದಿಕಾಯ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯಾ;

ಏತೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಯೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನರೋ;

ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ, ಸಗ್ಗಂ ಸೋ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಆತಾಪೀಸುತ್ತಂ

೩೪. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಅನಾತಾಪೀ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅನೋತ್ತಾಪೀ [ಅನೋತ್ತಪ್ಪೀ (ಬಹೂಸು) ಅಟ್ಠಕಥಾ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಅಭಬ್ಬೋ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ, ಅಭಬ್ಬೋ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ, ಅಭಬ್ಬೋ ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ. ಆತಾಪೀ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಓತ್ತಾಪೀ [ಓತ್ತಪ್ಪೀ (ಬಹೂಸು)] ಭಬ್ಬೋ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ, ಭಬ್ಬೋ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ, ಭಬ್ಬೋ ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಅನಾತಾಪೀ ಅನೋತ್ತಾಪೀ, ಕುಸೀತೋ ಹೀನವೀರಿಯೋ;

ಯೋ ಥೀನಮಿದ್ಧಬಹುಲೋ, ಅಹಿರೀಕೋ ಅನಾದರೋ;

ಅಭಬ್ಬೋ ತಾದಿಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಫುಟ್ಠುಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಮುತ್ತಮಂ.

‘‘ಯೋ ಚ ಸತಿಮಾ ನಿಪಕೋ ಝಾಯೀ, ಆತಾಪೀ ಓತ್ತಾಪೀ ಚ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ;

ಸಂಯೋಜನಂ ಜಾತಿಜರಾಯ ಛೇತ್ವಾ, ಇಧೇವ ಸಮ್ಬೋಧಿಮನುತ್ತರಂ ಫುಸೇ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಪಠಮನಕುಹನಸುತ್ತಂ

೩೫. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ನಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ ಜನಕುಹನತ್ಥಂ, ನ ಜನಲಪನತ್ಥಂ, ನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಾನಿಸಂಸತ್ಥಂ, ನ ‘ಇತಿ ಮಂ ಜನೋ ಜಾನಾತೂ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ ಸಂವರತ್ಥಞ್ಚೇವ ಪಹಾನತ್ಥಞ್ಚಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಸಂವರತ್ಥಂ ಪಹಾನತ್ಥಂ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅನೀತಿಹಂ;

ಅದೇಸಯಿ ಸೋ ಭಗವಾ, ನಿಬ್ಬಾನೋಗಧಗಾಮಿನಂ.

‘‘ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ಮಹತ್ತೇಹಿ [ಮಹನ್ತೇಹಿ (ಸೀ. ಕ.), ಮಹತ್ಥೇಹಿ (ಸ್ಯಾ.)], ಅನುಯಾತೋ ಮಹೇಸಿಭಿ [ಮಹೇಸಿನೋ (ಸೀ. ಕ.)];

ಯೇ ಯೇ ತಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಯಥಾ ಬುದ್ಧೇನ ದೇಸಿತಂ;

ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಕಾರಿನೋ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ದುತಿಯನಕುಹನಸುತ್ತಂ

೩೬. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ನಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ ಜನಕುಹನತ್ಥಂ, ನ ಜನಲಪನತ್ಥಂ, ನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಾನಿಸಂಸತ್ಥಂ, ನ ‘ಇತಿ ಮಂ ಜನೋ ಜಾನಾತೂ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ ಅಭಿಞ್ಞತ್ಥಞ್ಚೇವ ಪರಿಞ್ಞತ್ಥಞ್ಚಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಅಭಿಞ್ಞತ್ಥಂ ಪರಿಞ್ಞತ್ಥಂ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅನೀತಿಹಂ;

ಅದೇಸಯಿ ಸೋ ಭಗವಾ, ನಿಬ್ಬಾನೋಗಧಗಾಮಿನಂ.

‘‘ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ಮಹತ್ತೇಹಿ, ಅನುಯಾತೋ ಮಹೇಸಿಭಿ;

ಯೇ ಯೇ ತಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಯಥಾ ಬುದ್ಧೇನ ದೇಸಿತಂ;

ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಕಾರಿನೋ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಸೋಮನಸ್ಸಸುತ್ತಂ

೩೭. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದ್ವೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸುಖಸೋಮನಸ್ಸಬಹುಲೋ ವಿಹರತಿ, ಯೋನಿ ಚಸ್ಸ [ಯೋನಿಸೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.), ಯೋನಿಸ್ಸ (ಕ.)] ಆರದ್ಧಾ ಹೋತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ? ಸಂವೇಜನೀಯೇಸು ಠಾನೇಸು ಸಂವೇಜನೇನ, ಸಂವಿಗ್ಗಸ್ಸ ಚ ಯೋನಿಸೋ ಪಧಾನೇನ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೀಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸುಖಸೋಮನಸ್ಸಬಹುಲೋ ವಿಹರತಿ, ಯೋನಿ ಚಸ್ಸ ಆರದ್ಧಾ ಹೋತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಸಂವೇಜನೀಯಟ್ಠಾನೇಸು [ಸಂವೇಜನೀಯೇಸು ಠಾನೇಸು (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ಸಂವಿಜ್ಜೇಥೇವ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಆತಾಪೀ ನಿಪಕೋ ಭಿಕ್ಖು, ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮವೇಕ್ಖಿಯ.

‘‘ಏವಂ ವಿಹಾರೀ ಆತಾಪೀ, ಸನ್ತವುತ್ತಿ ಅನುದ್ಧತೋ;

ಚೇತೋಸಮಥಮನುಯುತ್ತೋ, ಖಯಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪಾಪುಣೇ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ಪಠಮೋ ವಗ್ಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ದ್ವೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ತಪನೀಯಾ, ತಪನೀಯಾ ಪರತ್ಥೇಹಿ;

ಆತಾಪೀ [ದ್ವೇ ಪಾದಾ (ಕ.), ದ್ವೇ ಆತಾಪೀ (ಸೀ.)] ನಕುಹನಾ ದ್ವೇ [ನ ಕುಹನಾ ಚ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)], ಸೋಮನಸ್ಸೇನ ತೇ ದಸಾತಿ.

೨. ದುತಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ವಿತಕ್ಕಸುತ್ತಂ

೩೮. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಥಾಗತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ದ್ವೇ ವಿತಕ್ಕಾ ಬಹುಲಂ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ – ಖೇಮೋ ಚ ವಿತಕ್ಕೋ, ಪವಿವೇಕೋ ಚ [ವಿವೇಕೋ ಚ (ಸ್ಯಾ.)]. ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾರಾಮೋ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾರಾಮೋ (ಕ.), ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಾರಾಮೋ (?)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝರತೋ. ತಮೇನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾರಾಮಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝರತಂ ಏಸೇವ ವಿತಕ್ಕೋ ಬಹುಲಂ ಸಮುದಾಚರತಿ – ‘ಇಮಾಯಾಹಂ ಇರಿಯಾಯ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ’ತಿ.

‘‘ಪವಿವೇಕಾರಾಮೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಪವಿವೇಕರತೋ. ತಮೇನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಂ ಪವಿವೇಕಾರಾಮಂ ಪವಿವೇಕರತಂ ಏಸೇವ ವಿತಕ್ಕೋ ಬಹುಲಂ ಸಮುದಾಚರತಿ – ‘ಯಂ ಅಕುಸಲಂ ತಂ ಪಹೀನ’ನ್ತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾರಾಮಾ ವಿಹರಥ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝರತಾ. ತೇಸಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾರಾಮಾನಂ ವಿಹರತಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝರತಾನಂ ಏಸೇವ ವಿತಕ್ಕೋ ಬಹುಲಂ ಸಮುದಾಚರಿಸ್ಸತಿ – ‘ಇಮಾಯ ಮಯಂ ಇರಿಯಾಯ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ’ತಿ.

‘‘ಪವಿವೇಕಾರಾಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ ಪವಿವೇಕರತಾ. ತೇಸಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪವಿವೇಕಾರಾಮಾನಂ ವಿಹರತಂ ಪವಿವೇಕರತಾನಂ ಏಸೇವ ವಿತಕ್ಕೋ ಬಹುಲಂ ಸಮುದಾಚರಿಸ್ಸತಿ – ‘ಕಿಂ ಅಕುಸಲಂ, ಕಿಂ ಅಪ್ಪಹೀನಂ, ಕಿಂ ಪಜಹಾಮಾ’’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ತಥಾಗತಂ ಬುದ್ಧಮಸಯ್ಹಸಾಹಿನಂ, ದುವೇ ವಿತಕ್ಕಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ ನಂ;

ಖೇಮೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಪಠಮೋ ಉದೀರಿತೋ, ತತೋ ವಿವೇಕೋ ದುತಿಯೋ ಪಕಾಸಿತೋ.

‘‘ತಮೋನುದಂ ಪಾರಗತಂ ಮಹೇಸಿಂ, ತಂ ಪತ್ತಿಪತ್ತಂ ವಸಿಮಂ ಅನಾಸವಂ;

ವಿಸನ್ತರಂ [ವೇಸನ್ತರಂ (ಸೀ. ಕ.), ವಿಸ್ಸನ್ತರಂ (ಪೀ.)] ತಣ್ಹಕ್ಖಯೇ ವಿಮುತ್ತಂ, ತಂ ವೇ ಮುನಿಂ ಅನ್ತಿಮದೇಹಧಾರಿಂ;

ಮಾರಞ್ಜಹಂ [ಮಾರಜಹಂ (ಸ್ಯಾ.), ಮಾನಜಹಂ (ಸೀ. ಕ.), ಮಾನಂ ಜಹಂ (ಪೀ.)] ಬ್ರೂಮಿ ಜರಾಯ ಪಾರಗುಂ.

‘‘ಸೇಲೇ ಯಥಾ ಪಬ್ಬತಮುದ್ಧನಿಟ್ಠಿತೋ, ಯಥಾಪಿ ಪಸ್ಸೇ ಜನತಂ ಸಮನ್ತತೋ;

ತಥೂಪಮಂ ಧಮ್ಮಮಯಂ ಸುಮೇಧೋ, ಪಾಸಾದಮಾರುಯ್ಹ ಸಮನ್ತಚಕ್ಖು;

ಸೋಕಾವತಿಣ್ಣಂ ಜನತಮಪೇತಸೋಕೋ, ಅವೇಕ್ಖತಿ ಜಾತಿಜರಾಭಿಭೂತ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದೇಸನಾಸುತ್ತಂ

೩೯. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತಥಾಗತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದ್ವೇ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಪರಿಯಾಯೇನ ಭವನ್ತಿ. ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ‘ಪಾಪಂ ಪಾಪಕತೋ ಪಸ್ಸಥಾ’ತಿ – ಅಯಂ ಪಠಮಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ; ‘ಪಾಪಂ ಪಾಪಕತೋ ದಿಸ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಥ ವಿರಜ್ಜಥ ವಿಮುಚ್ಚಥಾ’ತಿ – ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ. ತಥಾಗತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಇಮಾ ದ್ವೇ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಪರಿಯಾಯೇನ ಭವನ್ತೀ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಸಬ್ಬಭೂತಾನುಕಮ್ಪಿನೋ;

ಪರಿಯಾಯವಚನಂ ಪಸ್ಸ, ದ್ವೇ ಚ ಧಮ್ಮಾ ಪಕಾಸಿತಾ.

‘‘ಪಾಪಕಂ ಪಸ್ಸಥ ಚೇತಂ [ಚೇಕಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಛೇಕಾ (ಸ್ಯಾ.)], ತತ್ಥ ಚಾಪಿ ವಿರಜ್ಜಥ;

ತತೋ ವಿರತ್ತಚಿತ್ತಾಸೇ, ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ವಿಜ್ಜಾಸುತ್ತಂ

೪೦. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ವದೇವ ಅಹಿರಿಕಂ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ; ವಿಜ್ಜಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ವದೇವ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪ’’ನ್ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಯಾ ಕಾಚಿಮಾ ದುಗ್ಗತಿಯೋ, ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪರಮ್ಹಿ ಚ;

ಅವಿಜ್ಜಾಮೂಲಿಕಾ ಸಬ್ಬಾ, ಇಚ್ಛಾಲೋಭಸಮುಸ್ಸಯಾ.

‘‘ಯತೋ ಚ ಹೋತಿ ಪಾಪಿಚ್ಛೋ, ಅಹಿರೀಕೋ ಅನಾದರೋ;

ತತೋ ಪಾಪಂ ಪಸವತಿ, ಅಪಾಯಂ ತೇನ ಗಚ್ಛತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಛನ್ದಞ್ಚ ಲೋಭಞ್ಚ, ಅವಿಜ್ಜಞ್ಚ ವಿರಾಜಯಂ;

ವಿಜ್ಜಂ ಉಪ್ಪಾದಯಂ ಭಿಕ್ಖು, ಸಬ್ಬಾ ದುಗ್ಗತಿಯೋ ಜಹೇ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಪಞ್ಞಾಪರಿಹೀನಸುತ್ತಂ

೪೧. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸುಪರಿಹೀನಾ ಯೇ ಅರಿಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಪರಿಹೀನಾ. ತೇ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಸವಿಘಾತಂ ಸಉಪಾಯಾಸಂ ಸಪರಿಳಾಹಂ; ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ. ತೇ [ತೇ ಚ ಖೋ (?)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಅಪರಿಹೀನಾ ಯೇ ಅರಿಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಪರಿಹೀನಾ. ತೇ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸುಖಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಅವಿಘಾತಂ ಅನುಪಾಯಾಸಂ ಅಪರಿಳಾಹಂ; ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಪಞ್ಞಾಯ ಪರಿಹಾನೇನ, ಪಸ್ಸ ಲೋಕಂ ಸದೇವಕಂ;

ನಿವಿಟ್ಠಂ ನಾಮರೂಪಸ್ಮಿಂ, ಇದಂ ಸಚ್ಚನ್ತಿ ಮಞ್ಞತಿ.

‘‘ಪಞ್ಞಾ ಹಿ ಸೇಟ್ಠಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಯಾಯಂ ನಿಬ್ಬೇಧಗಾಮಿನೀ;

ಯಾಯ ಸಮ್ಮಾ ಪಜಾನಾತಿ, ಜಾತಿಭವಪರಿಕ್ಖಯಂ.

‘‘ತೇಸಂ ದೇವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಚ, ಸಮ್ಬುದ್ಧಾನಂ ಸತೀಮತಂ;

ಪಿಹಯನ್ತಿ ಹಾಸಪಞ್ಞಾನಂ [ಹಾಸುಪಞ್ಞಾನಂ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)], ಸರೀರನ್ತಿಮಧಾರಿನ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಸುಕ್ಕಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೪೨. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ದ್ವೇಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಕ್ಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಲೋಕಂ ಪಾಲೇನ್ತಿ. ಕತಮೇ ದ್ವೇ? ಹಿರೀ [ಹಿರಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಚ, ಓತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ. ಇಮೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಸುಕ್ಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಲೋಕಂ ನ ಪಾಲೇಯ್ಯುಂ, ನಯಿಧ ಪಞ್ಞಾಯೇಥ ಮಾತಾತಿ ವಾ ಮಾತುಚ್ಛಾತಿ ವಾ ಮಾತುಲಾನೀತಿ ವಾ ಆಚರಿಯಭರಿಯಾತಿ ವಾ ಗರೂನಂ ದಾರಾತಿ ವಾ. ಸಮ್ಭೇದಂ ಲೋಕೋ ಅಗಮಿಸ್ಸ ಯಥಾ ಅಜೇಳಕಾ ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರಾ ಸೋಣಸಿಙ್ಗಾಲಾ [ಸೋಣಸಿಗಾಲಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇ ದ್ವೇ ಸುಕ್ಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಲೋಕಂ ಪಾಲೇನ್ತಿ ತಸ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ಮಾತಾತಿ ವಾ ಮಾತುಚ್ಛಾತಿ ವಾ ಮಾತುಲಾನೀತಿ ವಾ ಆಚರಿಯಭರಿಯಾತಿ ವಾ ಗರೂನಂ ದಾರಾತಿ ವಾ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಯೇಸಂ ಚೇ ಹಿರಿಓತ್ತಪ್ಪಂ, ಸಬ್ಬದಾ ಚ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ವೋಕ್ಕನ್ತಾ ಸುಕ್ಕಮೂಲಾ ತೇ, ಜಾತಿಮರಣಗಾಮಿನೋ.

‘‘ಯೇಸಞ್ಚ ಹಿರಿಓತ್ತಪ್ಪಂ, ಸದಾ ಸಮ್ಮಾ ಉಪಟ್ಠಿತಾ;

ವಿರೂಳ್ಹಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾ ತೇ, ಸನ್ತೋ ಖೀಣಪುನಬ್ಭವಾ’’ತಿ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಇತಿ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅಜಾತಸುತ್ತಂ

೪೩. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ, ವುತ್ತಮರಹತಾತಿ ಮೇ ಸುತಂ –

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಜಾತಂ ಅಭೂತಂ ಅಕತಂ ಅಸಙ್ಖತಂ. ನೋ ಚೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಭವಿಸ್ಸ ಅಜಾತಂ ಅಭೂತಂ ಅಕತಂ ಅಸಙ್ಖತಂ, ನಯಿಧ ಜಾತಸ್ಸ ಭೂತಸ್ಸ ಕತಸ್ಸ ಸಙ್ಖತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಪಞ್ಞಾಯೇಥ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥಿ ಅಜಾತಂ ಅಭೂತಂ ಅಕತಂ ಅಸಙ್ಖತಂ, ತಸ್ಮಾ ಜಾತಸ್ಸ ಭೂತಸ್ಸ ಕತಸ್ಸ ಸಙ್ಖತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತತ್ಥೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಜಾತಂ ಭೂತಂ ಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ, ಕತಂ ಸಙ್ಖತಮದ್ಧುವಂ;

ಜರಾಮರಣಸಙ್ಘಾಟಂ, ರೋಗನೀಳಂ [ರೋಗನಿಡ್ಢಂ (ಸೀ.)] ಪಭಙ್ಗುರಂ [ಪಭಙ್ಗುನಂ (ಕ. ಸೀ. ಕ.), ಪಭಙ್ಗುಣಂ (ಸ್ಯಾ.)].

‘‘ಆಹಾರನೇತ್ತಿಪ್ಪಭವಂ, ನಾಲಂ ತದಭಿನನ್ದಿತುಂ;

ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಸನ್ತಂ, ಅತಕ್ಕಾವಚರಂ ಧುವಂ.