೮. ಮಹಾಸೀಹನಾದಸುತ್ತಂ

ಅಚೇಲಕಸ್ಸಪವತ್ಥು

೩೮೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಉರುಞ್ಞಾಯಂ [ಉಜುಞ್ಞಾಯಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ವಿಹರತಿ ಕಣ್ಣಕತ್ಥಲೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ಅಥ ಖೋ ಅಚೇಲೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ಅಚೇಲೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ – ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಬ್ಬಂ ತಪಂ ಗರಹತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಾಜೀವಿಂ ಏಕಂಸೇನ ಉಪಕ್ಕೋಸತಿ ಉಪವದತೀ’ತಿ. ಯೇ ತೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಬ್ಬಂ ತಪಂ ಗರಹತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಾಜೀವಿಂ ಏಕಂಸೇನ ಉಪಕ್ಕೋಸತಿ ಉಪವದತೀ’ತಿ, ಕಚ್ಚಿ ತೇ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ವುತ್ತವಾದಿನೋ, ನ ಚ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ, ನ ಚ ಕೋಚಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾದಾನುವಾದೋ ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ? ಅನಬ್ಭಕ್ಖಾತುಕಾಮಾ ಹಿ ಮಯಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮ’’ನ್ತಿ.

೩೮೨. ‘‘ಯೇ ತೇ, ಕಸ್ಸಪ, ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಬ್ಬಂ ತಪಂ ಗರಹತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಾಜೀವಿಂ ಏಕಂಸೇನ ಉಪಕ್ಕೋಸತಿ ಉಪವದತೀ’ತಿ, ನ ಮೇ ತೇ ವುತ್ತವಾದಿನೋ, ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತಿ ಚ ಪನ ಮಂ ತೇ ಅಸತಾ ಅಭೂತೇನ. ಇಧಾಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಏಕಚ್ಚಂ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಾಜೀವಿಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಂ. ಇಧ ಪನಾಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಏಕಚ್ಚಂ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಾಜೀವಿಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪನ್ನಂ.

೩೮೩. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಏಕಚ್ಚಂ ತಪಸ್ಸಿಂ ಅಪ್ಪದುಕ್ಖವಿಹಾರಿಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಂ. ಇಧ ಪನಾಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಏಕಚ್ಚಂ ತಪಸ್ಸಿಂ ಅಪ್ಪದುಕ್ಖವಿಹಾರಿಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪನ್ನಂ. ಯೋಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಇಮೇಸಂ ತಪಸ್ಸೀನಂ ಏವಂ ಆಗತಿಞ್ಚ ಗತಿಞ್ಚ ಚುತಿಞ್ಚ ಉಪಪತ್ತಿಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾಮಿ, ಸೋಹಂ ಕಿಂ ಸಬ್ಬಂ ತಪಂ ಗರಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಬ್ಬಂ ವಾ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಾಜೀವಿಂ ಏಕಂಸೇನ ಉಪಕ್ಕೋಸಿಸ್ಸಾಮಿ ಉಪವದಿಸ್ಸಾಮಿ?

೩೮೪. ‘‘ಸನ್ತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ನಿಪುಣಾ ಕತಪರಪ್ಪವಾದಾ ವಾಲವೇಧಿರೂಪಾ. ತೇ ಭಿನ್ದನ್ತಾ ಮಞ್ಞೇ ಚರನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಗತೇನ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ. ತೇಹಿಪಿ ಮೇ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಚ್ಚೇಸು ಠಾನೇಸು ಸಮೇತಿ, ಏಕಚ್ಚೇಸು ಠಾನೇಸು ನ ಸಮೇತಿ. ಯಂ ತೇ ಏಕಚ್ಚಂ ವದನ್ತಿ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ, ಮಯಮ್ಪಿ ತಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದೇಮ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ. ಯಂ ತೇ ಏಕಚ್ಚಂ ವದನ್ತಿ ‘ನ ಸಾಧೂ’ತಿ, ಮಯಮ್ಪಿ ತಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದೇಮ ‘ನ ಸಾಧೂ’ತಿ. ಯಂ ತೇ ಏಕಚ್ಚಂ ವದನ್ತಿ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ, ಮಯಂ ತಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದೇಮ ‘ನ ಸಾಧೂ’ತಿ. ಯಂ ತೇ ಏಕಚ್ಚಂ ವದನ್ತಿ ‘ನ ಸಾಧೂ’ತಿ, ಮಯಂ ತಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದೇಮ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ.

‘‘ಯಂ ಮಯಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದೇಮ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ, ಪರೇಪಿ ತಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದನ್ತಿ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ. ಯಂ ಮಯಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದೇಮ ‘ನ ಸಾಧೂ’ತಿ, ಪರೇಪಿ ತಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದನ್ತಿ ‘ನ ಸಾಧೂ’ತಿ. ಯಂ ಮಯಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದೇಮ ‘ನ ಸಾಧೂ’ತಿ, ಪರೇ ತಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದನ್ತಿ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ. ಯಂ ಮಯಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದೇಮ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ, ಪರೇ ತಂ ಏಕಚ್ಚಂ ವದನ್ತಿ ‘ನ ಸಾಧೂ’ತಿ.

ಸಮನುಯುಞ್ಜಾಪನಕಥಾ

೩೮೫. ‘‘ತ್ಯಾಹಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವದಾಮಿ – ಯೇಸು ನೋ, ಆವುಸೋ, ಠಾನೇಸು ನ ಸಮೇತಿ, ತಿಟ್ಠನ್ತು ತಾನಿ ಠಾನಾನಿ. ಯೇಸು ಠಾನೇಸು ಸಮೇತಿ, ತತ್ಥ ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಂ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಂ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಂ ಸತ್ಥಾರಾ ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಸಙ್ಘಂ – ‘ಯೇ ಇಮೇಸಂ ಭವತಂ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ ಅಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ, ಸಾವಜ್ಜಾ ಸಾವಜ್ಜಸಙ್ಖಾತಾ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಾ ಅಸೇವಿತಬ್ಬಸಙ್ಖಾತಾ, ನ ಅಲಮರಿಯಾ ನ ಅಲಮರಿಯಸಙ್ಖಾತಾ, ಕಣ್ಹಾ ಕಣ್ಹಸಙ್ಖಾತಾ. ಕೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನವಸೇಸಂ ಪಹಾಯ ವತ್ತತಿ, ಸಮಣೋ ವಾ ಗೋತಮೋ, ಪರೇ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಗಣಾಚರಿಯಾ’ತಿ?

೩೮೬. ‘‘ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಾ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಾ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಯೇ ಇಮೇಸಂ ಭವತಂ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ ಅಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ, ಸಾವಜ್ಜಾ ಸಾವಜ್ಜಸಙ್ಖಾತಾ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಾ ಅಸೇವಿತಬ್ಬಸಙ್ಖಾತಾ, ನ ಅಲಮರಿಯಾ ನ ಅಲಮರಿಯಸಙ್ಖಾತಾ, ಕಣ್ಹಾ ಕಣ್ಹಸಙ್ಖಾತಾ. ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನವಸೇಸಂ ಪಹಾಯ ವತ್ತತಿ, ಯಂ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಪರೇ ಗಣಾಚರಿಯಾ’ತಿ. ಇತಿಹ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಾ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಾ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಾ ಅಮ್ಹೇವ ತತ್ಥ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪಸಂಸೇಯ್ಯುಂ.

೩೮೭. ‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ ನೋ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಂ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಂ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಂ ಸತ್ಥಾರಾ ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಸಙ್ಘಂ – ‘ಯೇ ಇಮೇಸಂ ಭವತಂ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ ಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ, ಅನವಜ್ಜಾ ಅನವಜ್ಜಸಙ್ಖಾತಾ, ಸೇವಿತಬ್ಬಾ ಸೇವಿತಬ್ಬಸಙ್ಖಾತಾ, ಅಲಮರಿಯಾ ಅಲಮರಿಯಸಙ್ಖಾತಾ, ಸುಕ್ಕಾ ಸುಕ್ಕಸಙ್ಖಾತಾ. ಕೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನವಸೇಸಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ, ಸಮಣೋ ವಾ ಗೋತಮೋ, ಪರೇ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಗಣಾಚರಿಯಾ’ ತಿ?

೩೮೮. ‘‘ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಾ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಾ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಯೇ ಇಮೇಸಂ ಭವತಂ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ ಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ, ಅನವಜ್ಜಾ ಅನವಜ್ಜಸಙ್ಖಾತಾ, ಸೇವಿತಬ್ಬಾ ಸೇವಿತಬ್ಬಸಙ್ಖಾತಾ, ಅಲಮರಿಯಾ ಅಲಮರಿಯಸಙ್ಖಾತಾ, ಸುಕ್ಕಾ ಸುಕ್ಕಸಙ್ಖಾತಾ. ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನವಸೇಸಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ, ಯಂ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಪರೇ ಗಣಾಚರಿಯಾ’ತಿ. ಇತಿಹ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಾ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಾ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಾ ಅಮ್ಹೇವ ತತ್ಥ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪಸಂಸೇಯ್ಯುಂ.

೩೮೯. ‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ ನೋ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಂ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಂ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಂ ಸತ್ಥಾರಾ ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಸಙ್ಘಂ – ‘ಯೇ ಇಮೇಸಂ ಭವತಂ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ ಅಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ, ಸಾವಜ್ಜಾ ಸಾವಜ್ಜಸಙ್ಖಾತಾ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಾ ಅಸೇವಿತಬ್ಬಸಙ್ಖಾತಾ, ನ ಅಲಮರಿಯಾ ನ ಅಲಮರಿಯಸಙ್ಖಾತಾ, ಕಣ್ಹಾ ಕಣ್ಹಸಙ್ಖಾತಾ. ಕೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನವಸೇಸಂ ಪಹಾಯ ವತ್ತತಿ, ಗೋತಮಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ವಾ, ಪರೇ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಗಣಾಚರಿಯಸಾವಕಸಙ್ಘಾ’ತಿ?

೩೯೦. ‘‘ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಾ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಾ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಯೇ ಇಮೇಸಂ ಭವತಂ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ ಅಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ, ಸಾವಜ್ಜಾ ಸಾವಜ್ಜಸಙ್ಖಾತಾ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಾ ಅಸೇವಿತಬ್ಬಸಙ್ಖಾತಾ, ನ ಅಲಮರಿಯಾ ನ ಅಲಮರಿಯಸಙ್ಖಾತಾ, ಕಣ್ಹಾ ಕಣ್ಹಸಙ್ಖಾತಾ. ಗೋತಮಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನವಸೇಸಂ ಪಹಾಯ ವತ್ತತಿ, ಯಂ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಪರೇ ಗಣಾಚರಿಯಸಾವಕಸಙ್ಘಾ’ತಿ. ಇತಿಹ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಾ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಾ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಾ ಅಮ್ಹೇವ ತತ್ಥ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪಸಂಸೇಯ್ಯುಂ.

೩೯೧. ‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ ನೋ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಂ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಂ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಂ ಸತ್ಥಾರಾ ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಸಙ್ಘಂ. ‘ಯೇ ಇಮೇಸಂ ಭವತಂ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ ಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ, ಅನವಜ್ಜಾ ಅನವಜ್ಜಸಙ್ಖಾತಾ, ಸೇವಿತಬ್ಬಾ ಸೇವಿತಬ್ಬಸಙ್ಖಾತಾ, ಅಲಮರಿಯಾ ಅಲಮರಿಯಸಙ್ಖಾತಾ, ಸುಕ್ಕಾ ಸುಕ್ಕಸಙ್ಖಾತಾ. ಕೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನವಸೇಸಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ, ಗೋತಮಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ವಾ, ಪರೇ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಗಣಾಚರಿಯಸಾವಕಸಙ್ಘಾ’ತಿ?

೩೯೨. ‘‘ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಾ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಾ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಯೇ ಇಮೇಸಂ ಭವತಂ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ ಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ, ಅನವಜ್ಜಾ ಅನವಜ್ಜಸಙ್ಖಾತಾ, ಸೇವಿತಬ್ಬಾ ಸೇವಿತಬ್ಬಸಙ್ಖಾತಾ, ಅಲಮರಿಯಾ ಅಲಮರಿಯಸಙ್ಖಾತಾ, ಸುಕ್ಕಾ ಸುಕ್ಕಸಙ್ಖಾತಾ. ಗೋತಮಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನವಸೇಸಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ, ಯಂ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಪರೇ ಗಣಾಚರಿಯಸಾವಕಸಙ್ಘಾ’ತಿ. ಇತಿಹ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಞ್ಞೂ ಸಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಾ ಸಮನುಗಾಹನ್ತಾ ಸಮನುಭಾಸನ್ತಾ ಅಮ್ಹೇವ ತತ್ಥ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪಸಂಸೇಯ್ಯುಂ.

ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ

೩೯೩. ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮಂಯೇವ ಞಸ್ಸತಿ ಸಾಮಂ ದಕ್ಖತಿ [ದಕ್ಖಿತಿ (ಸೀ.)] – ‘ಸಮಣೋವ ಗೋತಮೋ ಕಾಲವಾದೀ ಭೂತವಾದೀ ಅತ್ಥವಾದೀ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವಿನಯವಾದೀ’ತಿ. ಕತಮೋ ಚ, ಕಸ್ಸಪ, ಮಗ್ಗೋ, ಕತಮಾ ಚ ಪಟಿಪದಾ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮಂಯೇವ ಞಸ್ಸತಿ ಸಾಮಂ ದಕ್ಖತಿ – ‘ಸಮಣೋವ ಗೋತಮೋ ಕಾಲವಾದೀ ಭೂತವಾದೀ ಅತ್ಥವಾದೀ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವಿನಯವಾದೀ’ತಿ? ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಮಗ್ಗೋ, ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮಂಯೇವ ಞಸ್ಸತಿ ಸಾಮಂ ದಕ್ಖತಿ ‘ಸಮಣೋವ ಗೋತಮೋ ಕಾಲವಾದೀ ಭೂತವಾದೀ ಅತ್ಥವಾದೀ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವಿನಯವಾದೀ’’’ತಿ.

ತಪೋಪಕ್ಕಮಕಥಾ

೩೯೪. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಚೇಲೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಮೇಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ತಪೋಪಕ್ಕಮಾ ಏತೇಸಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಸಾಮಞ್ಞಸಙ್ಖಾತಾ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಸಙ್ಖಾತಾ ಚ. ಅಚೇಲಕೋ ಹೋತಿ, ಮುತ್ತಾಚಾರೋ, ಹತ್ಥಾಪಲೇಖನೋ, ನ ಏಹಿಭದ್ದನ್ತಿಕೋ, ನ ತಿಟ್ಠಭದ್ದನ್ತಿಕೋ, ನಾಭಿಹಟಂ, ನ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಂ, ನ ನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯತಿ. ಸೋ ನ ಕುಮ್ಭಿಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ಕಳೋಪಿಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ಏಳಕಮನ್ತರಂ, ನ ದಣ್ಡಮನ್ತರಂ, ನ ಮುಸಲಮನ್ತರಂ, ನ ದ್ವಿನ್ನಂ ಭುಞ್ಜಮಾನಾನಂ, ನ ಗಬ್ಭಿನಿಯಾ, ನ ಪಾಯಮಾನಾಯ, ನ ಪುರಿಸನ್ತರಗತಾಯ, ನ ಸಙ್ಕಿತ್ತೀಸು, ನ ಯತ್ಥ ಸಾ ಉಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ನ ಯತ್ಥ ಮಕ್ಖಿಕಾ ಸಣ್ಡಸಣ್ಡಚಾರಿನೀ, ನ ಮಚ್ಛಂ, ನ ಮಂಸಂ, ನ ಸುರಂ, ನ ಮೇರಯಂ, ನ ಥುಸೋದಕಂ ಪಿವತಿ. ಸೋ ಏಕಾಗಾರಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ ಏಕಾಲೋಪಿಕೋ, ದ್ವಾಗಾರಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ ದ್ವಾಲೋಪಿಕೋ…ಪೇ… ಸತ್ತಾಗಾರಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ ಸತ್ತಾಲೋಪಿಕೋ; ಏಕಿಸ್ಸಾಪಿ ದತ್ತಿಯಾ ಯಾಪೇತಿ, ದ್ವೀಹಿಪಿ ದತ್ತೀಹಿ ಯಾಪೇತಿ… ಸತ್ತಹಿಪಿ ದತ್ತೀಹಿ ಯಾಪೇತಿ; ಏಕಾಹಿಕಮ್ಪಿ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ, ದ್ವೀಹಿಕಮ್ಪಿ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ… ಸತ್ತಾಹಿಕಮ್ಪಿ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ. ಇತಿ ಏವರೂಪಂ ಅದ್ಧಮಾಸಿಕಮ್ಪಿ ಪರಿಯಾಯಭತ್ತಭೋಜನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ.

೩೯೫. ‘‘ಇಮೇಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ತಪೋಪಕ್ಕಮಾ ಏತೇಸಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಸಾಮಞ್ಞಸಙ್ಖಾತಾ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಸಙ್ಖಾತಾ ಚ. ಸಾಕಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಕಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ನೀವಾರಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ದದ್ದುಲಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಹಟಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಕಣಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಆಚಾಮಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಪಿಞ್ಞಾಕಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ತಿಣಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಗೋಮಯಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಯಾಪೇತಿ ಪವತ್ತಫಲಭೋಜೀ.

೩೯೬. ‘‘ಇಮೇಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ತಪೋಪಕ್ಕಮಾ ಏತೇಸಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಸಾಮಞ್ಞಸಙ್ಖಾತಾ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಸಙ್ಖಾತಾ ಚ. ಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಮಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಛವದುಸ್ಸಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಪಂಸುಕೂಲಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ, ತಿರೀಟಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಅಜಿನಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಅಜಿನಕ್ಖಿಪಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಕುಸಚೀರಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ವಾಕಚೀರಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಫಲಕಚೀರಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಕೇಸಕಮ್ಬಲಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ವಾಳಕಮ್ಬಲಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಉಲೂಕಪಕ್ಖಿಕಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಕೇಸಮಸ್ಸುಲೋಚಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಕೇಸಮಸ್ಸುಲೋಚನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ, ಉಬ್ಭಟ್ಠಕೋಪಿ [ಉಬ್ಭಟ್ಠಿಕೋಪಿ (ಕ.)] ಹೋತಿ ಆಸನಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ, ಉಕ್ಕುಟಿಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಉಕ್ಕುಟಿಕಪ್ಪಧಾನಮನುಯುತ್ತೋ, ಕಣ್ಟಕಾಪಸ್ಸಯಿಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಕಣ್ಟಕಾಪಸ್ಸಯೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಫಲಕಸೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಥಣ್ಡಿಲಸೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಏಕಪಸ್ಸಯಿಕೋಪಿ ಹೋತಿ ರಜೋಜಲ್ಲಧರೋ, ಅಬ್ಭೋಕಾಸಿಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಯಥಾಸನ್ಥತಿಕೋ, ವೇಕಟಿಕೋಪಿ ಹೋತಿ ವಿಕಟಭೋಜನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ, ಅಪಾನಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಅಪಾನಕತ್ತಮನುಯುತ್ತೋ, ಸಾಯತತಿಯಕಮ್ಪಿ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತೀ’’ತಿ.

ತಪೋಪಕ್ಕಮನಿರತ್ಥಕಥಾ

೩೯೭. ‘‘ಅಚೇಲಕೋ ಚೇಪಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಹೋತಿ, ಮುತ್ತಾಚಾರೋ, ಹತ್ಥಾಪಲೇಖನೋ…ಪೇ… ಇತಿ ಏವರೂಪಂ ಅದ್ಧಮಾಸಿಕಮ್ಪಿ ಪರಿಯಾಯಭತ್ತಭೋಜನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ಚಾಯಂ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪದಾ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ ಅಭಾವಿತಾ ಹೋತಿ ಅಸಚ್ಛಿಕತಾ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಆರಕಾವ ಸಾಮಞ್ಞಾ ಆರಕಾವ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ. ಯತೋ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತಿ, ಆಸವಾನಞ್ಚ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮಣೋ ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇತಿಪಿ.

‘‘ಸಾಕಭಕ್ಖೋ ಚೇಪಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಕಭಕ್ಖೋ…ಪೇ… ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಯಾಪೇತಿ ಪವತ್ತಫಲಭೋಜೀ. ತಸ್ಸ ಚಾಯಂ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪದಾ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ ಅಭಾವಿತಾ ಹೋತಿ ಅಸಚ್ಛಿಕತಾ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಆರಕಾವ ಸಾಮಞ್ಞಾ ಆರಕಾವ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ. ಯತೋ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತಿ, ಆಸವಾನಞ್ಚ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮಣೋ ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇತಿಪಿ.

‘‘ಸಾಣಾನಿ ಚೇಪಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಧಾರೇತಿ, ಮಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ…ಪೇ… ಸಾಯತತಿಯಕಮ್ಪಿ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ಚಾಯಂ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪದಾ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ ಅಭಾವಿತಾ ಹೋತಿ ಅಸಚ್ಛಿಕತಾ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಆರಕಾವ ಸಾಮಞ್ಞಾ ಆರಕಾವ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ. ಯತೋ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತಿ, ಆಸವಾನಞ್ಚ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮಣೋ ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇತಿಪೀ’’ತಿ.

೩೯೮. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಚೇಲೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ದುಕ್ಕರಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಾಮಞ್ಞಂ ದುಕ್ಕರಂ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಪಕತಿ ಖೋ ಏಸಾ, ಕಸ್ಸಪ, ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ‘ದುಕ್ಕರಂ ಸಾಮಞ್ಞಂ ದುಕ್ಕರಂ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ. ಅಚೇಲಕೋ ಚೇಪಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಹೋತಿ, ಮುತ್ತಾಚಾರೋ, ಹತ್ಥಾಪಲೇಖನೋ…ಪೇ… ಇತಿ ಏವರೂಪಂ ಅದ್ಧಮಾಸಿಕಮ್ಪಿ ಪರಿಯಾಯಭತ್ತಭೋಜನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಇಮಾಯ ಚ, ಕಸ್ಸಪ, ಮತ್ತಾಯ ಇಮಿನಾ ತಪೋಪಕ್ಕಮೇನ ಸಾಮಞ್ಞಂ ವಾ ಅಭವಿಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ ವಾ ದುಕ್ಕರಂ ಸುದುಕ್ಕರಂ, ನೇತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯ – ‘ದುಕ್ಕರಂ ಸಾಮಞ್ಞಂ ದುಕ್ಕರಂ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ.

‘‘ಸಕ್ಕಾ ಚ ಪನೇತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಕಾತುಂ ಗಹಪತಿನಾ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೇನ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಯಾಪಿ – ‘ಹನ್ದಾಹಂ ಅಚೇಲಕೋ ಹೋಮಿ, ಮುತ್ತಾಚಾರೋ, ಹತ್ಥಾಪಲೇಖನೋ…ಪೇ… ಇತಿ ಏವರೂಪಂ ಅದ್ಧಮಾಸಿಕಮ್ಪಿ ಪರಿಯಾಯಭತ್ತಭೋಜನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರಾಮೀ’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಇಮಾಯ ಮತ್ತಾಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ಇಮಿನಾ ತಪೋಪಕ್ಕಮೇನ ಸಾಮಞ್ಞಂ ವಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ ವಾ ದುಕ್ಕರಂ ಸುದುಕ್ಕರಂ, ತಸ್ಮಾ ಏತಂ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯ – ‘ದುಕ್ಕರಂ ಸಾಮಞ್ಞಂ ದುಕ್ಕರಂ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ. ಯತೋ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತಿ, ಆಸವಾನಞ್ಚ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮಣೋ ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇತಿಪಿ.

‘‘ಸಾಕಭಕ್ಖೋ ಚೇಪಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಕಭಕ್ಖೋ…ಪೇ… ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಯಾಪೇತಿ ಪವತ್ತಫಲಭೋಜೀ. ಇಮಾಯ ಚ, ಕಸ್ಸಪ, ಮತ್ತಾಯ ಇಮಿನಾ ತಪೋಪಕ್ಕಮೇನ ಸಾಮಞ್ಞಂ ವಾ ಅಭವಿಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ ವಾ ದುಕ್ಕರಂ ಸುದುಕ್ಕರಂ, ನೇತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯ – ‘ದುಕ್ಕರಂ ಸಾಮಞ್ಞಂ ದುಕ್ಕರಂ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ.

‘‘ಸಕ್ಕಾ ಚ ಪನೇತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಕಾತುಂ ಗಹಪತಿನಾ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೇನ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಯಾಪಿ – ‘ಹನ್ದಾಹಂ ಸಾಕಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋಮಿ, ಸಾಮಾಕಭಕ್ಖೋ ವಾ…ಪೇ… ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಯಾಪೇಮಿ ಪವತ್ತಫಲಭೋಜೀ’ತಿ.

‘‘ಸಾಣಾನಿ ಚೇಪಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಧಾರೇತಿ, ಮಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ…ಪೇ… ಸಾಯತತಿಯಕಮ್ಪಿ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಇಮಾಯ ಚ, ಕಸ್ಸಪ, ಮತ್ತಾಯ ಇಮಿನಾ ತಪೋಪಕ್ಕಮೇನ ಸಾಮಞ್ಞಂ ವಾ ಅಭವಿಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ ವಾ ದುಕ್ಕರಂ ಸುದುಕ್ಕರಂ, ನೇತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯ – ‘ದುಕ್ಕರಂ ಸಾಮಞ್ಞಂ ದುಕ್ಕರಂ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ.

‘‘ಸಕ್ಕಾ ಚ ಪನೇತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಕಾತುಂ ಗಹಪತಿನಾ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೇನ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಯಾಪಿ – ‘ಹನ್ದಾಹಂ ಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇಮಿ, ಮಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇಮಿ…ಪೇ… ಸಾಯತತಿಯಕಮ್ಪಿ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರಾಮೀ’ತಿ.

೩೯೯. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಚೇಲೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ದುಜ್ಜಾನೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಮಣೋ, ದುಜ್ಜಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ. ‘‘ಪಕತಿ ಖೋ ಏಸಾ, ಕಸ್ಸಪ, ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ‘ದುಜ್ಜಾನೋ ಸಮಣೋ ದುಜ್ಜಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿ. ಅಚೇಲಕೋ ಚೇಪಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಹೋತಿ, ಮುತ್ತಾಚಾರೋ, ಹತ್ಥಾಪಲೇಖನೋ…ಪೇ… ಇತಿ ಏವರೂಪಂ ಅದ್ಧಮಾಸಿಕಮ್ಪಿ ಪರಿಯಾಯಭತ್ತಭೋಜನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಇಮಾಯ ಚ, ಕಸ್ಸಪ, ಮತ್ತಾಯ ಇಮಿನಾ ತಪೋಪಕ್ಕಮೇನ ಸಮಣೋ ವಾ ಅಭವಿಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದುಜ್ಜಾನೋ ಸುದುಜ್ಜಾನೋ, ನೇತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯ – ‘ದುಜ್ಜಾನೋ ಸಮಣೋ ದುಜ್ಜಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿ.

‘‘ಸಕ್ಕಾ ಚ ಪನೇಸೋ ಅಭವಿಸ್ಸ ಞಾತುಂ ಗಹಪತಿನಾ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೇನ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಯಾಪಿ – ‘ಅಯಂ ಅಚೇಲಕೋ ಹೋತಿ, ಮುತ್ತಾಚಾರೋ, ಹತ್ಥಾಪಲೇಖನೋ…ಪೇ… ಇತಿ ಏವರೂಪಂ ಅದ್ಧಮಾಸಿಕಮ್ಪಿ ಪರಿಯಾಯಭತ್ತಭೋಜನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತೀ’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಇಮಾಯ ಮತ್ತಾಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ಇಮಿನಾ ತಪೋಪಕ್ಕಮೇನ ಸಮಣೋ ವಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದುಜ್ಜಾನೋ ಸುದುಜ್ಜಾನೋ, ತಸ್ಮಾ ಏತಂ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯ – ‘ದುಜ್ಜಾನೋ ಸಮಣೋ ದುಜ್ಜಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿ. ಯತೋ ಖೋ [ಯತೋ ಚ ಖೋ (ಕ.)], ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತಿ, ಆಸವಾನಞ್ಚ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮಣೋ ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇತಿಪಿ.

‘‘ಸಾಕಭಕ್ಖೋ ಚೇಪಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಹೋತಿ ಸಾಮಾಕಭಕ್ಖೋ…ಪೇ… ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಯಾಪೇತಿ ಪವತ್ತಫಲಭೋಜೀ. ಇಮಾಯ ಚ, ಕಸ್ಸಪ, ಮತ್ತಾಯ ಇಮಿನಾ ತಪೋಪಕ್ಕಮೇನ ಸಮಣೋ ವಾ ಅಭವಿಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದುಜ್ಜಾನೋ ಸುದುಜ್ಜಾನೋ, ನೇತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯ – ‘ದುಜ್ಜಾನೋ ಸಮಣೋ ದುಜ್ಜಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿ.

‘‘ಸಕ್ಕಾ ಚ ಪನೇಸೋ ಅಭವಿಸ್ಸ ಞಾತುಂ ಗಹಪತಿನಾ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೇನ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಯಾಪಿ – ‘ಅಯಂ ಸಾಕಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ ಸಾಮಾಕಭಕ್ಖೋ…ಪೇ… ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಯಾಪೇತಿ ಪವತ್ತಫಲಭೋಜೀ’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಇಮಾಯ ಮತ್ತಾಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ಇಮಿನಾ ತಪೋಪಕ್ಕಮೇನ ಸಮಣೋ ವಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದುಜ್ಜಾನೋ ಸುದುಜ್ಜಾನೋ, ತಸ್ಮಾ ಏತಂ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯ – ‘ದುಜ್ಜಾನೋ ಸಮಣೋ ದುಜ್ಜಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿ. ಯತೋ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತಿ, ಆಸವಾನಞ್ಚ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮಣೋ ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇತಿಪಿ.

‘‘ಸಾಣಾನಿ ಚೇಪಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಧಾರೇತಿ, ಮಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ…ಪೇ… ಸಾಯತತಿಯಕಮ್ಪಿ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಇಮಾಯ ಚ, ಕಸ್ಸಪ, ಮತ್ತಾಯ ಇಮಿನಾ ತಪೋಪಕ್ಕಮೇನ ಸಮಣೋ ವಾ ಅಭವಿಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದುಜ್ಜಾನೋ ಸುದುಜ್ಜಾನೋ, ನೇತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯ – ‘ದುಜ್ಜಾನೋ ಸಮಣೋ ದುಜ್ಜಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿ.

‘‘ಸಕ್ಕಾ ಚ ಪನೇಸೋ ಅಭವಿಸ್ಸ ಞಾತುಂ ಗಹಪತಿನಾ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೇನ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಯಾಪಿ – ‘ಅಯಂ ಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಮಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ…ಪೇ… ಸಾಯತತಿಯಕಮ್ಪಿ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತೀ’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಇಮಾಯ ಮತ್ತಾಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ಇಮಿನಾ ತಪೋಪಕ್ಕಮೇನ ಸಮಣೋ ವಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದುಜ್ಜಾನೋ ಸುದುಜ್ಜಾನೋ, ತಸ್ಮಾ ಏತಂ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯ – ‘ದುಜ್ಜಾನೋ ಸಮಣೋ ದುಜ್ಜಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿ. ಯತೋ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತಿ, ಆಸವಾನಞ್ಚ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮಣೋ ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇತಿಪೀ’’ತಿ.

ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ

೪೦೦. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಚೇಲೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕತಮಾ ಪನ ಸಾ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ, ಕತಮಾ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪದಾ, ಕತಮಾ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಕಸ್ಸಪ, ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅರಹಂ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ…ಪೇ… (ಯಥಾ ೧೯೦-೧೯೩ ಅನುಚ್ಛೇದೇಸು, ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ) ಭಯದಸ್ಸಾವೀ ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು, ಕಾಯಕಮ್ಮವಚೀಕಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕುಸಲೇನ ಪರಿಸುದ್ಧಾಜೀವೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ.

೪೦೧. ‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ನಿಹಿತದಣ್ಡೋ ನಿಹಿತಸತ್ಥೋ ಲಜ್ಜೀ ದಯಾಪನ್ನೋ, ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ವಿಹರತಿ. ಇದಮ್ಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ …ಪೇ… (ಯಥಾ ೧೯೪ ಯಾವ ೨೧೦ ಅನುಚ್ಛೇದೇಸು)

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನೇಕೇ ಭೋನ್ತೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಾನಿ ಭೋಜನಾನಿ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತೇ ಏವರೂಪಾಯ ತಿರಚ್ಛಾನವಿಜ್ಜಾಯ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವೇನ ಜೀವಿತಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸನ್ತಿಕಮ್ಮಂ ಪಣಿಧಿಕಮ್ಮಂ…ಪೇ… (ಯಥಾ ೨೧೧ ಅನುಚ್ಛೇದೇ) ಓಸಧೀನಂ ಪತಿಮೋಕ್ಖೋ ಇತಿ ವಾ ಇತಿ, ಏವರೂಪಾಯ ತಿರಚ್ಛಾನವಿಜ್ಜಾಯ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಇದಮ್ಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ [ಅಯಂ ಖೋ (ಕ.)], ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ನ ಕುತೋಚಿ ಭಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ಯದಿದಂ ಸೀಲಸಂವರತೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಕಸ್ಸಪ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತೋ ನಿಹತಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತೋ ನ ಕುತೋಚಿ ಭಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ಯದಿದಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕತೋ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ನ ಕುತೋಚಿ ಭಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ಯದಿದಂ ಸೀಲಸಂವರತೋ. ಸೋ ಇಮಿನಾ ಅರಿಯೇನ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅನವಜ್ಜಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇದಮ್ಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪದಾಯ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇದಮ್ಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪದಾಯ. ಅಯಂ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಚಿತ್ತಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ…ಪೇ… ಞಾಣದಸ್ಸನಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನೀಹರತಿ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ…ಪೇ… ಇದಮ್ಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾಯ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ಇದಮ್ಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾಯ. ಅಯಂ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಇಮಾಯ ಚ, ಕಸ್ಸಪ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪದಾಯ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾಯ ಅಞ್ಞಾ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪದಾ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ ಉತ್ತರಿತರಾ ವಾ ಪಣೀತತರಾ ವಾ ನತ್ಥಿ.

ಸೀಹನಾದಕಥಾ

೪೦೨. ‘‘ಸನ್ತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸೀಲವಾದಾ. ತೇ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಸೀಲಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ಯಾವತಾ, ಕಸ್ಸಪ, ಅರಿಯಂ ಪರಮಂ ಸೀಲಂ, ನಾಹಂ ತತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಸಮಸಮಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ, ಕುತೋ ಭಿಯ್ಯೋ! ಅಥ ಖೋ ಅಹಮೇವ ತತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ, ಯದಿದಂ ಅಧಿಸೀಲಂ.

‘‘ಸನ್ತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾವಾದಾ. ತೇ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಯ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ಯಾವತಾ, ಕಸ್ಸಪ, ಅರಿಯಾ ಪರಮಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ, ನಾಹಂ ತತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಸಮಸಮಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ, ಕುತೋ ಭಿಯ್ಯೋ! ಅಥ ಖೋ ಅಹಮೇವ ತತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ, ಯದಿದಂ ಅಧಿಜೇಗುಚ್ಛಂ.

‘‘ಸನ್ತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಞ್ಞಾವಾದಾ. ತೇ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಪಞ್ಞಾಯ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ಯಾವತಾ, ಕಸ್ಸಪ, ಅರಿಯಾ ಪರಮಾ ಪಞ್ಞಾ, ನಾಹಂ ತತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಸಮಸಮಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ, ಕುತೋ ಭಿಯ್ಯೋ! ಅಥ ಖೋ ಅಹಮೇವ ತತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ, ಯದಿದಂ ಅಧಿಪಞ್ಞಂ.

‘‘ಸನ್ತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಿಮುತ್ತಿವಾದಾ. ತೇ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ಯಾವತಾ, ಕಸ್ಸಪ, ಅರಿಯಾ ಪರಮಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ನಾಹಂ ತತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಸಮಸಮಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ, ಕುತೋ ಭಿಯ್ಯೋ! ಅಥ ಖೋ ಅಹಮೇವ ತತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ, ಯದಿದಂ ಅಧಿವಿಮುತ್ತಿ.

೪೦೩. ‘‘ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಸೀಹನಾದಂ ಖೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನದತಿ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಸುಞ್ಞಾಗಾರೇ ನದತಿ, ನೋ ಪರಿಸಾಸೂ’ತಿ. ತೇ – ‘ಮಾ ಹೇವ’ನ್ತಿಸ್ಸು ವಚನೀಯಾ. ‘ಸೀಹನಾದಞ್ಚ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನದತಿ, ಪರಿಸಾಸು ಚ ನದತೀ’ತಿ ಏವಮಸ್ಸು, ಕಸ್ಸಪ, ವಚನೀಯಾ.

‘‘ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಸೀಹನಾದಞ್ಚ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನದತಿ, ಪರಿಸಾಸು ಚ ನದತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ವಿಸಾರದೋ ನದತೀ’ತಿ. ತೇ – ‘ಮಾ ಹೇವ’ನ್ತಿಸ್ಸು ವಚನೀಯಾ. ‘ಸೀಹನಾದಞ್ಚ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನದತಿ, ಪರಿಸಾಸು ಚ ನದತಿ, ವಿಸಾರದೋ ಚ ನದತೀ’’ತಿ ಏವಮಸ್ಸು, ಕಸ್ಸಪ, ವಚನೀಯಾ.

‘‘ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಕಸ್ಸಪ, ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಸೀಹನಾದಞ್ಚ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನದತಿ, ಪರಿಸಾಸು ಚ ನದತಿ, ವಿಸಾರದೋ ಚ ನದತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ನಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಹಞ್ಚ ನಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ; ನೋ ಚ ಖೋ ನೇಸಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಹಞ್ಚ ನೇಸಂ ಪುಟ್ಠೋ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ; ನೋ ಚ ಖೋ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇತಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಹಸ್ಸ ಚ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇತಿ; ನೋ ಚ ಖೋ ಸೋತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ…ಪೇ… ಸೋತಬ್ಬಞ್ಚಸ್ಸ ಮಞ್ಞನ್ತಿ; ನೋ ಚ ಖೋ ಸುತ್ವಾ ಪಸೀದನ್ತಿ…ಪೇ… ಸುತ್ವಾ ಚಸ್ಸ ಪಸೀದನ್ತಿ; ನೋ ಚ ಖೋ ಪಸನ್ನಾಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಿ…ಪೇ… ಪಸನ್ನಾಕಾರಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ; ನೋ ಚ ಖೋ ತಥತ್ತಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ…ಪೇ… ತಥತ್ತಾಯ ಚ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ; ನೋ ಚ ಖೋ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಆರಾಧೇನ್ತೀ’ತಿ. ತೇ – ‘ಮಾ ಹೇವ’ನ್ತಿಸ್ಸು ವಚನೀಯಾ. ‘ಸೀಹನಾದಞ್ಚ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನದತಿ, ಪರಿಸಾಸು ಚ ನದತಿ, ವಿಸಾರದೋ ಚ ನದತಿ, ಪಞ್ಹಞ್ಚ ನಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಞ್ಹಞ್ಚ ನೇಸಂ ಪುಟ್ಠೋ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ, ಪಞ್ಹಸ್ಸ ಚ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇತಿ, ಸೋತಬ್ಬಞ್ಚಸ್ಸ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಸುತ್ವಾ ಚಸ್ಸ ಪಸೀದನ್ತಿ, ಪಸನ್ನಾಕಾರಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ, ತಥತ್ತಾಯ ಚ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಪಟಿಪನ್ನಾ ಚ ಆರಾಧೇನ್ತೀ’ತಿ ಏವಮಸ್ಸು, ಕಸ್ಸಪ, ವಚನೀಯಾ.

ತಿತ್ಥಿಯಪರಿವಾಸಕಥಾ

೪೦೪. ‘‘ಏಕಮಿದಾಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಸಮಯಂ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರಾಮಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ. ತತ್ರ ಮಂ ಅಞ್ಞತರೋ ತಪಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ನಿಗ್ರೋಧೋ ನಾಮ ಅಧಿಜೇಗುಚ್ಛೇ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ. ತಸ್ಸಾಹಂ ಅಧಿಜೇಗುಚ್ಛೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಬ್ಯಾಕಾಸಿಂ. ಬ್ಯಾಕತೇ ಚ ಪನ ಮೇ ಅತ್ತಮನೋ ಅಹೋಸಿ ಪರಂ ವಿಯ ಮತ್ತಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ನ ಅತ್ತಮನೋ ಅಸ್ಸ ಪರಂ ವಿಯ ಮತ್ತಾಯ? ಅಹಮ್ಪಿ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ತಮನೋ ಪರಂ ವಿಯ ಮತ್ತಾಯ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ‘ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ.

೪೦೫. ‘‘ಯೋ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಪುಬ್ಬೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಆಕಙ್ಖತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಆಕಙ್ಖತಿ ಉಪಸಮ್ಪದಂ, ಸೋ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪರಿವಸತಿ, ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಆರದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತಿ, ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಾವಾಯ. ಅಪಿ ಚ ಮೇತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲವೇಮತ್ತತಾ ವಿದಿತಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಪುಬ್ಬಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಆಕಙ್ಖನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಆಕಙ್ಖನ್ತಿ ಉಪಸಮ್ಪದಂ, ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪರಿವಸನ್ತಿ, ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಆರದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತಿ, ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಾವಾಯ. ಅಹಂ ಚತ್ತಾರಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಪರಿವಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಚತುನ್ನಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಆರದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತು, ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತು ಭಿಕ್ಖುಭಾವಾಯಾ’’ತಿ.

ಅಲತ್ಥ ಖೋ ಅಚೇಲೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಅಲತ್ಥ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ಅಚಿರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಖೋ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ಕಸ್ಸಪೋ ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರನ್ತೋ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ – ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತದನುತ್ತರಂ – ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹಾಸಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ – ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ಖೋ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ಕಸ್ಸಪೋ ಅರಹತಂ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಮಹಾಸೀಹನಾದಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಮಂ.