೬. ಕುಟಿಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೪೨. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಕುಟಿಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಆಳವಕಾತಿ ಆಳವಿರಟ್ಠೇ ಜಾತಾ ದಾರಕಾ ಆಳವಕಾ ನಾಮ, ತೇ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲೇಪಿ ‘‘ಆಳವಕಾ’’ತ್ವೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿಂಸು. ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆಳವಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ. ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯೋತಿ ಸಯಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಗಹಿತೂಪಕರಣಾಯೋ. ಕಾರಾಪೇನ್ತೀತಿ ಕರೋನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿಪಿ, ತೇ ಕಿರ ಸಾಸನೇ ವಿಪಸ್ಸನಾಧುರಞ್ಚ ಗನ್ಥಧುರಞ್ಚಾತಿ ದ್ವೇಪಿ ಧುರಾನಿ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ನವಕಮ್ಮಮೇವ ಧುರಂ ಕತ್ವಾ ಪಗ್ಗಣ್ಹಿಂಸು. ಅಸ್ಸಾಮಿಕಾಯೋತಿ ಅನಿಸ್ಸರಾಯೋ, ಕಾರೇತಾ ದಾಯಕೇನ ವಿರಹಿತಾಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕಾಯೋತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಆರದ್ಧಾಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪ್ಪಮಾಣಿಕಾಯೋತಿ ‘‘ಏತ್ತಕೇನ ನಿಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಪ್ಪಮಾಣಾಯೋ, ವುದ್ಧಿಪ್ಪಮಾಣಾಯೋ ವಾ ಮಹನ್ತಪ್ಪಮಾಣಾಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯಾಚನಾ ಏವ ಬಹುಲಾ ಏತೇಸಂ ಮನ್ದಂ ಅಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಯಾಚನಬಹುಲಾ. ಏವಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಬಹುಲಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅತ್ಥತೋ ಪನೇತ್ಥ ನಾನಾಕರಣಂ ನತ್ಥಿ, ಅನೇಕಕ್ಖತ್ತುಂ ‘‘ಪುರಿಸಂ ದೇಥ, ಪುರಿಸತ್ಥಕರಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಯಾಚನ್ತಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತತ್ಥ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಾಯ ಪುರಿಸಂ ಯಾಚಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸಹಾಯತ್ಥಾಯ ಕಮ್ಮಕರಣತ್ಥಾಯ ‘‘ಪುರಿಸಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಯಾಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪುರಿಸತ್ಥಕರನ್ತಿ ಪುರಿಸೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ಯಾಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ಥು ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಿಗಲುದ್ದಕಮಚ್ಛಬನ್ಧಕಾದೀನಂ ಸಕಕಮ್ಮಂ ಅವಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ. ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಆಗತತ್ಥ ಕೇನ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೇ ವಾ ಅಪುಚ್ಛಿತೇ ವಾ ಯಾಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ಮಿಗಲುದ್ದಕಾದಯೋ ಸಕಕಮ್ಮಂ ನ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾ, ‘‘ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಅನಿಯಮೇತ್ವಾಪಿ ನ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾ; ಏವಂ ಯಾಚಿತಾ ಹಿ ತೇ ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಮಿಗೇಪಿ ಮಾರೇತ್ವಾ ಆಹರೇಯ್ಯುಂ. ನಿಯಮೇತ್ವಾ ಪನ ‘‘ವಿಹಾರೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾ. ಫಾಲನಙ್ಗಲಾದೀನಿ ಉಪಕರಣಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಸಿತುಂ ವಾ ವಪಿತುಂ ವಾ ಲಾಯಿತುಂ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಸಕಿಚ್ಚಪಸುತಮ್ಪಿ ಕಸ್ಸಕಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ಯಾಚಿತುಂ ವಟ್ಟತೇವ. ಯೋ ಪನ ವಿಘಾಸಾದೋ ವಾ ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಕೋಚಿ ನಿಕ್ಕಮ್ಮೋ ನಿರತ್ಥಕಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ವಾ ವಿಹರತಿ, ಏವರೂಪಂ ಅಯಾಚಿತ್ವಾಪಿ ‘‘ಏಹಿ ರೇ ಇದಂ ವಾ ಇದಂ ವಾ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಯದಿಚ್ಛಕಂ ಕಾರಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಹತ್ಥಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪನ ಸಬ್ಬಕಪ್ಪಿಯಭಾವದೀಪನತ್ಥಂ ಇಮಂ ನಯಂ ಕಥೇನ್ತಿ. ಸಚೇ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಪಾಸಾದಂ ಕಾರೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಥಮ್ಭತ್ಥಾಯ ಪಾಸಾಣಕೋಟ್ಟಕಾನಂ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ ‘‘ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ ಉಪಾಸಕಾ’’ತಿ. ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಭನ್ತೇ,ತಿ? ಪಾಸಾಣತ್ಥಮ್ಭಾ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾತಿ. ಸಚೇ ತೇ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅತ್ತನೋ ಥಮ್ಭೇ ವಾ ದೇನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಅಥಾಪಿ ವದನ್ತಿ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಖಣೋ ನತ್ಥಿ, ಅಞ್ಞಂ ಉದ್ಧರಾಪೇಥ, ತಸ್ಸ ಮೂಲಂ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಉದ್ಧರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಪಾಸಾಣತ್ಥಮ್ಭೇ ಉದ್ಧಟಮನುಸ್ಸಾನಂ ಮೂಲಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏತೇನೇವುಪಾಯೇನ ಪಾಸಾದದಾರೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ವಡ್ಢಕೀನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಇಟ್ಠಕತ್ಥಾಯ ಇಟ್ಠಕವಡ್ಢಕೀನಂ ಛದನತ್ಥಾಯ ಗೇಹಚ್ಛಾದಕಾನಂ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತಕಾರಾನನ್ತಿ ಯೇನ ಯೇನ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಸಿಪ್ಪಕಾರಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ಯಾಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಹತ್ಥಕಮ್ಮಯಾಚನವಸೇನ ಚ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಾಯ ವಾ ಭತ್ತವೇತನಾನುಪ್ಪದಾನೇನ ವಾ ಲದ್ಧಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅರಞ್ಞತೋ ಆಹರಾಪೇನ್ತೇನ ಚ ಸಬ್ಬಂ ಅನಜ್ಝಾವುತ್ಥಕಂ ಆಹರಾಪೇತಬ್ಬಂ.

ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಪಾಸಾದಂ ಕಾರೇತುಕಾಮೇನ ಮಞ್ಚಪೀಠಪತ್ತಪರಿಸ್ಸಾವನಧಮಕರಕಚೀವರಾದೀನಿ ಕಾರಾಪೇತುಕಾಮೇನಾಪಿ ದಾರುಲೋಹಸುತ್ತಾದೀನಿ ಲಭಿತ್ವಾ ತೇ ತೇ ಸಿಪ್ಪಕಾರಕೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ಯಾಚಿತಬ್ಬಂ. ಹತ್ಥಕಮ್ಮಯಾಚನವಸೇನ ಚ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಾಯ ವಾ ಭತ್ತವೇತನಾನುಪ್ಪದಾನೇನ ವಾ ಲದ್ಧಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ಕಾತುಂ ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ಭತ್ತವೇತನಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಕಹಾಪಣಾದಿ ನ ದಾತಬ್ಬಂ. ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವತ್ತೇನ ತಣ್ಡುಲಾದೀನಿ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಹತ್ಥಕಮ್ಮವಸೇನ ಪತ್ತಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತಥೇವ ಪಾಚೇತ್ವಾ ನವಪಕ್ಕಸ್ಸ ಪತ್ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಛನತೇಲತ್ಥಾಯ ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಪವಿಟ್ಠೇನ ‘‘ಭಿಕ್ಖಾಯ ಆಗತೋ’’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಯಾಗುಯಾ ವಾ ಭತ್ತೇ ವಾ ಆನೀತೇ ಹತ್ಥೇನ ಪತ್ತೋ ಪಿಧಾತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಉಪಾಸಿಕಾ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ, ‘‘ನವಪಕ್ಕೋ ಪತ್ತೋ ಪುಞ್ಛನತೇಲೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸಾ ‘‘ದೇಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇಲೇನ ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ಯಾಗುಯಾ ವಾ ಭತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಪೂರೇತ್ವಾ ದೇತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ.

ಭಿಕ್ಖೂ ಪಗೇವ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಆಸನಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಸನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ತತ್ರ ಚೇ ಉಪಾಸಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಠಿತೇ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಆಸನಾನಿ ಆಹರಾಪೇನ್ತಿ, ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇಹಿ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಗತಾನಮ್ಪಿ ನಟ್ಠಂ ಗೀವಾ ನ ಹೋತಿ, ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗಮನಂ ಪನ ವತ್ತಂ. ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ‘‘ಆಸನಾನಿ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಹಿ ಆಹಟಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಗತಾನಂ ವತ್ತಭೇದೋ ಚ ನಟ್ಠಞ್ಚ ಗೀವಾತಿ. ಅತ್ಥರಣಕೋಜವಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಮಕ್ಖಿಕಾಯೋ ಬಹುಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ‘‘ಮಕ್ಖಿಕಾಬೀಜನಿಂ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಪುಚಿಮನ್ದಸಾಖಾದೀನಿ ಆಹರನ್ತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾನಿ. ಆಸನಸಾಲಾಯ ಉದಕಭಾಜನಂ ರಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ‘‘ಧಮಕರಣಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಧಮಕರಕಞ್ಹಿ ರಿತ್ತಭಾಜನೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ ‘‘ನದಿಂ ವಾ ತಳಾಕಂ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಪನ ಉದಕಂ ಆಹರಾ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಗೇಹತೋ ಆಹರಾ’’ತಿ ನೇವ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಆಹಟಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಆಸನಸಾಲಾಯಂ ವಾ ಅರಞ್ಞಕೇ ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೇಹಿ ತತ್ಥಜಾತಕಂ ಅನಜ್ಝಾವುತ್ಥಕಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಾರಹಂ ಪತ್ತಂ ವಾ ಫಲಂ ವಾ ಸಚೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಂ ಆಹರಾಪೇತಿ, ಹತ್ಥಕಮ್ಮವಸೇನ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಲಜ್ಜೀಹಿ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವಾ ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ವಾ ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ತಾವ ಪುರಿಸತ್ಥಕರೇ ನಯೋ.

ಗೋಣಂ ಪನ ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತಟ್ಠಾನತೋ ಆಹರಾಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಆಹರಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಞಾತಿಪವಾರಿತಟ್ಠಾನತೋಪಿ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಾಯ ಯಾಚಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಾವಕಾಲಿಕನಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಟ್ಟತಿ. ಏವಂ ಆಹರಾಪಿತಞ್ಚ ಗೋಣಂ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಾ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತಬ್ಬಾ. ಸಚಸ್ಸ ಪಾದೋ ವಾ ಸಿಙ್ಗಂ ವಾ ಭಿಜ್ಜತಿ ವಾ ನಸ್ಸತಿ ವಾ ಸಾಮಿಕಾ ಚೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ. ನೋ ಚೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತಿ, ಗೀವಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ದೇಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ವಿಹಾರಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಆರಾಮಿಕಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಥ ಜಗ್ಗನತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

‘‘ಸಕಟಂ ದೇಥಾ’’ತಿಪಿ ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತೇ ವತ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿಏವ ಹೋತಿ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಞಾತಿಪವಾರಿತಟ್ಠಾನೇ ಪನ ವಟ್ಟತಿ, ತಾವಕಾಲಿಕಂ ವಟ್ಟತಿ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ದಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನೇಮಿಯಾದೀನಿ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ ಪಾಕತಿಕಾನಿ ಕತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ನಟ್ಠೇ ಗೀವಾ ಹೋತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಮೇವ ದೇಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ದಾರುಭಣ್ಡಂ ನಾಮ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏಸ ನಯೋ ವಾಸಿಫರಸುಕುಠಾರೀಕುದಾಲನಿಖಾದನೇಸು. ವಲ್ಲಿಆದೀಸು ಚ ಪರಪರಿಗ್ಗಹಿತೇಸು. ಗರುಭಣ್ಡಪ್ಪಹೋನಕೇಸುಯೇವ ಚ ವಲ್ಲಿಆದೀಸು ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಹೋತಿ, ನ ತತೋ ಓರಂ.

ಅನಜ್ಝಾವುತ್ಥಕಂ ಪನ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಆಹರಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ರಕ್ಖಿತಗೋಪಿತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಹಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ನಾಮ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಾ ದ್ವೀಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸೇನಾಸನಪಚ್ಚಯೇ ಪನ ‘‘ಆಹರ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಮತ್ತಮೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಿಕಥೋಭಾಸನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮಾನಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ ವಾ ಭೋಜನಸಾಲಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸೇನಾಸನಂ ಇಚ್ಛತೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ವತ ಓಕಾಸೇ ಏವರೂಪಂ ಸೇನಾಸನಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಅನುರೂಪ’’ನ್ತಿ ವಾತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವಚನಂ ಪರಿಕಥಾ ನಾಮ. ‘‘ಉಪಾಸಕಾ ತುಮ್ಹೇ ಕುಹಿಂ ವಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಪಾಸಾದೇ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪನ ಉಪಾಸಕಾ ಪಾಸಾದೋ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಏವಮಾದಿವಚನಂ ಓಭಾಸೋ ನಾಮ. ಮನುಸ್ಸೇ ದಿಸ್ವಾ ರಜ್ಜುಂ ಪಸಾರೇತಿ, ಖೀಲೇ ಆಕೋಟಾಪೇತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಇದಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇಧ ಆವಾಸಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏವಮಾದಿಕರಣಂ ಪನ ನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯೇ ಪನ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಪಗೇವ ಪರಿಕಥಾದೀನಿ.

ಮನುಸ್ಸಾ ಉಪದ್ದುತಾ ಯಾಚನಾಯ ಉಪದ್ದುತಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾತಿ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ತಾಯ ಯಾಚನಾಯ ಚ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಚ ಪೀಳಿತಾ. ಉಬ್ಬಿಜ್ಜನ್ತಿಪೀತಿ ‘‘ಕಿಂ ನು ಆಹರಾಪೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಉಬ್ಬೇಗಂ ಇಞ್ಜನಂ ಚಲನಂ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ. ಉತ್ತಸನ್ತಿಪೀತಿ ಅಹಿಂ ವಿಯ ದಿಸ್ವಾ ಸಹಸಾ ತಸಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕಮನ್ತಿ. ಪಲಾಯನ್ತಿಪೀತಿ ದೂರತೋವ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯನ್ತಿ. ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಯಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನಾ ತಂ ಪಹಾಯ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ವಾಮಂ ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದ್ವಾರಮ್ಪಿ ಥಕೇನ್ತಿ.

೩೪೪. ಭೂತಪುಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಇತಿ ಭಗವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗರಹಿತ್ವಾ ತದನುರೂಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಪುನಪಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ದೋಸಂ ಪಾಕಟಂ ಕುರುಮಾನೋ ಇಮಿನಾ ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ತೀಣಿ ವತ್ಥೂನಿ ದಸ್ಸೇಸಿ. ತತ್ಥ ಮಣಿಕಣ್ಠೋತಿ ಸೋ ಕಿರ ನಾಗರಾಜಾ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಮಹಗ್ಘಂ ಮಣಿಂ ಕಣ್ಠೇ ಪಿಲನ್ಧಿತ್ವಾ ಚರತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮಣಿಕಣ್ಠೋ’’ ತ್ವೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಉಪರಿಮುದ್ಧನಿ ಮಹನ್ತಂ ಫಣಂ ಕರಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ ಸೋ ಕಿರ ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಇಸೀನಂ ಕನಿಟ್ಠೋ ಇಸಿ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ನಾಗರಾಜಾ ನದಿತೋ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ದೇವವಣ್ಣಂ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ದೇವವಣ್ಣಂ ಪಹಾಯ ಸಕವಣ್ಣಮೇವ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಇಸಿಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಸನ್ನಾಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೋ ಉಪರಿಮುದ್ಧನಿ ಮಹನ್ತಂ ಫಣಂ ಕರಿತ್ವಾ ಛತ್ತಂ ವಿಯ ಧಾರಯಮಾನೋ ಮುಹುತ್ತಂ ಠತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉಪರಿಮುದ್ಧನಿ ಮಹನ್ತಂ ಫಣಂ ಕರಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸೀ’’ತಿ. ಮಣಿಮಸ್ಸ ಕಣ್ಠೇ ಪಿಲನ್ಧನನ್ತಿ ಮಣಿಂ ಅಸ್ಸ ಕಣ್ಠೇ ಪಿಲನ್ಧಿತಂ, ಆಮುಕ್ಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ ತೇನ ದೇವವಣ್ಣೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಾಪಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಮಾನೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಮಮನ್ನಪಾನನ್ತಿ ಮಮ ಅನ್ನಞ್ಚ ಪಾನಞ್ಚ. ವಿಪುಲನ್ತಿ ಬಹುಲಂ. ಉಳಾರನ್ತಿ ಪಣೀತಂ. ಅತಿಯಾಚಕೋಸೀತಿ ಅತಿವಿಯ ಯಾಚಕೋ, ಅಸಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸುಸೂತಿ ತರುಣೋ, ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಯೋಬ್ಬನಪ್ಪತ್ತಪುರಿಸೋ. ಸಕ್ಖರಾ ವುಚ್ಚತಿ ಕಾಳಸಿಲಾ, ತತ್ಥ ಧೋತೋ ಅಸಿ ‘‘ಸಕ್ಖರಧೋತೋ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಸಕ್ಖರಧೋತೋ ಪಾಣಿಮ್ಹಿ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಕ್ಖರಧೋತಪಾಣಿ, ಪಾಸಾಣೇ ಧೋತನಿಸಿತಖಗ್ಗಹತ್ಥೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾ ಸೋ ಅಸಿಹತ್ಥೋ ಪುರಿಸೋ ತಾಸೇಯ್ಯ, ಏವಂ ತಾಸೇಸಿ ಮಂ ಸೇಲಂ ಯಾಚಮಾನೋ, ಮಣಿಂ ಯಾಚನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ನ ತಂ ಯಾಚೇತಿ ತಂ ನ ಯಾಚೇಯ್ಯ. ಕತರಂ? ಯಸ್ಸ ಪಿಯಂ ಜಿಗೀಸೇತಿ ಯಂ ಅಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಪಿಯನ್ತಿ ಜಾನೇಯ್ಯ.

ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಮನುಸ್ಸಭೂತಾನನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಭೂತಾನಂ ಅಮನಾಪಾತಿ ಕಿಮೇವೇತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

೩೪೫. ಸಕುಣಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸದ್ದೇನ ಉಬ್ಬಾಳ್ಹೋತಿ ಸೋ ಕಿರ ಸಕುಣಸಙ್ಘೋ ಪಠಮಯಾಮಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಞ್ಚ ನಿರನ್ತರಂ ಸದ್ದಮೇವ ಕರೋತಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನ ಸದ್ದೇನ ಪೀಳಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀ’’ತಿ.

ಕುತೋ ಚ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಆಗಚ್ಛಸೀತಿ ಏತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ನ ಆಗಚ್ಛತಿ ವತ್ತಮಾನಸಮೀಪೇ ಪನ ಏವಂ ವತ್ತುಂ ಲಬ್ಭತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಕುತೋ ಚ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಆಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ, ಕುತೋ ಆಗತೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತೋ ಅಹಂ ಭಗವಾ ಆಗಚ್ಛಾಮೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಸೋ ಏವ ನಯೋ. ಉಬ್ಬಾಳ್ಹೋತಿ ಪೀಳಿತೋ, ಉಕ್ಕಣ್ಠಾಪಿತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸೋ ಸಕುಣಸಙ್ಘೋ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಪತ್ತಂ ಯಾಚತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ನ ತೇ ಸಕುಣಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಚನಂ ಜಾನನ್ತಿ, ಭಗವಾ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಯಥಾ ಜಾನನ್ತಿ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ.

೩೪೬. ಅಪಾಹಂ ತೇ ನ ಜಾನಾಮೀತಿ ಅಪಿ ಅಹಂ ತೇ ಜನೇ ‘‘ಕೇ ವಾ ಇಮೇ, ಕಸ್ಸ ವಾ ಇಮೇ’’ತಿ ನ ಜಾನಾಮಿ. ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಯಾಚನ್ತೀತಿ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ವಗ್ಗವಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾ ಯಾಚನ್ತಿ. ಯಾಚಕೋ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಹೋತೀತಿ ಯೋ ಯಾಚತಿ ಸೋ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಹೋತಿ. ಯಾಚಂ ಅದದಮಪ್ಪಿಯೋತಿ ಯಾಚನ್ತಿ ಯಾಚಿತಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಾಚಿತಮತ್ಥಂ ಅದದನ್ತೋಪಿ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ಯಾಚನ್ತಿ ಯಾಚನ್ತಸ್ಸ, ಅದದಮಪ್ಪಿಯೋತಿ ಅದೇನ್ತೋ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಹೋತಿ. ಮಾ ಮೇ ವಿದೇಸ್ಸನಾ ಅಹೂತಿ ಮಾ ಮೇ ಅಪ್ಪಿಯಭಾವೋ ಅಹು, ಅಹಂ ವಾ ತವ, ತ್ವಂ ವಾ ಮಮ ವಿದೇಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಮಾ ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೪೭. ದುಸ್ಸಂಹರಾನೀತಿ ಕಸಿಗೋರಕ್ಖಾದೀಹಿ ಉಪಾಯೇಹಿ ದುಕ್ಖೇನ ಸಂಹರಣೀಯಾನಿ.

೩೪೮-೯. ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾ ನಾಮ ಸಯಂ ಪವತ್ತಿತಯಾಚನಾ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯಾ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಯಾಚನಾಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸಯಂ ಯಾಚಿತಕೇಹಿ ಉಪಕರಣೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸಾ ಸಯಂಯಾಚಿತಕೇಹಿ ಕಯಿರಮಾನಾ ಸಯಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಕಯಿರಮಾನಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಅತ್ಥಪರಿಯಾಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಯಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಪುರಿಸಮ್ಪೀ’’ತಿ ಏವಮಸ್ಸ ಪದಭಾಜನಂ ವುತ್ತಂ.

ಉಲ್ಲಿತ್ತಾತಿ ಅನ್ತೋಲಿತ್ತಾ. ಅವಲಿತ್ತಾತಿ ಬಹಿಲಿತ್ತಾ. ಉಲ್ಲಿತ್ತಾವಲಿತ್ತಾತಿ ಅನ್ತರಬಾಹಿರಲಿತ್ತಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಕಾರಯಮಾನೇನಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಕಾರಾಪೇನ್ತೇನಾ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ಏವಞ್ಹಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಸಮೇತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯ ಕುಟಿಂ ಕರೋನ್ತೇನಾಪಿ ಇಧ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ಕರೋನ್ತೋ ವಾ ಹೋತು ಕಾರಾಪೇನ್ತೋ ವಾ ಉಭೋಪೇತೇ ‘‘ಕಾರಯಮಾನೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾವ ಪದೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ಏತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕರೋನ್ತೋ ವಾ ಕಾರಾಪೇನ್ತೋ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಯದಿ ಪನ ಕರೋನ್ತೇನ ವಾ ಕಾರಾಪೇನ್ತೇನ ವಾತಿ ವದೇಯ್ಯ, ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ವಿಲೋಮಿತಂ ಭವೇಯ್ಯ, ನ ಹಿ ಕಾರಾಪೇನ್ತೋ ಕರೋನ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ಥಮತ್ತಮೇವೇತ್ಥ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಅತ್ತುದ್ದೇಸನ್ತಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಏಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅತ್ತಾ ಉದ್ದೇಸೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತುದ್ದೇಸಾ, ತಂ ಅತ್ತುದ್ದೇಸಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಯಸ್ಸಾ ಅತ್ತಾ ಉದ್ದೇಸೋ ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ಥಪರಿಯಾಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅತ್ತುದ್ದೇಸನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ಪಮಾಣಿಕಾ ಕಾರೇತಬ್ಬಾತಿ ಪಮಾಣಯುತ್ತಾ ಕಾರೇತಬ್ಬಾ. ತತ್ರಿದಂ ಪಮಾಣನ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ಕುಟಿಯಾ ಇದಂ ಪಮಾಣಂ. ಸುಗತವಿದತ್ಥಿಯಾತಿ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿ ನಾಮ ಇದಾನಿ ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ವಡ್ಢಕೀಹತ್ಥೇನ ದಿಯಡ್ಢೋ ಹತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ಬಾಹಿರಿಮೇನ ಮಾನೇನಾತಿ ಕುಟಿಯಾ ಬಹಿಕುಟ್ಟಮಾನೇನ ದ್ವಾದಸ ವಿದತ್ಥಿಯೋ, ಮಿನನ್ತೇನ ಪನ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ದಿನ್ನೋ ಮಹಾಮತ್ತಿಕಪರಿಯನ್ತೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಥುಸಪಿಣ್ಡಪರಿಯನ್ತೇನ ಮಿನಿತಬ್ಬಂ. ಥುಸಪಿಣ್ಡಸ್ಸಉಪರಿ ಸೇತಕಮ್ಮಂ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಂ. ಸಚೇ ಥುಸಪಿಣ್ಡೇನ ಅನತ್ಥಿಕೋ ಮಹಾಮತ್ತಿಕಾಯ ಏವ ನಿಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಮಹಾಮತ್ತಿಕಾವ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ.

ತಿರಿಯನ್ತಿ ವಿತ್ಥಾರತೋ. ಸತ್ತಾತಿ ಸತ್ತ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿಯೋ. ಅನ್ತರಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಅಯಂ ನಿದ್ದೇಸೋ, ‘‘ಅಬ್ಭನ್ತರಿಮೇನ ಮಾನೇನಾ’’ತಿ, ಕುಟ್ಟಸ್ಸ ಬಹಿ ಅನ್ತಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಿಮೇನ ಅನ್ತೇನ ಮಿನಿಯಮಾನೇ ತಿರಿಯಂ ಸತ್ತ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿಯೋ ಪಮಾಣನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಯೋ ಪನ ಲೇಸಂ ಓಡ್ಡೇನ್ತೋ ಯಥಾವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣಮೇವ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ದೀಘತೋ ಏಕಾದಸ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ತಿರಿಯಂ ಅಟ್ಠ ವಿದತ್ಥಿಯೋ, ದೀಘತೋ ವಾ ತೇರಸ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ತಿರಿಯಂ ಛ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ಕರೇಯ್ಯ, ನ ವಟ್ಟತಿ. ಏಕತೋಭಾಗೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮ್ಪಿ ಹಿ ಪಮಾಣಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮೇವ ಹೋತಿ. ತಿಟ್ಠತು ವಿದತ್ಥಿ, ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ದೀಘತೋ ವಾ ಹಾಪೇತ್ವಾ ತಿರಿಯಂ ತಿರಿಯತೋ ವಾ ಹಾಪೇತ್ವಾ ದೀಘಂ ವಡ್ಢೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಉಭತೋ ವಡ್ಢನೇ? ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ – ‘‘ಆಯಾಮತೋ ವಾ ವಿತ್ಥಾರತೋ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಕರೋತಿ ವಾ ಕಾರಾಪೇತಿ ವಾ ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿಆದಿ (ಪಾರಾ. ೩೫೩). ಯಥಾವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣಾ ಏವ ಪನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಾ ಪನ ದೀಘತೋ ಸಟ್ಠಿಹತ್ಥಾಪಿ ಹೋತಿ ತಿರಿಯಂ ತಿಹತ್ಥಾ ವಾ ಊನಕಚತುಹತ್ಥಾ ವಾ ಯತ್ಥ ಪಮಾಣಯುತ್ತೋ ಮಞ್ಚೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ನ ಪರಿವತ್ತತಿ, ಅಯಂ ಕುಟೀತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಯಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟಿಯಾ ಚತುಹತ್ಥವಿತ್ಥಾರಾ ವುತ್ತಾ, ತತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಕುಟಿ. ಪಮಾಣಿಕಾಪಿ ಪನ ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಾ ವಾ ಸಾರಮ್ಭಾ ವಾ ಅಪರಿಕ್ಕಮನಾ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಪಮಾಣಿಕಾ ದೇಸಿತವತ್ಥುಕಾ ಅನಾರಮ್ಭಾ ಸಪರಿಕ್ಕಮನಾವ ವಟ್ಟತಿ. ಪಮಾಣತೋ ಊನತರಮ್ಪಿ ಚತುಹತ್ಥಂ ಪಞ್ಚಹತ್ಥಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತೇನ ದೇಸಿತವತ್ಥುಕಾವ ಕಾರೇತಬ್ಬಾ. ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಞ್ಚ ಪನ ಕರೋನ್ತೋ ಲೇಪಪರಿಯೋಸಾನೇ ಗರುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ.

ತತ್ಥ ಲೇಪೋ ಚ ಅಲೇಪೋ ಚ ಲೇಪೋಕಾಸೋ ಚ ಅಲೇಪೋಕಾಸೋ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಲೇಪೋತಿ ದ್ವೇ ಲೇಪಾ – ಮತ್ತಿಕಾಲೇಪೋ ಚ ಸುಧಾಲೇಪೋ ಚ. ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಲೇಪೇ ಅವಸೇಸೋ ಭಸ್ಮಗೋಮಯಾದಿಭೇದೋ ಲೇಪೋ, ಅಲೇಪೋ. ಸಚೇಪಿ ಕಲಲಲೇಪೋ ಹೋತಿ, ಅಲಪೋ ಏವ. ಲೇಪೋಕಾಸೋತಿ ಭಿತ್ತಿಯೋ ಚೇವ ಛದನಞ್ಚ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಭಿತ್ತಿಚ್ಛದನೇ ಅವಸೇಸೋ ಥಮ್ಭತುಲಾಪಿಟ್ಠಸಙ್ಘಾಟವಾತಪಾನಧೂಮಚ್ಛಿದ್ದಾದಿ ಅಲೇಪಾರಹೋ ಓಕಾಸೋ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಅಲೇಪೋಕಾಸೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಭಿಕ್ಖೂ ಅಭಿನೇತಬ್ಬಾ ವತ್ಥುದೇಸನಾಯಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕುಟಿಂ ಕಾರೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ವತ್ಥುದೇಸನತ್ಥಾಯ ಭಿಕ್ಖೂ ನೇತಬ್ಬಾ. ತೇನ ಕುಟಿಕಾರಕೇನಾತಿಆದಿ ಪನ ಯೇನ ವಿಧಿನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಭಿನೇತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಸ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಕುಟಿವತ್ಥುಂ ಸೋಧೇತ್ವಾತಿ ನ ವಿಸಮಂ ಅರಞ್ಞಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಕುಟಿವತ್ಥುಂ ಪನ ಪಠಮಮೇವ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಸಮತಲಂ ಸೀಮಮಣ್ಡಲಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಯಾಚಿತ್ವಾ ನೇತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋತಿ ಸಙ್ಘೋ ಏವಂ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸ. ಪರತೋ ಪನ ‘‘ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ಧಾಯ ಬಹುವಚನಂ ವುತ್ತಂ. ನೋ ಚೇ ಸಬ್ಬೋ ಸಙ್ಘೋ ಉಸ್ಸಹತೀತಿ ಸಚೇ ಸಬ್ಬೋ ಸಙ್ಘೋ ನ ಇಚ್ಛತಿ, ಸಜ್ಝಾಯಮನಸಿಕಾರಾದೀಸು ಉಯ್ಯುತ್ತಾ ತೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಹೋನ್ತಿ. ಸಾರಮ್ಭಂ ಅನಾರಮ್ಭನ್ತಿ ಸಉಪದ್ದವಂ ಅನುಪದ್ದವಂ. ಸಪರಿಕ್ಕಮನಂ ಅಪರಿಕ್ಕಮನನ್ತಿ ಸಉಪಚಾರಂ ಅನುಪಚಾರಂ.

ಪತ್ತಕಲ್ಲನ್ತಿ ಪತ್ತೋ ಕಾಲೋ ಇಮಸ್ಸ ಓಲೋಕನಸ್ಸಾತಿ ಪತ್ತಕಾಲಂ, ಪತ್ತಕಾಲಮೇವ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ. ಇದಞ್ಚ ವತ್ಥುಂಓಲೋಕನತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಮುತಿಕಮ್ಮಂ ಅನುಸಾವನಾನಯೇನ ಓಲೋಕೇತ್ವಾಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪರತೋ ಪನ ವತ್ಥುದೇಸನಾಕಮ್ಮಂ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ಏವ ಞತ್ತಿಯಾ ಚ ಅನುಸಾವನಾಯ ಚ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

೩೫೩. ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾನನ್ತಿ ರತ್ತಕಾಳಪಿಙ್ಗಲಾದಿಭೇದಾನಂ ಯಾಸಂ ಕಾಸಞ್ಚಿ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾನಂ. ಕಿಪೀಲ್ಲಕಾನನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಆಸಯೋತಿ ನಿಬದ್ಧವಸನಟ್ಠಾನಂ, ಯಥಾ ಚ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾನಂ ಏವಂ ಉಪಚಿಕಾದೀನಮ್ಪಿ ನಿಬದ್ಧವಸನಟ್ಠಾನಂಯೇವ ಆಸಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯತ್ಥ ಪನ ತೇ ಗೋಚರತ್ಥಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ತಾದಿಸೋ ಸಞ್ಚರಣಪ್ಪದೇಸೋ ಅವಾರಿತೋ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಅಪನೇತ್ವಾ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಇಮಾನಿ ತಾವ ಛ ಠಾನಾನಿಸತ್ತಾನುದ್ದಯಾಯ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಿ.

ಹತ್ಥೀನಂ ವಾತಿ ಹತ್ಥೀನಂ ಪನ ನಿಬದ್ಧವಸನಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ನಿಬದ್ಧಗೋಚರಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸೀಹಾದೀನಂ ಆಸಯೋ ಚ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಮನ್ತಾನಂ ನಿಬದ್ಧಗಮನಮಗ್ಗೋ ಚ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಏತೇಸಂ ಗೋಚರಭೂಮಿ ನ ಗಹಿತಾ. ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚೀತಿ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ವಾಳಾನಂ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾನಂ. ಇಮಾನಿ ಸತ್ತ ಠಾನಾನಿ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಾಯ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಿ. ಸೇಸಾನಿ ನಾನಾಉಪದ್ದವೇಹಿ ಸಉಪದ್ದವಾನಿ. ತತ್ಥ ಪುಬ್ಬಣ್ಣನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಂ ನಿಸ್ಸಿತಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಧಞ್ಞಾನಂ ವಿರುಹನಕಖೇತ್ತಸಾಮನ್ತಾ ಠಿತಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಅಪರಣ್ಣನಿಸ್ಸಿತಾದೀಸುಪಿ. ಏತ್ಥ ಪನ ಅಬ್ಭಾಘಾತನ್ತಿ ಕಾರಣಾಘರಂ ವೇರಿಘರಂ, ಚೋರಾನಂ ಮಾರಣತ್ಥಾಯ ಕತನ್ತಿ ಕುರುನ್ದಿಆದೀಸು.

ಆಘಾತನನ್ತಿ ಧಮ್ಮಗನ್ಧಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ. ಸುಸಾನನ್ತಿ ಮಹಾಸುಸಾನಂ. ಸಂಸರಣನ್ತಿ ಅನಿಬ್ಬಿಜ್ಝಗಮನೀಯೋ ಗತಪಚ್ಚಾಗತಮಗ್ಗೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಯಥಾಯುತ್ತೇನ ಸಕಟೇನಾತಿ ದ್ವೀಹಿ ಬಲಿಬದ್ದೇಹಿ ಯುತ್ತೇನ ಸಕಟೇನ ಏಕಂ ಚಕ್ಕಂ ನಿಬ್ಬೋದಕಪತನಟ್ಠಾನೇ ಏಕಂ ಬಹಿ ಕತ್ವಾ ಆವಿಜ್ಜಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಚತೂಹಿ ಯುತ್ತೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಮನ್ತಾ ನಿಸ್ಸೇಣಿಯಾ ಅನುಪರಿಗನ್ತುನ್ತಿ ನಿಸ್ಸೇಣಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಛಾದೇನ್ತೇಹಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಸಮನ್ತಾ ನಿಸ್ಸೇಣಿಯಾ ಆವಿಜ್ಜಿತುಂ. ಇತಿ ಏವರೂಪೇ ಸಾರಮ್ಭೇ ಚ ಅಪರಿಕ್ಕಮನೇ ಚ ಠಾನೇ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬಾ. ಅನಾರಮ್ಭೇ ಪನ ಸಪರಿಕ್ಕಮನೇ ಕಾರೇತಬ್ಬಾ, ತಂ ವುತ್ತಪಟಿಪಕ್ಖನಯೇನ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಮೇವ.

ಪುನ ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾ ನಾಮಾತಿ ಏವಮಾದಿ ‘‘ಸಾರಮ್ಭೇ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅಪರಿಕ್ಕಮನೇ ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯ ಕುಟಿಂ ಕಾರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಸಂಯಾಚಿಕಾದೀನಂ ಅತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ.

ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಏವಂ ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಂ ವಾ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ವಾ ಕುಟಿಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅರಞ್ಞತೋ ರುಕ್ಖಾ ಹರಣತ್ಥಾಯ ವಾಸಿಂ ವಾ ಫರಸುಂ ವಾ ನಿಸೇತಿ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸತಿ ದುಕ್ಕಟಂ, ತತ್ಥ ಅಲ್ಲತಿಣಾನಿ ಛಿನ್ದತಿ ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಸುಕ್ಖಾನಿ ಛಿನ್ದತಿ ದುಕ್ಕಟಂ. ರುಕ್ಖೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಭೂಮಿಂ ಸೋಧೇತಿ ಖಣತಿ, ಪಂಸುಂ ಉದ್ಧರತಿ, ಚಿನಾತಿ; ಏವಂ ಯಾವ ಪಾಚೀರಂ ಬನ್ಧತಿ ತಾವ ಪುಬ್ಬಪಯೋಗೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪುಬ್ಬಪಯೋಗೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಟ್ಠಾನೇ ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ದುಕ್ಕಟಟ್ಠಾನೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಹಪಯೋಗೋ ನಾಮ. ತತ್ಥ ಥಮ್ಭೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಾಯ ಥಮ್ಭಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಇಟ್ಠಕಾಹಿ ಚಿನಿತಬ್ಬಾಯ ಇಟ್ಠಕಂ ಆಚಿನಾತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಏವಂ ಯಂ ಯಂ ಉಪಕರಣಂ ಯೋಜೇತಿ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ತಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥವಾರೇ ಹತ್ಥವಾರೇ ತದತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಪದೇ ಪದೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಏವಂ ಕತಂ ಪನ ದಾರುಕುಟ್ಟಿಕಂ ವಾ ಇಟ್ಠಕಕುಟ್ಟಿಕಂ ವಾ ಸಿಲಾಕುಟ್ಟಿಕಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಮ್ಪಿ ಸಭಿತ್ತಿಚ್ಛದನಂ ಲಿಮ್ಪಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸುಧಾಯ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಯ ವಾ ಲಿಮ್ಪನ್ತಸ್ಸ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಯಾವ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ನ ಹೋತಿ, ತಾವ ದುಕ್ಕಟಂ. ಏತಂ ಪನ ದುಕ್ಕಟಂ ಮಹಾಲೇಪೇನೇವ ವಟ್ಟತಿ, ಸೇತರತ್ತವಣ್ಣಕರಣೇ ವಾ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮೇ ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಏಕಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಅನಾಗತೇತಿ ಯೋ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮೋ ಏಕೋ ಲೇಪಪಿಣ್ಡೋ, ತಂ ಏಕಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇ ಕುಟಿಕಮ್ಮೇ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಇದಾನಿ ದ್ವೀಹಿ ಪಿಣ್ಡೇಹಿ ನಿಟ್ಠಾನಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ ತೇಸು ಪಠಮಪಿಣ್ಡದಾನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯನ್ತಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಪಿಣ್ಡೇ ಆಗತೇತಿ ಯಂ ಏಕಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಅನಾಗತೇ ಕುಟಿಕಮ್ಮೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅವಸಾನಪಿಣ್ಡೇ ಆಗತೇ ದಿನ್ನೇ ಠಪಿತೇ ಲೇಪಸ್ಸ ಘಟಿತತ್ತಾ ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ. ಏವಂ ಲೇಮ್ಪನ್ತಸ್ಸ ಚ ಅನ್ತೋಲೇಪೇ ವಾ ಅನ್ತೋಲೇಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿತ್ತಿಞ್ಚ ಛದನಞ್ಚ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಘಟಿತೇ ಬಹಿಲೇಪೇ ವಾ ಬಹಿಲೇಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಘಟಿತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಸಚೇ ಪನ ದ್ವಾರಬದ್ಧಂ ವಾ ವಾತಪಾನಂ ವಾ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾವ ಮತ್ತಿಕಾಯ ಲಿಮ್ಪತಿ, ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ತಸ್ಸೋಕಾಸಂ ಪುನ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ವಾ ಅವಡ್ಢೇತ್ವಾ ವಾ ಠಪಿತೇ ಲೇಪೋ ನ ಘಟೀಯತಿ ರಕ್ಖತಿ ತಾವ, ಪುನ ಲಿಮ್ಪನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಘಟಿತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಸಚೇ ತಂ ಠಪಿಯಮಾನಂ ಪಠಮಂ ದಿನ್ನಲೇಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿರನ್ತರಮೇವ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಪಠಮಮೇವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಉಪಚಿಕಾಮೋಚನತ್ಥಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಮತ್ತೇನ ಅಪ್ಪತ್ತಚ್ಛದನಂ ಕತ್ವಾ ಭಿತ್ತಿಂ ಲಿಮ್ಪತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಉಪಚಿಕಾಮೋಚನತ್ಥಮೇವ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಾಸಾಣಕುಟ್ಟಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಅಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಲಿಮ್ಪತಿ, ಲೇಪೋ ನ ಘಟಿಯತಿ ನಾಮ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ.

ಇಟ್ಠಕಕುಟ್ಟಿಕಾಯ ಇಟ್ಠಕಾಹಿಯೇವ ವಾತಪಾನೇ ಚ ಧೂಮನೇತ್ತಾನಿ ಚ ಕರೋತಿ, ಲೇಪಘಟನೇನೇವ ಆಪತ್ತಿ. ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಲಿಮ್ಪತಿ, ಲೇಪಘಟನೇನೇವ ಆಪತ್ತಿ. ತತ್ಥ ಆಲೋಕತ್ಥಾಯ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಮತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಲಿಮ್ಪತಿ, ಲೇಪೋ ನ ಘಟೀಯತಿ ನಾಮ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ಸಚೇ ‘‘ವಾತಪಾನಂ ಲದ್ಧಾ ಏತ್ಥ ಠಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕರೋತಿ, ವಾತಪಾನೇ ಠಪಿತೇ ಲೇಪಘಟನೇನ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಮತ್ತಿಕಾಯ ಕುಟ್ಟಂ ಕರೋತಿ, ಛದನಲೇಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಘಟನೇ ಆಪತ್ತಿ. ಏಕೋ ಏಕಪಿಣ್ಡಾವಸೇಸಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇತಿ, ಅಞ್ಞೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ದುಕ್ಕತಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಸೀಸೇನ ಲಿಮ್ಪತಿ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೫೪. ಭಿಕ್ಖು ಕುಟಿಂ ಕರೋತೀತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ಛತ್ತಿಂಸ ಚತುಕ್ಕಾನಿ ಆಪತ್ತಿಭೇದದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಾನಿ, ತತ್ಥ ಸಾರಮ್ಭಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಪರಿಕ್ಕಮನಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಾಯ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಏತೇಸಂ ವಸೇನ ವೋಮಿಸ್ಸಕಾಪತ್ತಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೩೫೫. ಆಪತ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇನ ದ್ವಿನ್ನಂ ದುಕ್ಕಟಾನನ್ತಿಆದೀಸು ಚ ದ್ವೀಹಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ದುಕ್ಕಟಾನನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೩೬೧. ಸೋ ಚೇ ವಿಪ್ಪಕತೇ ಆಗಚ್ಛತೀತಿಆದೀಸು ಪನ ಅಯಂ ಅತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಸೋತಿ ಸಮಾದಿಸಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತಭಿಕ್ಖು. ವಿಪ್ಪಕತೇತಿ ಅನಿಟ್ಠಿತೇ ಕುಟಿಕಮ್ಮೇ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ದಾತಬ್ಬಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಚಜಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾ. ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಾ ಪುನ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಕಿತ್ತಕೇನ ಭಿನ್ನಾ ಹೋತಿ, ಸಚೇ ಥಮ್ಭಾ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಖಾತಾ, ಉದ್ಧರಿತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಪಾಸಾಣಾನಂ ಉಪರಿ ಠಪಿತಾ, ಅಪನೇತಬ್ಬಾ. ಇಟ್ಠಕಚಿತಾಯ ಯಾವ ಮಙ್ಗಲಿಟ್ಠಕಾ ತಾವ ಕುಟ್ಟಾ ಅಪಚಿನಿತಬ್ಬಾ. ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಭೂಮಿಸಮಂ ಕತ್ವಾ ವಿನಾಸಿತಾ ಭಿನ್ನಾ ಹೋತಿ, ಭೂಮಿತೋ ಉಪರಿ ಚತುರಙ್ಗುಲಮತ್ತೇಪಿ ಠಿತೇ ಅಭಿನ್ನಾವ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಚತುಕ್ಕೇಸು ಪಾಕಟಮೇವ. ನ ಹೇತ್ಥ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ, ಯಂ ಪಾಳಿಅನುಸಾರೇನೇವ ದುಬ್ಬಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಸಿಯಾ.

೩೬೩. ಅತ್ತನಾ ವಿಪ್ಪಕತನ್ತಿಆದೀಸು ಪನ ಅತ್ತನಾ ಆರದ್ಧಂ ಕುಟಿಂ. ಅತ್ತನಾ ಪರಿಯೋಸಾಪೇತೀತಿ ಮಹಾಮತ್ತಿಕಾಯ ವಾ ಥುಸಮತ್ತಿಕಾಯ ವಾ ಯಾಯ ಕತಂ ಪರಿಯೋಸಿತಭಾವಂ ಪಾಪೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತಾಯ ಅವಸಾನಪಿಣ್ಡಂ ದೇನ್ತೋ ಪರಿಯೋಸಾಪೇತಿ.

ಪರೇಹಿ ಪರಿಯೋಸಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ತನೋವ ಅತ್ಥಾಯ ಪರೇಹಿ ಪರಿಯೋಸಾಪೇತಿ. ಅತ್ತನಾ ವಾ ಹಿ ವಿಪ್ಪಕತಾ ಹೋತು ಪರೇಹಿ ವಾ ಉಭಯೇಹಿ ವಾ, ತಂ ಚೇ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಅತ್ತನಾ ವಾ ಪರಿಯೋಸಾಪೇತಿ, ಪರೇಹಿ ವಾ ಪರಿಯೋಸಾಪೇತಿ, ಅತ್ತನಾ ಚ ಪರೇಹಿ ಚಾತಿ ಯುಗನದ್ಧಂ ವಾ ಪರಿಯೋಸಾಪೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋಯೇವಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ಕುರುನ್ದಿಯಂಪನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ದ್ವೇ ತಯೋ ಭಿಕ್ಖೂ ‘ಏಕತೋ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಕರೋನ್ತಿ, ರಕ್ಖತಿ ತಾವ, ಅವಿಭತ್ತತ್ತಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ‘ಇದಂ ಠಾನಂ ತವ, ಇದಂ ಮಮಾ’ತಿ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಕರೋನ್ತಿ ಆಪತ್ತಿ. ಸಾಮಣೇರೋ ಚ ಭಿಕ್ಖು ಚ ಏಕತೋ ಕರೋನ್ತಿ, ಯಾವ ಅವಿಭತ್ತಾ ತಾವ ರಕ್ಖತಿ. ಪುರಿಮನಯೇನ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ.

೩೬೪. ಅನಾಪತ್ತಿ ಲೇಣೇತಿಆದೀಸು ಲೇಣಂ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ನ ಹೇತ್ಥ ಲೇಪೋ ಘಟೀಯತಿ. ಗುಹಮ್ಪಿ ಇಟ್ಠಕಾಗುಹಂ ವಾ ಸಿಲಾಗುಹಂ ವಾ ದಾರುಗುಹಂ ವಾ ಭೂಮಿಗುಹಂ ವಾ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ತಿಣಕುಟಿಕಾಯಾತಿ ಸತ್ತಭೂಮಿಕೋಪಿ ಪಾಸಾದೋ ತಿಣಪಣ್ಣಚ್ಛದನೋ ‘‘ತಿಣಕುಟಿಕಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಪನ ಕುಕ್ಕುಟಚ್ಛಿಕಗೇಹನ್ತಿ ಛದನಂ ದಣ್ಡಕೇಹಿ ಜಾಲಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ತಿಣೇಹಿ ವಾ ಪಣ್ಣೇಹಿ ವಾ ಛಾದಿತಕುಟಿಕಾವ ವುತ್ತಾ, ತತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ತಿಣಚ್ಛದನಗೇಹಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಉಲ್ಲಿತ್ತಾದಿಭಾವೋ ಏವ ಹಿ ಕುಟಿಯಾ ಲಕ್ಖಣಂ, ಸೋ ಚ ಛದನಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಚಙ್ಕಮನಸಾಲಾಯಂ ತಿಣಚುಣ್ಣಂ ಪರಿಪತತಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓಗುಮ್ಫೇತ್ವಾ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾವಲಿತ್ತಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿಆದೀನಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೦) ಚೇತ್ಥ ಸಾಧಕಾನಿ, ತಸ್ಮಾ ಉಭತೋ ಪಕ್ಖಂ ವಾ ಕೂಟಬದ್ಧಂ ವಾ ವಟ್ಟಂ ವಾ ಚತುರಸ್ಸಂ ವಾ ಯಂ ‘‘ಇಮಂ ಏತಸ್ಸ ಗೇಹಸ್ಸ ಛದನ’’ನ್ತಿ ಛದನಸಙ್ಖೇಪೇನ ಕತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿತ್ತಿಲೇಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಲೇಪೇ ಘಟಿತೇ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾವಲಿತ್ತಚ್ಛದನಸ್ಸ ಗೇಹಸ್ಸ ಲೇಪರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಉಪರಿ ತಿಣೇನ ಛಾದೇನ್ತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ತಿಣಕುಟಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಕಿಂ ಪನೇತ್ಥ ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಪ್ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಪಚ್ಚಯಾವ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಉದಾಹು ಸಾರಮ್ಭಅಪರಿಕ್ಕಮನಪಚ್ಚಯಾಪೀತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ತಥಾ ಹಿ ತಾದಿಸಂ ಕುಟಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪರಿವಾರೇ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಭಿಕ್ಖು ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯ ಕುಟಿಂ ಕರೋತಿ;

ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಂ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ;

ಸಾರಮ್ಭಂ ಅಪರಿಕ್ಕಮನಂ ಅನಾಪತ್ತಿ;

ಪಞ್ಹಾ ಮೇಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾ’’ತಿ. (ಪರಿ. ೪೭೯);

ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯಾತಿ ಕುಟಿಲಕ್ಖಣಪ್ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಕುಟಿಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ವಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಯಂ ಪನ ‘‘ಆಪತ್ತಿ ಕಾರುಕಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ದುಕ್ಕಟಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಯಥಾಸಮಾದಿಟ್ಠಾಯ ಅಕರಣಪಚ್ಚಯಾ ವುತ್ತಂ.

ವಾಸಾಗಾರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಅತ್ತನೋ ವಸನತ್ಥಾಯ ಅಗಾರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ ವಾ ಜನ್ತಾಘರಂ ವಾ ಭೋಜನಸಾಲಾ ವಾ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಕಾರೇತಿ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ‘‘ಉಪೋಸಥಾಗಾರಞ್ಚ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಞ್ಚ ವಸಿಸ್ಸಾಮಿ ಜನ್ತಾಘರಞ್ಚ ಭೋಜನಸಾಲಾ ಚ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾ ಚ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಞ್ಚ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಾರಿತೇಪಿ ಆನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ತನೋ ವಾಸಾಗಾರತ್ಥಾಯ ಕರೋನ್ತಸ್ಸೇವ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಾನಞ್ಚ ಆಳವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಕಿರಿಯಞ್ಚ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಞ್ಚ, ಇದಞ್ಹಿ ವತ್ಥುಂ ದೇಸಾಪೇತ್ವಾ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಕರೋತೋ ಕಿರಿಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ವತ್ಥುಂ ಅದೇಸಾಪೇತ್ವಾ ಕರೋತೋ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯತೋ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಕುಟಿಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.