೨. ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಕಣ್ಡಂ

೧. ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಯಂ ಪಾರಾಜಿಕಕಣ್ಡಸ್ಸ, ಸಙ್ಗೀತಂ ಸಮನನ್ತರಂ;

ತಸ್ಸ ತೇರಸಕಸ್ಸಾಯಮಪುಬ್ಬಪದವಣ್ಣನಾ.

೨೩೪. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೇಯ್ಯಸಕೋ ಅನಭಿರತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತೀತಿ ಏತ್ಥ ಆಯಸ್ಮಾತಿ ಪಿಯವಚನಂ. ಸೇಯ್ಯಸಕೋತಿ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಾಮಂ. ಅನಭಿರತೋತಿ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತೋ ಕಾಮರಾಗಪರಿಳಾಹೇನ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನೋ ನ ಪನ ಗಿಹಿಭಾವಂ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ. ಸೋ ತೇನ ಕಿಸೋ ಹೋತೀತಿ ಸೋ ಸೇಯ್ಯಸಕೋ ತೇನ ಅನಭಿರತಭಾವೇನ ಕಿಸೋ ಹೋತಿ.

ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀತಿ ಏತ್ಥ ಉದಾಯೀತಿ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ನಾಮಂ, ಅಯಞ್ಹಿ ಸೇಯ್ಯಸಕಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಲಾಳುದಾಯೀ ನಾಮ ಭನ್ತಮಿಗಸಪ್ಪಟಿಭಾಗೋ ನಿದ್ದಾರಾಮತಾದಿಮನುಯುತ್ತಾನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಲೋಲಭಿಕ್ಖು. ಕಚ್ಚಿ ನೋ ತ್ವನ್ತಿ ಕಚ್ಚಿ ನು ತ್ವಂ. ಯಾವದತ್ಥಂ ಭುಞ್ಜಾತಿಆದೀಸು ಯಾವತಾ ಅತ್ಥೋತಿ ಯಾವದತ್ಥಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಾವತಾ ತೇ ಭೋಜನೇನ ಅತ್ಥೋ ಯತ್ತಕಂ ತ್ವಂ ಇಚ್ಛಸಿ ತತ್ತಕಂ ಭುಞ್ಜ, ಯತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ರತ್ತಿಂ ವಾ ದಿವಾ ವಾ ಸುಪಿತುಂ ಇಚ್ಛಸಿ ತತ್ತಕಂ ಸುಪ, ಮತ್ತಿಕಾದೀಹಿ ಕಾಯಂ ಉಬ್ಬಟ್ಟೇತ್ವಾ ಚುಣ್ಣಾದೀಹಿ ಘಂಸಿತ್ವಾ ಯತ್ತಕಂ ನ್ಹಾನಂ ಇಚ್ಛಸಿ ತತ್ತಕಂ ನ್ಹಾಯ, ಉದ್ದೇಸೇನ ವಾ ಪರಿಪುಚ್ಛಾಯ ವಾ ವತ್ತಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇನ ವಾ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥೀತಿ. ಯದಾ ತೇ ಅನಭಿರತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ತವ ಕಾಮರಾಗವಸೇನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತತಾ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ರಾಗೋ ಚಿತ್ತಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇತೀತಿ ಕಾಮರಾಗೋ ಚಿತ್ತಂ ಧಂಸೇತಿ ಪಧಂಸೇತಿ ವಿಕ್ಖಿಪತಿ ಚೇವ ಮಿಲಾಪೇತಿ ಚ. ತದಾ ಹತ್ಥೇನ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಸುಚಿಂ ಮೋಚೇಹೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಹತ್ಥೇನ ವಾಯಮಿತ್ವಾ ಅಸುಚಿಮೋಚನಂ ಕರೋಹಿ, ಏವಞ್ಹಿ ತೇ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇತಿ ತಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಅನುಸಾಸಿ ಯಥಾ ತಂ ಬಾಲೋ ಬಾಲಂ ಮಗೋ ಮಗಂ.

೨೩೫. ತೇಸಂ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತೀನಂ ಅಸಮ್ಪಜಾನಾನಂ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಾನನ್ತಿ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪಹಾಯ ನಿದ್ದಂ ಓತರನ್ತಾನಂ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಾನಂ ಅಬ್ಯಾಕತೋ ಭವಙ್ಗವಾರೋ ಪವತ್ತತಿ, ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞವಾರೋ ಗಳತಿ, ತಥಾಪಿ ಸಯನಕಾಲೇ ಮನಸಿಕಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ದಿವಾ ಸುಪನ್ತೇನ ಯಾವ ನ್ಹಾತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕೇಸಾ ನ ಸುಕ್ಖನ್ತಿ ತಾವ ಸುಪಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಉಸ್ಸಾಹೇನ ಸುಪಿತಬ್ಬಂ. ರತ್ತಿಂ ಸುಪನ್ತೇನ ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ರತ್ತಿಭಾಗಂ ಸುಪಿತ್ವಾ ಚನ್ದೇನ ವಾ ತಾರಕಾಯ ವಾ ಇದಂ ನಾಮ ಠಾನಂ ಪತ್ತಕಾಲೇ ವುಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಉಸ್ಸಾಹೇನ ಸುಪಿತಬ್ಬಂ. ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಆದೀಸು ಚ ದಸಸು ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು ಏಕಂ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಚಿತ್ತರುಚಿಯಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ನಿದ್ದಾ ಓಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಕರೋನ್ತೋ ಹಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸತಿಞ್ಚ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಞ್ಚ ಅವಿಜಹಿತ್ವಾವ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಾಲಾ ಲೋಲಾ ಭನ್ತಮಿಗಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ನ ಏವಮಕಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತೇಸಂ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತೀನಂ ಅಸಮ್ಪಜಾನಾನಂ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಾನ’’ನ್ತಿ.

ಅತ್ಥಿ ಚೇತ್ಥ ಚೇತನಾ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಏತ್ಥ ಚ ಸುಪಿನನ್ತೇ ಅಸ್ಸಾದಚೇತನಾ ಅತ್ಥಿ ಉಪಲಬ್ಭತಿ. ಅತ್ಥೇಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೇತನಾ; ಸಾ ಚ ಖೋ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಏಸಾ ಅಸ್ಸಾದಚೇತನಾ ಅತ್ಥಿ, ಸಾ ಚ ಖೋ ಅವಿಸಯೇ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾ, ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಙ್ಗಂ ನ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಭಗವಾ ಸುಪಿನನ್ತೇ ಚೇತನಾಯ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಏವಞ್ಚ ಪನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ, ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸುಪಿನನ್ತಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ಸಾನುಪಞ್ಞತ್ತಿಕಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸಿ.

೨೩೬-೨೩೭. ತತ್ಥ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ ಚೇತನಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಞ್ಚೇತನಾ, ಸಞ್ಚೇತನಾವ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾ, ಸಞ್ಚೇತನಾ ವಾ ಅಸ್ಸಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಯಸ್ಸ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ ಹೋತಿ ಸೋ ಜಾನನ್ತೋ ಸಞ್ಜಾನನ್ತೋ ಹೋತಿ, ಸಾ ಚಸ್ಸ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ ಚೇಚ್ಚ ಅಭಿವಿತರಿತ್ವಾ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ಆದರಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ಥಮೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಜಾನನ್ತೋ ಸಞ್ಜಾನನ್ತೋ ಚೇಚ್ಚ ಅಭಿವಿತರಿತ್ವಾ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ’’ತಿ ಏವಮಸ್ಸ ಪದಭಾಜನಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಜಾನನ್ತೋತಿ ಉಪಕ್ಕಮಾಮೀತಿ ಜಾನನ್ತೋ. ಸಞ್ಜಾನನ್ತೋತಿ ಸುಕ್ಕಂ ಮೋಚೇಮೀತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತೋ, ತೇನೇವ ಉಪಕ್ಕಮಜಾನನಾಕಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜಾನನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚೇಚ್ಚಾತಿ ಮೋಚನಸ್ಸಾದಚೇತನಾವಸೇನ ಚೇತೇತ್ವಾ ಪಕಪ್ಪೇತ್ವಾ. ಅಭಿವಿತರಿತ್ವಾತಿ ಉಪಕ್ಕಮವಸೇನ ಮದ್ದನ್ತೋ ನಿರಾಸಙ್ಕಚಿತ್ತಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ. ವೀತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಸ್ಸ ಯೋ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಅಯಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾಸದ್ದಸ್ಸ ಸಿಖಾಪ್ಪತ್ತೋ ಅತ್ಥೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಇದಾನಿ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಸುಕ್ಕಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ ತಂ ತಾವ ಸಙ್ಖ್ಯಾತೋ ವಣ್ಣಭೇದತೋ ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸುಕ್ಕನ್ತಿ ದಸ ಸುಕ್ಕಾನೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸುಕ್ಕಾನಂ ಆಸಯಭೇದತೋ ಧಾತುನಾನತ್ತತೋ ಚ ನೀಲಾದಿವಣ್ಣಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ವಿಸ್ಸಟ್ಠೀತಿ ವಿಸ್ಸಗ್ಗೋ, ಅತ್ಥತೋ ಪನೇತಂ ಠಾನಾಚಾವನಂ ಹೋತಿ, ತೇನಾಹ – ‘‘ವಿಸ್ಸಟ್ಠೀತಿ ಠಾನತೋಚಾವನಾ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ವತ್ಥಿಸೀಸಂ ಕಟಿ ಕಾಯೋತಿ ತಿಧಾ ಸುಕ್ಕಸ್ಸ ಠಾನಂ ಪಕಪ್ಪೇನ್ತಿ, ಏಕೋ ಕಿರಾಚರಿಯೋ ‘‘ವತ್ಥಿಸೀಸಂ ಸುಕ್ಕಸ್ಸ ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಏಕೋ ‘‘ಕಟೀ’’ತಿ, ಏಕೋ ‘‘ಸಕಲೋ ಕಾಯೋ’’ತಿ, ತೇಸು ತತಿಯಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಸುಭಾಸಿತಂ. ಕೇಸಲೋಮನಖದನ್ತಾನಞ್ಹಿ ಮಂಸವಿನಿಮುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಖೇಳಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾಥದ್ಧಸುಕ್ಖಚಮ್ಮಾನಿ ಚ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸೋ ಛವಿಮಂಸಲೋಹಿತಾನುಗತೋ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಕಾಯೋ ಕಾಯಪ್ಪಸಾದಭಾವಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾಬದ್ಧಪಿತ್ತಾನಂ ಸಮ್ಭವಸ್ಸ ಚ ಠಾನಮೇವ. ತಥಾ ಹಿ ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನೇನಾಭಿಭೂತಾನಂ ಹತ್ಥೀನಂ ಉಭೋಹಿ ಕಣ್ಣಚೂಳಿಕಾಹಿ ಸಮ್ಭವೋ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ಮಹಾಸೇನರಾಜಾ ಚ ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಸಮ್ಭವವೇಗಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಸತ್ಥೇನ ಬಾಹುಸೀಸಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ವಣಮುಖೇನ ನಿಕ್ಖನ್ತಂ ಸಮ್ಭವಂ ದಸ್ಸೇಸೀತಿ.

ಏತ್ಥ ಪನ ಪಠಮಸ್ಸ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ವಾದೇ ಮೋಚನಸ್ಸಾದೇನ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮತೋ ಯತ್ತಕಂ ಏಕಾ ಖುದ್ದಕಮಕ್ಖಿಕಾ ಪಿವೇಯ್ಯ ತತ್ತಕೇ ಅಸುಚಿಮ್ಹಿ ವತ್ಥಿಸೀಸತೋ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ದಕಸೋತಂ ಓತಿಣ್ಣಮತ್ತೇ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ವಾ ಅನಿಕ್ಖನ್ತೇ ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ದುತಿಯಸ್ಸ ವಾದೇ ತಥೇವ ಕಟಿತೋ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ದಕಸೋತಂ ಓತಿಣ್ಣಮತ್ತೇ, ತತಿಯಸ್ಸ ವಾದೇ ತಥೇವ ಸಕಲಕಾಯಂ ಸಙ್ಖೋಭೇತ್ವಾ ತತೋ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ದಕಸೋತಂ ಓತಿಣ್ಣಮತ್ತೇ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ವಾ ಅನಿಕ್ಖನ್ತೇ ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ದಕಸೋತೋರೋಹಣಞ್ಚೇತ್ಥ ಅಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅನ್ತರಾ ನಿವಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಾಯ ವುತ್ತಂ, ಠಾನಾ ಚುತಞ್ಹಿ ಅವಸ್ಸಂ ದಕಸೋತಂ ಓತರತಿ. ತಸ್ಮಾ ಠಾನಾ ಚಾವನಮತ್ತೇನೇವೇತ್ಥ ಆಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಸಾ ಚ ಖೋ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸೇವ ಹತ್ಥಪರಿಕಮ್ಮಪಾದಪರಿಕಮ್ಮಗತ್ತಪರಿಕಮ್ಮಕರಣೇನ ಸಚೇಪಿ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಅಯಂ ಸಬ್ಬಾಚರಿಯಸಾಧಾರಣವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ಅಞ್ಞತ್ರ ಸುಪಿನನ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಸುಪಿನೋ ಏವ ಸುಪಿನನ್ತೋ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಪನೇತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಞ್ಚ ಪನ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪಸ್ಸತಿ ಧಾತುಕ್ಖೋಭತೋ ವಾ ಅನುಭೂತಪುಬ್ಬತೋ ವಾ ದೇವತೋಪಸಂಹಾರತೋ ವಾ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತತೋ ವಾತಿ.

ತತ್ಥ ಪಿತ್ತಾದೀನಂ ಖೋಭಕರಣಪಚ್ಚಯಯೋಗೇನ ಖುಭಿತಧಾತುಕೋ ಧಾತುಕ್ಖೋಭತೋ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಚ ನಾನಾವಿಧಂ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸತಿ – ಪಬ್ಬತಾ ಪತನ್ತೋ ವಿಯ, ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ವಿಯ, ವಾಳಮಿಗಹತ್ಥೀಚೋರಾದೀಹಿ ಅನುಬದ್ಧೋ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಅನುಭೂತಪುಬ್ಬತೋ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅನುಭೂತಪುಬ್ಬಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಪಸ್ಸತಿ. ದೇವತೋಪಸಂಹಾರತೋ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ದೇವತಾ ಅತ್ಥಕಾಮತಾಯ ವಾ ಅನತ್ಥಕಾಮತಾಯ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ವಾ ಅನತ್ಥಾಯ ವಾ ನಾನಾವಿಧಾನಿ ಆರಮ್ಮಣಾನಿ ಉಪಸಂಹರನ್ತಿ, ಸೋ ತಾಸಂ ದೇವತಾನಂ ಆನುಭಾವೇನ ತಾನಿ ಆರಮ್ಮಣಾನಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತತೋ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪುಞ್ಞಾಪುಞ್ಞವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಕಾಮಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಾ ಅನತ್ಥಸ್ಸ ವಾ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಭೂತಂ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸಮಾತಾ ವಿಯ ಪುತ್ತಪಟಿಲಾಭನಿಮಿತ್ತಂ, ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ವಿಯ ಪಞ್ಚ ಮಹಾಸುಪಿನೇ (ಅ. ನಿ. ೫.೧೯೬), ಕೋಸಲರಾಜಾ ವಿಯ ಸೋಳಸ ಸುಪಿನೇತಿ.

ತತ್ಥ ಯಂ ಧಾತುಕ್ಖೋಭತೋ ಅನುಭೂತಪುಬ್ಬತೋ ಚ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸತಿ ನ ತಂ ಸಚ್ಚಂ ಹೋತಿ. ಯಂ ದೇವತೋಪಸಂಹಾರತೋ ಪಸ್ಸತಿ ತಂ ಸಚ್ಚಂ ವಾ ಹೋತಿ ಅಲೀಕಂ ವಾ, ಕುದ್ಧಾ ಹಿ ದೇವತಾ ಉಪಾಯೇನ ವಿನಾಸೇತುಕಾಮಾ ವಿಪರೀತಮ್ಪಿ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಯಂ ಪನ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತತೋ ಪಸ್ಸತಿ ತಂ ಏಕನ್ತಸಚ್ಚಮೇವ ಹೋತಿ. ಏತೇಸಞ್ಚ ಚತುನ್ನಂ ಮೂಲಕಾರಣಾನಂ ಸಂಸಗ್ಗಭೇದತೋಪಿ ಸುಪಿನಭೇದೋ ಹೋತಿಯೇವ.

ತಞ್ಚ ಪನೇತಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ಸುಪಿನಂ ಸೇಕ್ಖಪುಥುಜ್ಜನಾವ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಅಪ್ಪಹೀನವಿಪಲ್ಲಾಸತ್ತಾ, ಅಸೇಕ್ಖಾ ಪನ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಪಹೀನವಿಪಲ್ಲಾಸತ್ತಾ. ಕಿಂ ಪನೇತಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಸುತ್ತೋ ಪಸ್ಸತಿ ಪಟಿಬುದ್ಧೋ, ಉದಾಹು ನೇವ ಸುತ್ತೋ ನ ಪಟಿಬುದ್ಧೋತಿ? ಕಿಞ್ಚೇತ್ಥ ಯದಿ ತಾವ ಸುತ್ತೋ ಪಸ್ಸತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮವಿರೋಧೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತೇನ ಹಿ ಸುಪತಿ ತಂ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಾದಿಆರಮ್ಮಣಂ ರಾಗಾದಿಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ವಾ ನ ಹೋತಿ, ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಚ ಈದಿಸಾನಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಅಥ ಪಟಿಬುದ್ಧೋ ಪಸ್ಸತಿ ವಿನಯವಿರೋಧೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಯಞ್ಹಿ ಪಟಿಬುದ್ಧೋ ಪಸ್ಸತಿ ತಂ ಸಬ್ಬೋಹಾರಿಕಚಿತ್ತೇನ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಬ್ಬೋಹಾರಿಕಚಿತ್ತೇನ ಚ ಕತೇ ವೀತಿಕ್ಕಮೇ ಅನಾಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸನ್ತೇನ ಪನ ಕತೇಪಿ ವೀತಿಕ್ಕಮೇ ಏಕನ್ತಂ ಅನಾಪತ್ತಿ ಏವ. ಅಥ ನೇವ ಸುತ್ತೋ ನ ಪಟಿಬುದ್ಧೋ ಪಸ್ಸತಿ, ಕೋ ನಾಮ ಪಸ್ಸತಿ; ಏವಞ್ಚ ಸತಿ ಸುಪಿನಸ್ಸ ಅಭಾವೋವ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ, ನ ಅಭಾವೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ಕಪಿಮಿದ್ಧಪರೇತೋ ಪಸ್ಸತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ – ‘‘ಕಪಿಮಿದ್ಧಪರೇತೋ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಕಪಿಮಿದ್ಧಪರೇತೋತಿ ಮಕ್ಕಟನಿದ್ದಾಯ ಯುತ್ತೋ. ಯಥಾ ಹಿ ಮಕ್ಕಟಸ್ಸ ನಿದ್ದಾ ಲಹುಪರಿವತ್ತಾ ಹೋತಿ; ಏವಂ ಯಾ ನಿದ್ದಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕುಸಲಾದಿಚಿತ್ತವೋಕಿಣ್ಣತ್ತಾ ಲಹುಪರಿವತ್ತಾ, ಯಸ್ಸಾ ಪವತ್ತಿಯಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಭವಙ್ಗತೋ ಉತ್ತರಣಂ ಹೋತಿ ತಾಯ ಯುತ್ತೋ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತೇನಾಯಂ ಸುಪಿನೋ ಕುಸಲೋಪಿ ಹೋತಿ ಅಕುಸಲೋಪಿ ಅಬ್ಯಾಕತೋಪಿ. ತತ್ಥ ಸುಪಿನನ್ತೇ ಚೇತಿಯವನ್ದನಧಮ್ಮಸ್ಸವನಧಮ್ಮದೇಸನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕುಸಲೋ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅಕುಸಲೋ, ದ್ವೀಹಿ ಅನ್ತೇಹಿ ಮುತ್ತೋ ಆವಜ್ಜನತದಾರಮ್ಮಣಕ್ಖಣೇ ಅಬ್ಯಾಕತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸ್ವಾಯಂ ದುಬ್ಬಲವತ್ಥುಕತ್ತಾ ಚೇತನಾಯ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಆಕಡ್ಢಿತುಂ ಅಸಮತ್ಥೋ, ಪವತ್ತೇ ಪನ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಕುಸಲಾಕುಸಲೇಹಿ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಿತೋ ವಿಪಾಕಂ ದೇತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವಿಪಾಕಂ ದೇತಿ? ಅಥ ಖೋ ಅವಿಸಯೇ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾವ ಸುಪಿನನ್ತಚೇತನಾ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಸುಪಿನನ್ತ’’ನ್ತಿ.

ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ಇಮಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿನಿಕಾಯಸ್ಸ ನಾಮಂ. ತಸ್ಮಾ ಯಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸುಪಿನನ್ತಾ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ, ಅಯಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ನಾಮ ಆಪತ್ತಿನಿಕಾಯೋತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ವಚನತ್ಥೋ ಪನೇತ್ಥ ಸಙ್ಘೋ ಆದಿಮ್ಹಿ ಚೇವ ಸೇಸೇ ಚ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಇಮಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾತುಕಾಮಸ್ಸ ಯಂ ತಂ ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನಂ, ತಸ್ಸ ಆದಿಮ್ಹಿ ಚೇವ ಪರಿವಾಸದಾನತ್ಥಾಯ ಆದಿತೋ ಸೇಸೇ ಚ ಮಜ್ಝೇ ಮಾನತ್ತದಾನತ್ಥಾಯ ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸನೇನ ವಾ ಸಹ ಮಾನತ್ತದಾನತ್ಥಾಯ ಅವಸಾನೇ ಅಬ್ಭಾನತ್ಥಾಯ ಸಙ್ಘೋ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ. ನ ಹೇತ್ಥ ಏಕಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಂ ವಿನಾ ಸಙ್ಘೇನ ಸಕ್ಕಾ ಕಾತುನ್ತಿ ಸಙ್ಘೋ ಆದಿಮ್ಹಿ ಚೇವ ಸೇಸೇ ಚ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ. ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಪನ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಮೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಙ್ಘೋವ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸಂ ದೇತಿ, ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸತಿ, ಮಾನತ್ತಂ ದೇತಿ, ಅಬ್ಭೇತಿ ನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ನ ಏಕಪುಗ್ಗಲೋ, ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ಇದಮಸ್ಸ ಪದಭಾಜನಂ –

‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ಯಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಸುಣೋಹಿ ಯಥಾತಥಂ;

ಸಙ್ಘೋವ ದೇತಿ ಪರಿವಾಸಂ, ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸತಿ;

ಮಾನತ್ತಂ ದೇತಿ ಅಬ್ಭೇತಿ, ತೇನೇತಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. (ಪರಿ. ೩೩೯) –

ಪರಿವಾರೇ ವಚನಕಾರಣಞ್ಚ ವುತ್ತಂ, ತತ್ಥ ಪರಿವಾಸದಾನಾದೀನಿ ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಆಗತಾನಿ, ತತ್ಥೇವ ನೇಸಂ ಸಂವಣ್ಣನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ.

ತಸ್ಸೇವ ಆಪತ್ತಿನಿಕಾಯಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಏವ ಆಪತ್ತಿಸಮೂಹಸ್ಸ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅಯಂ ಏಕಾವ ಆಪತ್ತಿ, ರೂಳ್ಹಿಸದ್ದೇನ ಪನ ಅವಯವೇ ಸಮೂಹವೋಹಾರೇನ ವಾ ‘‘ನಿಕಾಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ – ‘‘ಏಕೋ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಏಕೋ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ.

ಏವಂ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪದಾನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಇಮಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಉಪಾಯಞ್ಚ ಕಾಲಞ್ಚ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಞ್ಚ ಅಧಿಪ್ಪಾಯವತ್ಥುಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪೇ ಮೋಚೇತೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪಾದೀಹಿ ಚತೂಹಿ ಪದೇಹಿ ಉಪಾಯೋ ದಸ್ಸಿತೋ, ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪೇ ವಾ ಮೋಚೇಯ್ಯ ಬಹಿದ್ಧಾರೂಪೇ ವಾ ಉಭಯತ್ಥ ವಾ ಆಕಾಸೇ ವಾ ಕಟಿಂ ಕಮ್ಪೇನ್ತೋ, ಇತೋ ಪರಂ ಅಞ್ಞೋ ಉಪಾಯೋ ನತ್ಥಿ. ತತ್ಥ ರೂಪೇ ಘಟ್ಟೇತ್ವಾ ಮೋಚೇನ್ತೋಪಿ ರೂಪೇನ ಘಟ್ಟೇತ್ವಾ ಮೋಚೇನ್ತೋಪಿ ರೂಪೇ ಮೋಚೇತಿಚ್ಚೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ರೂಪೇ ಹಿ ಸತಿ ಸೋ ಮೋಚೇತಿ ನ ರೂಪಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ. ರಾಗೂಪತ್ಥಮ್ಭಾದೀಹಿ ಪನ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಲೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ರಾಗೂಪತ್ಥಮ್ಭಾದಿಕಾಲೇಸು ಹಿ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಕಮ್ಮನಿಯಂ ಹೋತಿ, ಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮನಿಯತ್ತೇ ಸತಿ ಮೋಚೇತಿ. ಇತೋ ಪರಂ ಅಞ್ಞೋ ಕಾಲೋ ನತ್ಥಿ, ನ ಹಿ ವಿನಾ ರಾಗೂಪತ್ಥಮ್ಭಾದೀಹಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಾದಯೋ ಕಾಲಭೇದಾ ಮೋಚನೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಹೋನ್ತಿ.

ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಾಯಾತಿಆದೀಹಿ ದಸಹಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ದಸ್ಸಿತೋ, ಏವರೂಪೇನ ಹಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಭೇದೇನ ಮೋಚೇತಿ ನ ಅಞ್ಞಥಾ. ನೀಲಾದೀಹಿ ಪನ ದಸಹಿ ನವಮಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸ ವತ್ಥು ದಸ್ಸಿತಂ, ವೀಮಂಸನ್ತೋ ಹಿ ನೀಲಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ವಸೇನ ವೀಮಂಸತಿ ನ ತೇಹಿ ವಿನಿಮುತ್ತನ್ತಿ.

೨೩೮. ಇತೋ ಪರಂ ಪನ ಇಮೇಸಂಯೇವ ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪಾದೀನಂ ಪದಾನಂ ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪೇತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನೇ ರೂಪೇ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ, ತತ್ಥ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನೇ ರೂಪೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಾದಿಭೇದೇ ರೂಪೇ. ಬಹಿದ್ಧಾ ಉಪಾದಿನ್ನೇತಿ ಪರಸ್ಸ ತಾದಿಸೇಯೇವ. ಅನುಪಾದಿನ್ನೇತಿ ತಾಳಚ್ಛಿದ್ದಾದಿಭೇದೇ. ತದುಭಯೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಚ ಪರಸ್ಸ ಚ ರೂಪೇ, ಉಭಯಘಟ್ಟನವಸೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಅತ್ತನೋ ರೂಪೇನ ಚ ಅನುಪಾದಿನ್ನರೂಪೇನ ಚ ಏಕತೋ ಘಟ್ಟನೇಪಿ ಲಬ್ಭತಿ. ಆಕಾಸೇ ವಾಯಮನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಕೇನಚಿ ರೂಪೇನ ಅಘಟ್ಟೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇಯೇವ ಕಟಿಕಮ್ಪನಪಯಓಗೇನ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಚಾಲೇನ್ತಸ್ಸ.

ರಾಗೂಪತ್ಥಮ್ಭೇತಿ ರಾಗಸ್ಸ ಬಲವಭಾವೇ, ರಾಗೇನ ವಾ ಅಙ್ಗಜಾತಸ್ಸ ಉಪತ್ಥಮ್ಭೇ, ಥದ್ಧಭಾವೇ ಸಞ್ಜಾತೇತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಕಮ್ಮನಿಯಂ ಹೋತೀತಿ ಮೋಚನಕಮ್ಮಕ್ಖಮಂ ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪಾದೀಸು ಉಪಕ್ಕಮಾರಹಂ ಹೋತಿ.

ಉಚ್ಚಾಲಿಙ್ಗಪಾಣಕದಟ್ಠೂಪತ್ಥಮ್ಭೇತಿ ಉಚ್ಚಾಲಿಙ್ಗಪಾಣಕದಟ್ಠೇನ ಅಙ್ಗಜಾತೇ ಉಪತ್ಥಮ್ಭೇ. ಉಚ್ಚಾಲಿಙ್ಗಪಾಣಕಾ ನಾಮ ಲೋಮಸಪಾಣಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಲೋಮೇಹಿ ಫುಟ್ಠಂ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಕಣ್ಡುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ತಾನಿ ಲೋಮಾನಿ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಡಂಸನ್ತಾನಿ ವಿಯ ವಿಜ್ಝನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಉಚ್ಚಾಲಿಙ್ಗಪಾಣಕದಟ್ಠೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಅತ್ಥತೋ ಪನ ಉಚ್ಚಾಲಿಙ್ಗಪಾಣಕಲೋಮವೇಧನೇನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೨೩೯. ಅರೋಗೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಅರೋಗೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ. ಸುಖಂ ವೇದನಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಮೋಚನೇನ ಚ ಮುಚ್ಚನುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಮುತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಚ ಯಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ಹೋತಿ, ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭೇಸಜ್ಜಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಇದಂ ಮೇ ಮೋಚಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಕೀಟಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾದೀನಂ ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮಿ. ಪುಞ್ಞಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಕೀಟಾದೀನಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಯಞ್ಞಂ ಯಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಕೀಟಾದೀನಂ ಯಞ್ಞಂ ಯಜಿಸ್ಸಾಮಿ. ಕಿಞ್ಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಮನ್ತಪದಂ ವತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಕೀಟಾದೀನಂ ದಿನ್ನದಾನೇನ ವಾ ಪುಞ್ಞೇನ ವಾ ಯಞ್ಞೇನ ವಾ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ. ಬೀಜಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಕುಲವಂಸಙ್ಕುರಸ್ಸ ದಾರಕಸ್ಸ ಬೀಜಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ‘‘ಇಮಿನಾ ಬೀಜೇನ ಪುತ್ತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಮೋಚೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೀಮಂಸತ್ಥಾಯಾತಿ ಜಾನನತ್ಥಾಯ. ನೀಲಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿಆದೀಸು ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ ತಾವ ಕಿಂ ಮೇ ಮೋಚಿತಂ ನೀಲಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಪೀತಕಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರವಣ್ಣನ್ತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಖಿಡ್ಡಾಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಖಿಡ್ಡಾಪಸುತೋ, ತೇನ ತೇನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಕೀಳನ್ತೋ ಮೋಚೇತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೨೪೦. ಇದಾನಿ ಯದಿದಂ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪೇ ಮೋಚೇತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ ತತ್ಥ ಯಥಾ ಮೋಚೇನ್ತೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತೇಸಞ್ಚ ಪದಾನಂ ವಸೇನ ಯತ್ತಕೋ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪೇ ಚೇತೇತಿ ಉಪಕ್ಕಮತಿ ಮುಚ್ಚತಿ ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಚೇತೇತೀತಿ ಮೋಚನಸ್ಸಾದಸಮ್ಪಯುತ್ತಾಯ ಚೇತನಾಯ ಮುಚ್ಚತೂತಿ ಚೇತೇತಿ. ಉಪಕ್ಕಮತೀತಿ ತದನುರೂಪಂ ವಾಯಾಮಂ ಕರೋತಿ. ಮುಚ್ಚತೀತಿ ಏವಂ ಚೇತೇನ್ತಸ್ಸ ತದನುರೂಪೇನ ವಾಯಾಮೇನ ವಾಯಮತೋ ಸುಕ್ಕಂ ಠಾನಾ ಚವತಿ. ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸಾತಿ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಅಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ನಾಮ ಆಪತ್ತಿನಿಕಾಯೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಸ ನಯೋ ಬಹಿದ್ಧಾರೂಪೇತಿಆದೀಸುಪಿ ಅವಸೇಸೇಸು ಅಟ್ಠವೀಸತಿಯಾ ಪದೇಸು.

ಏತ್ಥ ಪನ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾನಿ. ಕಥಂ? ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪೇ ತಾವ ರಾಗೂಪತ್ಥಮ್ಭೇ ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಾಯ ನೀಲಂ ಮೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ, ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪೇಯೇವ ರಾಗೂಪತ್ಥಮ್ಭೇ ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಾಯ ಪೀತಾದೀನಂ ಮೋಚನವಸೇನ ಅಪರಾ ನವಾತಿ ದಸ. ಯಥಾ ಚ ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಾಯ ದಸ, ಏವಂ ಸುಖಾದೀನಂ ನವನ್ನಂ ಪದಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಏಕೇಕಪದೇ ದಸ ದಸ ಕತ್ವಾ ನವುತಿ, ಇತಿ ಇಮಾ ಚ ನವುತಿ ಪುರಿಮಾ ಚ ದಸಾತಿ ರಾಗೂಪತ್ಥಮ್ಭೇ ತಾವ ಸತಂ. ಯಥಾ ಪನ ರಾಗೂಪತ್ಥಮ್ಭೇ ಏವಂ ವಚ್ಚೂಪತ್ಥಮ್ಭಾದೀಸುಪಿ ಚತೂಸು ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭೇ ಸತಂ ಸತಂ ಕತ್ವಾ ಚತ್ತಾರಿ ಸತಾನಿ, ಇತಿ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪುರಿಮಞ್ಚ ಏಕನ್ತಿ ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪೇ ತಾವ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಾನಂ ವಸೇನ ಪಞ್ಚ ಸತಾನಿ. ಯಥಾ ಚ ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪೇ ಪಞ್ಚ, ಏವಂ ಬಹಿದ್ಧಾರೂಪೇ ಪಞ್ಚ, ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾರೂಪೇ ಪಞ್ಚ, ಆಕಾಸೇ ಕಟಿಂ ಕಮ್ಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಚಾತಿ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಚತುನ್ನಂ ಪಞ್ಚಕಾನಂ ವಸೇನ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಇದಾನಿ ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಾಯಾತಿಆದೀಸು ತಾವ ದಸಸು ಪದೇಸು ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಾ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ, ಉಪರಿ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ, ಉಭತೋ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ, ಮಜ್ಝೇ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಭತೋ ಹರನ್ತಸ್ಸ, ಸಬ್ಬಮೂಲಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಚೇತನೂಪಕ್ಕಮಮೋಚನೇ ಸತಿ ವಿಸಙ್ಕೇತೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಞ್ಚ ಸುಖತ್ಥಞ್ಚಾ’’ತಿ ಖಣ್ಡಚಕ್ಕಬದ್ಧಚಕ್ಕಾದಿಭೇದವಿಚಿತ್ತಂ ಪಾಳಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಞ್ಚ ಸುಖತ್ಥಞ್ಚ ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಞ್ಚಾ ತಿ ಏವಂ ಆರೋಗ್ಯಪದಂ ಸಬ್ಬಪದೇಹಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವುತ್ತಮೇಕಂ ಖಣ್ಡಚಕ್ಕಂ. ಸುಖಪದಾದೀನಿ ಸಬ್ಬಪದೇಹಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಯಾವ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತೀತಾನನ್ತರಪದಂ ತಾವ ಆನೇತ್ವಾ ವುತ್ತಾನಿ ನವ ಬದ್ಧಚಕ್ಕಾನೀತಿ ಏವಂ ಏಕೇಕಮೂಲಕಾನಿ ದಸ ಚಕ್ಕಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತಾನಿ ದುಮೂಲಕಾದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಅತ್ಥೋ ಪನೇತ್ಥ ಪಾಕಟೋಯೇವ.

ಯಥಾ ಚ ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಾಯಾತಿಆದೀಸು ದಸಸು ಪದೇಸು, ಏವಂ ನೀಲಾದೀಸುಪಿ ‘‘ನೀಲಞ್ಚ ಪೀತಕಞ್ಚ ಚೇತೇತಿ ಉಪಕ್ಕಮತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ದಸ ಚಕ್ಕಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ, ತಾನಿಪಿ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಅತ್ಥೋ ಪನೇತ್ಥ ಪಾಕಟೋಯೇವ.

ಪುನ ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಞ್ಚ ನೀಲಞ್ಚ ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಞ್ಚ ಸುಖತ್ಥಞ್ಚ ನೀಲಞ್ಚ ಪೀತಕಞ್ಚಾತಿ ಏಕೇನೇಕಂ ದ್ವೀಹಿ ದ್ವೇ…ಪೇ… ದಸಹಿ ದಸಾತಿ ಏವಂ ಪುರಿಮಪದೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಚ್ಛಿಮಪದಾನಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಮಿಸ್ಸಕಚಕ್ಕಂ ವುತ್ತಂ.

ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ನೀಲಂ ಮೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚೇತೇತ್ವಾ ಉಪಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಪೀತಕಾದೀಸು ಮುತ್ತೇಸುಪಿ ಪೀತಕಾದಿವಸೇನ ಚೇತೇತ್ವಾ ಉಪಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಇತರೇಸು ಮುತ್ತೇಸುಪಿ ನೇವತ್ಥಿ ವಿಸಙ್ಕೇತೋ, ತಸ್ಮಾ ಏತಮ್ಪಿ ನಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನೀಲಂ ಮೋಚೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚೇತೇತಿ ಉಪಕ್ಕಮತಿ ಪೀತಕಂ ಮುಚ್ಚತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಚಕ್ಕಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ. ತತೋ ಪರಂ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮಪದಂ ನೀಲಾದೀಹಿ ನವಹಿ ಪದೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕುಚ್ಛಿಚಕ್ಕಂ ನಾಮ ವುತ್ತಂ. ತತೋ ಪೀತಕಾದೀನಿ ನವ ಪದಾನಿ ಏಕೇನ ನೀಲಪದೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಚಕ್ಕಂ ನಾಮ ವುತ್ತಂ. ತತೋ ಲೋಹಿತಕಾದೀನಿ ನವ ಪದಾನಿ ಏಕೇನ ಪೀತಕಪದೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಪಿಟ್ಠಿಚಕ್ಕಂ ವುತ್ತಂ. ಏವಂ ಲೋಹಿತಕಪದಾದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಇತರಾನಿ ನವ ನವ ಪದಾನಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅಟ್ಠ ಚಕ್ಕಾನಿ ವುತ್ತಾನೀತಿ ಏವಂ ದಸಗತಿಕಂ ಪಿಟ್ಠಿಚಕ್ಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಏವಂ ಖಣ್ಡಚಕ್ಕಾದೀನಂ ಅನೇಕೇಸಂ ಚಕ್ಕಾನಂ ವಸೇನ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಗರುಕಾಪತ್ತಿಮೇವ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅಙ್ಗವಸೇನೇವ ಗರುಕಾಪತ್ತಿಞ್ಚ ಲಹುಕಾಪತ್ತಿಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಚೇತೇತಿ ಉಪಕ್ಕಮತಿ ಮುಚ್ಚತೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪುರಿಮನಯೇನ ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪಾದೀಸು ರಾಗಾದಿಉಪತ್ಥಮ್ಭೇ ಸತಿ ಆರೋಗ್ಯಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಚೇತೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಸುಚಿಮೋಚನೇ ತಿವಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನಾ ಗರುಕಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ದುತಿಯೇನ ನಯೇನ ಚೇತೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಚ ಮೋಚನೇ ಅಸತಿ ದುವಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನಾ ಲಹುಕಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾಪತ್ತಿ. ‘‘ಚೇತೇತಿ ನ ಉಪಕ್ಕಮತಿ ಮುಚ್ಚತೀ’’ತಿಆದೀಹಿ ಛಹಿ ನಯೇಹಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಅಯಂ ಪನ ಆಪತ್ತಾನಾಪತ್ತಿಭೇದೋ ಸಣ್ಹೋ ಸುಖುಮೋ, ತಸ್ಮಾ ಸುಟ್ಠು ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬೋ. ಸುಟ್ಠು ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪುಚ್ಛಿತೇನ ಆಪತ್ತಿ ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿ ವಾ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ, ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಕರೋನ್ತೋ ಹಿ ರೋಗನಿದಾನಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತೋ ವೇಜ್ಜೋ ವಿಯ ವಿಘಾತಞ್ಚ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಚ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ತತ್ರಾಯಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖಣವಿಧಿ – ಕುಕ್ಕುಚ್ಚೇನ ಆಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಾವತತಿಯಂ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ – ‘‘ಕತರೇನ ಪಯೋಗೇನ ಕತರೇನ ರಾಗೇನ ಆಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ. ಸಚೇ ಪಠಮಂ ಅಞ್ಞಂ ವತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಅಞ್ಞಂ ವದತಿ ನ ಏಕಮಗ್ಗೇನ ಕಥೇತಿ, ಸೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ತ್ವಂ ನ ಏಕಮಗ್ಗೇನ ಕಥೇಸಿ ಪರಿಹರಸಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ತವ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಗಚ್ಛ ಸೋತ್ಥಿಂ ಗವೇಸಾ’’ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ತಿಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ಏಕಮಗ್ಗೇನೇವ ಕಥೇತಿ, ಯಥಾಭೂತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಆವಿಕರೋತಿ, ಅಥಸ್ಸ ಆಪತ್ತಾನಾಪತ್ತಿಗರುಕಲಹುಕಾಪತ್ತಿವಿನಿಚ್ಛಯತ್ಥಂ ಏಕಾದಸನ್ನಂ ರಾಗಾನಂ ವಸೇನ ಏಕಾದಸ ಪಯೋಗಾ ಸಮವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ.

ತತ್ರಿಮೇ ಏಕಾದಸ ರಾಗಾ – ಮೋಚನಸ್ಸಾದೋ, ಮುಚ್ಚನಸ್ಸಾದೋ, ಮುತ್ತಸ್ಸಾದೋ, ಮೇಥುನಸ್ಸಾದೋ, ಫಸ್ಸಸ್ಸಾದೋ, ಕಣ್ಡುವನಸ್ಸಾದೋ, ದಸ್ಸನಸ್ಸಾದೋ, ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೋ, ವಾಚಸ್ಸಾದೋ, ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮಂ, ವನಭಙ್ಗಿಯನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಮೋಚೇತುಂ ಅಸ್ಸಾದೋ ಮೋಚನಸ್ಸಾದೋ, ಮುಚ್ಚನೇ ಅಸ್ಸಾದೋ ಮುಚ್ಚನಸ್ಸಾದೋ, ಮುತ್ತೇ ಅಸ್ಸಾದೋ ಮುತ್ತಸ್ಸಾದೋ, ಮೇಥುನೇ ಅಸ್ಸಾದೋ ಮೇಥುನಸ್ಸಾದೋ, ಫಸ್ಸೇ ಅಸ್ಸಾದೋ ಫಸ್ಸಸ್ಸಾದೋ, ಕಣ್ಡುವನೇ ಅಸ್ಸಾದೋ ಕಣ್ಡುವನಸ್ಸಾದೋ, ದಸ್ಸನೇ ಅಸ್ಸಾದೋ ದಸ್ಸನಸ್ಸಾದೋ, ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಅಸ್ಸಾದೋ ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೋ, ವಾಚಾಯ ಅಸ್ಸಾದೋ ವಾಚಸ್ಸಾದೋ, ಗೇಹಸ್ಸಿತಂ ಪೇಮಂ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮಂ, ವನಭಙ್ಗಿಯನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪುಪ್ಫಫಲಾದಿ ವನತೋ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ಆಹಟಂ. ಏತ್ಥ ಚ ನವಹಿ ಪದೇಹಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಅಸ್ಸಾದಸೀಸೇನ ರಾಗೋ ವುತ್ತೋ. ಏಕೇನ ಪದೇನ ಸರೂಪೇನೇವ, ಏಕೇನ ಪದೇನ ವತ್ಥುನಾ ವುತ್ತೋ, ವನಭಙ್ಗೋ ಹಿ ರಾಗಸ್ಸ ವತ್ಥು ನ ರಾಗೋಯೇವ.

ಏತೇಸಂ ಪನ ರಾಗಾನಂ ವಸೇನ ಏವಂ ಪಯೋಗಾ ಸಮವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ – ಮೋಚನಸ್ಸಾದೇ ಮೋಚನಸ್ಸಾದಚೇತನಾಯ ಚೇತೇನ್ತೋ ಚೇವ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತೋ ಚ ಉಪಕ್ಕಮತಿ ಮುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ತಥೇವ ಚೇತೇನ್ತೋ ಚ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತೋ ಚ ಉಪಕ್ಕಮತಿ ನ ಮುಚ್ಚತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಸಚೇ ಪನ ಸಯನಕಾಲೇ ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಊರುನಾ ವಾ ಮುಟ್ಠಿನಾ ವಾ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಗಾಳ್ಹಂ ಪೀಳೇತ್ವಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ಸಉಸ್ಸಾಹೋವ ಸುಪತಿ, ಸುಪನ್ತಸ್ಸ ಚಸ್ಸ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಸಚೇ ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಅಸುಭಮನಸಿಕಾರೇನ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಸುಪತಿ, ಸುಪನ್ತಸ್ಸ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಮುಚ್ಚನಸ್ಸಾದೇ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಮುಚ್ಚಮಾನಂ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ ನ ಉಪಕ್ಕಮತಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಮುಚ್ಚಮಾನಂ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತೋ ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ತೇನ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ಮುತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಮುಚ್ಚಮಾನೇ ‘‘ಮಾ ಕಾಸಾವಂ ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ವಾ ದುಸ್ಸೀ’’ತಿ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಜಗ್ಗನತ್ಥಾಯ ಉದಕಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ.

ಮುತ್ತಸ್ಸಾದೇ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಮುತ್ತೇ ಠಾನಾ ಚುತೇ ಅಸುಚಿಮ್ಹಿ ಪಚ್ಛಾ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತಸ್ಸ ವಿನಾ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ಪುನ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ಮೇಥುನಸ್ಸಾದೇ ಮೇಥುನರಾಗೇನ ಮಾತುಗಾಮಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತೇನ ಪಯೋಗೇನ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಯೋಗತ್ತಾ ಪನ ತಾದಿಸೇ ಗಹಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಸೀಸಂ ಪತ್ತೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ. ಸಚೇ ಮೇಥುನರಾಗೇನ ರತ್ತೋ ಪುನ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ಫಸ್ಸಸ್ಸಾದೇ ದುವಿಧೋ ಫಸ್ಸೋ – ಅಜ್ಝತ್ತಿಕೋ, ಬಾಹಿರೋ ಚ. ಅಜ್ಝತ್ತಿಕೇ ತಾವ ಅತ್ತನೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ಥದ್ಧಂ ಮುದುಕನ್ತಿ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಾ ಲೋಲಭಾವೇನ ವಾ ಕೀಳಾಪಯತೋ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಕೀಳಾಪೇನ್ತೋ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಬಾಹಿರಫಸ್ಸೇ ಪನ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅಙ್ಗಮಙ್ಗಾನಿ ಪರಾಮಸತೋ ಚೇವ ಆಲಿಙ್ಗತೋ ಚ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪನ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸಚೇ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ರತ್ತೋ ಪುನ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ ವಿಸಟ್ಠಿಪಚ್ಚಯಾಪಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ಕಣ್ಡುವನಸ್ಸಾದೇ ದದ್ದುಕಚ್ಛುಪಿಳಕಪಾಣಕಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರವಸೇನ ಕಣ್ಡುವಮಾನಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಣ್ಡುವನಸ್ಸಾದೇ ನೇವ ಕಣ್ಡುವತೋ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕಣ್ಡುವನಸ್ಸಾದೇನ ರತ್ತೋ ಪುನ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ದಸ್ಸನಸ್ಸಾದೇ ದಸ್ಸನಸ್ಸಾದೇನ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅನೋಕಾಸಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತೋ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅನೋಕಾಸುಪನಿಜ್ಝಾನೇ ಪನ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸಚೇ ದಸ್ಸನಸ್ಸಾದೇನ ರತ್ತೋ ಪುನ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೇ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದರಾಗೇನ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ಆಪನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೇನ ರತ್ತೋ ಪುನ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ವಾಚಸ್ಸಾದೇ ವಾಚಸ್ಸಾದರಾಗೇನ ಮಾತುಗಾಮಂ ಮೇಥುನಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಓಭಾಸನ್ತಸ್ಸ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪನ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸಚೇ ವಾಚಸ್ಸಾದೇನ ರತ್ತೋ ಪುನ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮೇ ಮಾತರಂ ವಾ ಮಾತುಪೇಮೇನ ಭಗಿನಿಂ ವಾ ಭಗಿನಿಪೇಮೇನ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪರಾಮಸತೋ ಚೇವ ಆಲಿಙ್ಗತೋ ಚ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮೇನ ಪನ ಫುಸನಪಚ್ಚಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸಚೇ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮೇನ ರತ್ತೋ ಪುನ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ವನಭಙ್ಗೇ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ತಮ್ಬೂಲಗನ್ಧಪುಪ್ಫವಾಸಾದಿಪ್ಪಕಾರಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಮಿತ್ತಸನ್ಥವಭಾವಸ್ಸ ದಳ್ಹಭಾವತ್ಥಾಯ ಪೇಸೇನ್ತಿ ಅಯಂ ವನಭಙ್ಗೋ ನಾಮ. ತಞ್ಚೇ ಮಾತುಗಾಮೋ ಕಸ್ಸಚಿ ಸಂಸಟ್ಠವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ ಕುಲೂಪಕಭಿಕ್ಖುನೋ ಪೇಸೇತಿ, ತಸ್ಸ ಚ ‘‘ಅಸುಕಾಯ ನಾಮ ಇದಂ ಪೇಸಿತ’’ನ್ತಿ ಸಾರತ್ತಸ್ಸ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಹತ್ಥೇಹಿ ತಂ ವನಭಙ್ಗಂ ಕೀಳಾಪಯತೋ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ವನಭಙ್ಗೇ ಸಾರತ್ತೋ ಪುನ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಸಚೇ ಉಪಕ್ಕಮನ್ತೇಪಿ ನ ಮುಚ್ಚತಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ.

ಏವಮೇತೇಸಂ ಏಕಾದಸನ್ನಂ ರಾಗಾನಂ ವಸೇನ ಇಮೇ ಏಕಾದಸ ಪಯೋಗೇ ಸಮೇವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಆಪತ್ತಿ ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿ ವಾ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಾ. ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಚೇ ಗರುಕಾ ಹೋತಿ ‘‘ಗರುಕಾ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಲಹುಕಾ ಹೋತಿ ‘‘ಲಹುಕಾ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ. ತದನುರೂಪಞ್ಚ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಏವಞ್ಹಿ ಕತಂ ಸುಕತಂ ಹೋತಿ ರೋಗನಿದಾನಂ ಞತ್ವಾ ವೇಜ್ಜೇನ ಕತಭೇಸಜ್ಜಮಿವ, ತಸ್ಸ ಚ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತ್ಥಿಭಾವಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

೨೬೨. ಚೇತೇತಿ ನ ಉಪಕ್ಕಮತೀತಿಆದೀಸು ಮೋಚನಸ್ಸಾದಚೇತನಾಯ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಮೋಚನಸ್ಸಾದಪೀಳಿತೋ ‘‘ಅಹೋ ವತ ಮುಚ್ಚೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ನ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಮೋಚನಸ್ಸಾದೇನ ನ ಚೇತೇತಿ, ಫಸ್ಸಸ್ಸಾದೇನ ಕಣ್ಡುವನಸ್ಸಾದೇನ ವಾ ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ತಥೇವ ನ ಚೇತೇತಿ, ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ನ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೋ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ನ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನಸ್ಸ ವಿತಕ್ಕಯತೋಪಿ ನ ಮುಚ್ಚತಿ ಇದಂ ಆಗತಮೇವ ಹೋತಿ, ‘‘ನ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ನ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ.

ಅನಾಪತ್ತಿ ಸುಪಿನನ್ತೇನಾತಿ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಸುಪಿನೇ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಾದೀನಿ ಆಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಸುಪಿನನ್ತೇನೇವ ಕಾರಣೇನ ಯಸ್ಸ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸುಪಿನೇ ಪನ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಅಸ್ಸಾದಚೇತನಾಯ ಸಚಸ್ಸ ವಿಸಯೋ ಹೋತಿ, ನಿಚ್ಚಲೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ಹತ್ಥೇನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕೀಳಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಕಾಸಾವಪಚ್ಚತ್ಥರಣರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಪನ ಹತ್ಥಪುಟೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಜಗ್ಗನತ್ಥಾಯ ಉದಕಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ನಮೋಚನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸಾತಿ ಯಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ವಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ಆಲಿಮ್ಪನ್ತಸ್ಸ ಉಚ್ಚಾರಾದೀನಿ ವಾ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ನಮೋಚನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸ ಮುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ ದುವಿಧಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಇಧ ಸೇಯ್ಯಸಕೋ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕೋ, ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಪದಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಇದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ. ಕಿರಿಯಾ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದ್ವಿವೇದನಂ, ಸುಖಮಜ್ಝತ್ತದ್ವಯೇನಾತಿ.

೨೬೩. ವಿನೀತವತ್ಥೂಸು ಸುಪಿನವತ್ಥು ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವವತ್ಥೂನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ.

ವಿತಕ್ಕವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕನ್ತಿ ಗೇಹಸ್ಸಿತಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ, ಅಥ ಖೋ ವಿತಕ್ಕಗತಿಕೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಉಣ್ಹೋದಕವತ್ಥೂಸು ಪಠಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ದುತಿಯೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಮೋಚೇತುಕಾಮೋ ಉಣ್ಹೋದಕೇನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪಹರಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿ, ತೇನಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ತತಿಯೇ ಉಪಕ್ಕಮಸ್ಸ ಅತ್ಥಿತಾಯ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಭೇಸಜ್ಜಕಣ್ಡುವನವತ್ಥೂನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ.

೨೬೪. ಮಗ್ಗವತ್ಥೂಸು ಪಠಮಸ್ಸ ಥುಲಊರುಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಬಾಧಟ್ಠಾನೇ ಘಟ್ಟನಾಯ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚಿ, ತಸ್ಸ ನಮೋಚನಾಧಿಪ್ಪಾಯತ್ತಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ದುತಿಯಸ್ಸ ತಥೇವ ಮುಚ್ಚಿ, ಮೋಚನಾಧಿಪ್ಪಾಯತ್ತಾ ಪನ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ತತಿಯಸ್ಸ ನ ಮುಚ್ಚಿ, ಉಪಕ್ಕಮಸಬ್ಭಾವತೋ ಪನ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ತಸ್ಮಾ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಪರಿಳಾಹೇ ನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಗಮನಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಸುಭಾದಿಮನಸಿಕಾರೇನ ಚಿತ್ತಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಠಿತೋ ವಿನೋದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆದಾಯ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನೇವ ಗನ್ತಬ್ಬಂ.

ವತ್ಥಿವತ್ಥೂಸು ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವತ್ಥಿಂ ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪೂರೇತ್ವಾ ಪೂರೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಾ ಗಾಮದಾರಕಾ ವಿಯ ಪಸ್ಸಾವಮಕಂಸು. ಜನ್ತಾಘರವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಉದರಂ ತಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಮೋಚನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸಾಪಿ ಅಮೋಚನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸಾಪಿ ಮುತ್ತೇ ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಚಾಲನವಸೇನ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚಿ, ತಸ್ಮಾ ಆಪತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ಆಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ.

೨೬೫. ಊರುಘಟ್ಟಾಪನವತ್ಥೂಸು ಯೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ ತೇ ಅಙ್ಗಜಾತಮ್ಪಿ ಫುಸಾಪೇಸುನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ಏವಂ ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ಸಾಮಣೇರಾದಿವತ್ಥೂನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ.

೨೬೬. ಕಾಯತ್ಥಮ್ಭನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಕಾಯಂ ಥಮ್ಭೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಚಿರಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಾ ನವಕಮ್ಮಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ಆಲಸಿಯವಿಮೋಚನತ್ಥಂ ವಿಜಮ್ಭೇನ್ತಸ್ಸ.

ಉಪನಿಜ್ಝಾಯನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸಚೇಪಿ ಪಟಸತಂ ನಿವತ್ಥಾ ಹೋತಿ ಪುರತೋ ವಾ ಪಚ್ಛತೋ ವಾ ಠತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಓಕಾಸೇ ನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಅನಿವತ್ಥಾನಂ ಗಾಮದಾರಿಕಾನಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಕಿಮೇವ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾನಮ್ಪಿ ನಿಮಿತ್ತೇ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಅವಿಲೋಕೇತ್ವಾ ಪನ ದಿವಸಮ್ಪಿ ಏಕಪಯೋಗೇನ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಏಕಮೇವ ದುಕ್ಕಟಂ. ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ವಿಲೋಕೇತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಉಮ್ಮೀಲನನಿಮೀಲನವಸೇನ ಪನ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಸಹಸಾ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯಿತ್ವಾ ಪುನ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯ ಸಂವರೇ ತಿಟ್ಠತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ, ತಂ ಸಂವರಂ ಪಹಾಯ ಪುನ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತೋ ದುಕ್ಕಟಮೇವ.

೨೬೭. ತಾಳಚ್ಛಿದ್ದಾದಿವತ್ಥೂನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ. ನ್ಹಾನವತ್ಥೂಸು ಯೇ ಉದಕಸೋತಂ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಪಹರಿಂಸು ತೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ಉದಞ್ಜಲವತ್ಥೂಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಉದಞ್ಜಲನ್ತಿ ಉದಕಚಿಕ್ಖಲ್ಲೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಏತೇನೇವ ಉಪಾಯೇನ ಇತೋ ಪರಾನಿ ಸಬ್ಬಾನೇವ ಉದಕೇ ಧಾವನಾದಿವತ್ಥೂನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ. ಪುಪ್ಫಾವಳಿಯವತ್ಥೂಸು ಸಚೇಪಿ ನಮೋಚನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಕೀಳನಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತೀತಿ.

ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೬೯. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ರಾಯಂ ಅನುತ್ತಾನಪದವಣ್ಣನಾ – ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರತೀತಿ ನ ಆವೇಣಿಕೇ ಅರಞ್ಞೇ, ಜೇತವನವಿಹಾರಸ್ಸೇವ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ಏಕಪಸ್ಸೇ. ಮಜ್ಝೇ ಗಬ್ಭೋತಿ ತಸ್ಸ ಚ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಗಬ್ಭೋ ಹೋತಿ. ಸಮನ್ತಾ ಪರಿಯಾಗಾರೋತಿ ಸಮನ್ತಾ ಪನಸ್ಸ ಮಣ್ಡಲಮಾಳಪರಿಕ್ಖೇಪೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಕಿರ ಮಜ್ಝೇ ಚತುರಸ್ಸಂ ಗಬ್ಭಂ ಕತ್ವಾ ಬಹಿ ಮಣ್ಡಲಮಾಳಪರಿಕ್ಖೇಪೇನ ಕತೋ, ಯಥಾ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಅನ್ತೋಯೇವ ಆವಿಞ್ಛನ್ತೇಹಿ ವಿಚರಿತುಂ.

ಸುಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಸುಟ್ಠ ಠಪಿತಂ, ಯಥಾ ಯಥಾ ಯಸ್ಮಿಂ ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ಓಕಾಸೇ ಠಪಿತಂ ಪಾಸಾದಿಕಂ ಹೋತಿ ಲೋಕರಞ್ಜಕಂ ತಥಾ ತಥಾ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ಠಪಿತಂ, ವತ್ತಸೀಸೇನ ಹಿ ಸೋಂ ಏಕಕಿಚ್ಚಮ್ಪಿ ನ ಕರೋತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ವಾತಪಾನೇ ವಿವರನ್ತೋತಿ ಯೇಸು ವಿವಟೇಸು ಅನ್ಧಕಾರೋ ಹೋತಿ ತಾನಿ ವಿವರನ್ತೋ ಯೇಸು ವಿವಟೇಸು ಆಲೋಕೋ ಹೋತಿ ತಾನಿ ಥಕೇನ್ತೋ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚಾತಿ ಏವಂ ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಪಸಂಸಿತ್ವಾ ವುತ್ತೇ ಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ‘‘ಪಸನ್ನೋ ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮೋ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ನಿಗೂಹಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ಅತ್ತನೋ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೀ ಕೇವಲಂ ತಸ್ಸ ಸದ್ಧಾವಿಘಾತಾಪೇಕ್ಖಾ ಹುತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ಕುತೋ ತಸ್ಸ ಉಳಾರತ್ತತಾ’’ತಿಆದಿವಚನಮವೋಚ. ತತ್ಥ ಉಳಾರೋ ಅತ್ತಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಉಳಾರತ್ತಾ, ಉಳಾರತ್ತನೋ ಭಾವೋ ಉಟ್ಠಾರತ್ತತಾ. ಕುಲಿತ್ಥೀಹೀತಿಆದೀಸು ಕುಲಿತ್ಥಿಯೋ ನಾಮ ಘರಸ್ಸಾಮಿನಿಯೋ. ಕುಲಧೀತರೋ ನಾಮ ಪುರಿಸನ್ತರಗತಾ ಕುಲಧೀತರೋ. ಕುಲಕುಮಾರಿಯೋ ನಾಮ ಅನಿವಿಟ್ಠಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಕುಲಸುಣ್ಹಾ ನಾಮ ಪರಕುಲತೋ ಆನೀತಾ ಕುಲದಾರಕಾನಂ ವಧುಯೋ.

೨೭೦. ಓತಿಣ್ಣೋತಿ ಯಕ್ಖಾದೀಹಿ ವಿಯ ಸತ್ತಾ ಅನ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೇನ ರಾಗೇನ ಓತಿಣ್ಣೋ, ಕೂಪಾದೀನಿ ವಿಯ ಸತ್ತಾ ಅಸಮಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ರಜನೀಯೇ ಠಾನೇ ರಜ್ಜನ್ತೋ ಸಯಂ ವಾ ರಾಗಂ ಓತಿಣ್ಣೋ, ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಉಭಯಥಾಪಿ ರಾಗಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸೇವೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಓತಿಣ್ಣೋ ನಾಮ ಸಾರತ್ತೋ ಅಪೇಕ್ಖವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ’’ತಿ ಏವಮಸ್ಸ ಪದಭಾಜನಂ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ಥ ಸಾರತ್ತೋತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಸುಟ್ಠು ರತ್ತೋ. ಅಪೇಕ್ಖವಾತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಾಪೇಕ್ಖಾಯ ಅಪೇಕ್ಖವಾ. ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನೇವ ತಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ. ವಿಪರಿಣತೇನಾತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಭವಙ್ಗಸನ್ತತಿಸಙ್ಖಾತಂ ಪಕತಿಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಥಾ ಪವತ್ತೇನ, ವಿರೂಪಂ ವಾ ಪರಿಣತೇನ ವಿರೂಪಂ ಪರಿವತ್ತೇನ, ಯಥಾ ಪರಿವತ್ತಮಾನಂ ವಿರೂಪಂ ಹೋತಿ ಏವಂ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಠಿತೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೨೭೧. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತಂ ರಾಗಾದೀಹಿ ಸಮ್ಪಯೋಗಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ವಿಪರಿಣತನ್ತಿ ರತ್ತಮ್ಪಿ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನಸ್ಸ ಪದಭಾಜನಂ ವತ್ವಾ ಅನ್ತೇ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಪಿಚ ರತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ ವಿಪರಿಣತ’’ನ್ತಿ ಆಹ.

ತದಹುಜಾತಾತಿ ತಂದಿವಸಂ ಜಾತಾ ಜಾತಮತ್ತಾ ಅಲ್ಲಮಂಸಪೇಸಿವಣ್ಣಾ, ಏವರೂಪಾಯಪಿ ಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಮೇಥುನವೀತಿಕ್ಕಮೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಞ್ಚ ಹೋತಿ. ಪಗೇವಾತಿ ಪಠಮಮೇವ.

ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ ಸಮಾಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಹತ್ಥಗ್ಗಹಣಾದಿಕಾಯಸಮ್ಪಯೋಗಂ ಕಾಯಮಿಸ್ಸೀಭಾವಂ ಸಮಾಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತಂ ಸಮಾಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಯೋ ಸೋ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೋ ನಾಮ ಸೋ ಅತ್ಥತೋ ಅಜ್ಝಾಚಾರೋ ಹೋತಿ, ರಾಗವಸೇನ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಸಞ್ಞಮವೇಲಂ ಆಚಾರೋ, ತಸ್ಮಾಸ್ಸ ಸಙ್ಖೇಪನ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಜ್ಝಾಚಾರೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಪದಭಾಜನಮಾಹ.

ಹತ್ಥಗ್ಗಾಹಂ ವಾತಿಆದಿಭೇದಂ ಪನಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥದಸ್ಸನಂ. ತತ್ಥ ಹತ್ಥಾದೀನಂ ವಿಭಾಗದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಹತ್ಥೋ ನಾಮ ಕಪ್ಪರಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ ತತ್ಥ ಕಪ್ಪರಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ದುತಿಯಂ. ಮಹಾಸನ್ಧಿಂ ಉಪಾದಾಯ. ಅಞ್ಞತ್ಥ ಪನ ಮಣಿಬನ್ಧತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅಗ್ಗನಖಾ ಹತ್ಥೋ ಇಧ ಸದ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಬಾಹಾಯ ಕಪ್ಪರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ.

ಸುದ್ಧಕೇಸಾ ವಾತಿ ಸುತ್ತಾದೀಹಿ ಅಮಿಸ್ಸಾ ಸುದ್ಧಾ ಕೇಸಾಯೇವ. ವೇಣೀತಿ ತೀಹಿ ಕೇಸವಟ್ಟೀಹಿ ವಿನನ್ಧಿತ್ವಾ ಕತಕೇಸಕಲಾಪಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ. ಸುತ್ತಮಿಸ್ಸಾತಿ ಪಞ್ಚವಣ್ಣೇನ ಸುತ್ತೇನ ಕೇಸೇ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಾ. ಮಾಲಾಮಿಸ್ಸಾತಿ ವಸ್ಸಿಕಪುಪ್ಫಾದೀಹಿ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ತೀಹಿ ಕೇಸವಟ್ಟೀಹಿ ವಿನನ್ಧಿತ್ವಾ ಕತಾ, ಅವಿನದ್ಧೋಪಿ ವಾ ಕೇವಲಂ ಪುಪ್ಫಮಿಸ್ಸಕೋ ಕೇಸಕಲಾಪೋ ಇಧ ‘‘ವೇಣೀ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಹಿರಞ್ಞಮಿಸ್ಸಾತಿ ಕಹಾಪಣಮಾಲಾಯ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಾ. ಸುವಣ್ಣಮಿಸ್ಸಾತಿ ಸುವಣ್ಣಚೀರಕೇಹಿ ವಾ ಪಾಮಙ್ಗಾದೀಹಿ ವಾ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಾ. ಮುತ್ತಾಮಿಸ್ಸಾತಿ ಮುತ್ತಾವಲೀಹಿ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಾ. ಮಣಿಮಿಸ್ಸಾತಿ ಸುತ್ತಾರೂಳ್ಹೇಹಿ ಮಣೀಹಿ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಾ. ಏತಾಸು ಹಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ವೇಣಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋಯೇವ. ‘‘ಅಹಂ ಮಿಸ್ಸಕವೇಣಿಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಸ್ಸ ಮೋಕ್ಖೋ ನತ್ಥಿ. ವೇಣಿಗ್ಗಹಣೇನ ಚೇತ್ಥ ಕೇಸಾಪಿ ಗಹಿತಾವ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಏಕಮ್ಪಿ ಕೇಸಂ ಗಣ್ಹಾತಿ ತಸ್ಸಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವ.

ಹತ್ಥಞ್ಚ ವೇಣಿಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಇಧ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಹತ್ಥಞ್ಚ ಸಬ್ಬಪ್ಪಕಾರಞ್ಚ ವೇಣಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಸರೀರಂ ‘‘ಅಙ್ಗ’’ನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇಸು ಹತ್ಥಾದೀಸು ಹತ್ಥಸ್ಸ ಗಹಣಂ ಹತ್ಥಗ್ಗಾಹೋ, ವೇಣಿಯಾ ಗಹಣಂ ವೇಣಿಗ್ಗಾಹೋ, ಅವಸೇಸಸಸರೀರಸ್ಸ ಪರಾಮಸನಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ವಾ ಅಙ್ಗಸ್ಸ ಪರಾಮಸನಂ, ಯೋ ತಂ ಹತ್ಥಗ್ಗಾಹಂ ವಾ ವೇಣಿಗ್ಗಾಹಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ವಾ ಅಙ್ಗಸ್ಸ ಪರಾಮಸನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ನಾಮ ಆಪತ್ತಿನಿಕಾಯೋ ಹೋತೀತಿ. ಅಯಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ.

೨೭೨. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಯೋ ಚ ಹತ್ಥಗ್ಗಾಹೋ ಯೋ ಚ ವೇಣಿಗ್ಗಾಹೋ ಯಞ್ಚ ಅವಸೇಸಸ್ಸ ಅಙ್ಗಸ್ಸ ಪರಾಮಸನಂ ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಭೇದತೋ ದ್ವಾದಸವಿಧಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಭೇದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಆಮಸನಾ ಪರಾಮಸನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನಸ್ಸ ಪದಭಾಜನಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯಞ್ಚ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆಮಸನಾ ನಾಮ ಆಮಟ್ಠಮತ್ತಾ’’ತಿ ಯಞ್ಚ ‘‘ಛುಪನಂ ನಾಮ ಫುಟ್ಠಮತ್ತ’’ನ್ತಿ, ಇಮೇಸಂ ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ – ಆಮಸನಾತಿ ಆಮಜ್ಜನಾ ಫುಟ್ಠೋಕಾಸಂ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾಪಿ ತತ್ಥೇವ ಸಙ್ಘಟ್ಟನಾ. ಅಯಞ್ಹಿ ‘‘ಆಮಟ್ಠಮತ್ತಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಛುಪನನ್ತಿ ಅಸಙ್ಘಟ್ಟೇತ್ವಾ ಫುಟ್ಠಮತ್ತಂ.

ಯಮ್ಪಿ ಉಮ್ಮಸನಾಯ ಚ ಉಲ್ಲಙ್ಘನಾಯ ಚ ನಿದ್ದೇಸೇ ‘‘ಉದ್ಧಂ ಉಚ್ಚಾರಣಾ’’ತಿ ಏಕಮೇವ ಪದಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ರಾಪಿ ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ – ಪಠಮಂ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಇತ್ಥಿಯಾ ಕಾಯೇ ಉದ್ಧಂ ಪೇಸನವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ದುತಿಯಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ಕಾಯಂ ಉಕ್ಖಿಪನವಸೇನ, ಸೇಸಂ ಪಾಕಟಮೇವ.

೨೭೩. ಇದಾನಿ ಯ್ವಾಯಂ ಓತಿಣ್ಣೋ ವಿಪರಿಣತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ಏತೇಸಂ ಪದಾನಂ ವಸೇನ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಆಪತ್ತಿಭೇದಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಇತ್ಥೀ ಚ ಹೋತಿ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ ಸಾರತ್ತೋ ಚ ಭಿಕ್ಖು ಚ ನಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ಕಾಯೇನ ಕಾಯ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖು ಚ ನಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ಕಾಯೇನ ಕಾಯನ್ತಿ ಸೋ ಸಾರತ್ತೋ ಚ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ ಚ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನೋ ಕಾಯೇನ. ನನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಅಥ ವಾ ಏತಂ ತಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಹತ್ಥಾದಿಭೇದಂ ಕಾಯಂ. ಆಮಸತಿ ಪರಾಮಸತೀತಿ ಏತೇಸು ಚೇ ಏಕೇನಾಪಿ ಆಕಾರೇನ ಅಜ್ಝಾಚರತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ. ತತ್ಥ ಸಕಿಂ ಆಮಸತೋ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಆಮಸತೋ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ಪರಾಮಸನ್ತೋಪಿ ಸಚೇ ಕಾಯತೋ ಅಮೋಚೇತ್ವಾವ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಂ ವಾ ಕಾಯಂ ವಾ ಸಞ್ಚೋಪೇತಿ ಹರತಿ ಪೇಸೇತಿ ದಿವಸಮ್ಪಿ ಪರಾಮಸತೋ ಏಕಾವ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಕಾಯತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಪರಾಮಸತಿ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಆಪತ್ತಿ.

ಓಮಸನ್ತೋಪಿ ಸಚೇ ಕಾಯತೋ ಅಮೋಚೇತ್ವಾವ ಇತ್ಥಿಯಾ ಮತ್ಥಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಪಾದಪಿಟ್ಠಿಂ ಓಮಸತಿ ಏಕಾವ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಉದರಾದೀಸು ತಂ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಓಮಸತಿ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಆಪತ್ತಿ. ಉಮ್ಮಸನಾಯಪಿ ಪಾದತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಸೀಸಂ ಉಮ್ಮಸನ್ತಸ್ಸ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಓಲಙ್ಘನಾಯ ಮಾತುಗಾಮಂ ಕೇಸೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ನಾಮೇತ್ವಾ ಚುಮ್ಬನಾದೀಸು ಯಂ ಅಜ್ಝಾಚಾರಂ ಇಚ್ಛತಿ ತಂ ಕತ್ವಾ ಮುಞ್ಚತೋ ಏಕಾವ ಆಪತ್ತಿ. ಉಟ್ಠಿತಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ನಾಮಯತೋ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಆಪತ್ತಿ. ಉಲ್ಲಙ್ಘನಾಯಪಿ ಕೇಸೇಸು ವಾ ಹತ್ಥೇಸು ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಪಯತೋ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಆಕಡ್ಢನಾಯ ಅತ್ತನೋ ಅಭಿಮುಖಂ ಆಕಡ್ಢನ್ತೋ ಯಾವ ನ ಮುಞ್ಚತಿ ತಾವ ಏಕಾವ ಆಪತ್ತಿ. ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢನ್ತಸ್ಸ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಆಪತ್ತಿ. ಪತಿಕಡ್ಢನಾಯಪಿ ಪರಮ್ಮುಖಂ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಪ್ಪಣಾಮಯತೋ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಅಭಿನಿಗ್ಗಣ್ಹನಾಯ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಬಾಹಾಯ ವಾ ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯೋಜನಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತೋ ಏಕಾವ ಆಪತ್ತಿ. ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಗಣ್ಹತೋ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಆಪತ್ತಿ. ಅಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಫುಸತೋ ಚ ಆಲಿಙ್ಗತೋ ಚ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಆಪತ್ತೀತಿ ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ. ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ – ‘‘ಮೂಲಗ್ಗಹಣಮೇವ ಪಮಾಣಂ, ತಸ್ಮಾ ಯಾವ ನ ಮುಞ್ಚತಿ ತಾವ ಏಕಾ ಏವ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ.

ಅಭಿನಿಪ್ಪೀಳನಾಯ ವತ್ಥೇನ ವಾ ಆಭರಣೇನ ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪೀಳಯತೋ ಅಙ್ಗಂ ಅಫುಸನ್ತಸ್ಸ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಫುಸನ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಏಕಪಯೋಗೇನ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ, ನಾನಾಪಯೋಗೇನ ನಾನಾ.

ಗಹಣಛುಪನೇಸು ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಕಾರಂ ಅಕರೋನ್ತೋಪಿ ಗಹಿತಮತ್ತಫುಟ್ಠಮತ್ತೇನಾಪಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ.

ಏವಮೇತೇಸು ಆಮಸನಾದೀಸು ಏಕೇನಾಪಿ ಆಕಾರೇನ ಅಜ್ಝಾಚಾರತೋ ಇತ್ಥಿಯಾ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಿಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಪಣ್ಡಕಪುರಿಸತಿರಚ್ಛಾನಗತಸಞ್ಞಿಸ್ಸಾಪಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಮೇವ. ಪಣ್ಡಕೇ ಪಣ್ಡಕಸಞ್ಞಿಸ್ಸ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಪುರಿಸತಿರಚ್ಛಾನಗತಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಿಸ್ಸಾಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಪುರಿಸೇ ಪುರಿಸಸಞ್ಞಿಸ್ಸಾಪಿ ವೇಮತಿಕಸ್ಸಾಪಿ ಇತ್ಥಿಪಣ್ಡಕತಿರಚ್ಛಾನಗತಸಞ್ಞಿಸ್ಸಾಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ತಿರಚ್ಛಾನಗತೇಪಿ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ. ಇಮಾ ಏಕಮೂಲಕನಯೇ ವುತ್ತಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಇಮಿನಾವ ಉಪಾಯೇನ ‘‘ದ್ವೇ ಇತ್ಥಿಯೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಇತ್ಥೀನ’’ನ್ತಿಆದಿವಸೇನ ವುತ್ತೇ ದುಮೂಲಕನಯೇಪಿ ದಿಗುಣಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಯಥಾ ಚ ದ್ವೀಸು ಇತ್ಥೀಸು ದ್ವೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ; ಏವಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾಸು ಸಮ್ಬಹುಲಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಯೋ ಹಿ ಏಕತೋ ಠಿತಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಬಾಹಾಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ ಸೋ ಯತ್ತಕಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಫುಟ್ಠಾ ತಾಸಂ ಗಣನಾಯ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಮಜ್ಝಗತಾನಂ ಗಣನಾಯ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇ. ತಾ ಹಿ ತೇನ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಆಮಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ. ಯೋ ಪನ ಸಮ್ಬಹುಲಾನಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ವಾ ಕೇಸೇ ವಾ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸೋ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಚ ಕೇಸೇ ಚ ಅಗಣೇತ್ವಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಗಣೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇಹಿ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಯಾಸಞ್ಚ ಇತ್ಥೀನಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ವಾ ಕೇಸಾ ವಾ ಮಜ್ಝಗತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಾಸಂ ಗಣನಾಯ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇ ಆಪಜ್ಜತಿ. ತಾ ಹಿ ತೇನ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಆಮಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಪನ ಇತ್ಥಿಯೋ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇಹಿ ರಜ್ಜುವತ್ಥಾದೀಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಸಬ್ಬಾಸಂಯೇವ ಅನ್ತೋಪರಿಕ್ಖೇಪಗತಾನಂ ಗಣನಾಯ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಅಫುಟ್ಠಾಸು ದುಕ್ಕಟಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಪಾಳಿಯಂ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಆಮಸನಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನೇವ ಸಙ್ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ಕುರುನ್ದಿಯಞ್ಚ ವುತ್ತೋ ಪುರಿಮನಯೋಯೇವೇತ್ಥ ಯುತ್ತತರೋ ದಿಸ್ಸತಿ.

ಯೋ ಹಿ ಹತ್ಥೇನ ಹತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಿತಾಸು ಇತ್ಥೀಸು ಸಮಸಾರಾಗೋ ಏಕಂ ಹತ್ಥೇ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸೋ ಗಹಿತಿತ್ಥಿಯಾ ವಸೇನ ಏಕಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಇತರಾಸಂ ಗಣನಾಯ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇ. ಸಚೇ ಸೋ ತಂ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇ ವತ್ಥೇ ವಾ ಪುಪ್ಫೇ ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಬ್ಬಾಸಂ ಗಣನಾಯ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಯಥೇವ ಹಿ ರಜ್ಜುವತ್ಥಾದೀಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತೇನ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಆಮಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಥಾ ಇಧಾಪಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಆಮಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವತ್ಥಕೋಟಿಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತತ್ರ ಚೇಸೋ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಪಠಮಂ ಇತ್ಥಿಂ ಹತ್ಥೇ ಗಣ್ಹಾತಿ ಗಹಿತಾಯ ವಸೇನ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಇತರಾಸಂ ಗಣನಾಯ ದುಕ್ಕಟಾನಿ. ಸಬ್ಬಾಸಞ್ಹಿ ತಾಸಂ ತೇನ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಆಮಟ್ಠಂ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಸೋಪಿ ತಂ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇಯೇವ ಗಣ್ಹಾತಿ ತಸ್ಸಾ ವಸೇನ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಇತರಾಸಂ ಗಣನಾಯ ಅನನ್ತರನಯೇನೇವ ದುಕ್ಕಟಾನಿ.

ಯೋ ಪನ ಘನವತ್ಥನಿವತ್ಥಂ ಇತ್ಥಿಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ವತ್ಥೇ ಘಟ್ಟೇತಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ವಿರಳವತ್ಥನಿವತ್ಥಂ ಘಟ್ಟೇತಿ, ತತ್ರ ಚೇ ವತ್ಥನ್ತರೇಹಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಲೋಮಾನಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಾ ಪವಿಟ್ಠಲೋಮಾನಿ ಇತ್ಥಿಂ ಫುಸನ್ತಿ, ಉಭಿನ್ನಂ ಲೋಮಾನಿಯೇವ ವಾ ಲೋಮಾನಿ ಫುಸನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಉಪಾದಿನ್ನಕೇನ ಹಿ ಕಮ್ಮಜರೂಪೇನ ಉಪಾದಿನ್ನಕಂ ವಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಕಂ ವಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಕೇನಪಿ ಕೇನಚಿ ಕೇಸಾದಿನಾ ಉಪಾದಿನ್ನಕಂ ವಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಕಂ ವಾ ಫುಸನ್ತೋಪಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿಯೇವ.

ತತ್ಥ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ‘‘ಲೋಮಾನಿ ಗಣೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಲೋಮಾನಿ ಗಣೇತ್ವಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ, ಏಕಮೇವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸಙ್ಘಿಕಮಞ್ಚೇ ಪನ ಅಪಚ್ಚತ್ಥರಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೋ ಲೋಮಾನಿ ಗಣೇತ್ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತದೇವ ಯುತ್ತಂ. ಇತ್ಥಿವಸೇನ ಹಿ ಅಯಂ ಆಪತ್ತಿ, ನ ಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನಾತಿ.

ಏತ್ಥಾಹ ‘‘ಯೋ ಪನ ‘ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಕಾಯಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ‘ಕಾಯಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸೋ ಕಿಂ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ತಾವ ‘‘ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವಾ’’ತಿ ವದತಿ. ಅಯಂ ಕಿರಸ್ಸ ಲದ್ಧಿ –

‘‘ವತ್ಥು ಸಞ್ಞಾ ಚ ರಾಗೋ ಚ, ಫಸ್ಸಪ್ಪಟಿವಿಜಾನನಾ;

ಯಥಾನಿದ್ದಿಟ್ಠನಿದ್ದೇಸೇ, ಗರುಕಂ ತೇನ ಕಾರಯೇ’’ತಿ.

ಏತ್ಥ ‘‘ವತ್ಥೂ’’ತಿ ಇತ್ಥೀ. ‘‘ಸಞ್ಞಾ’’ತಿ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಾ. ‘‘ರಾಗೋ’’ತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೋ. ‘‘ಫಸ್ಸಪ್ಪಟಿವಿಜಾನನಾ’’ತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಫಸ್ಸಜಾನನಾ. ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಇತ್ಥಿಯಾ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ‘‘ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪವತ್ತೋಪಿ ಕಾಯಂ ಫುಸತಿ, ಗರುಕಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂಯೇವ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಇತರೋಪಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯನ್ತಿ ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ –

‘‘ಸಞ್ಞಾಯ ವಿರಾಗಿತಮ್ಹಿ, ಗಹಣೇ ಚ ವಿರಾಗಿತೇ;

ಯಥಾನಿದ್ದಿಟ್ಠನಿದ್ದೇಸೇ, ಗರುಕಂ ತತ್ಥ ನ ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಅಸ್ಸಾಪಾಯಂ ಲದ್ಧಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಿನೋ ಹಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ವುತ್ತೋ. ಇಮಿನಾ ಚ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಾ ವಿರಾಗಿತಾ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಸಞ್ಞಾ ಉಪ್ಪಾದಿತಾ, ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ವುತ್ತಂ. ಇಮಿನಾ ಚ ಗಹಣಮ್ಪಿ ವಿರಾಗಿತಂ ತಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಇತ್ಥೀ ಗಹಿತಾ, ತಸ್ಮಾ ಏತ್ಥ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಾಯ ಅಭಾವತೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ನ ದಿಸ್ಸತಿ, ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಸ್ಸ ಅಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ನ ದಿಸ್ಸತಿ, ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಫುಟ್ಠತ್ತಾ ಪನ ದುಕ್ಕಟಂ. ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಹಿ ಇಮಂ ನಾಮ ವತ್ಥುಂ ಫುಸತೋ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ.

ಇದಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಇದಂ ಚತುಕ್ಕಮಾಹ. ‘‘ಸಾರತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಸಾರತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ‘ವಿರತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವಿರತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ ದುಕ್ಕಟಂ, ‘ಸಾರತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವಿರತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ ದುಕ್ಕಟಂ, ‘ವಿರತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಸಾರತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾ’’ತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಏವಮಾಹ? ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರವಾದೋಯೇವೇತ್ಥ ‘‘ಇತ್ಥಿ ಚ ಹೋತಿ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ ಸಾರತ್ತೋ ಚ ಭಿಕ್ಖು ಚ ನಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ಕಾಯೇನ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಆಮಸತಿ ಪರಾಮಸತಿ…ಪೇ… ಗಣ್ಹಾತಿ ಛುಪತಿ ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇಮಾಯ ಪಾಳಿಯಾ ‘‘ಯೋ ಹಿ ಏಕತೋ ಠಿತಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಬಾಹಾಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸೋ ಯತ್ತಕಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಫುಟ್ಠಾ ತಾಸಂ ಗಣನಾಯ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಮಜ್ಝಗತಾನಂ ಗಣನಾಯ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇ’’ತಿಆದೀಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾವಿನಿಚ್ಛಯೇಹಿ ಚ ಸಮೇತಿ. ಯದಿ ಹಿ ಸಞ್ಞಾದಿವಿರಾಗೇನ ವಿರಾಗಿತಂ ನಾಮ ಭವೇಯ್ಯ ‘‘ಪಣ್ಡಕೋ ಚ ಹೋತಿ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ‘‘ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಞ್ಚ ಹೋತಿ ಕಾಯಸಞ್ಞೀ ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾಪಿ ನಯೇನ ಪಾಳಿಯಂ ವಿಸೇಸಂ ವದೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸೋ ನ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಾಯ ಸತಿ ಇತ್ಥಿಂ ಆಮಸನ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಆಮಸನ್ತಸ್ಸ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯನ್ತಿ ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ ಯುಜ್ಜತಿ.

ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ವುತ್ತಂ – ‘‘ನೀಲಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಸಯಿತಾಯ ಕಾಳಿತ್ಥಿಯಾ ಕಾಯಂ ಘಟ್ಟೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಕಾಯಂ ಘಟ್ಟೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ; ‘ಕಾಯಂ ಘಟ್ಟೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ನೀಲಂ ಘಟ್ಟೇತಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ; ‘ನೀಲಂ ಘಟ್ಟೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಕಾಯಂ ಘಟ್ಟೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ; ‘ನೀಲಂ ಘಟ್ಟೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ನೀಲಂ ಘಟ್ಟೇತಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯ’’ನ್ತಿ. ಯೋಪಾಯಂ ‘‘ಇತ್ಥೀ ಚ ಪಣ್ಡಕೋ ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವತ್ಥುಮಿಸ್ಸಕನಯೋ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ವತ್ಥು ಸಞ್ಞಾವಿಮತಿವಸೇನ ವುತ್ತಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಪಾಳಿಯಂ ಅಸಮ್ಮುಯ್ಹನ್ತೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಕಾಯೇನಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧವಾರೇ ಪನ ಇತ್ಥಿಯಾ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಿಸ್ಸ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಗಣ್ಹತೋ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಸೇಸೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದುಕ್ಕಟಂ. ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನಕಾಯವಾರೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನಕಆಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧವಾರೇ ಚ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನಕಾಯವಾರಾದೀಸು ಚಸ್ಸ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದುಕ್ಕಟಮೇವ.

‘‘ಇತ್ಥೀ ಚ ಹೋತಿ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ ಸಾರತ್ತೋ ಚ ಇತ್ಥೀ ಚ ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಕಾಯೇನ ಕಾಯ’’ನ್ತಿಆದಿವಾರೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಮ್ಹಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ರಾಗವಸೇನ ವುತ್ತೋ. ತತ್ಥ ಇತ್ಥೀ ಚ ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಕಾಯೇನ ಕಾಯನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಮ್ಹಿ ಸಾರತ್ತಾ ಇತ್ಥೀ ತಸ್ಸ ನಿಸಿನ್ನೋಕಾಸಂ ವಾ ನಿಪನ್ನೋಕಾಸಂ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯೇನ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಕಾಯಂ ಆಮಸತಿ…ಪೇ… ಛುಪತಿ. ಸೇವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಕಾಯೇನ ವಾಯಮತಿ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿವಿಜಾನಾತೀತಿ ಏವಂ ತಾಯ ಆಮಟ್ಠೋ ವಾ ಛುಪಿತೋ ವಾ ಸೇವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಹುತ್ವಾ ಸಚೇ ಫಸ್ಸಪ್ಪಟಿವಿಜಾನನತ್ಥಂ ಈಸಕಮ್ಪಿ ಕಾಯಂ ಚಾಲೇತಿ ಫನ್ದೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ.

ದ್ವೇ ಇತ್ಥಿಯೋತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಇತ್ಥಿಯಾ ಚ ಪಣ್ಡಕೇ ಚ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇನ ಸಹ ದುಕ್ಕಟಂ. ಏತೇನ ಉಪಾಯೇನ ಯಾವ ‘‘ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಆಮಸತಿ, ಸೇವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಕಾಯೇನ ವಾಯಮತಿ ನ ಚ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿವಿಜಾನಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ತಾವ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಏತ್ಥ ಚ ಕಾಯೇನ ವಾಯಮತಿ ನ ಚ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿವಿಜಾನಾತೀತಿ ಅತ್ತನಾ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ಪುಪ್ಫಂ ವಾ ಫಲಂ ವಾ ಇತ್ಥಿಂ ಅತ್ತನೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಪುಪ್ಫೇನ ವಾ ಫಲೇನ ವಾ ಪಹರನ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಾಯೇನ ವಿಕಾರಂ ಕರೋತಿ, ಅಙ್ಗುಲಿಂ ವಾ ಚಾಲೇತಿ, ಭಮುಕಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪತಿ, ಅಕ್ಖಿಂ ವಾ ನಿಖಣತಿ, ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಏವರೂಪಂ ವಿಕಾರಂ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕಾಯೇನ ವಾಯಮತಿ ನ ಚ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿವಿಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಕಾಯೇನ ವಾಯಮಿತತ್ತಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ದ್ವೀಸು ಇತ್ಥೀಸು ದ್ವೇ, ಇತ್ಥೀಪಣ್ಡಕೇಸುಪಿ ದ್ವೇ ಏವ ದುಕ್ಕಟೇ ಆಪಜ್ಜತಿ.

೨೭೯. ಏವಂ ವತ್ಥುವಸೇನ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಆಪತ್ತಿಭೇದಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಲಕ್ಖಣವಸೇನ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಆಪತ್ತಿಭೇದಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿಭೇದಞ್ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸೇವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪುರಿಮನಯೇ ಇತ್ಥಿಯಾ ಫುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಸೇವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಕಾಯೇನ ವಾಯಮತಿ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿವಿಜಾನಾತೀತಿ ತಿವಙ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ದುತಿಯೇ ನಯೇ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾಮಸನೇ ವಿಯ ವಾಯಮಿತ್ವಾ ಅಛುಪನೇ ವಿಯ ಚ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜಾನನತೋ ದುವಙ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ತತಿಯೇ ಕಾಯೇನ ಅವಾಯಮತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಯೋ ಹಿ ಸೇವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋಪಿ ನಿಚ್ಚಲೇನ ಕಾಯೇನ ಕೇವಲಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿವಿಜಾನಾತಿ ಸಾದಿಯತಿ ಅನುಭೋತಿ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಮತ್ತೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಚತುತ್ಥೇ ಪನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾಮಸನೇ ವಿಯ ಫಸ್ಸಪ್ಪಟಿವಿಜಾನನಾಪಿ ನತ್ಥಿ, ಕೇವಲಂ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಮತ್ತಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಮೋಕ್ಖಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇಸು ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ.

ಏತ್ಥ ಪನ ಯೋ ಇತ್ಥಿಯಾ ಗಹಿತೋ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಾ ಮೋಚೇತುಕಾಮೋ ಪಟಿಪ್ಪಣಾಮೇತಿ ವಾ ಪಹರತಿ ವಾ ಅಯಂ ಕಾಯೇನ ವಾಯಮತಿ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿವಿಜಾನಾತಿ. ಯೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ತತೋ ಮುಞ್ಚಿತುಕಾಮೋ ಉತ್ತಾಸೇತ್ವಾ ಪಲಾಪೇತಿ, ಅಯಂ ಕಾಯೇನ ವಾಯಮತಿ ನ ಚ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿವಿಜಾನಾತಿ. ಯೋ ತಾದಿಸಂ ದೀಘಜಾತಿಂ ಕಾಯೇ ಆರೂಳ್ಹಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಣಿಕಂ ಗಚ್ಛತು ಘಟ್ಟಿಯಮಾನಾ ಅನತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ನ ಘಟ್ಟೇತಿ, ಇತ್ಥಿಮೇವ ವಾ ಅಙ್ಗಂ ಫುಸಮಾನಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಏಸಾ ‘ಅನತ್ಥಿಕೋ ಅಯಂ ಮಯಾ’ತಿ ಸಯಮೇವ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ವಿಯ ನಿಚ್ಚಲೋ ಹೋತಿ, ಬಲವಿತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಗಾಳ್ಹಂ ಆಲಿಙ್ಗಿತ್ವಾ ಗಹಿತೋ ದಹರಭಿಕ್ಖು ಪಲಾಯಿತುಕಾಮೋಪಿ ಸುಟ್ಠು ಗಹಿತತ್ತಾ ನಿಚ್ಚಲೋ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ನ ಚ ಕಾಯೇನ ವಾಯಮತಿ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿವಿಜಾನಾತಿ. ಯೋ ಪನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಆಗಚ್ಛತು ತಾವ ತತೋ ನಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ವಾ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿಚ್ಚಲೋ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಮೋಕ್ಖಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ನ ಚ ಕಾಯೇನ ವಾಯಮತಿ, ನ ಚ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿವಿಜಾನಾತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೨೮೦. ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚಾತಿ ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಇಮಂ ಫುಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಚೇತೇತ್ವಾ, ಏವಞ್ಹಿ ಅಚೇತೇತ್ವಾ ಪತ್ತಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಾದೀಸು ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅಙ್ಗೇ ಫುಟ್ಠೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಅಸತಿಯಾತಿ ಅಞ್ಞವಿಹಿತೋ ಹೋತಿ ಮಾತುಗಾಮಂ ಫುಸಾಮೀತಿ ಸತಿ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ಅಸತಿಯಾ ಹತ್ಥಪಾದಪಸಾರಣಾದಿಕಾಲೇ ಫುಸನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸಾತಿ ದಾರಕವೇಸೇನ ಠಿತಂ ದಾರಿಕಂ ‘‘ಇತ್ಥೀ’’ತಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಫುಸತಿ, ಏವಂ ‘‘ಇತ್ಥೀ’’ತಿ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಫುಸತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಅಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ ಅಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸ, ತಸ್ಸ ಬಾಹಾಪರಮ್ಪರಾಯ ನೀತಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಿಯ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದಯೋ ವುತ್ತನಯಾಏವ. ಇಧ ಪನ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರೋ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕೋ, ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಪದಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಇದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದ್ವಿವೇದನಂ, ಸುಖಮಜ್ಝತ್ತದ್ವಯೇನಾತಿ.

೨೮೧. ವಿನೀತವತ್ಥೂಸು – ಮಾತುಯಾ ಮಾತುಪೇಮೇನಾತಿ ಮಾತುಪೇಮೇನ ಮಾತುಯಾ ಕಾಯಂ ಆಮಸಿ. ಏಸ ನಯೋ ಧೀತುಭಗಿನಿವತ್ಥೂಸು. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಮಾತಾ ವಾ ಹೋತು ಧೀತಾ ವಾ ಇತ್ಥೀ ನಾಮ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಪಾರಿಪನ್ಥಿಕಾವ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಮಾತಾ ಅಯಂ ಧೀತಾ ಅಯಂ ಮೇ ಭಗಿನೀ’’ತಿ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮೇನ ಆಮಸತೋಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ ವುತ್ತಂ.

ಇಮಂ ಪನ ಭಗವತೋ ಆಣಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೇನ ಸಚೇಪಿ ನದೀಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನಂ ಮಾತರಂ ಪಸ್ಸತಿ ನೇವ ಹತ್ಥೇನ ಪರಾಮಸಿತಬ್ಬಾ. ಪಣ್ಡಿತೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ನಾವಾ ವಾ ಫಲಕಂ ವಾ ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧೋ ವಾ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ ವಾ ಉಪಸಂಹರಿತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಕಾಸಾವಮ್ಪಿ ಉಪಸಂಹರಿತ್ವಾ ಪುರತೋ ಠಪೇತಬ್ಬಂ, ‘‘ಏತ್ಥ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ಪನ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ. ಗಹಿತೇ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಕಡ್ಢಾಮೀತಿ ಕಡ್ಢನ್ತೇನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಭಾಯತಿ ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಭಾಯೀ’’ತಿ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಭಾಯಮಾನಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಹಸಾ ಖನ್ಧೇ ವಾ ಅಭಿರುಹತಿ, ಹತ್ಥೇ ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ‘‘ಅಪೇಹಿ ಮಹಲ್ಲಿಕೇ’’ತಿ ನಿದ್ಧುನಿತಬ್ಬಾ, ಥಲಂ ಪಾಪೇತಬ್ಬಾ. ಕದ್ದಮೇ ಲಗ್ಗಾಯಪಿ ಕೂಪೇ ಪತಿತಾಯಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ತತ್ರಪಿ ಹಿ ಯೋತ್ತಂ ವಾ ವತ್ಥಂ ವಾ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಹತ್ಥೇನ ಗಹಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಉದ್ಧರಿತಬ್ಬಾ, ನತ್ವೇವ ಆಮಸಿತಬ್ಬಾ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಸರೀರಮೇವ ಅನಾಮಾಸಂ, ನಿವಾಸನಪಾವುರಣಮ್ಪಿ ಆಭರಣಭಣ್ಡಮ್ಪಿ ತಿಣಣ್ಡುಪಕಂ ವಾ ತಾಳಪಣ್ಣಮುದ್ದಿಕಂ ವಾ ಉಪಾದಾಯ ಅನಾಮಾಸಮೇವ, ತಞ್ಚ ಖೋ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಂ ಪಿಳನ್ಧನತ್ಥಾಯ ಠಪಿತಮೇವ. ಸಚೇ ಪನ ನಿವಾಸನಂ ವಾ ಪಾರುಪನಂ ವಾ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಚೀವರತ್ಥಾಯ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತಿ ವಟ್ಟತಿ. ಆಭರಣಭಣ್ಡೇಸು ಪನ ಸೀಸಪಸಾಧನಕದನ್ತಸೂಚಿಆದಿಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ‘‘ಇಮಂ ಭನ್ತೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ಸಿಪಾಟಿಕಾಸೂಚಿಆದಿಉಪಕರಣತ್ಥಾಯ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಸುವಣ್ಣರಜತಮುತ್ತಾದಿಮಯಂ ಪನ ಅನಾಮಾಸಮೇವ ದೀಯ್ಯಮಾನಮ್ಪಿ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಏತಾಸಂ ಸರೀರೂಪಗಮೇವ ಅನಾಮಾಸಂ, ಇತ್ಥಿಸಣ್ಠಾನೇನ ಕತಂ ಕಟ್ಠರೂಪಮ್ಪಿ ದನ್ತರೂಪಮ್ಪಿ ಅಯರೂಪಮ್ಪಿ ಲೋಹರೂಪಮ್ಪಿ ತಿಪುರೂಪಮ್ಪಿ ಪೋತ್ಥಕರೂಪಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬರತನರೂಪಮ್ಪಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಪಿಟ್ಠಮಯರೂಪಮ್ಪಿ ಅನಾಮಾಸಮೇವ. ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಪನ ‘‘ಇದಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಲಭಿತ್ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬರತನಮಯಂ ಅವಸೇಸಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉಪಕರಣಾರಹಂ ಉಪಕರಣೇ ಪರಿಭೋಗಾರಹಂ ಪರಿಭೋಗೇ ಉಪನೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಯಥಾ ಚ ಇತ್ಥಿರೂಪಕಂ; ಏವಂ ಸತ್ತವಿಧಮ್ಪಿ ಧಞ್ಞಂ ಅನಾಮಾಸಂ. ತಸ್ಮಾ ಖೇತ್ತಮಜ್ಝೇನ ಗಚ್ಛತಾ ತತ್ಥಜಾತಕಮ್ಪಿ ಧಞ್ಞಫಲಂ ನ ಆಮಸನ್ತೇನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಘರದ್ವಾರೇ ವಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ವಾ ಧಞ್ಞಂ ಪಸಾರಿತಂ ಹೋತಿ ಪಸ್ಸೇನ ಚ ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ನ ಮದ್ದನ್ತೇನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಗಮನಮಗ್ಗೇ ಅಸತಿ ಮಗ್ಗಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಅನ್ತರಘರೇ ಧಞ್ಞಸ್ಸ ಉಪರಿ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕೇಚಿ ಆಸನಸಾಲಾಯಂ ಧಞ್ಞಂ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಸಚೇ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಹರಾಪೇತುಂ ಹರಾಪೇತಬ್ಬಂ, ನೋ ಚೇ ಏಕಮನ್ತಂ ಧಞ್ಞಂ ಅಮದ್ದನ್ತೇನ ಪೀಠಕಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಓಕಾಸೋ ನ ಹೋತಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ಧಞ್ಞಮಜ್ಝೇಯೇವ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥಜಾತಕಾನಿ ಮುಗ್ಗಮಾಸಾದೀನಿ ಅಪರಣ್ಣಾನಿಪಿ ತಾಲಪನಸಾದೀನಿ ವಾ ಫಲಾನಿ ಕೀಳನ್ತೇನ ನ ಆಮಸಿತಬ್ಬಾನಿ. ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ರಾಸಿಕತೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅರಞ್ಞೇ ಪನ ರುಕ್ಖತೋ ಪತಿತಾನಿ ಫಲಾನಿ ‘‘ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಮುತ್ತಾ, ಮಣಿ, ವೇಳುರಿಯೋ, ಸಙ್ಖೋ, ಸಿಲಾ, ಪವಾಳಂ, ರಜತಂ, ಜಾತರೂಪಂ, ಲೋಹಿತಙ್ಕೋ, ಮಸಾರಗಲ್ಲನ್ತಿ ಇಮೇಸು ದಸಸು ರತನೇಸು ಮುತ್ತಾ ಅಧೋತಾ ಅನಿವಿದ್ಧಾ ಯಥಾಜಾತಾವ ಆಮಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಾ ಅನಾಮಾಸಾತಿ ವದನ್ತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಮುತ್ತಾ ಧೋತಾಪಿ ಅಧೋತಾಪಿ ಅನಾಮಾಸಾ ಭಣ್ಡಮೂಲತ್ಥಾಯ ಚ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಕುಟ್ಠರೋಗಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಾಯ ಪನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅನ್ತಮಸೋ ಜಾತಿಫಲಿಕಂ ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬೋಪಿ ನೀಲಪೀತಾದಿವಣ್ಣಭೇದೋ ಮಣಿ ಧೋತವಿದ್ಧವಟ್ಟಿತೋ ಅನಾಮಾಸೋ, ಯಥಾಜಾತೋ ಪನ ಆಕರಮುತ್ತೋ ಪತ್ತಾದಿಭಣ್ಡಮೂಲತ್ಥಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತೋ. ಸೋಪಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ, ಪಚಿತ್ವಾ ಕತೋ ಕಾಚಮಣಿಯೇವೇಕೋ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತೋ. ವೇಳುರಿಯೇಪಿ ಮಣಿಸದಿಸೋವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ಸಙ್ಖೋ ಧಮನಸಙ್ಖೋ ಚ ಧೋತವಿದ್ಧೋ ಚ ರತನಮಿಸ್ಸೋ ಅನಾಮಾಸೋ. ಪಾನೀಯಸಙ್ಖೋ ಧೋತೋಪಿ ಅಧೋತೋಪಿ ಆಮಾಸೋವ ಸೇಸಞ್ಚ ಅಞ್ಜನಾದಿಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಾಯಪಿ ಭಣ್ಡಮೂಲತ್ಥಾಯಪಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಿಲಾ ಧೋತವಿದ್ಧಾ ರತನಸಂಯುತ್ತಾ ಮುಗ್ಗವಣ್ಣಾವ ಅನಾಮಾಸಾ. ಸೇಸಾ ಸತ್ಥಕನಿಸಾನಾದಿಅತ್ಥಾಯ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ರತನಸಂಯುತ್ತಾತಿ ಸುವಣ್ಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಪಚಿತ್ವಾ ಕತಾತಿ ವದನ್ತಿ. ಪವಾಳಂ ಧೋತವಿದ್ಧಂ ಅನಾಮಾಸಂ. ಸೇಸಂ ಆಮಾಸಂ ಭಣ್ಡಮೂಲತ್ಥಞ್ಚ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಧೋತಮ್ಪಿ ಅಧೋತಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಅನಾಮಾಸಂ, ನ ಚ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಞ್ಚ ಕತಭಣ್ಡಮ್ಪಿ ಅಕತಭಣ್ಡಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಬೀಜತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನಾಮಾಸಞ್ಚ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿಯಞ್ಚ, ಉತ್ತರರಾಜಪುತ್ತೋ ಕಿರ ಸುವಣ್ಣಚೇತಿಯಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪೇಸೇಸಿ. ಥೇರೋ ‘‘ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ಚೇತಿಯಘರೇ ಸುವಣ್ಣಪದುಮಸುವಣ್ಣಬುಬ್ಬುಳಕಾದೀನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಏತಾನಿಪಿ ಅನಾಮಾಸಾನಿ. ಚೇತಿಯಘರಗೋಪಕಾ ಪನ ರೂಪಿಯಛಡ್ಡಕಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಕೇಳಾಪಯಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ಸುವಣ್ಣಚೇತಿಯೇ ಕಚವರಮೇವ ಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ಅನುಞ್ಞಾತಂ. ಆರಕೂಟಲೋಹಮ್ಪಿ ಜಾತರೂಪಗತಿಕಮೇವ ಅನಾಮಾಸನ್ತಿ ಸಬ್ಬಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತಂ. ಸೇನಾಸನಪರಿಭೋಗೋ ಪನ ಸಬ್ಬಕಪ್ಪಿಯೋ, ತಸ್ಮಾ ಜಾತರೂಪರಜತಮಯಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸೇನಾಸನಪರಿಕ್ಖಾರಾ ಆಮಾಸಾ. ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮವಿನಯವಣ್ಣನಟ್ಠಾನೇ ರತನಮಣ್ಡಪೇ ಕರೋನ್ತಿ ಫಲಿಕತ್ಥಮ್ಭೇ ರತನದಾಮಪತಿಮಣ್ಡಿತೇ, ತತ್ಥ ಸಬ್ಬೂಪಕರಣಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಲೋಹಿತಙ್ಕಮಸಾರಗಲ್ಲಾ ಧೋತವಿದ್ಧಾ ಅನಾಮಾಸಾ, ಇತರೇ ಆಮಾಸಾ, ಭಣ್ಡಮೂಲತ್ಥಾಯ ವಟ್ಟನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಾ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಧೋತಾಪಿ ಅಧೋತಾಪಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಅನಾಮಾಸಾ ನ ಚ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಸಬ್ಬಂ ಆವುಧಭಣ್ಡಂ ಅನಾಮಾಸಂ, ಭಣ್ಡಮೂಲತ್ಥಾಯ ದೀಯ್ಯಮಾನಮ್ಪಿ ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ಸತ್ಥವಣಿಜ್ಜಾ ನಾಮ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸುದ್ಧಧನುದಣ್ಡೋಪಿ ಧನುಜಿಯಾಪಿ ಪತೋದೋಪಿ ಅಙ್ಕುಸೋಪಿ ಅನ್ತಮಸೋ ವಾಸಿಫರಸುಆದೀನಿಪಿ ಆವುಧಸಙ್ಖೇಪೇನ ಕತಾನಿ ಅನಾಮಾಸಾನಿ. ಸಚೇ ಕೇನಚಿ ವಿಹಾರೇ ಸತ್ತಿ ವಾ ತೋಮರೋ ವಾ ಠಪಿತೋ ಹೋತಿ, ವಿಹಾರಂ ಜಗ್ಗನ್ತೇನ ‘‘ಹರನ್ತೂ’’ತಿ ಸಾಮಿಕಾನಂ ಪೇಸೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನ ಹರನ್ತಿ, ತಂ ಅಚಾಲೇನ್ತೇನ ವಿಹಾರೋ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತಬ್ಬೋ. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತಂ ಅಸಿಂ ವಾ ಸತ್ತಿಂ ವಾ ತೋಮರಂ ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಪಾಸಾಣೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಅಸಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಕತ್ಥಾಯ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇತರಾನಿಪಿ ವಿಯೋಜೇತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಸತ್ಥಕತ್ಥಾಯ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಕತ್ತರದಣ್ಡಾದಿಅತ್ಥಾಯ. ‘‘ಇದಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ದೀಯ್ಯಮಾನಂ ಪನ ‘‘ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಮಚ್ಛಜಾಲಪಕ್ಖಿಜಾಲಾದೀನಿಪಿ ಫಲಕಜಾಲಿಕಾದೀನಿ ಸರಪರಿತ್ತಾನಾನೀಪಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಅನಾಮಾಸಾನಿ. ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಲಬ್ಭಮಾನೇಸು ಪನ ಜಾಲಂ ತಾವ ‘‘ಆಸನಸ್ಸ ವಾ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ವಾ ಉಪರಿ ಬನ್ಧಿಸ್ಸಾಮಿ, ಛತ್ತಂ ವಾ ವೇಠೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸರಪರಿತ್ತಾನಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಭಣ್ಡಮೂಲತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪರೂಪರೋಧನಿವಾರಣಞ್ಹಿ ಏತಂ ನ ಉಪರೋಧಕರನ್ತಿ ಫಲಕಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಭಾಜನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಚಮ್ಮವಿನದ್ಧಾನಿ ವೀಣಾಭೇರಿಆದೀನಿ ಅನಾಮಾಸಾನಿ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಭೇರಿಸಙ್ಘಾಟೋಪಿ ವೀಣಾಸಙ್ಘಾಟೋಪಿ ತುಚ್ಛಪೋಕ್ಖರಮ್ಪಿ ಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಆರೋಪಿತಚಮ್ಮಮ್ಪಿ ವೀಣಾದಣ್ಡಕೋಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಅನಾಮಾಸ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಓನಹಿತುಂ ವಾ ಓನಹಾಪೇತುಂ ವಾ ವಾದೇತುಂ ವಾ ವಾದಾಪೇತುಂ ವಾ ನ ಲಬ್ಭತಿಯೇವ. ಚೇತಿಯಙ್ಗಣೇ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಛಡ್ಡಿತಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ಅಚಾಲೇತ್ವಾವ ಅನ್ತರನ್ತರೇ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಕಚವರಛಡ್ಡನಕಾಲೇ ಪನ ಕಚವರನಿಯಾಮೇನೇವ ಹರಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಭಣ್ಡಮೂಲತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಲಬ್ಭಮಾನೇಸು ಪನ ವೀಣಾದೋಣಿಕಞ್ಚ ಭೇರಿಪೋಕ್ಖರಞ್ಚ ದನ್ತಕಟ್ಠಭಾಜನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ ಚಮ್ಮಂ ಸತ್ಥಕಕೋಸಕನ್ತಿ ಏವಂ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಾರಸ್ಸ ಉಪಕರಣತ್ಥಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ತಥಾ ತಥಾ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾವತ್ಥು ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಯಕ್ಖಿವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸಚೇಪಿ ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತಿದೇವಿಯಾ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಮೇವ. ಪಣ್ಡಕವತ್ಥು ಚ ಸುತ್ತಿತ್ಥಿವತ್ಥು ಚ ಪಾಕಟಮೇವ. ಮತಿತ್ಥಿವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಾರಾಜಿಕಪ್ಪಹೋನಕಕಾಲೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ತತೋ ಪರಂ ದುಕ್ಕಟಂ. ತಿರಚ್ಛಾನಗತವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾಯಪಿ ಸುಪಣ್ಣಮಾಣವಿಕಾಯಪಿ ಕಿನ್ನರಿಯಾಪಿ ಗಾವಿಯಾಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ದಾರುಧೀತಲಿಕಾವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನ ಕೇವಲಂ ದಾರುನಾ ಏವ, ಅನ್ತಮಸೋ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಲಿಖಿತೇಪಿ ಇತ್ಥಿರೂಪೇ ದುಕ್ಕಟಮೇವ.

೨೮೨. ಸಮ್ಪೀಳನವತ್ಥು ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಸಙ್ಕಮವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಏಕಪದಿಕಸಙ್ಕಮೋ ವಾ ಹೋತು ಸಕಟಮಗ್ಗಸಙ್ಕಮೋ ವಾ, ಚಾಲೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಯೋಗೇ ಕತಮತ್ತೇವ ಚಾಲೇತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಮಗ್ಗವತ್ಥು ಪಾಕಟಮೇವ. ರುಕ್ಖವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೋ ಮಹನ್ತೋ ವಾ ಹೋತು ಮಹಾಜಮ್ಬುಪ್ಪಮಾಣೋ ಖುದ್ದಕೋ ವಾ, ತಂ ಚಾಲೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ಪಯೋಗಮತ್ತೇನ ದುಕ್ಕಟಂ. ನಾವಾವತ್ಥುಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ರಜ್ಜವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಯಂ ರಜ್ಜುಂ ಆವಿಞ್ಛನ್ತೋ ಠಾನಾ ಚಾಲೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತತ್ಥ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಯಾ ಮಹಾರಜ್ಜು ಹೋತಿ, ಈಸಕಮ್ಪಿ ಠಾನಾ ನ ಚಲತಿ, ತತ್ಥ ದುಕ್ಕಟಂ. ದಣ್ಡೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತಮಹಾರುಕ್ಖೋಪಿ ಹಿ ದಣ್ಡಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಇಧ ಗಹಿತೋ. ಪತ್ತವತ್ಥು ಪಾಕಟಮೇವ. ವನ್ದನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಇತ್ಥೀ ಪಾದೇ ಸಮ್ಬಾಹಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತುಕಾಮಾ ವಾರೇತಬ್ಬಾ ಪಾದಾ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಬ್ಬಾ, ನಿಚ್ಚಲೇನ ವಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ನಿಚ್ಚಲಸ್ಸ ಹಿ ಚಿತ್ತೇನ ಸಾದಿಯತೋಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಅವಸಾನೇ ಗಹಣವತ್ಥುಪಾಕಟಮೇವಾತಿ.

ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೮೩. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಆದಿಸ್ಸಾತಿ ಅಪದಿಸಿತ್ವಾ. ವಣ್ಣಮ್ಪಿ ಭಣತೀತಿಆದೀನಿ ಪರತೋ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಛಿನ್ನಿಕಾತಿ ಛಿನ್ನಓತ್ತಪ್ಪಾ. ಧುತ್ತಿಕಾತಿ ಸಠಾ. ಅಹಿರಿಕಾಯೋತಿ ನಿಲ್ಲಜ್ಜಾ. ಉಹಸನ್ತೀತಿ ಸಿತಂ ಕತ್ವಾ ಮನ್ದಹಸಿತಂ ಹಸನ್ತಿ. ಉಲ್ಲಪನ್ತೀತಿ ‘‘ಅಹೋ ಅಯ್ಯೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಉಚ್ಚಕರಣಿಂ ನಾನಾವಿಧಂ ಪಲೋಭನಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿ. ಉಜ್ಜಗ್ಘನ್ತೀತಿ ಮಹಾಹಸಿತಂ ಹಸನ್ತಿ. ಉಪ್ಪಣ್ಡೇನ್ತೀತಿ ‘‘ಪಣ್ಡಕೋ ಅಯಂ, ನಾಯಂ ಪುರಿಸೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪರಿಹಾಸಂ ಕರೋನ್ತಿ.

೨೮೫. ಸಾರತ್ತೋತಿ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಸ್ಸಾದರಾಗೇನ ಸಾರತ್ತೋ. ಅಪೇಕ್ಖವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋತಿ ವುತ್ತನಯಮೇವ, ಕೇವಲಂ ಇಧ ವಾಚಸ್ಸಾದರಾಗೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ಮಾತುಗಾಮಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾಹಿ ವಾಚಾಹೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಮಾತುಗಾಮೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ವಿಞ್ಞೂ ಪಟಿಬಲಾ ಸುಭಾಸಿತದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಜಾನಿತುನ್ತಿ ಯಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಸಾತ್ಥಕನಿರತ್ಥಕಕಥಂ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸದ್ಧಮ್ಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತಕಥಞ್ಚ ಜಾನಿತುಂ ಪಟಿಬಲಾ, ಅಯಂ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಯಾ ಪನ ಮಹಲ್ಲಿಕಾಪಿ ಬಾಲಾ ಏಲಮೂಗಾ ಅಯಂ ಇಧ ಅನಧಿಪ್ಪೇತಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಓಭಾಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅವಭಾಸೇಯ್ಯ ನಾನಾಪ್ಪಕಾರಕಂ ಅಸದ್ಧಮ್ಮವಚನಂ ವದೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇವಂ ಓಭಾಸನ್ತಸ್ಸ ಯೋ ಸೋ ಓಭಾಸೋ ನಾಮ, ಸೋ ಅತ್ಥತೋ ಅಜ್ಝಾಚಾರೋ ಹೋತಿ ರಾಗವಸೇನ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಸಞ್ಞಮವೇಲಂ ಆಚಾರೋ, ತಸ್ಮಾ ತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಓಭಾಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅಜ್ಝಾಚಾರೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಯಥಾ ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ತನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಯಥಾ ಯುವಾ ಯುವತಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದ್ವೇ ಮಗ್ಗೇ ಆದಿಸ್ಸಾತಿಆದಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ ಓಭಾಸತೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ದ್ವೇ ಮಗ್ಗೇತಿ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಞ್ಚ ಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಞ್ಚ. ಸೇಸಂ ಉದ್ದೇಸೇ ತಾವ ಪಾಕಟಮೇವ. ನಿದ್ದೇಸೇ ಪನ ಥೋಮೇತೀತಿ ‘‘ಇತ್ಥಿಲಕ್ಖಣೇನ ಸುಭಲಕ್ಖಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾಸೀ’’ತಿ ವದತಿ, ನ ತಾವ ಸೀಸಂ ಏತಿ. ‘‘ತವ ವಚ್ಚಮಗ್ಗೋ ಚ ಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗೋ ಚ ಈದಿಸೋ ತೇನ ನಾಮ ಈದಿಸೇನ ಇತ್ಥಿಲಕ್ಖಣೇನ ಸುಭಲಕ್ಖಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾಸೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಸೀಸಂ ಏತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ವಣ್ಣೇತಿ ಪಸಂಸತೀತಿ ಇಮಾನಿ ಪನ ಥೋಮನಪದಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಾನಿ.

ಖುಂಸೇತೀತಿ ವಾಚಾಪತೋದೇನ ಘಟ್ಟೇತಿ. ವಮ್ಭೇತೀತಿ ಅಪಸಾದೇತಿ. ಗರಹತೀತಿ ದೋಸಂ ದೇತಿ. ಪರತೋ ಪನ ಪಾಳಿಯಾ ಆಗತೇಹಿ ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತಾಸೀ’’ತಿಆದೀಹಿ ಏಕಾದಸಹಿ ಪದೇಹಿ ಅಘಟಿತೇ ಸೀಸಂ ನ ಏತಿ, ಘಟಿತೇಪಿ ತೇಸು ಸಿಖರಣೀಸಿ ಸಮ್ಭಿನ್ನಾಸಿ ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಾಸೀತಿ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಘಟಿತೇಯೇವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ದೇಹಿ ಮೇತಿ ಯಾಚನಾಯಪಿ ಏತ್ತಕೇನೇವ ಸೀಸಂ ನ ಏತಿ, ‘‘ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೇನ ಘಟಿತೇ ಏವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ಕದಾ ತೇ ಮಾತಾ ಪಸೀದಿಸ್ಸತೀತಿಆದೀಸು ಆಯಾಚನವಚನೇಸುಪಿ ಏತ್ತಕೇನೇವ ಸೀಸಂ ನ ಏತಿ, ‘‘ಕದಾ ತೇ ಮಾತಾ ಪಸೀದಿಸ್ಸತಿ, ಕದಾ ತೇ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ತವ ಮಾತರಿ ಪಸನ್ನಾಯ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಆದಿನಾ ಪನ ನಯೇನ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೇನ ಘಟಿತೇಯೇವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ.

ಕಥಂ ತ್ವಂ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ದೇಸೀತಿಆದೀಸು ಪುಚ್ಛಾವಚನೇಸುಪಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮನ್ತಿ ವುತ್ತೇಯೇವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ನ ಇತರಥಾ. ಏವಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ದೇಸೀತಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾವಚನೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಆಚಿಕ್ಖನಾಯ ಪುಟ್ಠೋ ಭಣತೀತಿ ‘‘ಕಥಂ ದದಮಾನಾ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಪಿಯಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಏವಂ ದೇಹಿ ಏವಂ ದದಮಾನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಸೀಸಂ ನ ಏತಿ. ‘‘ಮೇಥುನಧಮ್ಮಂ ಏವಂ ದೇಹಿ ಏವಂ ಉಪನೇಹಿ ಏವಂ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಂ ದದಮಾನಾ ಉಪನಯಮಾನಾ ಪಿಯಾ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪನ ನಯೇನ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೇನ ಘಟಿತೇಯೇವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಅನುಸಾಸನೀವಚನೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಅಕ್ಕೋಸನಿದ್ದೇಸೇ – ಅನಿಮಿತ್ತಾಸೀತಿ ನಿಮಿತ್ತರಹಿತಾಸಿ, ಕುಞ್ಚಿಕಪಣಾಲಿಮತ್ತಮೇವ ತವ ದಕಸೋತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ನಿಮಿತ್ತಮತ್ತಾಸೀತಿ ತವ ಇತ್ಥಿನಿಮಿತ್ತಂ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಸಞ್ಞಾಮತ್ತಮೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಲೋಹಿತಾತಿ ಸುಕ್ಖಸೋತಾ. ಧುವಲೋಹಿತಾತಿ ನಿಚ್ಚಲೋಹಿತಾ ಕಿಲಿನ್ನದಕಸೋತಾ. ಧುವಚೋಳಾತಿ ನಿಚ್ಚಪಕ್ಖಿತ್ತಾಣಿಚೋಳಾ, ಸದಾ ಆಣಿಚೋಳಕಂ ಸೇವಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಗ್ಘರನ್ತೀತಿ ಸವನ್ತೀ; ಸದಾ ತೇ ಮುತ್ತಂ ಸವತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಿಖರಣೀತಿ ಬಹಿನಿಕ್ಖನ್ತಆಣಿಮಂಸಾ. ಇತ್ಥಿಪಣ್ಡಕಾತಿ ಅನಿಮಿತ್ತಾವ ವುಚ್ಚತಿ. ವೇಪುರಿಸಿಕಾತಿ ಸಮಸ್ಸುದಾಠಿಕಾ ಪುರಿಸರೂಪಾ ಇತ್ಥೀ. ಸಮ್ಭಿನ್ನಾತಿ ಸಮ್ಭಿನ್ನವಚ್ಚಮಗ್ಗಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಾ. ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಾತಿ ಇತ್ಥಿನಿಮಿತ್ತೇನ ಚ ಪುರಿಸನಿಮಿತ್ತೇನ ಚಾತಿ ಉಭೋಹಿ ಬ್ಯಞ್ಜನೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ.

ಇಮೇಸು ಚ ಪನ ಏಕಾದಸಸು ಪದೇಸು ಸಿಖರಣೀಸಿ ಸಮ್ಭಿನ್ನಾಸಿ ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಾಸೀತಿ ಇಮಾನಿಯೇವ ತೀಣಿ ಪದಾನಿ ಸುದ್ಧಾನಿ ಸೀಸಂ ಏನ್ತಿ. ಇತಿ ಇಮಾನಿ ಚ ತೀಣಿ ಪುರಿಮಾನಿ ಚ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಮೇಥುನಧಮ್ಮಪದಾನಿ ತೀಣೀತಿ ಛ ಪದಾನಿ ಸುದ್ಧಾನಿ ಆಪತ್ತಿಕರಾನಿ. ಸೇಸಾನಿ ಅನಿಮಿತ್ತಾತಿಆದೀನಿ ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತೇ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಂ ಮೇ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತಾಸಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಂ ಮೇ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಾ ಆದಿನಾ ನಯೇನ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೇನ ಘಟಿತಾನೇವ ಆಪತ್ತಿಕರಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

೨೮೬. ಇದಾನಿ ಯ್ವಾಯಂ ಓತಿಣ್ಣೋ ವಿಪರಿಣತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಓಭಾಸತಿ, ತಸ್ಸ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗೇ ಆದಿಸ್ಸ ಏತೇಸಂ ವಣ್ಣಭಣನಾದೀನಂ ವಸೇನ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಆಪತ್ತಿಭೇದಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಇತ್ಥೀ ಚ ಹೋತಿ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತೇಸಂ ಅತ್ಥೋ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಅಧಕ್ಖಕನ್ತಿ ಅಕ್ಖಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಧೋ. ಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉದ್ಧಂ. ಉಬ್ಭಕ್ಖಕನ್ತಿ ಅಕ್ಖಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉದ್ಧಂ. ಅಧೋ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಧೋ. ಅಕ್ಖಕಂ ಪನ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲಞ್ಚ ಏತ್ಥೇವ ದುಕ್ಕಟಕ್ಖೇತ್ತೇ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೇ ವಿಯ. ನ ಹಿ ಬುದ್ಧಾ ಗರುಕಾಪತ್ತಿಂ ಸಾವಸೇಸಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತೀತಿ. ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧನ್ತಿ ವತ್ಥಂ ವಾ ಪುಪ್ಫಂ ವಾ ಆಭರಣಂ ವಾ.

೨೮೭. ಅತ್ಥಪುರೇಕ್ಖಾರಸ್ಸಾತಿ ಅನಿಮಿತ್ತಾತಿಆದೀನಂ ಪದಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ, ಅಟ್ಠಕಥಂ ವಾ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ.

ಧಮ್ಮಪುರೇಕ್ಖಾರಸ್ಸಾತಿ ಪಾಳಿಂ ವಾಚೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ವಾ. ಏವಂ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಪುರೇಕ್ಖಾರಸ್ಸ ಚ ಧಮ್ಮಪುರೇಕ್ಖಾರಸ್ಸ ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಅನುಸಾಸನಿಪುರೇಕ್ಖಾರಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಇದಾನಿಪಿ ಅನಿಮಿತ್ತಾಸಿ ಉಭತ್ತೋಬ್ಯಞ್ಜನಾಸಿ ಅಪ್ಪಮಾದಂ ಇದಾನಿ ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ, ಯಥಾ ಆಯತಿಮ್ಪಿ ಏವರೂಪಾ ನ ಹೋಹಿಸೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಂ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಅನುಸಾಸನಿಪುರೇಕ್ಖಾರಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾಳಿಂ ವಾಚೇನ್ತೋ ಪಕತಿವಾಚನಾಮಗ್ಗಂ ಪಹಾಯ ಹಸನ್ತೋ ಹಸನ್ತೋ ‘‘ಸಿಖರಣೀಸಿ ಸಮ್ಭಿನ್ನಾಸಿ ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಾಸೀ’’ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಭಣತಿ, ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಇಧ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕೋ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರೋ, ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಪದಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಇದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದ್ವಿವೇದನನ್ತಿ.

೨೮೮. ವಿನೀತವತ್ಥೂಸು ಲೋಹಿತವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಇತ್ಥಿಯಾ ಲೋಹಿತಕಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ – ಇತರಾ ನ ಅಞ್ಞಾಸಿ, ತಸ್ಮಾ ದುಕ್ಕಟಂ.

ಕಕ್ಕಸಲೋಮನ್ತಿ ರಸ್ಸಲೋಮೇಹಿ ಬಹುಲೋಮಂ. ಆಕಿಣ್ಣಲೋಮನ್ತಿ ಜಟಿತಲೋಮಂ. ಖರಲೋಮನ್ತಿ ಥದ್ಧಲೋಮಂ. ದೀಘಲೋಮನ್ತಿ ಅರಸ್ಸಲೋಮಂ. ಸಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿನಿಮಿತ್ತಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

೨೮೯. ವಾಪಿತಂ ಖೋ ತೇತಿ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ, ಸಾ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ನೋ ಚ ಖೋ ಪಟಿವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ. ಪಟಿವುತ್ತಂ ನಾಮ ಉದಕವಪ್ಪೇ ಬೀಜೇಹಿ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತೋಕಾಸೇ ಪಾಣಕೇಹಿ ವಿನಾಸಿತಬೀಜೇ ವಾ ಓಕಾಸೇ ಪುನ ಬೀಜಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಉದಕೇನ ಆಸಿತ್ತಂ, ಥಲವಪ್ಪೇ ವಿಸಮಪತಿತಾನಂ ವಾ ಬೀಜಾನಂ ಸಮಕರಣತ್ಥಾಯ ಪುನ ಅಟ್ಠದನ್ತಕೇನ ಸಮೀಕತಂ, ತೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಸನ್ಧಾಯ ಏಸಾ ಆಹ.