೧೩. ಕುಲದೂಸಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೩೧. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ ಕುಲದೂಸಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕಾ ನಾಮಾತಿ ಅಸ್ಸಜಿ ಚೇವ ಪುನಬ್ಬಸುಕೋ ಚ. ಕೀಟಾಗಿರಿಸ್ಮಿನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಜನಪದೇ. ಆವಾಸಿಕಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಆವಾಸೋ ಏತೇಸಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಆವಾಸಿಕಾ. ‘‘ಆವಾಸೋ’’ತಿ ವಿಹಾರೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೋ ಯೇಸಂ ಆಯತ್ತೋ ನವಕಮ್ಮಕರಣಪುರಾಣಪಟಿಸಙ್ಖರಣಾದಿಭಾರಹಾರತಾಯ, ತೇ ಆವಾಸಿಕಾ. ಯೇ ಪನ ಕೇವಲಂ ವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತಿ, ತೇ ನೇವಾಸಿಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಇಮೇ ಆವಾಸಿಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಲಜ್ಜಿನೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂತಿ ನಿಲ್ಲಜ್ಜಾ ಲಾಮಕಭಿಕ್ಖೂ, ತೇ ಹಿ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಜೇಟ್ಠಕಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರ ಛ ಜನಾ ಸಹಾಯಕಾ ‘‘ಕಸಿಕಮ್ಮಾದೀನಿ ದುಕ್ಕರಾನಿ, ಹನ್ದ ಮಯಂ ಸಮ್ಮಾ ಪಬ್ಬಜಾಮ! ಪಬ್ಬಜನ್ತೇಹಿ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಕಿಚ್ಚೇ ನಿತ್ಥರಣಕಟ್ಠಾನೇ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಸಮ್ಮನ್ತಯಿತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ತೇ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಾ ಹುತ್ವಾ ಮಾತಿಕಂ ಪಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ಮನ್ತಯಿಂಸು ‘‘ಜನಪದೋ ನಾಮ ಕದಾಚಿ ಸುಭಿಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ಕದಾಚಿ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖೋ, ಮಯಂ ಮಾ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ವಸಿಮ್ಹ, ತೀಸು ಠಾನೇಸು ವಸಾಮಾ’’ತಿ. ತತೋ ಪಣ್ಡುಕಲೋಹಿತಕೇ ಆಹಂಸು – ‘‘ಆವುಸೋ, ಸಾವತ್ಥಿ ನಾಮ ಸತ್ತಪಞ್ಞಾಸಾಯ ಕುಲಸತಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಅಜ್ಝಾವುತ್ಥಾ, ಅಸೀತಿಗಾಮಸಹಸ್ಸಪಟಿಮಣ್ಡಿತಾನಂ ತಿಯೋಜನಸತಿಕಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಾಸಿಕೋಸಲರಟ್ಠಾನಂ ಆಯಮುಖಭೂತಾ, ತತ್ರ ತುಮ್ಹೇ ಧುರಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಪರಿವೇಣಾನಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅಮ್ಬಪನಸನಾಳಿಕೇರಾದೀನಿ ರೋಪೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಚ ಫಲೇಹಿ ಚ ಕುಲಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಕುಲದಾರಕೇ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಸಂ ವಡ್ಢೇಥಾ’’ತಿ.

ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕೇ ಆಹಂಸು – ‘‘ಆವುಸೋ, ರಾಜಗಹಂ ನಾಮ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ಮನುಸ್ಸಕೋಟೀಹಿ ಅಜ್ಝಾವುತ್ಥಂ ಅಸೀತಿಗಾಮಸಹಸ್ಸಪಟಿಮಣ್ಡಿತಾನಂ ತಿಯೋಜನಸತಿಕಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಙ್ಗಮಗಧರಟ್ಠಾನಂ ಆಯಮುಖಭೂತಂ, ತತ್ರ ತುಮ್ಹೇ ಧುರಟ್ಠಾನೇಯೇವ…ಪೇ… ಪರಿಸಂ ವಡ್ಢೇಥಾ’’ತಿ.

ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕೇ ಆಹಂಸು – ‘‘ಆವುಸೋ, ಕೀಟಾಗಿರಿ ನಾಮ ದ್ವೀಹಿ ಮೇಘೇಹಿ ಅನುಗ್ಗಹಿತೋ ತೀಣಿ ಸಸ್ಸಾನಿ ಪಸವನ್ತಿ, ತತ್ರ ತುಮ್ಹೇ ಧುರಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಪರಿವೇಣಾನಿ ಕಾರೇತ್ವಾ…ಪೇ… ಪರಿಸಂ ವಡ್ಢೇಥಾ’’ತಿ. ತೇ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ತೇಸು ಏಕಮೇಕಸ್ಸ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಿ ಪರಿವಾರಾ, ಏವಂ ಸಮಧಿಕಂ ದಿಯಡ್ಢಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಂ ಹೋತಿ. ತತ್ರ ಪಣ್ಡುಕಲೋಹಿತಕಾ ಸಪರಿವಾರಾ ಸೀಲವನ್ತೋವ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಜನಪದಚಾರಿಕಮ್ಪಿ ಚರನ್ತಿ, ತೇ ಅಕತವತ್ಥುಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪನ ನ ಮದ್ದನ್ತಿ, ಇತರೇ ಸಬ್ಬೇ ಅಲಜ್ಜಿನೋ ಅಕತವತ್ಥುಞ್ಚ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಞ್ಚ ಮದ್ದನ್ತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಲಜ್ಜಿನೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ.

ಏವರೂಪನ್ತಿ ಏವಂಜಾತಿಕಂ. ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರನ್ತೀತಿ ಅನಾಚರಿತಬ್ಬಂ ಆಚರನ್ತಿ, ಅಕಾತಬ್ಬಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಮಾಲಾವಚ್ಛನ್ತಿ ತರುಣಪುಪ್ಫರುಕ್ಖಂ, ತರುಣಕಾ ಹಿ ಪುಪ್ಫರುಕ್ಖಾಪಿ ಪುಪ್ಫಗಚ್ಛಾಪಿ ಮಾಲಾವಚ್ಛಾ ತ್ವೇವ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ತೇ ಚ ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರಂ ಮಾಲಾವಚ್ಛಂ ಸಯಮ್ಪಿ ರೋಪೇನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇನಪಿ ರೋಪಾಪೇನ್ತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಮಾಲಾವಚ್ಛಂ ರೋಪೇನ್ತಿಪಿ ರೋಪಾಪೇನ್ತಿಪೀ’’ತಿ. ಸಿಞ್ಚನ್ತೀತಿ ಸಯಮೇವ ಉದಕೇನ ಸಿಞ್ಚನ್ತಿ. ಸಿಞ್ಚಾಪೇನ್ತೀತಿ ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಸಿಞ್ಚಾಪೇನ್ತಿ.

ಏತ್ಥ ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೋ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೋ ಪರಿಯಾಯೋ ಓಭಾಸೋ ನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ. ತತ್ಥ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೋ ನಾಮ ಅಲ್ಲಹರಿತಾನಂ ಕೋಟ್ಟನಂ ಕೋಟ್ಟಾಪನಂ, ಆವಾಟಸ್ಸ ಖಣನಂ ಖಣಾಪನಂ, ಮಾಲಾವಚ್ಛಸ್ಸ ರೋಪನಂ ರೋಪಾಪನಂ, ಆಳಿಯಾ ಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಾಪನಂ, ಉದಕಸ್ಸ ಸೇಚನಂ ಸೇಚಾಪನಂ, ಮಾತಿಕಾಯ ಸಮ್ಮುಖಕರಣಂ ಕಪ್ಪಿಯಉದಕಸಿಞ್ಚನಂ ಹತ್ಥಮುಖಪಾದಧೋವನನ್ಹಾನೋದಕಸಿಞ್ಚನನ್ತಿ. ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೋ ನಾಮ ‘‘ಇಮಂ ರುಕ್ಖಂ ಜಾನ, ಇಮಂ ಆವಾಟಂ ಜಾನ, ಇಮಂ ಮಾಲಾವಚ್ಛಂ ಜಾನ, ಏತ್ಥ ಉದಕಂ ಜಾನಾ’’ತಿ ವಚನಂ ಸುಕ್ಖಮಾತಿಕಾಯ ಉಜುಕರಣಞ್ಚ. ಪರಿಯಾಯೋ ನಾಮ ‘‘ಪಣ್ಡಿತೇನ ನಾಮ ಮಾಲಾವಚ್ಛಾದಯೋ ರೋಪಾಪೇತಬ್ಬಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಉಪಕಾರಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿಆದಿವಚನಂ. ಓಭಾಸೋ ನಾಮ ಕುದಾಲಖಣಿತ್ತಾದೀನಿ ಚ ಮಾಲಾವಚ್ಛೇ ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಾನಂ, ಏವಂ ಠಿತಞ್ಹಿ ಸಾಮಣೇರಾದಯೋ ದಿಸ್ವಾ ಥೇರೋ ಕಾರಾಪೇತುಕಾಮೋತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಕರೋನ್ತಿ. ನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಕುದಾಲ-ಖಣಿತ್ತಿ-ವಾಸಿ-ಫರಸು-ಉದಕಭಾಜನಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಮೀಪೇ ಠಪನಂ.

ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚಪಿ ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ರೋಪನೇ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಫಲಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರದ್ವಯಮೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಇತರತ್ತಯಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಯಞ್ಚ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ವಟ್ಟತಿ, ತಂ ಅಞ್ಞಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ವಾ ಅತ್ಥಾಯಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಆರಾಮತ್ಥಾಯ ಪನ ವನತ್ಥಾಯಚ ಛಾಯತ್ಥಾಯ ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರಮತ್ತಮೇವ ನ ಚ ವಟ್ಟತಿ, ಸೇಸಂ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಸೇಸಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಮಾತಿಕಮ್ಪಿ ಉಜುಂ ಕಾತುಂ ಕಪ್ಪಿಯಉದಕಂ ಸಿಞ್ಚಿತುಂ ನ್ಹಾನಕೋಟ್ಠಕಂ ಕತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತುಂ ಹತ್ಥಪಾದಮುಖಧೋವನುದಕಾನಿ ಚ ತತ್ಥ ಛಡ್ಡೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ಕುರುನ್ದಿಯಞ್ಚ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಪಥವಿಯಂ ಸಯಂ ರೋಪೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಆರಾಮಾದಿಅತ್ಥಾಯ ಪನ ರೋಪಿತಸ್ಸ ವಾ ರೋಪಾಪಿತಸ್ಸ ವಾ ಫಲಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ.

ಓಚಿನನಓಚಿನಾಪನೇ ಪಕತಿಯಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಕುಲದೂಸನತ್ಥಾಯ ಪನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಞ್ಚೇವ ದುಕ್ಕಟಞ್ಚ. ಗನ್ಥನಾದೀಸು ಚ ಉರಚ್ಛದಪರಿಯೋಸಾನೇಸು ಕುಲದೂಸನತ್ಥಾಯ ಅಞ್ಞತ್ಥಾಯ ವಾ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಕಸ್ಮಾ? ಅನಾಚಾರತ್ತಾ, ‘‘ಪಾಪಸಮಾಚಾರೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತಪಾಪಸಮಾಚಾರತ್ತಾ ಚ. ಆರಾಮಾದಿಅತ್ಥಾಯ ರುಕ್ಖರೋಪನೇ ವಿಯ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯ ಕಸ್ಮಾ ನ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಚೇ? ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ಯಥಾ ಹಿ ತತ್ಥ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಪರಿಯಾಯಾದೀಹಿ ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ ತಥಾ ವತ್ಥುಪೂಜತ್ಥಾಯಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ.

ನನು ಚ ತತ್ಥ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಪಥವಿಯಂ ಸಯಂ ರೋಪೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ? ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ. ಅಥಾಪಿ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾಸಿ ಇತರಾಸು ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಪಮಾಣಂ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ಕಪ್ಪಿಯಉದಕಸೇಚನಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಕಥನ್ತಿ? ತಮ್ಪಿ ನ ವಿರುಜ್ಝತಿ. ತತ್ರ ಹಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ‘‘ರುಕ್ಖಂ ರೋಪೇನ್ತಿಪಿ ರೋಪಾಪೇನ್ತಿಪಿ, ಸಿಞ್ಚನ್ತಿಪಿ ಸಿಞ್ಚಾಪೇನ್ತಿಪೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಮಾಲಾವಚ್ಛ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತೋ ಞಾಪೇತಿ ‘‘ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಪುಪ್ಫಫಲೂಪಗಮೇವ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಪನ ಪರಿಯಾಯೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಪರಿಯಾಯಂ, ಇಧ ಚ ಪರಿಯಾಯಾಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಯಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತಂ, ತಂ ಸುವುತ್ತಮೇವ. ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ –

‘‘ಬುದ್ಧೇನ ಧಮ್ಮೋ ವಿನಯೋ ಚ ವುತ್ತೋ;

ಯೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೇಹಿ ತಥೇವ ಞಾತೋ;

ಸೋ ಯೇಹಿ ತೇಸಂ ಮತಿಮಚ್ಚಜನ್ತಾ;

ಯಸ್ಮಾ ಪುರೇ ಅಟ್ಠಕಥಾ ಅಕಂಸು.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಯಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತಂ;

ತಂ ವಜ್ಜಯಿತ್ವಾನ ಪಮಾದಲೇಖಂ;

ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಸು ಸಗಾರವಾನಂ;

ಯಸ್ಮಾ ಪಮಾಣಂ ಇಧ ಪಣ್ಡಿತಾನ’’ನ್ತಿ.

ಸಬ್ಬಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ಸಿಯಾ ಯದಿ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯಪಿ ಗನ್ಥಾನಾದೀಸು ಆಪತ್ತಿ, ಹರಣಾದೀಸು ಕಸ್ಮಾ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ? ಕುಲಿತ್ಥೀಆದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಹರಣತೋ ಹರಣಾಧಿಕಾರೇ ಹಿ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ತೇ ಕುಲಿತ್ಥೀನನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಹರನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಏಕತೋವಣ್ಟಿಕನ್ತಿ ಪುಪ್ಫಾನಂ ವಣ್ಟೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಕತಮಾಲಂ. ಉಭತೋವಣ್ಟಿಕನ್ತಿ ಉಭೋಹಿ ಪಸ್ಸೇಹಿ ಪುಪ್ಫವಣ್ಟೇ ಕತ್ವಾ ಕತಮಾಲಂ. ಮಞ್ಜರಿಕನ್ತಿಆದೀಸು ಪನ ಮಞ್ಜರೀ ವಿಯ ಕತಾ ಪುಪ್ಫವಿಕತಿ ಮಞ್ಜರಿಕಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವಿಧೂತಿಕಾತಿ ಸೂಚಿಯಾ ವಾ ಸಲಾಕಾಯ ವಾ ಸಿನ್ದುವಾರಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಕತಾ. ವಟಂಸಕೋತಿ ವತಂಸಕೋ. ಆವೇಳಾತಿ ಕಣ್ಣಿಕಾ. ಉರಚ್ಛದೋತಿ ಹಾರಸದಿಸಂ ಉರೇ ಠಪನಕಪುಪ್ಫದಾಮಂ. ಅಯಂ ತಾವ ಏತ್ಥ ಪದವಣ್ಣನಾ.

ಅಯಂ ಪನ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಆಪತ್ತಿವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಕುಲದೂಸನತ್ಥಾಯ ಅಕಪ್ಪಿಯಪಥವಿಯಂ ಮಾಲಾವಚ್ಛಂ ರೋಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಞ್ಚೇವ ದುಕ್ಕಟಞ್ಚ, ತಥಾ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ರೋಪಾಪೇನ್ತಸ್ಸ. ಕಪ್ಪಿಯಪಥವಿಯಂ ರೋಪನೇಪಿ ರೋಪಾಪನೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಉಭಯತ್ಥಾಪಿ ಸಕಿಂ ಆಣತ್ತಿಯಾ ಬಹುನ್ನಮ್ಪಿ ರೋಪನೇ ಏಕಮೇವ ಸಪಾಚಿತ್ತಿಯದುಕ್ಕಟಂ ವಾ ಸುದ್ಧದುಕ್ಕಟಂ ವಾ ಹೋತಿ. ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಹಿ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಯಂ ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಯಂ ವಾ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ರೋಪಾಪನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆರಾಮಾದಿಅತ್ಥಾಯಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಪಥವಿಯಂ ರೋಪೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯವಚನೇನ ರೋಪಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಅಯಂ ಪನ ನಯೋ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ನ ಸುಟ್ಠು ವಿಭತ್ತೋ, ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವಿಭತ್ತೋತಿ.

ಸಿಞ್ಚನಸಿಞ್ಚಾಪನೇ ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯಉದಕೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಕುಲದೂಸನಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ದುಕ್ಕಟಮ್ಪಿ. ಕಪ್ಪಿಯೇನ ತೇಸಂಯೇವ ದ್ವಿನ್ನಮತ್ಥಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ. ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಚೇತ್ಥ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಸಿಞ್ಚಾಪನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಪತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ಪನ ಧಾರಾವಚ್ಛೇದವಸೇನ ಪಯೋಗಬಹುಲತಾಯ ಆಪತ್ತಿಬಹುಲತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಕುಲದೂಸನತ್ಥಾಯ ಓಚಿನನೇ ಪುಪ್ಫಗಣನಾಯ ದುಕ್ಕಟಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನೇವ. ಬಹೂನಿ ಪನ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಏಕಪಯೋಗೇನ ಓಚಿನನ್ತೋ ಪಯೋಗವಸೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಓಚಿನಾಪನೇ ಕುಲದೂಸನತ್ಥಾಯ ಸಕಿಂ ಆಣತ್ತೋ ಬಹುಮ್ಪಿ ಓಚಿನತಿ, ಏಕಮೇವ ಸಪಾಚಿತ್ತಿಯದುಕ್ಕಟಂ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ಗನ್ಥನಾದೀಸು ಸಬ್ಬಾಪಿ ಛ ಪುಪ್ಫವಿಕತಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ – ಗನ್ಥಿಮಂ, ಗೋಪ್ಫಿಮಂ, ವೇಧಿಮಂ, ವೇಠಿಮಂ, ಪೂರಿಮಂ, ವಾಯಿಮನ್ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಗನ್ಥಿಮಂ’’ ನಾಮ ಸದಣ್ಡಕೇಸು ವಾ ಉಪ್ಪಲಪದುಮಾದೀಸು ಅಞ್ಞೇಸು ವಾ ದೀಘವಣ್ಟೇಸು ಪುಪ್ಫೇಸು ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ದಣ್ಡಕೇನ ದಣ್ಡಕಂ ವಣ್ಟೇನ ವಾ ವಣ್ಟಂ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ಕತಮೇವ ಹಿ ಗನ್ಥಿಮಂ. ತಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಕಾತುಮ್ಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯವಚನೇನ ಕಾರಾಪೇತುಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಏವಂ ಜಾನ, ಏವಂ ಕತೇ ಸೋಭೇಯ್ಯ, ಯಥಾ ಏತಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ನ ವಿಕಿರಿಯನ್ತಿ ತಥಾ ಕರೋಹೀತಿಆದಿನಾ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯವಚನೇನ ಕಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ಗೋಪ್ಫಿಮಂ’’ ನಾಮ ಸುತ್ತೇನ ವಾ ವಾಕಾದೀಹಿ ವಾ ವಸ್ಸಿಕಪುಪ್ಫಾದೀನಂ ಏಕತೋವಣ್ಟಿಕಉಭತೋವಣ್ಟಿಕಮಾಲಾವಸೇನ ಗೋಪ್ಫನಂ, ವಾಕಂ ವಾ ರಜ್ಜುಂ ವಾ ದಿಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅವಣ್ಟಕಾನಿ ನೀಪಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ಏತಮ್ಪಿ ಗೋಪ್ಫಿಮಮೇವ. ಸಬ್ಬಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ವೇಧಿಮಂ’’ ನಾಮ ಸವಣ್ಟಕಾನಿ ವಸ್ಸಿಕಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ವಣ್ಟೇಸು, ಅವಣ್ಟಕಾನಿ ವಾ ವಕುಲಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ಅನ್ತೋಛಿದ್ದೇ ಸೂಚಿತಾಲಹೀರಾದೀಹಿ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಆವುನನ್ತಿ, ಏತಂ ವೇಧಿಮಂ ನಾಮ, ತಮ್ಪಿ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧಮ್ಹಿ ಕಣ್ಟಕೇ ವಾ ತಾಲಹೀರಾದೀನಿ ವಾ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಪೇನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ಕಣ್ಟಕಸಾಖಾಸು, ಕೇಚಿ ಪುಪ್ಫಚ್ಛತ್ತಪುಪ್ಫಕೂಟಾಗಾರಕರಣತ್ಥಂ ಛತ್ತೇ ಚ ಭಿತ್ತಿಯಞ್ಚ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಠಪಿತಕಣ್ಟಕೇಸು, ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾಸನವಿತಾನೇ ಬದ್ಧಕಣ್ಟಕೇಸು, ಕೇಚಿ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ಸಲಾಕಾಹಿ ವಿಜ್ಝನ್ತಿ, ಛತ್ತಾಧಿಛತ್ತಂ ವಿಯ ಚ ಕರೋನ್ತಿ, ತಂ ಅತಿಓಳಾರಿಕಮೇವ. ಪುಪ್ಫವಿಜ್ಝನತ್ಥಂ ಪನ ಧಮ್ಮಾಸನವಿತಾನೇ ಕಣ್ಟಕಮ್ಪಿ ಬನ್ಧಿತುಂ ಕಣ್ಟಕಾದೀಹಿ ವಾ ಏಕಪುಪ್ಫಮ್ಪಿ ವಿಜ್ಝಿತುಂ ಪುಪ್ಫೇಯೇವ ವಾ ಪುಪ್ಫಂ ಪವೇಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಜಾಲವಿತಾನವೇದಿಕ-ನಾಗದನ್ತಕ ಪುಪ್ಫಪಟಿಚ್ಛಕತಾಲಪಣ್ಣಗುಳಕಾದೀನಂ ಪನ ಛಿದ್ದೇಸು ಅಸೋಕಪಿಣ್ಡಿಯಾ ವಾ ಅನ್ತರೇಸು ಪುಪ್ಫಾನಿ ಪವೇಸೇತುಂ ನ ದೋಸೋ. ಏತಂ ವೇಧಿಮಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಧಮ್ಮರಜ್ಜುಯಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

‘‘ವೇಠಿಮಂ’’ ನಾಮ ಪುಪ್ಫದಾಮಪುಪ್ಫಹತ್ಥಕೇಸು ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಕೇಚಿ ಹಿ ಮತ್ಥಕದಾಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಘಟಕಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ವೇಠೇನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ಅಟ್ಠಟ್ಠ ವಾ ದಸ ದಸ ವಾ ಉಪ್ಪಲಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ಸುತ್ತೇನ ವಾ ವಾಕೇನ ವಾ ದಣ್ಡಕೇಸು ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಲಹತ್ಥಕೇ ವಾ ಪದುಮಹತ್ಥಕೇ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಉಪ್ಪಾಟೇತ್ವಾ ಥಲೇ ಠಪಿತಉಪ್ಪಲಾದೀನಿ ಕಾಸಾವೇನ ಭಣ್ಡಿಕಮ್ಪಿ ಬನ್ಧಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತೇಸಂಯೇವ ಪನ ವಾಕೇನ ವಾ ದಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಬನ್ಧಿತುಂ ಅಂಸಭಣ್ಡಿಕಂ ವಾ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಂಸಭಣ್ಡಿಕಾ ನಾಮ ಖನ್ಧೇ ಠಪಿತಕಾಸಾವಸ್ಸ ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಪಸಿಬ್ಬಕೇ ವಿಯ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅಂಸಭಣ್ಡಿಕಾ, ಏತಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ದಣ್ಡಕೇಹಿ ಪದುಮಿನಿಪಣ್ಣಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಲಾದೀನಿ ಪಣ್ಣೇನ ವೇಠೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತತ್ರಾಪಿ ಪುಪ್ಫಾನಂ ಉಪರಿ ಪದುಮಿನಿಪಣ್ಣಮೇವ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಹೇಟ್ಠಾ ದಣ್ಡಕಂ ಪನ ಬನ್ಧಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ಪೂರಿಮಂ’’ ನಾಮ ಮಾಲಾಗುಣೇ ಚ ಪುಪ್ಫಪಟೇ ಚ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಯೋ ಹಿ ಮಾಲಾಗುಣೇನ ಚೇತಿಯಂ ವಾ ಬೋಧಿಂ ವಾ ವೇದಿಕಂ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಪುನ ಆನೇತ್ವಾ ಪೂರಿಮಠಾನಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಪೂರಿಮಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಅನೇಕಕ್ಖತ್ತುಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತಸ್ಸ, ನಾಗದನ್ತ-ಕನ್ತರೇಹಿ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಹರನ್ತೋ ಓಲಮ್ಬಕಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ನಾಗದನ್ತಕಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಏತಮ್ಪಿ ಪೂರಿಮಂ ನಾಮ. ನಾಗದನ್ತಕೇ ಪನ ಪುಪ್ಫವಲಯಂ ಪವೇಸೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಾಲಾಗುಣೇಹಿ ಪುಪ್ಫಪಟಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತತ್ರಾಪಿ ಏಕಮೇವ ಮಾಲಾಗುಣಂ ಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪುನ ಪಚ್ಚಾಹರತೋ ಪೂರಿಮಮೇವ ಹೋತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಮಾಲಾಗುಣೇಹಿ ಪನ ಬಹೂಹಿಪಿ ಕತಂ ಪುಪ್ಫದಾಮಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಆಸನಮತ್ಥಕಾದೀಸು ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅತಿದೀಘಂ ಪನ ಮಾಲಾಗುಣಂ ಏಕವಾರಂ ಹರಿತ್ವಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾ ಪುನ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನಾಪಿ ತಥೇವ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ವಾಯಿಮಂ’’ ನಾಮ ಪುಪ್ಫಜಾಲಪುಪ್ಫಪಟಪುಪ್ಫರೂಪೇಸು ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಚೇತಿಯೇಸು ಪುಪ್ಫಜಾಲಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಏಕಮೇಕಮ್ಹಿ ಜಾಲಚ್ಛಿದ್ದೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಭಿತ್ತಿಚ್ಛತ್ತಬೋಧಿತ್ಥಮ್ಭಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಪುಪ್ಫಪಟಂ ಪನ ಪರೇಹಿ ಪೂರಿತಮ್ಪಿ ವಾಯಿತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ಗೋಪ್ಫಿಮಪುಪ್ಫೇಹೇವ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಿರೂಪಕಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ತಾನಿಪಿ ವಾಯಿಮಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಸಬ್ಬಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅಞ್ಞೇಹಿ ಕತಪರಿಚ್ಛೇದೇ ಪನ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಠಪೇನ್ತೇನ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಿರೂಪಕಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ಕಲಮ್ಬಕೇನ ಅಡ್ಢಚನ್ದಕೇನ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ಅಟ್ಠಪುಪ್ಫವಿಕತಿಯೋ ವುತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಕಲಮ್ಬಕೋತಿ ಅಡ್ಢಚನ್ದಕನ್ತರೇ ಘಟಿಕದಾಮಓಲಮ್ಬಕೋ ವುತ್ತೋ. ‘‘ಅಡ್ಢಚನ್ದಕೋ’’ತಿ ಅಡ್ಢಚನ್ದಾಕಾರೇನ ಮಾಲಾಗುಣಪರಿಕ್ಖೇಪೋ. ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಪೂರಿಮೇಯೇವ ಪವಿಟ್ಠಂ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ದ್ವೇ ತಯೋ ಮಾಲಾಗುಣೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಪುಪ್ಫದಾಮಕರಣಮ್ಪಿ ವಾಯಿಮಂಯೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಮ್ಪಿ ಇಧ ಪೂರಿಮಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಪವಿಟ್ಠಂ, ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಪುಪ್ಫಗುಳದಾಮಮೇವ ಪಿಟ್ಠಮಯದಾಮಮ್ಪಿ ಗೇಣ್ಡುಕಪುಪ್ಫದಾಮಮ್ಪಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ, ಖರಪತ್ತದಾಮಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಸಾಧಾರಣತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಮ್ಪಿ ನೇವ ಕಾತುಂ ನ ಕಾರಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪೂಜಾನಿಮಿತ್ತಂ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯವಚನಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪರಿಯಾಯಓಭಾಸನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮಾನಿ ವಟ್ಟನ್ತಿಯೇವ.

ತುವಟ್ಟೇನ್ತೀತಿ ನಿಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಲಾಸೇನ್ತೀತಿ ಪೀತಿಯಾ ಉಪ್ಪಿಲವಮಾನಾ ವಿಯ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಲಾಸಿಯನಾಟಕಂ ನಾಟೇನ್ತಿ, ರೇಚಕಂ ದೇನ್ತಿ. ನಚ್ಚನ್ತಿಯಾಪಿ ನಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಯದಾ ನಾಟಕಿತ್ಥೀ ನಚ್ಚತಿ, ತದಾ ತೇಪಿ ತಸ್ಸಾ ಪುರತೋ ವಾ ಪಚ್ಛತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ನಚ್ಚನ್ತಿ. ನಚ್ಚನ್ತಿಯಾಪಿ ಗಾಯನ್ತೀತಿ ಯದಾ ಸಾ ನಚ್ಚತಿ, ತದಾ ನಚ್ಚಾನುರೂಪಂ ಗಾಯನ್ತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಅಟ್ಠಪದೇಪಿ ಕೀಳನ್ತೀತಿ ಅಟ್ಠಪದಫಲಕೇ ಜೂತಂ ಕೀಳನ್ತಿ. ತಥಾ ದಸಪದೇ, ಆಕಾಸೇಪೀತಿ ಅಟ್ಠಪದದಸಪದೇಸು ವಿಯ ಆಕಾಸೇಯೇವ ಕೀಳನ್ತಿ. ಪರಿಹಾರಪಥೇಪೀತಿ ಭೂಮಿಯಂ ನಾನಾಪಥಮಣ್ಡಲಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪರಿಹರಿತಬ್ಬಪಥಂ ಪರಿಹರನ್ತಾ ಕೀಳನ್ತಿ. ಸನ್ತಿಕಾಯಪಿ ಕೀಳನ್ತೀತಿ ಸನ್ತಿಕಕೀಳಾಯ ಕೀಳನ್ತಿ, ಏಕಜ್ಝಂ ಠಪಿತಾ ಸಾರಿಯೋ ವಾ ಪಾಸಾಣಸಕ್ಖರಾಯೋ ವಾ ಅಚಾಲೇನ್ತಾ ನಖೇನೇವ ಅಪನೇನ್ತಿ ಚ ಉಪನೇನ್ತಿ ಚ, ಸಚೇ ತತ್ಥ ಕಾಚಿ ಚಲತಿ, ಪರಾಜಯೋ ಹೋತಿ. ಖಲಿಕಾಯಾತಿ ಜೂತಫಲಕೇ ಪಾಸಕಕೀಳಾಯ ಕೀಳನ್ತಿ. ಘಟಿಕಾಯಾತಿ ಘಟಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ ದಣ್ಡಕಕೀಳಾ, ತಾಯ ಕೀಳನ್ತಿ. ದೀಘದಣ್ಡಕೇನ ರಸ್ಸದಣ್ಡಕಂ ಪಹರನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ.

ಸಲಾಕಹತ್ಥೇನಾತಿ ಲಾಖಾಯ ವಾ ಮಞ್ಜಟ್ಠಿಯಾ ವಾ ಪಿಟ್ಠಉದಕೇ ವಾ ಸಲಾಕಹತ್ಥಂ ತೇಮೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಭೂಮಿಯಂ ವಾ ಭಿತ್ತಿಯಂ ವಾ ತಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದೀರೂಪಾನಿ ದಸ್ಸೇನ್ತಾ ಕೀಳನ್ತಿ. ಅಕ್ಖೇನಾತಿ ಗುಳೇನ. ಪಙ್ಗಚೀರೇನಾತಿ ಪಙ್ಗಚೀರಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪಣ್ಣನಾಳಿಕಾ, ತಂ ಧಮನ್ತಾ ಕೀಳನ್ತಿ. ವಙ್ಕಕೇನಾತಿ ಗಾಮದಾರಕಾನಂ ಕೀಳನಕೇನ ಖುದ್ದಕನಙ್ಗಲೇನ. ಮೋಕ್ಖಚಿಕಾಯಾತಿ ಮೋಕ್ಖಚಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಕಕೀಳಾ, ಆಕಾಸೇ ವಾ ದಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಭೂಮಿಯಂ ವಾ ಸೀಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠುಪರಿಯಭಾವೇನ ಪರಿವತ್ತನ್ತಾ ಕೀಳನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಿಙ್ಗುಲಕೇನಾತಿ ಚಿಙ್ಗುಲಕಂ ವುಚ್ಚತಿ ತಾಲಪಣ್ಣಾದೀಹಿ ಕತಂ ವಾತಪ್ಪಹಾರೇನ ಪರಿಬ್ಭಮನಚಕ್ಕಂ, ತೇನ ಕೀಳನ್ತಿ. ಪತ್ತಾಳ್ಹಕೇನಾತಿ ಪತ್ತಾಳ್ಹಕಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪಣ್ಣನಾಳಿ, ತಾಯ ವಾಲಿಕಾದೀನಿ ಮಿನನ್ತಾ ಕೀಳನ್ತಿ. ರಥಕೇನಾತಿ ಖುದ್ದಕರಥೇನ. ಧನುಕೇನಾತಿ ಖುದ್ದಕಧನುನಾ.

ಅಕ್ಖರಿಕಾಯಾತಿ ಅಕ್ಖರಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ ಆಕಾಸೇ ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ವಾ ಅಕ್ಖರಜಾನನಕೀಳಾ, ತಾಯ ಕೀಳನ್ತಿ. ಮನೇಸಿಕಾಯಾತಿ ಮನೇಸಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ ಮನಸಾ ಚಿನ್ತಿತಜಾನನಕೀಳಾ, ತಾಯ ಕೀಳನ್ತಿ. ಯಥಾವಜ್ಜೇನಾತಿ ಯಥಾವಜ್ಜಂ ವುಚ್ಚತಿ ಕಾಣಕುಣಿಕಖಞ್ಜಾದೀನಂ ಯಂ ಯಂ ವಜ್ಜಂ ತಂ ತಂ ಪಯೋಜೇತ್ವಾ ದಸ್ಸನಕೀಳಾ ತಾಯ ಕೀಳನ್ತಿ, ವೇಲಮ್ಭಕಾ ವಿಯ. ಹತ್ಥಿಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಹತ್ಥಿನಿಮಿತ್ತಂ ಯಂ ಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ತಂ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಅಸ್ಸಾದೀಸು. ಧಾವನ್ತಿಪೀತಿ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಧಾವನ್ತಿ. ಆಧಾವನ್ತಿಪೀತಿ ಯತ್ತಕಂ ಧಾವನ್ತಿ, ತತ್ತಕಮೇವ ಅಭಿಮುಖಾ ಪುನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಆಧಾವನ್ತಿ. ನಿಬ್ಬುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧಂ ಕರೋನ್ತಿ. ನಲಾಟಿಕಮ್ಪಿ ದೇನ್ತೀತಿ ‘‘ಸಾಧು, ಸಾಧು, ಭಗಿನೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ನಲಾಟೇ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ನಲಾಟೇ ಠಪೇನ್ತಿ. ವಿವಿಧಮ್ಪಿ ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರನ್ತೀತಿ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಪಾಳಿಯಂ ಅನಾಗತಂ ಮುಖಡಿಣ್ಡಿಮಾದಿವಿವಿಧಂ ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರನ್ತಿ.

೪೩೨. ಪಾಸಾದಿಕೇನಾತಿ ಪಸಾದಾವಹೇನ, ಸಾರುಪ್ಪೇನ ಸಮಣಾನುಚ್ಛವಿಕೇನ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನಾತಿ ಗಮನೇನ. ಪಟಿಕ್ಕನ್ತೇನಾತಿ ನಿವತ್ತನೇನ. ಆಲೋಕಿತೇನಾತಿ ಪುರತೋ ದಸ್ಸನೇನ. ವಿಲೋಕಿತೇನಾತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ದಸ್ಸನೇನ. ಸಮಿಞ್ಜಿತೇನಾತಿ ಪಬ್ಬಸಙ್ಕೋಚನೇನ. ಪಸಾರಿತೇನಾತಿ ತೇಸಂಯೇವ ಪಸಾರಣೇನ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಾಖ್ಯಾನತ್ಥೇ ಕರಣವಚನಂ, ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇಹಿ ಅಭಿಸಙ್ಖತತ್ತಾ ಪಾಸಾದಿಕ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತ-ಪಟಿಕ್ಕನ್ತ-ಆಲೋಕಿತ-ವಿಲೋಕಿತ-ಸಮಿಞ್ಜಿತ-ಪಸಾರಿತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಓಕ್ಖಿತ್ತಚಕ್ಖೂತಿ ಹೇಟ್ಠಾ-ಖಿತ್ತಚಕ್ಖು. ಇರಿಯಾಪಥಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ತಾಯ ಪಾಸಾದಿಕಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾದಿತಾಯ ಸಮ್ಪನ್ನಇರಿಯಾಪಥೋ.

ಕ್ವಾಯನ್ತಿ ಕೋ ಅಯಂ. ಅಬಲಬಲೋ ವಿಯಾತಿ ಅಬಲೋ ಕಿರ ಬೋನ್ದೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಅತಿಸಯತ್ಥೇ ಚ ಇದಂ ಆಮೇಡಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅತಿಬೋನ್ದೋ ವಿಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಮನ್ದಮನ್ದೋತಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾದೀನಂ ಅನುದ್ಧತತಾಯ ಅತಿಮನ್ದೋ. ಅತಿಸಣ್ಹೋತಿ ಏವಂ ಗುಣಮೇವ ದೋಸತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಭಾಕುಟಿಕಭಾಕುಟಿಕೋ ವಿಯಾತಿ ಓಕ್ಖಿತ್ತಚಕ್ಖುತಾಯ ಭಕುಟಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಙ್ಕುಟಿತಮುಖೋ ಕುಪಿತೋ ವಿಯ ವಿಚರತೀತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ವದನ್ತಿ. ಸಣ್ಹಾತಿ ನಿಪುಣಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ ತಾತ ಭಗಿನೀ’’ತಿ ಏವಂ ಉಪಾಸಕಜನಂ ಯುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಉಪನೇತುಂ ಛೇಕಾ, ನ ಯಥಾ ಅಯಂ; ಏವಂ ಅಬಲಬಲೋ ವಿಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಖಿಲಾತಿ ಸಾಖಲ್ಯೇನ ಯುತ್ತಾ. ಸುಖಸಮ್ಭಾಸಾತಿ ಇದಂ ಪುರಿಮಸ್ಸ ಕಾರಣವಚನಂ. ಯೇಸಞ್ಹಿ ಸುಖಸಮ್ಭಾಸಾ ಸಮ್ಮೋದನೀಯಕಥಾ ನೇಲಾ ಹೋತಿ ಕಣ್ಣಸುಖಾ, ತೇ ಸಖಿಲಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತೇನಾಹಂಸು – ‘‘ಸಖಿಲಾ ಸುಖಸಮ್ಭಾಸಾ’’ತಿ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯಾ ಉಪಾಸಕೇ ದಿಸ್ವಾ ಮಧುರಂ ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಖಿಲಾ ಸುಖಸಮ್ಭಾಸಾ, ನ ಯಥಾ ಅಯಂ; ಏವಂ ಮನ್ದಮನ್ದಾ ವಿಯಾತಿ. ಮಿಹಿತಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾತಿ ಮಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಏತೇಸಂ ವಚನಸ್ಸಾತಿ ಮಿಹಿತಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ, ಪಠಮಂ ಸಿತಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ವದನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಹಿಸ್ವಾಗತವಾದಿನೋತಿ ಉಪಾಸಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ ಸ್ವಾಗತಂ ತವಾ’’ತಿ ಏವಂವಾದಿನೋ, ನ ಯಥಾ ಅಯಂ; ಏವಂ ಸಙ್ಕುಟಿತಮುಖತಾಯ ಭಾಕುಟಿಕಭಾಕುಟಿಕಾ ವಿಯ ಏವಂ ಮಿಹಿತಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾದಿತಾಯ ಅಭಾಕುಟಿಕಭಾವಂ ಅತ್ಥತೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಸರೂಪೇನಪಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹಂಸು – ‘‘ಅಭಾಕುಟಿಕಾ ಉತ್ತಾನಮುಖಾ ಪುಬ್ಬಭಾಸಿನೋ’’ತಿ. ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಾ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ಆಕಾರಾನಂ ಅಭಾವದಸ್ಸನಮೇತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಕಥಂ? ಏತ್ಥ ಹಿ ‘‘ಅಭಾಕುಟಿಕಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಭಾಕುಟಿಕಭಾಕುಟಿಕಾಕಾರಸ್ಸ ಅಭಾವೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ‘‘ಉತ್ತಾನಮುಖಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಮನ್ದಮನ್ದಾಕಾರಸ್ಸ, ಯೇ ಹಿ ಚಕ್ಖೂನಿ ಉಮ್ಮಿಲೇತ್ವಾ ಆಲೋಕನೇನ ಉತ್ತಾನಮುಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ತೇ ಮನ್ದಮನ್ದಾ. ಪುಬ್ಬಭಾಸಿನೋತಿ ಇಮಿನಾ ಅಬಲಬಲಾಕಾರಸ್ಸ ಅಭಾವೋ ದಸ್ಸಿತೋ, ಯೇ ಹಿ ಆಭಾಸನಕುಸಲತಾಯ ‘‘ಅಮ್ಮ ತಾತಾ’’ತಿ ಪಠಮತರಂ ಆಭಾಸನ್ತಿ, ನ ತೇ ಅಬಲಬಲಾತಿ.

ಏಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಘರಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಸೋ ಕಿರ ಉಪಾಸಕೋ ‘‘ನ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಿಣ್ಡೋ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿಯೇವ ಏತಂ ಕತಂ, ಸಕಲಮ್ಪಿ ಗಾಮಂ ವಿಚರನ್ತಾ ನ ಲಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದಾತುಕಾಮೋ ‘‘ಏಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಘರಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ಕಿಂ ಪನಾಯಂ ಪಯುತ್ತವಾಚಾ ಹೋತಿ, ನ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೋತಿ. ಪುಚ್ಛಿತಪಞ್ಹೋ ನಾಮಾಯಂ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತಸ್ಮಾ ಇದಾನಿ ಚೇಪಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಹೇ ವಾ ಸಾಯನ್ಹೇ ವಾ ಅನ್ತರಘರಂ ಪವಿಟ್ಠಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಕೋಚಿ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ – ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಚರಥಾ’’ತಿ? ಯೇನತ್ಥೇನ ಚರತಿ, ತಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಲದ್ಧಂ ನ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಚೇ ನ ಲದ್ಧಂ, ‘‘ನ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಯಂ ಸೋ ದೇತಿ, ತಂ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ದುಟ್ಠೋತಿ ನ ಪಸಾದಾದೀನಂ ವಿನಾಸೇನ ದುಟ್ಠೋ, ಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ದುಟ್ಠೋ. ದಾನಪಥಾನೀತಿ ದಾನಾನಿಯೇವ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಅಥ ವಾ ದಾನಪಥಾನೀತಿ ದಾನನಿಬದ್ಧಾನಿ ದಾನವತ್ತಾನೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಉಪಚ್ಛಿನ್ನಾನೀತಿ ದಾಯಕೇಹಿ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನಾನಿ, ನ ತೇ ತಾನಿ ಏತರಹಿ ದೇನ್ತಿ. ರಿಞ್ಚನ್ತೀತಿ ವಿಸುಂ ಹೋನ್ತಿ ನಾನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಕ್ಕಮನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಣ್ಠಹೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಮಾ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಪೇಸಲಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಭವೇಯ್ಯ.

ಏವಮಾವುಸೋತಿ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸದ್ಧಸ್ಸ ಪಸನ್ನಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ಏವರೂಪಂ ಕಿರ ಸಾಸನಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮಮ ವಚನೇನ ಭಗವತೋ ಪಾದೇ ವನ್ದಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಚೇತಿಯಂ ಪಟಿಮಂ ಬೋಧಿಂ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರಂ ವನ್ದಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಚೇತಿಯೇ ಗನ್ಧಪೂಜಂ ಕರೋಥ, ಪುಪ್ಫಪೂಜಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ನಿಪಾತೇಥ, ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮ, ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಾಮಾತಿ ವಾ ಈದಿಸೇಸು ಸಾಸನೇಸು ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಕಪ್ಪಿಯಸಾಸನಾನಿ ಏತಾನಿ ನ ಗಿಹೀನಂ ಗಿಹಿಕಮ್ಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾನೀತಿ. ಕುತೋ ಚ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಆಗಚ್ಛಸೀತಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ನ ಆಗಚ್ಛತಿ ಅತ್ಥತೋ ಪನ ಆಗತೋ ಹೋತಿ; ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ವತ್ತಮಾನಸಮೀಪೇ ವತ್ತಮಾನವಚನಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ದೋಸೋ. ಪರಿಯೋಸಾನೇ ‘‘ತತೋ ಅಹಂ ಭಗವಾ ಆಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ವಚನೇ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೪೩೩. ಪಠಮಂ ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಚೋದೇತಬ್ಬಾತಿ ‘‘ಮಯಂ ತುಮ್ಹೇ ವತ್ತುಕಾಮಾ’’ತಿ ಓಕಾಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವತ್ಥುನಾ ಚ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಚೋದೇತಬ್ಬಾ. ಚೋದೇತ್ವಾ ಯಂ ನ ಸರನ್ತಿ, ತಂ ಸಾರೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ವತ್ಥುಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿಞ್ಚ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ, ಆಪತ್ತಿಮೇವ ವಾ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ, ನ ವತ್ಥುಂ, ಆಪತ್ತಿಂ ರೋಪೇತಬ್ಬಾ. ಅಥ ವತ್ಥುಮೇವ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ, ನಾಪತ್ತಿಂ; ಏವಮ್ಪಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅಯಂ ನಾಮ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ರೋಪೇತಬ್ಬಾ ಏವ. ಯದಿ ನೇವ ವತ್ಥುಂ, ನಾಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ನ ರೋಪೇತಬ್ಬಾ ಅಯಮೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಯಥಾಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಪನ ಆಪತ್ತಿಂ ರೋಪೇತ್ವಾ; ಏವಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ, ತಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಏವಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಕತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಯಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತೇನ ಯಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಕುಲದೂಸಕಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ವಾ ನ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತೇನ ಸಾಮನ್ತಗಾಮೇಪಿ ಪಿಣ್ಡಾಯ ನ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ಸಾಮನ್ತವಿಹಾರೇಪಿ ವಸನ್ತೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ನ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ಭನ್ತೇ ನಗರಂ ನಾಮ ಮಹನ್ತಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಮ್ಪಿ ಹೋತೀ’’ತಿ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇಹಿ ವುತ್ತೋ ‘‘ಯಸ್ಸಾ ವೀಥಿಯಾ ಕುಲದೂಸಕಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ತತ್ಥೇವ ವಾರಿತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತತೋ ‘‘ವೀಥಿಪಿ ಮಹತೀ ನಗರಪ್ಪಮಾಣಾವ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ‘‘ಯಸ್ಸಾ ಘರಪಟಿಪಾಟಿಯಾ’’ತಿ ಆಹ, ‘‘ಘರಪಟಿಪಾಟೀಪಿ ವೀಥಿಪ್ಪಮಾಣಾವ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸತ್ತ ಘರಾನಿ ವಾರಿತಾನೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಪನ ಸಬ್ಬಂ ಥೇರಸ್ಸ ಮನೋರಥಮತ್ತಮೇವ. ಸಚೇಪಿ ವಿಹಾರೋ ತಿಯೋಜನಪರಮೋ ಹೋತಿ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಪರಮಞ್ಚ ನಗರಂ, ನೇವ ವಿಹಾರೇ ವಸಿತುಂ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ನಗರೇ ಚರಿತುನ್ತಿ.

೪೩೫. ತೇ ಸಙ್ಘೇನ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಕತಾತಿ ಕಥಂ ಸಙ್ಘೋ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ? ನ ಗನ್ತ್ವಾವ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಅಕಾಸಿ, ಅಥ ಖೋ ಕುಲೇಹಿ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಭತ್ತೇಸು ಕಯಿರಮಾನೇಸು ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಥೇರಾ ಸಮಣಪಟಿಪದಂ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸಮಣೋ, ಅಯಂ ಅಸ್ಸಮಣೋ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಂ ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸೀಮಂ ಪವೇ ಸೇತ್ವಾ ಏತೇನೇವುಪಾಯೇನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಅಕಂಸೂತಿ. ಏವಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಕತಸ್ಸ ಚ ಅಟ್ಠಾರಸ ವತ್ತಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ಯಾಚನ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತಬ್ಬಂ. ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಕಮ್ಮೇನಾಪಿ ಚ ತೇನ ಯೇಸು ಕುಲೇಸು ಪುಬ್ಬೇ ಕುಲದೂಸಕಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ತತೋ ಪಚ್ಚಯಾ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ಆಸವಕ್ಖಯಪ್ಪತ್ತೇನಾಪಿ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ಅಕಪ್ಪಿಯಾವ ಹೋನ್ತಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ ನ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೇನ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಏವಂ ಕತತ್ತಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ಸಚೇ ವದನ್ತಿ ‘‘ನ ಮಯಂ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ದೇಮ ಇದಾನಿ ಸೀಲವನ್ತತಾಯ ದೇಮಾ’’ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಪಕತಿಯಾ ದಾನಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಕುಲದೂಸಕಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ. ತತೋ ಪಕತಿದಾನಮೇವ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಯಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ತಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

ನ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತನ್ತೀತಿ ತೇ ಪನ ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕಾ ಅಟ್ಠಾರಸಸು ವತ್ತೇಸು ಸಮ್ಮಾ ನ ವತ್ತನ್ತಿ. ನ ಲೋಮಂ ಪಾತೇನ್ತೀತಿ ಅನುಲೋಮಪಟಿಪದಂ ಅಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜನತಾಯ ನ ಪನ್ನಲೋಮಾ ಹೋನ್ತಿ. ನ ನೇತ್ಥಾರಂ ವತ್ತನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ನಿತ್ಥರಣಮಗ್ಗಂ ನ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ. ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಖಮಾಪೇನ್ತೀತಿ ‘‘ದುಕ್ಕಟಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹೇಹಿ, ನ ಪುನ ಏವಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಖಮಥ ಅಮ್ಹಾಕ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಖಮಾಪನಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ. ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೀತಿ ಕಾರಕಸಙ್ಘಂ ದಸಹಿ ಅಕ್ಕೋಸವತ್ಥೂಹಿ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಿ. ಪರಿಭಾಸನ್ತೀತಿ ಭಯಂ ನೇಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಛನ್ದಗಾಮಿತಾ…ಪೇ… ಭಯಗಾಮಿತಾ ಪಾಪೇನ್ತೀತಿ ಏತೇ ಛನ್ದಗಾಮಿನೋ ಚ…ಪೇ… ಭಯಗಾಮಿನೋ ಚಾತಿ ಏವಂ ಛನ್ದಗಾಮಿತಾಯಪಿ…ಪೇ… ಭಯಗಾಮಿತಾಯಪಿ ಪಾಪೇನ್ತಿ, ಯೋಜೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಕ್ಕಮನ್ತೀತಿ ತೇಸಂ ಪರಿವಾರೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಸಮಣಸತೇಸು ಏಕಚ್ಚೇ ದಿಸಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ. ವಿಬ್ಭಮನ್ತೀತಿ ಏಕಚ್ಚೇ ಗಿಹೀ ಹೋನ್ತಿ. ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕಾ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಮೋಕ್ಖಾನಂ ವಸೇನ ಸಬ್ಬೇಪಿ ‘‘ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ.

೪೩೬-೭. ಗಾಮಂ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ನಗರಮ್ಪಿ ಗಾಮಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಗಹಿತಂ. ತೇನಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಗಾಮೋಪಿ ನಿಗಮೋಪಿ ನಗರಮ್ಪಿ ಗಾಮೋ ಚೇವ ನಿಗಮೋ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಪಾಕಾರಪರಿಕ್ಖೇಪೋ ಸಆಪಣೋ ನಿಗಮೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಕುಲಾನಿ ದೂಸೇತೀತಿ ಕುಲದೂಸಕೋ. ದೂಸೇನ್ತೋ ಚ ನ ಅಸುಚಿಕದ್ದಮಾದೀಹಿ ದೂಸೇತಿ, ಅಥ ಖೋ ಅತ್ತನೋ ದುಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ತೇಸಂ ಪಸಾದಂ ವಿನಾಸೇತಿ. ತೇನೇವಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಪುಪ್ಫೇನ ವಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯೋ ಹರಿತ್ವಾ ವಾ ಹರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ವಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ಸಯಂ ವಾ ಉಪಗತಾನಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಪುಪ್ಫಂ ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ದೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಪರಸನ್ತಕಂ ದೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೇನ ದೇತಿ, ಭಣ್ಡಗ್ಘೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸಙ್ಘಿಕೇಪಿ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ, ಸೇನಾಸನತ್ಥಾಯ ನಿಯಾಮಿತಂ ಇಸ್ಸರವತಾಯ ದದತೋ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ.

ಪುಪ್ಫಂ ನಾಮ ಕಸ್ಸ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕಸ್ಸ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ? ಮಾತಾಪಿತೂನ್ನಂ ತಾವ ಹರಿತ್ವಾಪಿ ಹರಾಪೇತ್ವಾಪಿ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾಪಿ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾಪಿ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸೇಸಞಾತಕಾನಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾವ. ತಞ್ಚ ಖೋ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯ, ಮಣ್ಡನತ್ಥಾಯ ಪನ ಸಿವಲಿಙ್ಗಾದಿಪೂಜನತ್ಥಾಯ ವಾ ಕಸ್ಸಚಿಪಿ ದಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಮಾತಾಪಿತೂನಞ್ಚ ಹರಾಪೇನ್ತೇನ ಞಾತಿಸಾಮಣೇರೇಹೇವ ಹರಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಇತರೇ ಪನ ಯದಿ ಸಯಮೇವ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಸಮ್ಮತೇನ ಪುಪ್ಫಭಾಜಕೇನ ಭಾಜನಕಾಲೇ ಸಮ್ಪತ್ತಾನಂ ಸಾಮಣೇರಾನಂ ಉಪಡ್ಢಭಾಗಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಸಮ್ಪತ್ತಗಿಹೀನಂ ಉಪಡ್ಢಭಾಗಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ‘‘ಚೂಳಕಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಸಮ್ಮತೇನ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ.

ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಸು ಸಗಾರವಾ ಸಾಮಣೇರಾ ಬಹೂನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇನ್ತಿ, ಥೇರಾ ಪಾತೋವ ಸಮ್ಪತ್ತಾನಂ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದೀನಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಇದಂ ಗಣ್ಹ, ತ್ವಂ ಇದಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ದೇನ್ತಿ, ಪುಪ್ಫದಾನಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ‘‘ಚೇತಿಯಂ ಪೂಜೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಪೂಜಂ ಕರೋನ್ತಾಪಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಮ್ಪತ್ತಾನಂ ಚೇತಿಯಪೂಜನತ್ಥಾಯ ದೇನ್ತಿ, ಏತಮ್ಪಿ ಪುಪ್ಫದಾನಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಉಪಾಸಕೇ ಅಕ್ಕಪುಪ್ಫಾದೀಹಿ ಪೂಜೇನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ವಿಹಾರೇ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ಅತ್ಥಿ, ಉಪಾಸಕಾ ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪೂಜೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಪ್ಫಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ದಿವಾತರಂ ಗಾಮಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಅತಿದಿವಾ ಪವಿಟ್ಠತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ‘‘ವಿಹಾರೇ ಬಹೂನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಪೂಜಂ ಅಕರಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಬಹೂನಿ ಕಿರ ವಿಹಾರೇ ಪುಪ್ಫಾನೀ’’ತಿ ಪುನದಿವಸೇ ಪಹೂತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಪೂಜಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ, ದಾನಞ್ಚ ದೇನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಸುಕದಿವಸಂ ನಾಮ ಪೂಜೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪುಪ್ಫವಾರಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಅನುಞ್ಞಾತದಿವಸೇ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಚ ಪಗೇವ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಓಚಿನಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ರುಕ್ಖೇಸು ಪುಪ್ಫಾನಿ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ‘‘ಕುಹಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಪ್ಫಾನೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಓಚಿನಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾನಿ ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಥ, ಸಙ್ಘೋ ಅಞ್ಞಂ ದಿವಸಂ ಪೂಜೇಸ್ಸತೀತಿ. ತೇ ಪೂಜೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ಕುರುನ್ದಿಯಞ್ಚ ‘‘ಥೇರಾ ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ದಾಪೇತುಂ ನ ಲಭನ್ತಿ. ಸಚೇ ಸಯಮೇವ ತಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ತೇಸಂ ದೇನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಥೇರೇಹಿ ಪನ ‘ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಓಚಿನಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾನೀ’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಪನ ಪುಪ್ಫವಾರಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಅನೋಚಿತೇಸು ಪುಪ್ಫೇಸು ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀನಿ ಆದಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರೇ ‘‘ಓಚಿನಿತ್ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಞಾತಕಸಾಮಣೇರಾನಂಯೇವ ಓಚಿನಿತ್ವಾ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಞ್ಞಾತಕೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖಸಾಖಾಯ ಠಪೇನ್ತಿ, ನ ಓರೋಹಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಓಚಿನಿತ್ವಾ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಕೋಚಿ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ‘‘ಬಹೂನಿ ಉಪಾಸಕಾ ವಿಹಾರೇ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀನಿ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಪೂಜಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತಸ್ಸೇವ ನ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಞ್ಚ ಕುರುನ್ದಿಯಞ್ಚ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಏತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತಂ.

ಫಲಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಮಾತಾಪಿತೂನಂಞ್ಚ ಸೇಸಞಾತಕಾನಞ್ಚ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಪನ ದೇನ್ತಸ್ಸ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇ ಪರಸನ್ತಕೇ ಸಙ್ಘಿಕೇ ಸೇನಾಸನತ್ಥಾಯ ನಿಯಾಮಿತೇ ಚ ದುಕ್ಕಟಾದೀನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂಯೇವ ಗಿಲಾನಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಇಸ್ಸರಾನಂ ವಾ ಖೀಣಪರಿಬ್ಬಯಾನಂ ವಾ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಫಲದಾನಂ ನ ಹೋತಿ. ಫಲಭಾಜಕೇನಾಪಿ ಸಮ್ಮತೇನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಫಲಭಾಜನಕಾಲೇ ಸಮ್ಪತ್ತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಪಡ್ಢಭಾಗಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಸಮ್ಮತೇನ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ಸಙ್ಘಾರಾಮೇಪಿ ಫಲಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ವಾ ರುಕ್ಖಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ವಾ ಕತಿಕಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ತತೋ ಗಿಲಾನಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಾ ಫಲಂ ಯಾಚನ್ತಾನಂ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಪಞ್ಚ ಫಲಾನಿ ದಾತಬ್ಬಾನಿ. ರುಕ್ಖಾ ವಾ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ ‘‘ಇತೋ ಗಹೇತುಂ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಘ ಫಲಾನಿ ಸುನ್ದರಾನಿ, ಇತೋ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪನ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ಚುಣ್ಣೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಸಿರೀಸಚುಣ್ಣಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಕಸಾವಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ದೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಪರಸನ್ತಕಾದೀಸುಪಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಇಧ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ರಕ್ಖಿತಗೋಪಿತಾಪಿ ರುಕ್ಖಚ್ಛಲ್ಲಿ ಗರುಭಣ್ಡಮೇವ. ಮತ್ತಿಕದನ್ತಕಟ್ಠವೇಳೂಸುಪಿ ಗರುಭಣ್ಡೂಪಗಂ ಞತ್ವಾ ಚುಣ್ಣೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪಣ್ಣದಾನಂ ಪನ ಏತ್ಥ ನ ಆಗತಂ, ತಮ್ಪಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪರತೋಪಿ ಗರುಭಣ್ಡವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಸಬ್ಬಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

ವೇಜ್ಜಿಕಾಯ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮವಿಧಿ ತತಿಯಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಜಙ್ಘಪೇಸನಿಕೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಜಙ್ಘಪೇಸನಿಯನ್ತಿ ಗಿಹೀನಂ ದೂತೇಯ್ಯಸಾಸನಹರಣಕಮ್ಮಂ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಗಿಹೀನಞ್ಹಿ ಸಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಪದೇ ಪದೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ತಂ ಕಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಲದ್ಧಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಪಠಮಂ ಸಾಸನಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ಪಚ್ಛಾ ‘‘ಅಯಂ ದಾನಿ ಸೋ ಗಾಮೋ ಹನ್ದ ತಂ ಸಾಸನಂ ಆರೋಚೇಮೀ’’ತಿ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಪದೇ ಪದೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸಾಸನಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಲದ್ಧಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜತೋ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸಾಸನಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೇನ ಪನ ‘‘ಭನ್ತೇ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಕಾ ಪವತ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೇನ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪುಚ್ಛಿತಪಞ್ಹೇ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ. ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಪನ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಸ್ಸ ಚ ಸಾಸನಂ ಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಗಿಹೀನಞ್ಚ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಕಪ್ಪಿಯಸಾಸನಂ. ಇದಞ್ಹಿ ಜಙ್ಘಪೇಸನಿಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಪನ ಅಟ್ಠಹಿ ಕುಲದೂಸಕಕಮ್ಮೇಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಾ ಪಞ್ಚನ್ನಮ್ಪಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ನ ಕಪ್ಪನ್ತಿ, ಅಭೂತಾರೋಚನರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರೇಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಸದಿಸಾವ ಹೋನ್ತಿ.

ಪಾಪಾ ಸಮಾಚಾರಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಾಪಸಮಾಚಾರೋ. ತೇ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಮಾಲಾವಚ್ಛರೋಪನಾದಯೋ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮಾಲಾವಚ್ಛಂ ರೋಪೇನ್ತಿಪೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನಸ್ಸ ಪದಭಾಜನಂ ವುತ್ತಂ. ತಿರೋಕ್ಖಾತಿ ಪರಮ್ಮುಖಾ. ಕುಲಾನಿ ಚ ತೇನ ದುಟ್ಠಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಕುಲಾನೀ’’ತಿ ವೋಹಾರಮತ್ತಮೇತಂ, ಅತ್ಥತೋ ಹಿ ಮನುಸ್ಸಾ ತೇನ ದುಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಸದ್ಧಾ ಹುತ್ವಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಛನ್ದಗಾಮಿನೋತಿ ಛನ್ದೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಛನ್ದಗಾಮಿನೋ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸು. ಸಮನುಭಾಸಿತಬ್ಬೋ ತಸ್ಸ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಕುಲದೂಸಕಕಮ್ಮೇನ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಯಂ ಪನ ಸೋ ಸಙ್ಘಂ ಪರಿಭವಿತ್ವಾ ‘‘ಛನ್ದಗಾಮಿನೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಸ್ಸ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾಯ ಸಮನುಭಾಸನಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿಪಿ ಪಠಮಸಙ್ಘಭೇದಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ಕುಲದೂಸಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಗಮನವಣ್ಣನಾ

೪೪೨. ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ ಖೋ…ಪೇ… ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಠಮಂ ಆಪತ್ತಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾ, ಪಠಮಂ ವೀತಿಕ್ಕಮಕ್ಖಣೇಯೇವ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತರೇ ಪನ ಯಥಾ ತತಿಯೇ ಚತುತ್ಥೇ ಚ ದಿವಸೇ ಹೋತೀತಿ ಜರೋ ‘‘ತತಿಯಕೋ ಚತುತ್ಥಕೋ’’ತಿ ಚ ವುಚ್ಚತಿ; ಏವಂ ಯಾವತತಿಯೇ ಸಮನುಭಾಸನಕಮ್ಮೇ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯಾವತತಿಯಕಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಯಾವತೀಹಂ ಜಾನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತೀತಿ ಯತ್ತಕಾನಿ ಅಹಾನಿ ಜಾನನ್ತೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ‘‘ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ’’ತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ನಾರೋಚೇತಿ. ತಾವತೀಹನ್ತಿ ತತ್ತಕಾನಿ ಅಹಾನಿ. ಅಕಾಮಾ ಪರಿವತ್ಥಬ್ಬನ್ತಿ ನ ಕಾಮೇನ, ನ ವಸೇನ, ಅಥ ಖೋ ಅಕಾಮೇನ ಅವಸೇನ ಪರಿವಾಸಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ಥಬ್ಬಂ. ಉತ್ತರಿ ಛಾರತ್ತನ್ತಿ ಪರಿವಾಸತೋ ಉತ್ತರಿ ಛ ರತ್ತಿಯೋ. ಭಿಕ್ಖುಮಾನತ್ತಾಯಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮಾನನಭಾವಾಯ, ಆರಾಧನತ್ಥಾಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ವೀಸತಿಸಙ್ಘೋ ಗಣೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ವೀಸತಿಗಣೋ. ತತ್ರಾತಿ ಯತ್ರ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ವೀಸತಿಗಣೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಅತ್ಥಿ ತತ್ರ. ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋತಿ ಅಭಿಏತಬ್ಬೋ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮವಸೇನ ಓಸಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಅವ್ಹಾತಬ್ಬೋತಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ. ಅನಬ್ಭಿತೋತಿ ನ ಅಬ್ಭಿತೋ, ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತೋ, ಅಕತಬ್ಭಾನಕಮ್ಮೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಅನವ್ಹಾತೋತಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ. ಸಾಮೀಚೀತಿ ಅನುಧಮ್ಮತಾ, ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಂ ಅನುಗತಾ ಓವಾದಾನುಸಾಸನೀ, ಸಾಮೀಚಿ ಧಮ್ಮತಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ.

ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ

ತೇರಸಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.