೫. ಚಿತ್ತಾಗಾರವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೭೮. ಚಿತ್ತಾಗಾರವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ರಾಜಾಗಾರನ್ತಿ ರಞ್ಞೋ ಕೀಳನಘರಂ. ಚಿತ್ತಾಗಾರನ್ತಿ ಕೀಳನಚಿತ್ತಸಾಲಂ. ಆರಾಮನ್ತಿ ಕೀಳನಉಪವನಂ. ಉಯ್ಯಾನನ್ತಿ ಕೀಳನುಯ್ಯಾನಂ. ಪೋಕ್ಖರಣೀನ್ತಿ ಕೀಳನಪೋಕ್ಖರಣಿಂ. ತಸ್ಮಾಯೇವ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ರಞ್ಞೋ ಕೀಳಿತು’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛತಿ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಪದವಾರಗಣನಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ. ಯತ್ಥ ಠಿತಾ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಸಚೇ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಠಿತಾ ಪದಂ ಅನುದ್ಧರಮಾನಾ ಪಞ್ಚಪಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಏಕಮೇವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತಂ ತಂ ದಿಸಾಭಾಗಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತಿಯಾ ಪನ ಪಾಟೇಕ್ಕಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದುಕ್ಕಟಂ.

೯೮೧. ಆರಾಮೇ ಠಿತಾತಿ ಅಜ್ಝಾರಾಮೇ ರಾಜಾಗಾರಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ತಾನಿ ಪಸ್ಸನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಗಚ್ಛನ್ತೀ ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ವಾತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ತಾನಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸತಿ ಕರಣೀಯೇ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಸ್ಸತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಪದಾಸೂತಿ ಕೇನಚಿ ಉಪದ್ದುತಾ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಸ್ಸತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೨. ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೮೨. ದುತಿಯೇ – ಅಭಿನಿಸೀದನಾಭಿನಿಪಜ್ಜನೇಸು ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೩. ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೮೮. ತತಿಯೇ – ಉಜ್ಜವುಜ್ಜವೇತಿ ಯತ್ತಕಂ ಹತ್ಥೇನ ಅಞ್ಛಿತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ತಕ್ಕಮ್ಹಿ ವೇಠಿತೇ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ. ಕನ್ತನತೋ ಪನ ಪುಬ್ಬೇ ಕಪ್ಪಾಸವಿಚಿನನಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪಯೋಗೇಸು ಹತ್ಥವಾರಗಣನಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ.

೯೮೯. ಕನ್ತಿತಸುತ್ತನ್ತಿ ದಸಿಕಸುತ್ತಾದಿಂ ಸಙ್ಘಾಟೇತ್ವಾ ಕನ್ತತಿ, ದುಕ್ಕನ್ತಿತಂ ವಾ ಪಟಿಕನ್ತತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೪. ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೯೨. ಚತುತ್ಥೇ – ಯಾಗುಂ ವಾತಿಆದೀಸು ತಣ್ಡುಲಕೋಟ್ಟನಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಸು ಪುಬ್ಬಪಯೋಗೇಸು ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ. ಯಾಗುಭತ್ತೇಸು ಭಾಜನಗಣನಾಯ, ಖಾದನೀಯಾದೀಸು ರೂಪಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ.

೯೯೩. ಯಾಗುಪಾನೇತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕರಿಯಮಾನೇ ಯಾಗುಪಾನೇ ವಾ ಸಙ್ಘಭತ್ತೇ ವಾ ತೇಸಂ ಸಹಾಯಿಕಭಾವೇನ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪಚನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಚೇತಿಯಪೂಜಾಯ ಸಹಾಯಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ಗನ್ಧಾದೀನಿ ಪೂಜೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಅತ್ತನೋ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಸ್ಸಾತಿ ಸಚೇಪಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಬೀಜನಿಂ ವಾ ಸಮ್ಮುಞ್ಜನಿದಣ್ಡಕಂ ವಾ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾವ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ತತಿಯಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೫. ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೯೬. ಪಞ್ಚಮೇ – ಅಸತಿ ಅನ್ತರಾಯೇತಿ ದಸವಿಧೇ ಅನ್ತರಾಯೇ ಅಸತಿ. ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿನಿಚ್ಛಿನನ್ತೀ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾವ ವಿನಿಚ್ಛಿನಾತಿ.

೯೯೮. ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ನ ಲಭತೀತಿ ಸಹಾಯಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ನ ಲಭತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಅಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ.

ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೬. ಛಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೯೯. ಛಟ್ಠೇ – ಸಬ್ಬಂ ನಗ್ಗವಗ್ಗೇ ಆಗಾರಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ, ತಂ ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ. ಇದಂ ‘‘ಸಹತ್ಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಛಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೭. ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೭. ಸತ್ತಮೇ – ಪುನ ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ಪುನವಾರೇ. ಆಪದಾಸೂತಿ ಮಹಗ್ಘಚೀವರಂ ಸರೀರತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಸುಪಟಿಸಾಮಿತಮ್ಪಿ ಚೋರಾ ಹರನ್ತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಅನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿವಾಸೇನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೮. ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೮. ಅಟ್ಠಮೇ – ಅನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ಅದತ್ವಾ; ‘‘ಇಮಂ ಜಗ್ಗೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೦೧೨. ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ನ ಲಭತೀತಿ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಕಂ ನ ಲಭತಿ. ಗಿಲಾನಾಯಾತಿ ವಚೀಭೇದಂ ಕಾತುಂ ಅಸಮತ್ಥಾಯ. ಆಪದಾಸೂತಿ ರಟ್ಠೇ ಭಿಜ್ಜನ್ತೇ ಆವಾಸೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಅನನ್ತರಸಿಕ್ಖಾಪದಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೯. ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೦೧೫-೬. ನವಮೇ – ಬಾಹಿರಕಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತನ್ತಿ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರಥಧನುಥರುಸಿಪ್ಪಆಥಬ್ಬಣಖೀಲನವಸೀಕರಣಸೋಸಾಪನಮನ್ತಾಗದಪ್ಪಯೋಗಾದಿಭೇದಂ ಪರೂಪಘಾತಕರಂ. ಪರಿತ್ತನ್ತಿ ಯಕ್ಖಪರಿತ್ತನಾಗಮಣ್ಡಲಾದಿಭೇದಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಪದಸೋಧಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ವಾಚತೋ ವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೧೦. ದಸಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೦೧೮. ದಸಮೇ ವಾಚೇಯ್ಯಾತಿ ಪದಂ ವಿಸೇಸೋ, ಸೇಸಂ ನವಮೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹೀತಿ.

ದಸಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ಚಿತ್ತಾಗಾರವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.