೩. ನಗ್ಗವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೮೩-೬. ನಗ್ಗವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚಿಣ್ಣೇನಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ ಚಿಣ್ಣೇನ; ಅಥ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಚರಣೇನಾತಿ; ಏವಂ ಕರಣತ್ಥೇ ವಾ ಸಾಮಿಅತ್ಥೇ ವಾ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಿಕಾಯಾತಿ ಇದಂ ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ನ ಅಞ್ಞಂ ಚೀವರಂ. ತಸ್ಮಾ ಉದಕಸಾಟಿಕಾಯ ಅಚ್ಛಿನ್ನಾಯ ವಾ ನಟ್ಠಾಯ ವಾ ನಗ್ಗಾಯ ನ್ಹಾಯನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇಪಿ ಉದಕಸಾಟಿಕಚೀವರಂ ಮಹಗ್ಘಂ ಹೋತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಬಹಿ ಗನ್ತುಂ, ಏವಮ್ಪಿ ನಗ್ಗಾಯ ನ್ಹಾಯಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೨. ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೮೭. ದುತಿಯೇ – ಸಬ್ಬಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೩. ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೯೩-೪. ತತಿಯೇ – ಅನನ್ತರಾಯಿಕಿನೀತಿ ದಸಸು ಅನ್ತರಾಯೇಸು ಏಕೇನಪಿ ಅನ್ತರಾಯೇನ ಅನನ್ತರಾಯಾ. ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತೇತಿ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಚೇಪಿ ಪಚ್ಛಾ ಸಿಬ್ಬತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಅಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ.

ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೪. ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೯೮-೯. ಚತುತ್ಥೇ – ಪಞ್ಚ ಅಹಾನಿ ಪಞ್ಚಾಹಂ, ಪಞ್ಚಾಹಮೇವ ಪಞ್ಚಾಹಿಕಂ. ಸಙ್ಘಾಟೀನಂ ಚಾರೋ ಸಙ್ಘಾಟಿಚಾರೋ; ಪರಿಭೋಗವಸೇನ ವಾ ಓತಾಪನವಸೇನ ವಾ ಸಙ್ಘಟಿತಟ್ಠೇನ ಸಙ್ಘಾಟೀತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಚೀವರಾನಂ ಪರಿವತ್ತನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾಯೇವ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಪಞ್ಚಮಂ ದಿವಸಂ ಪಞ್ಚ ಚೀವರಾನೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಚ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಚೀವರೇ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ; ಪಞ್ಚಸು ಪಞ್ಚ.

೯೦೦. ಆಪದಾಸೂತಿ ಮಹಗ್ಘಂ ಚೀವರಂ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಚೋರಭಯಾದೀಸು ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ; ಏವರೂಪೇ ಉಪದ್ದವೇ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಅಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೫. ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೦೩. ಪಞ್ಚಮೇ – ಚೀವರಸಙ್ಕಮನೀಯನ್ತಿ ಸಙ್ಕಮೇತಬ್ಬಂ ಚೀವರಂ; ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಸನ್ತಕಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಗಹಿತಂ ಪುನ ಪಟಿದಾತಬ್ಬಚೀವರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೯೦೬. ಆಪದಾಸೂತಿ ಸಚೇ ಅಪಾರುತಂ ವಾ ಅನಿವತ್ಥಂ ವಾ ಚೋರಾ ಹರನ್ತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಧಾರೇನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೬. ಛಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೦೯-೧೦. ಛಟ್ಠೇ – ಅಞ್ಞಂ ಪರಿಕ್ಖಾರನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಥಾಲಕಾದೀನಂ ವಾ ಸಪ್ಪಿತೇಲಾದೀನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ. ಆನಿಸಂಸನ್ತಿ ‘‘ಕಿತ್ತಕಂ ಅಗ್ಘನಕಂ ದಾತುಕಾಮತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ, ‘‘ಏತ್ತಕಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ‘‘ಆಗಮೇಥ ತಾವ, ಇದಾನಿ ವತ್ಥಂ ಮಹಗ್ಘಂ, ಕತಿಪಾಹೇನ ಕಪ್ಪಾಸೇ ಆಗತೇ ಸಮಗ್ಘಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ ನಿವಾರೇನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಛಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೭. ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೧೧. ಸತ್ತಮೇ – ಪಕ್ಕಮಿಂಸೂತಿ ಅಞ್ಞಾಸಮ್ಪಿ ಆಗಮನಂ ಆಗಮೇನ್ತೀ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಆಗಮೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅಗಮಂಸು. ಪಟಿಬಾಹೇಯ್ಯಾತಿ ಪಟಿಸೇಧೇಯ್ಯ.

೯೧೫. ಆನಿಸಂಸನ್ತಿ ‘‘ಏಕಿಸ್ಸಾ ಏಕಂ ಸಾಟಕಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ಆಗಮೇಥ ತಾವ, ಕತಿಪಾಹೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ಭಾಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಟಿಬಾಹನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೮. ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೧೬-೮. ಅಟ್ಠಮೇ – ನಟಾ ನಾಮ ಯೇ ನಾಟಕಂ ನಾಟೇನ್ತಿ. ನಟಕಾ ನಾಮ ಯೇ ನಚ್ಚನ್ತಿ. ಲಙ್ಘಕಾ ನಾಮ ಯೇ ವಂಸವರತ್ತಾದೀಸು ಲಙ್ಘನಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಸೋಕಜ್ಝಾಯಿಕಾ ನಾಮ ಮಾಯಾಕಾರಾ. ಕುಮ್ಭಥೂಣಿಕಾ ನಾಮ ಘಟಕೇನ ಕೀಳನಕಾ; ಬಿಮ್ಬಿಸಕವಾದಕಾತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ದೇತಿ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಚೀವರಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೯. ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೨೧-೪. ನವಮೇ – ದುಬ್ಬಲಚೀವರಪಚ್ಚಾಸಾಯಾತಿ ದುಬ್ಬಲಾಯ ಚೀವರಪಚ್ಚಾಸಾಯ. ಆನಿಸಂಸನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ‘‘ನ ಮಯಂ ಅಯ್ಯೇ ಸಕ್ಕೋಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ‘‘ಇದಾನಿ ಪನ ತೇಸಂ ಕಪ್ಪಾಸೋ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಸದ್ಧೋ ಪಸನ್ನೋ ಪುರಿಸೋ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಅದ್ಧಾ ದಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ನಿವಾರೇನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೧೦. ದಸಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೨೭. ದಸಮೇ – ಕಥಿನುದ್ಧಾರಂ ನ ದಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಕೀದಿಸೋ ಕಥಿನುದ್ಧಾರೋ ದಾತಬ್ಬೋ, ಕೀದಿಸೋ ನ ದಾತಬ್ಬೋತಿ? ಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಾರಮೂಲಕೋ ಆನಿಸಂಸೋ ಮಹಾ, ಉಬ್ಭಾರಮೂಲಕೋ ಅಪ್ಪೋ, ಏವರೂಪೋ ನ ದಾತಬ್ಬೋ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಅತ್ಥಾರಮೂಲಕೋ ಆನಿಸಂಸೋ ಅಪ್ಪೋ, ಉಬ್ಭಾರಮೂಲಕೋ ಮಹಾ, ಏವರೂಪೋ ದಾತಬ್ಬೋ. ಸಮಾನಿಸಂಸೋಪಿ ಸದ್ಧಾಪರಿಪಾಲನತ್ಥಂ ದಾತಬ್ಬೋವ.

೯೩೧. ಆನಿಸಂಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಜಿಣ್ಣಚೀವರೋ, ಕಥಿನಾನಿಸಂಸಮೂಲಕೋ ಮಹಾಲಾಭೋತಿ ಏವರೂಪಂ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಟಿಬಾಹನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ದಸಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ನಗ್ಗವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.