೩. ತತಿಯಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೯೨. ತತಿಯೇ – ಪರಿಕ್ಖೇಪಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಂ ಪಾದಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನಂ ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಸಕಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಪಚ್ಚಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ, ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪನ ಗಾಮನ್ತರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಪದವಾರೇ ಪದವಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಇತರಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೇ ವಾ ಉಪಚಾರೇ ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪುನ ಸಕಗಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತಿಯಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಚೇ ಪನ ಖಣ್ಡಪಾಕಾರೇನ ವಾ ವತಿಛಿದ್ದೇನ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರಭೂಮಿಯೇವ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪವಿಸಿತುಂ, ಏವಂ ಪವಿಸಮಾನಾಯ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಂ ನಾಮ ಪವಿಟ್ಠಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇಪಿ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠಿಆದೀಹಿ ವಾ ಇದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಪವಿಸತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಪದಸಾ ಗಮನಮೇವ ಹಿ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಂ. ತೇನೇವ ‘‘ಪಠಮಂ ಪಾದಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ದ್ವೇ ಗಾಮಾ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರೇನ ಸಮ್ಬದ್ಧವತಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರೋ, ತತ್ಥ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪುನ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಚೇ ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇನ ಇತರಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ, ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತತೋ ಪನ ಗಾಮತೋ ತೇನೇವ ಮಗ್ಗೇನ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಗಾಮದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಕಗಾಮತೋ ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖನ್ತಾಯ ಪುನ ಪವಿಸನಕಾಲೇ ಹತ್ಥಿ ವಾ ಮುಚ್ಚತಿ, ಉಸ್ಸಾರಣಾ ವಾ ಹೋತಿ, ಇತರಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಸಹಸಾ ಗಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಯಾವ ಅಞ್ಞಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಾವ ಬಹಿಗಾಮದ್ವಾರೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನ ಆಗಚ್ಛತಿ, ದುತಿಯಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಪಕ್ಕನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಪವಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಪುಬ್ಬೇ ಮಹಾಗಾಮೋ ಹೋತಿ, ಮಜ್ಝೇ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರೋ. ಪಚ್ಛಾ ತಂ ಗಾಮಂ ಚತ್ತಾರೋ ಜನಾ ಲಭಿತ್ವಾ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ವತಿಪರಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ವಿಹಾರತೋ ಏಕಂ ಗಾಮಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತತೋ ಅಪರಂ ಗಾಮಂ ದ್ವಾರೇನ ವಾ ವತಿಛಿದ್ದೇನ ವಾ ಪವಿಸಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಪುನ ವಿಹಾರಮೇವ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ವಿಹಾರಸ್ಸ ಚತುಗಾಮಸಾಧಾರಣತ್ತಾ.

ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ತೇಮಿಯತೀತಿ ಯತ್ಥ ಯಥಾ ತಿಮಣ್ಡಲಪಟಿಚ್ಛಾದನಂ ಹೋತಿ; ಏವಂ ನಿವತ್ಥಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಸ್ಸಕಾಲೇ ತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಅತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಉತ್ತರನ್ತಿಯಾ ಏಕದ್ವಙ್ಗುಲಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ತೇಮಿಯತಿ. ಸೇಸಂ ನದೀಲಕ್ಖಣಂ ನದೀನಿಮಿತ್ತಕಥಾಯ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಏವರೂಪಂ ನದಿಂ ತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಅತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಣಕಾಲೇ ಪಠಮಂ ಪಾದಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ತೀರೇ ಠಪೇನ್ತಿಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯಪಾದುದ್ಧಾರೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಸೇತುನಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪದಸಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಣಕಾಲೇ ಸೇತುಂ ಆರೋಹಿತ್ವಾ ಉತ್ತರನ್ತಿಯಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇತುನಾ ಪನ ಗನ್ತ್ವಾ ಉತ್ತರಣಕಾಲೇ ಪದಸಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಯಾನನಾವಾಆಕಾಸಗಮನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಓರಿಮತೀರತೋ ಪನ ಪರತೀರಮೇವ ಅಕ್ಕಮನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ರಜನಕಮ್ಮತ್ಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾರುಸಙ್ಕಡ್ಢನಾದಿಕಿಚ್ಚೇನ ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ಉಭಯತೀರೇಸು ವಿಚರನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನೇತ್ಥ ಕಾಚಿ ಕಲಹಂ ಕತ್ವಾ ಇತರಂ ತೀರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿ. ದ್ವೇ ಏಕತೋ ಉತ್ತರನ್ತಿ, ಏಕಾ ಮಜ್ಝೇ ನದಿಯಾ ಕಲಹಂ ಕತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓರಿಮತೀರಮೇವ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿ. ಇತರಿಸ್ಸಾ ಪನ ಅಯಂ ಪಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪರತೀರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ನ್ಹಾಯಿತುಂ ವಾ ಪಾತುಂ ವಾ ಓತಿಣ್ಣಾ ತಮೇವ ತೀರಂ ಪಚ್ಚುತ್ತರತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಸಹ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ಸಜ್ಝಾಯಂ ವಾ ಪಧಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕುರುಮಾನಾ ಪುರೇಅರುಣೇಯೇವ ದುತಿಯಿಕಾಯ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಭೋಗಂ ಕರೋತಿ, ಅಜಾನನ್ತಿಯಾ ಏವ ಚಸ್ಸಾ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಅಥ ಪನ ‘‘ಯಾವ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ ಇಧೇವ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಅನಾಭೋಗೇನ ವಾ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಏಕದೇಸೇ ಅಚ್ಛತಿ, ದುತಿಯಿಕಾಯ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ನ ಓತರತಿ, ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಹತ್ಥಪಾಸೋಯೇವ ಹಿ ಇಧ ಪಮಾಣಂ, ಹತ್ಥಪಾಸಾತಿಕ್ಕಮೇ ಏಕಗಬ್ಭೋಪಿ ನ ರಕ್ಖತಿ.

ಅಗಾಮಕೇ ಅರಞ್ಞೇತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಹಿ ಇನ್ದಖೀಲಾ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಅರಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ ಅರಞ್ಞಂ. ತಂ ಪನೇತಂ ಕೇವಲಂ ಗಾಮಾಭಾವೇನ ‘‘ಅಗಾಮಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ವಿಞ್ಝಾಟವಿಸದಿಸತಾಯ. ತಾದಿಸೇ ಅರಞ್ಞೇ ಓಕ್ಕನ್ತೇ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೇ ವಿಜಹಿತೇ ಸಚೇಪಿ ಸವನೂಪಚಾರೋ ಅತ್ಥಿ, ಆಪತ್ತಿ. ತೇನೇವ ವುತ್ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಮಹಾಬೋಧಿಅಙ್ಗಣಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸು ಏಕಾ ಬಹಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತಿ. ಲೋಹಪಾಸಾದಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸುಪಿ ಪರಿವೇಣಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಮಹಾಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಮಾನಾಸು ಏಕಾ ಉತ್ತರದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತಿ. ಥೂಪಾರಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸು ಏಕಾ ಬಹಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಠಿತಂ ದುತಿಯಿಕಾ ಪಸ್ಸತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಸಾಣಿಪಾಕಾರನ್ತರಿಕಾಪಿ ಹೋತಿ, ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಂ ವಿಜಹತಿ ನಾಮ. ಸವನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಠಿತಾ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಸದ್ದೇನ ವಿಯ ಧಮ್ಮಸವನಾರೋಚನಸದ್ದೇನ ವಿಯ ಚ ‘‘ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ ಸದ್ದಾಯನ್ತಿಯಾ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ. ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ದೂರೇಪಿ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸೋ ಏವರೂಪೇ ಸವನೂಪಚಾರೇ ವಿಜಹಿತೇ ನ ರಕ್ಖತಿ, ವಿಜಹಿತಮತ್ತೇವ ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ.

ಏಕಾ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಓಹೀಯತಿ. ಸಉಸ್ಸಾಹಾ ಚೇ ಹುತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅನುಬನ್ಧತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪುರಿಮಾಯೋ ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಕ್ಕನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀನಂ ಏಕಾ ಅನುಬನ್ಧಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ‘‘ಗಚ್ಛತು ಅಯ’’ನ್ತಿ ಓಹೀಯತಿ, ಇತರಾಪಿ ‘‘ಓಹೀಯತು ಅಯ’’ನ್ತಿ, ಗಚ್ಛತಿ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಗಚ್ಛನ್ತೀಸು ಪುರಿಮಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಮಗ್ಗಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ, ಏಕಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಪಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

೬೯೩. ಪಕ್ಖಸಙ್ಕನ್ತಾ ವಾತಿ ತಿತ್ಥಾಯತನಂ ಸಙ್ಕನ್ತಾ, ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.