೬. ಸುರಾಪಾನವಗ್ಗೋ

೧. ಸುರಾಪಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೨೬. ಸುರಾಪಾನವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಭದ್ದವತಿಕಾತಿ ಏಕೋ ಗಾಮೋ, ಸೋ ಭದ್ದಿಕಾಯ ವತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಏತಂ ನಾಮ ಲಭಿ. ಪಥಾವಿನೋತಿ ಅದ್ಧಿಕಾ. ತೇಜಸಾ ತೇಜನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ತೇಜಸಾ ಆನುಭಾವೇನ ನಾಗಸ್ಸ ತೇಜಂ. ಕಾಪೋತಿಕಾತಿ ಕಪೋತಪಾದಸಮವಣ್ಣರತ್ತೋಭಾಸಾ. ಪಸನ್ನಾತಿ ಸುರಾಮಣ್ಡಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಅನನುಚ್ಛವಿಯಂ ಭಿಕ್ಖವೇ ಸಾಗತಸ್ಸಾತಿ ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞಸ್ಸ ಸತೋ ಮಜ್ಜಪಾನಂ ನಾಮ ನ ಅನುಚ್ಛವಿಯನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೨೮. ಪುಪ್ಫಾಸವೋ ನಾಮ ಮಧುಕಪುಪ್ಫಾದೀನಂ ರಸೇನ ಕತೋ. ಫಲಾಸವೋ ನಾಮ ಮುದ್ದಿಕಫಲಾದೀನಿ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ರಸೇನ ಕತೋ. ಮಧ್ವಾಸವೋ ನಾಮ ಮುದ್ದಿಕಾನಂ ಜಾತಿರಸೇನ ಕತೋ; ಮಕ್ಖಿಕಮಧುನಾಪಿ ಕರಿಯತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ಗುಳಾಸವೋ ನಾಮ ಉಚ್ಛುರಸಾದೀಹಿ ಕರಿಯತಿ. ಸುರಾ ನಾಮ ಪಿಟ್ಠಕಿಣ್ಣಪಕ್ಖಿತ್ತಾ; ನಾಳಿಕೇರಾದೀನಮ್ಪಿ ರಸೇನ ಕತಾ ಸುರಾತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸಾಯೇವ ಕಿಣ್ಣಪಕ್ಖಿತ್ತಾಯ ಮಣ್ಡೇ ಗಹಿತೇ ಮೇರಯೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಸಗ್ಗೇನಪಿ ಪಿವತೀತಿ ಏತಂ ಸುರಂ ವಾ ಮೇರಯಂ ವಾ ಬೀಜತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕುಸಗ್ಗೇನ ಪಿವತೋಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕೇನ ಪನ ಪಯೋಗೇನ ಬಹುಮ್ಪಿ ಪಿವನ್ತಸ್ಸ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ. ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಿವತೋ ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯೋ.

೩೨೯. ಅಮಜ್ಜಞ್ಚ ಹೋತಿ ಮಜ್ಜವಣ್ಣಂ ಮಜ್ಜಗನ್ಧಂ ಮಜ್ಜರಸನ್ತಿ ಲೋಣಸೋವೀರಕಂ ವಾ ಸುತ್ತಂ ವಾ ಹೋತಿ. ಸೂಪಸಮ್ಪಾಕೇತಿ ವಾಸಗಾಹಾಪನತ್ಥಂ ಈಸಕಂ ಮಜ್ಜಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸೂಪಂ ಪಚನ್ತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಮಂಸಸಮ್ಪಾಕೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತೇಲಂ ಪನ ವಾತಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಂ ಮಜ್ಜೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಚನ್ತಿ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅನತಿಕ್ಖಿತ್ತಮಜ್ಜೇಯೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಯಂ ಪನ ಅತಿಕ್ಖಿತ್ತಮಜ್ಜಂ ಹೋತಿ, ಏತ್ಥ ಮಜ್ಜಸ್ಸ ವಣ್ಣಗನ್ಧರಸಾ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಅಮಜ್ಜಂ ಅರಿಟ್ಠನ್ತಿ ಯೋ ಅರಿಟ್ಠೋ ಮಜ್ಜಂ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಮಲಕಾದೀನಂಯೇವ ಕಿರ ರಸೇನ ಅರಿಟ್ಠಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸೋ ಮಜ್ಜವಣ್ಣಗನ್ಧರಸೋಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ಚ ಮಜ್ಜಂ; ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಯೋ ಪನ ಸಮ್ಭಾರಪಕ್ಖಿತ್ತೋ, ಸೋ ಮಜ್ಜಂ ಹೋತಿ, ಬೀಜತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ. ವತ್ಥುಅಜಾನನತಾಯ ಚೇತ್ಥ ಅಚಿತ್ತಕತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಅಕುಸಲೇನೇವ ಪಾತಬ್ಬತಾಯ ಲೋಕವಜ್ಜತಾತಿ.

ಸುರಾಪಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಠಮಂ.

೨. ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೩೦. ದುತಿಯೇ – ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೇನಾತಿ ಅಙ್ಗುಲೀಹಿ ಉಪಕಚ್ಛಕಾದಿಘಟ್ಟನಂ ವುಚ್ಚತಿ. ಉತ್ತಸನ್ತೋತಿ ಅತಿಹಾಸೇನ ಕಿಲಮನ್ತೋ. ಅನಸ್ಸಾಸಕೋತಿ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಸಞ್ಚಾರೋ ಹುತ್ವಾ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕಾಯೇನ ಕಾಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುನೀಪಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ, ತಮ್ಪಿ ಖಿಡ್ಡಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಫುಸನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದ್ವಿವೇದನನ್ತಿ.

ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದುತಿಯಂ.

೩. ಹಸಧಮ್ಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೩೫. ತತಿಯೇ – ಅಪ್ಪಕತಞ್ಞುನೋತಿ ಯಂ ಭಗವತಾ ಪಕತಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ತಂ ನ ಜಾನನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೩೬. ಉದಕೇ ಹಸಧಮ್ಮೇತಿ ಉದಕಕೀಳಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ. ಉಪರಿಗೋಪ್ಫಕೇತಿ ಗೋಪ್ಫಕಾನಂ ಉಪರಿಭಾಗಪ್ಪಮಾಣೇ. ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಕೀಳಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ನಿಮುಜ್ಜತಿ ವಾತಿಆದೀಸು ನಿಮುಜ್ಜನತ್ಥಾಯ ಓರೋಹನ್ತಸ್ಸ ಪದವಾರೇ ಪದವಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ನಿಮುಜ್ಜನುಮ್ಮುಜ್ಜನೇಸು ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಉದಕೇಯೇವ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥವಾರಪದವಾರೇಸು ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಪಲವತೀತಿ ತರತಿ. ಹತ್ಥೇಹಿ ತರನ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥವಾರೇ ಹತ್ಥವಾರೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಪಾದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯೇನ ಯೇನ ಅಙ್ಗೇನ ತರತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತೀರತೋ ವಾ ರುಕ್ಖತೋ ವಾ ಉದಕೇ ಪತತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ನಾವಾಯ ಕೀಳತೀತಿ ಫಿಯಾರಿತ್ತಾದೀಹಿ ನಾವಂ ಪಾಜೇನ್ತೋ ವಾ ತೀರೇ ಉಸ್ಸಾರೇನ್ತೋ ವಾ ನಾವಾಯ ಕೀಳತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ.

ಹತ್ಥೇನ ವಾತಿಆದೀಸುಪಿ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಕೇಚಿ ಹತ್ಥೇನ ಉದಕೇ ಖಿತ್ತಾಯ ಕಥಲಾಯ ಪತನುಪ್ಪತನವಾರೇಸು ದುಕ್ಕಟಂ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ಹಿ ಏಕಪಯೋಗತ್ತಾ ಏಕಮೇವ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಪಿಚ ಉಪರಿಗೋಪ್ಫಕೇ ವುತ್ತಾನಿ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನಾದೀನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ಉದಕಂ ಓತರಿತ್ವಾ ವಾ ಅನೋತರಿತ್ವಾ ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಠಿತಂ ಉದಕಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಬಿನ್ದುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಿಪನಕೀಳಾಯಪಿ ಕೀಳನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಮೇವ, ಅತ್ಥಜೋತಕಂ ಪನ ಅಕ್ಖರಂ ಲಿಖಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಯಮೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಹಸಧಮ್ಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ತತಿಯಂ.

೪. ಅನಾದರಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೪೨. ಚತುತ್ಥೇ – ಕಥಾಯಂ ನಸ್ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಕಥಂ ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ ತನ್ತಿ ಪವೇಣೀ ನಸ್ಸೇಯ್ಯ. ತಂ ವಾ ನ ಸಿಕ್ಖಿತುಕಾಮೋತಿ ಯೇನ ಪಞ್ಞತ್ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಸಿಕ್ಖಿತುಕಾಮೋ. ಅಪಞ್ಞತ್ತೇನಾತಿ ಸುತ್ತೇ ವಾ ಅಭಿಧಮ್ಮೇ ವಾ ಆಗತೇನ.

೩೪೪. ಏವಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಾನಂ ಉಗ್ಗಹೋತಿ ಏತ್ಥ ಗಾರಯ್ಹೋ ಆಚರಿಯುಗ್ಗಹೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ; ಪವೇಣಿಯಾ ಆಗತೋ ಆಚರಿಯುಗ್ಗಹೋವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಲೋಕವಜ್ಜೇ ಆಚರಿಯುಗ್ಗಹೋ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜೇ ಪನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ‘‘ಸುತ್ತಂ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಞ್ಚ ಉಗ್ಗಹಿತಕಾನಂಯೇವ ಆಚರಿಯಾನಂ ಉಗ್ಗಹೋ ಪಮಾಣಂ, ಅಜಾನನ್ತಾನಂ ಕಥಾ ಅಪ್ಪಮಾಣನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪವೇಣಿಯಾ ಆಗತೇಸಮೋಧಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ.

ಅನಾದರಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಭಿಂಸಾಪನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೪೫. ಪಞ್ಚಮೇ – ರೂಪೂಪಹಾರಾದಯೋ ಮನುಸ್ಸವಿಗ್ಗಹೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಅನಾದರಿಯಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ಭಿಂಸಾಪನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಜೋತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೫೦. ಛಟ್ಠೇ – ಭಗ್ಗಾತಿ ಜನಪದಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಸಂಸುಮಾರಗಿರನ್ತಿ ನಗರಸ್ಸ. ಭೇಸಕಳಾವನನ್ತಿ ತನ್ನಿಸ್ಸಿತವನಸ್ಸ. ತಂ ಪನ ಮಿಗಾನಂ ಫಾಸುವಿಹಾರತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನತ್ತಾ ಮಿಗದಾಯೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಮಾದಹಿತ್ವಾತಿ ಜಾಲೇತ್ವಾ. ಪರಿಪಾತೇಸೀತಿ ಅನುಬನ್ಧಿ.

೩೫೨. ಪದೀಪೇಪೀತಿ ಪದೀಪುಜ್ಜಲನೇಪಿ. ಜೋತಿಕೇಪೀತಿ ಪತ್ತಪಚನಸೇದಕಮ್ಮಾದೀಸು ಜೋತಿಕರಣೇ. ತಥಾರೂಪಪಚ್ಚಯಾತಿ ಪದೀಪಾದಿಪಚ್ಚಯಾ.

೩೫೪-೫. ಸಯಂ ಸಮಾದಹತೀತಿ ಏತ್ಥ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹಿತುಕಾಮತಾಯ ಅರಣಿಸಣ್ಠಪನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಜಾಲಾ ನ ಉಟ್ಠಹತಿ, ತಾವ ಸಬ್ಬಪಯೋಗೇಸು ದುಕ್ಕಟಂ. ಪಟಿಲಾತಂ ಉಕ್ಖಿಪತೀತಿ ದಯ್ಹಮಾನಂ ಅಲಾತಂ ಪತಿತಂ ಉಕ್ಖಿಪತಿ, ಪುನ ಯಥಾಠಾನೇ ಠಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಅವಿಜ್ಝಾತಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಸ್ಸೇವ ದುಕ್ಕಟಂ, ವಿಜ್ಝಾತಂ ಪುನ ಜಾಲಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

೩೫೬. ತಥಾರೂಪಪಚ್ಚಯಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಪದೀಪಾದೀನಿ ಅಞ್ಞೇನಪಿ ತಥಾರೂಪೇನ ಪಚ್ಚಯೇನ ಸಮಾದಹನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಪದಾಸೂತಿ ದುಟ್ಠವಾಳಮಿಗಅಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಉಪದ್ದವೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಸಮಾದಹನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಜೋತಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಛಟ್ಠಂ.

೭. ನಹಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೬೪. ಸತ್ತಮೇ – ಚುಣ್ಣೇನ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಯ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಚುಣ್ಣಮತ್ತಿಕಾನಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಣಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬಪಯೋಗೇಸು ದುಕ್ಕಟಂ.

೩೬೬. ಪಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ನ್ಹಾಯತೀತಿ ಏತ್ಥ ಸುಕ್ಖಾಯ ನದಿಯಾ ವಾಲಿಕಂ ಉಕ್ಕಿರಿತ್ವಾ ಕತಆವಾಟಕೇಸುಪಿ ನ್ಹಾಯಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಆಪದಾಸೂತಿ ಭಮರಾದೀಹಿ ಅನುಬದ್ಧಸ್ಸ ಉದಕೇ ನಿಮುಜ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ನಹಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸತ್ತಮಂ.

೮. ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೬೮-೯. ಅಟ್ಠಮೇ – ನವಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಚೀವರಲಾಭೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಲಭೀತಿ ಲಭೋ; ಲಭೋಯೇವ ಲಾಭೋ. ಕಿಂ ಅಲಭಿ? ಚೀವರಂ. ಕೀದಿಸಂ? ನವಂ. ಇತಿ ‘‘ನವಚೀವರಲಾಭೇನಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಅನುನಾಸಿಕಲೋಪಂ ಅಕತ್ವಾ ‘‘ನವಚೀವರಲಾಭೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ; ಪಟಿಲದ್ಧನವಚೀವರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಜ್ಝೇ ಠಿತಪದದ್ವಯೇ ಪನಾತಿ ನಿಪಾತೋ. ಭಿಕ್ಖುನಾತಿ ಯೇನ ಲದ್ಧಂ ತಸ್ಸ ನಿದಸ್ಸನಂ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಯಂ ಲದ್ಧಂ ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಚೀವರಂ ನಾಮ ಛನ್ನಂ ಚೀವರಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಚೀವರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಯಂ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಾ ಪಾರುಪಿತುಂ ವಾ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ, ತದೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತೇನೇವ ‘‘ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಪಚ್ಛಿಮ’’ನ್ತಿ ನ ವುತ್ತಂ. ಕಂಸನೀಲನ್ತಿ ಚಮ್ಮಕಾರನೀಲಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಅಯೋಮಲಂ ಲೋಹಮಲಂ ಏತಂ ಕಂಸನೀಲಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಲಾಸನೀಲನ್ತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ನೀಲವಣ್ಣೋ ಪಣ್ಣರಸೋ. ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಂ ಆದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತಂ ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ; ನ ನೀಲಾದೀಹಿ ಸಕಲಚೀವರಸ್ಸ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಂ. ತಞ್ಚ ಪನ ಕಪ್ಪಂ ಆದಿಯನ್ತೇನ ಚೀವರಂ ರಜಿತ್ವಾ ಚತೂಸು ವಾ ಕೋಣೇಸು ತೀಸು ವಾ ದ್ವೀಸು ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಾ ಕೋಣೇ ಮೋರಸ್ಸ ಅಕ್ಖಿಮಣ್ಡಲಮತ್ತಂ ವಾ ಮಙ್ಕುಲಪಿಟ್ಠಿಮತ್ತಂ ವಾ ಆದಾತಬ್ಬಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ‘‘ಪತ್ತೇ ವಾ ಗಣ್ಠಿಯಂ ವಾ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ವಟ್ಟತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಾಳಿಕಪ್ಪಕಣ್ಣಿಕಕಪ್ಪಾದಯೋ ಪನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಟಿಸಿದ್ಧಾ, ತಸ್ಮಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕಂ ವಟ್ಟಬಿನ್ದುಂ ಅಞ್ಞೇನ ಕೇನಚಿಪಿ ವಿಕಾರೇನ ಕಪ್ಪೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ.

೩೭೧. ಅಗ್ಗಳೇತಿಆದೀಸು ಏತಾನಿ ಅಗ್ಗಳಾದೀನಿ ಕಪ್ಪಕತಚೀವರೇ ಪಚ್ಛಾ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪಕರಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ; ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ವಿಕಪ್ಪನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೭೪. ನವಮೇ – ತಸ್ಸ ವಾ ಅದಿನ್ನನ್ತಿ ಚೀವರಸಾಮಿಕಸ್ಸ ‘‘ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ ಅದಿನ್ನಂ. ತಸ್ಸ ವಾ ಅವಿಸ್ಸಸನ್ತೋತಿ ಯೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ತಸ್ಸ ಅವಿಸ್ಸಾಸೇನ ವಾ. ತೇನ ಪನ ದಿನ್ನಂ ವಾ ತಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ತಿಂಸಕವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ. ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ವಿಕಪ್ಪನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನವಮಂ.

೧೦. ಚೀವರಾಪನಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೭೭-೮೧. ದಸಮೇ – ಅಪನಿಧೇನ್ತೀತಿ ಅಪನೇತ್ವಾ ನಿಧೇನ್ತಿ. ಹಸಾಪೇಕ್ಖೋತಿ ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಞ್ಞಂ ಪರಿಕ್ಖಾರನ್ತಿ ಪಾಳಿಯಾ ಅನಾಗತಂ ಪತ್ತತ್ಥವಿಕಾದಿಂ. ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾತಿ ‘‘ಸಮಣೇನ ನಾಮ ಅನಿಹಿತಪರಿಕ್ಖಾರೇನ ಭವಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ನಿಕ್ಖಿಪತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಚೀವರಾಪನಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದಸಮಂ.

ಸಮತ್ತೋ ವಣ್ಣನಾಕ್ಕಮೇನ ಸುರಾಪಾನವಗ್ಗೋ ಛಟ್ಠೋ.