೭. ವಿಕಾಲಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೪೭. ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಗಿರಗ್ಗಸಮಜ್ಜೋತಿ ಗಿರಿಮ್ಹಿ ಅಗ್ಗಸಮಜ್ಜೋ, ಗಿರಿಸ್ಸ ವಾ ಅಗ್ಗದೇಸೇ ಸಮಜ್ಜೋ. ಸೋ ಕಿರ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನಗರೇ ಘೋಸನಾ ಕರಿಯತಿ, ನಗರಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಮೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಪಬ್ಬತಚ್ಛಾಯಾಯ ಮಹಾಜನಕಾಯೋ ಸನ್ನಿಪತತಿ, ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರಾನಿ ನಟನಾಟಕಾನಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ, ತೇಸಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಮಞ್ಚಾತಿಮಞ್ಚೇ ಬನ್ಧನ್ತಿ. ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಅಪಞ್ಞತ್ತೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ದಹರಾವ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ, ತೇ ‘‘ನಾಟಕಾನಿ ಆವುಸೋ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತತ್ಥ ಅಗಮಂಸು. ಅಥ ನೇಸಂ ಞಾತಕಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತಾ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ವಿಲಿಮ್ಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಪೂವಖಾದನೀಯಾದಿಂ ಹತ್ಥೇ ಅದಂಸು. ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಮನುಸ್ಸಾ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ.

೨೪೮-೯. ವಿಕಾಲೇತಿ ವಿಗತೇ ಕಾಲೇ. ಕಾಲೋತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭೋಜನಕಾಲೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ಸೋ ಚ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೋ, ತಸ್ಮಿಂ ವೀತಿವತ್ತೇತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನೇವಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ವಿಕಾಲೋ ನಾಮ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ವೀತಿವತ್ತೇ ಯಾವ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಠಿತಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೋಪಿ ಕಾಲಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪನ ಖಾದಿತುಂ ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಾ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಸಹಸಾ ಪಿವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕೇನ ಪನ ನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ. ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದಜಾನನತ್ಥಞ್ಚ ಕಾಲತ್ಥಮ್ಭೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ, ಕಾಲನ್ತರೇವ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ಅವಸೇಸಂ ಖಾದನೀಯಂ ನಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಂ ತಾವ ಸಕ್ಖಲಿಮೋದಕಾದಿಪುಬ್ಬಣ್ಣಾಪರಣ್ಣಮಯಂ, ತತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ಯಮ್ಪಿ ವನಮೂಲಾದಿಪ್ಪಭೇದಂ ಆಮಿಸಗತಿಕಂ ಹೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಮೂಲಖಾದನೀಯಂ ಕನ್ದಖಾದನೀಯಂ ಮೂಳಾಲಖಾದನೀಯಂ ಮತ್ಥಕಖಾದನೀಯಂ ಖನ್ಧಖಾದನೀಯಂ ತಚಖಾದನೀಯಂ ಪತ್ತಖಾದನೀಯಂ ಪುಪ್ಫಖಾದನೀಯಂ ಫಲಖಾದನೀಯಂ ಅಟ್ಠಿಖಾದನೀಯಂ ಪಿಟ್ಠಖಾದನೀಯಂ ನಿಯ್ಯಾಸಖಾದನೀಯನ್ತಿ, ಇದಮ್ಪಿ ಖಾದನೀಯಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ.

ತತ್ಥ ಪನ ಆಮಿಸಗತಿಕಸಲ್ಲಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಇದಂ ಮುಖಮತ್ತನಿದಸ್ಸನಂ – ಮೂಲಖಾದನೀಯೇ ತಾವ ಮೂಲಕಮೂಲಂ ಖಾರಕಮೂಲಂ ಚಚ್ಚುಮೂಲಂ ತಮ್ಬಕಮೂಲಂ ತಣ್ಡುಲೇಯ್ಯಕಮೂಲಂ ವತ್ಥುಲೇಯ್ಯಕಮೂಲಂ ವಜಕಲಿಮೂಲಂ ಜಜ್ಝರೀಮೂಲನ್ತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ಸೂಪೇಯ್ಯಪಣ್ಣಮೂಲಾನಿ ಆಮಿಸಗತಿಕಾನಿ. ಏತ್ಥ ಚ ವಜಕಲಿಮೂಲೇ ಜರಟ್ಠಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇನ್ತಿ, ತಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಏವರೂಪಂ ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಮೂಲಕಖಾರಕಜಜ್ಝರೀಮೂಲಾನಂ ಪನ ಜರಟ್ಠಾನಿಪಿ ಆಮಿಸಗತಿಕಾನೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ. ಯಾನಿ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ –

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೂಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಹಲಿದ್ದಿಂ ಸಿಙ್ಗಿವೇರಂ ವಚಂ ವಚತ್ತಂ ಅತಿವಿಸಂ ಕಟುಕರೋಹಿಣಿಂ ಉಸೀರಂ ಭದ್ದಮುತ್ತಕಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಮೂಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನೇವ ಖಾದನೀಯೇ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತಿ, ನ ಭೋಜನೀಯೇ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩) –

ವುತ್ತಾನಿ, ತಾನಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ತೇಸಂ ಚೂಳಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಮಹಾಪಞ್ಚಮೂಲನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಗಣಿಯಮಾನಾನಂ ಗಣನಾಯ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥಿ. ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಾಭಾವೋಯೇವ ಪನ ತೇಸಂ ಲಕ್ಖಣಂ. ತಸ್ಮಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಮೂಲಂ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರತಿ, ತಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ; ಇತರಂ ಯಾವಜೀವಿಕನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತೇಸು ಬಹುಂ ವತ್ವಾಪಿ ಹಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಲಕ್ಖಣೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ನಾಮಸಞ್ಞಾಸು ಪನ ವುಚ್ಚಮಾನಾಸು ತಂ ತಂ ನಾಮಂ ಅಜಾನನ್ತಾನಂ ಸಮ್ಮೋಹೋಯೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಾಮಸಞ್ಞಾಯ ಆದರಂ ಅಕತ್ವಾ ಲಕ್ಖಣಮೇವ ದಸ್ಸಿತಂ.

ಯಥಾ ಚ ಮೂಲೇ; ಏವಂ ಕನ್ದಾದೀಸುಪಿ ಯಂ ಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸಿತಂ, ತಸ್ಸೇವ ವಸೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯಞ್ಚ ತಂ ಪಾಳಿಯಂ ಹಲಿದ್ದಾದಿ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಸ ಖನ್ಧತಚಪುಪ್ಫಫಲಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಯಾವಜೀವಿಕನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಕನ್ದಖಾದನೀಯೇ ದುವಿಧೋ ಕನ್ದೋ – ದೀಘೋ ಚ ರಸ್ಸೋ ಚ ಭಿಸಕಿಂಸುಕಕನ್ದಾದಿ ವಟ್ಟೋ ಉಪ್ಪಲಕಸೇರುಕಕನ್ದಾದಿ, ಯಂ ‘‘ಗಣ್ಠೀ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕನ್ದಾನಂ ಜಿಣ್ಣಜರಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಛಲ್ಲಿ ಚ ಸುಖುಮಮೂಲಾನಿ ಚ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ತರುಣೋ ಪನ ಸುಖಖಾದನೀಯೋ, ಸಾಲಕಲ್ಯಾಣೀಪೋತಕಕನ್ದೋ ಕಿಂಸುಕಪೋತಕಕನ್ದೋ ಅಮ್ಬಾಟಕಕನ್ದೋ ಕೇತಕಕನ್ದೋ ಮಾಲುವಕನ್ದೋ ಭಿಸಸಙ್ಖಾತೋ ಪದುಮಪುಣ್ಡರೀಕಕನ್ದೋ ಪಿಣ್ಡಾಲುಮಸಾಲುಆದಯೋ ಚ ಖೀರವಲ್ಲಿಕನ್ದೋ ಆಲುವಕನ್ದೋ ಸಿಗ್ಗುಕನ್ದೋ ತಾಲಕನ್ದೋ ನೀಲುಪ್ಪಲರತ್ತುಪ್ಪಲಕುಮುದಸೋಗನ್ಧಿಕಾನಂ ಕನ್ದಾ ಕದಲಿಕನ್ದೋ ವೇಳುಕನ್ದೋ ಕಸೇರುಕಕನ್ದೋತಿ ಏವಮಾದಯೋ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಕನ್ದಾ ಯಾವಕಾಲಿಕಾ.

ಖೀರವಲ್ಲಿಕನ್ದೋ ಅಧೋತೋ ಯಾವಜೀವಿಕೋ, ಧೋತೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋ. ಖೀರಕಾಕೋಲೀಜೀವಿಕಉಸಭಕಲಸುಣಾದಿಕನ್ದಾ ಪನ ಯಾವಜೀವಿಕಾ. ತೇ ಪಾಳಿಯಂ – ‘‘ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಮೂಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನೀ’’ತಿ ಏವಂ ಮೂಲಭೇಸಜ್ಜಸಙ್ಗಹೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಾ.

ಮೂಳಾಲಖಾದನೀಯೇ ಪನ ಪದುಮಮೂಳಾಲಂ ಪುಣ್ಡರೀಕಮುಳಾಲಸದಿಸಮೇವ. ಏರಕಮೂಲಂ ಕನ್ದುಲಮೂಲನ್ತಿ ಏವಮಾದಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಮುಳಾಲಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ. ಹಲಿದ್ದಿಸಿಙ್ಗಿವೇರಮಕಚಿಚತುರಸ್ಸವಲ್ಲಿಕೇತಕತಾಲಹಿನ್ತಾಲಕುನ್ತಾಲನಾಳಿಕೇರಪೂಗರುಕ್ಖಾದಿಮುಳಾಲಂ ಪನ ಯಾವಜೀವಿಕಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪಾಳಿಯಂ – ‘‘ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಮೂಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩) ಏವಂ ಮೂಲಭೇಸಜ್ಜಸಙ್ಗಹೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಂ.

ಮತ್ಥಕಖಾದನೀಯೇ ತಾಲಹಿನ್ತಾಲಕುನ್ತಾಲಕೇತಕನಾಳಿಕೇರಪೂಗರುಕ್ಖಖಜ್ಜೂರೀವೇತ್ತಏರಕಕದಲೀನಂ ಕಳೀರಸಙ್ಖಾತಾ ಮತ್ಥಕಾ ವೇಣುಕಳೀರೋ ನಳಕಳೀರೋ ಉಚ್ಛುಕಳೀರೋ ಮೂಲಕಕಳೀರೋ ಸಾಸಪಕಳೀರೋ ಸತಾವರಿಕಳೀರೋ ಸತ್ತನ್ನಂ ಧಞ್ಞಾನಂ ಕಳೀರಾತಿ ಏವಮಾದಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕೋ ರುಕ್ಖವಲ್ಲಿಆದೀನಂ ಮತ್ಥಕೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋ. ಹಲಿದ್ದಿಸಿಙ್ಗಿವೇರವಚಮಕಚಿಲಸುಣಾನಂಕಳೀರಾ ತಾಲಹಿನ್ತಾಲಕುನ್ತಾಲನಾಳಿಕೇರಕಳೀರಾನಞ್ಚ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾತಿತೋ ಜರಟ್ಠಬುನ್ದೋ ಯಾವಜೀವಿಕೋ.

ಖನ್ಧಖಾದನೀಯೇ ಅನ್ತೋಪಥವೀಗತೋ ಸಾಲಕಲ್ಯಾಣೀಖನ್ಧೋ ಉಚ್ಛುಖನ್ಧೋ ನೀಲುಪ್ಪಲರತ್ತುಪ್ಪಲಕುಮುದಸೋಗನ್ಧಿಕಾನಂ ಖನ್ಧಕಾತಿ ಏವಮಾದಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕೋ ಖನ್ಧೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋ. ಉಪ್ಪಲಜಾತೀನಂ ಪಣ್ಣದಣ್ಡಕೋ ಪದುಮಜಾತೀನಂ ಸಬ್ಬೋಪಿ ದಣ್ಡಕೋ ಕಾರವಿನ್ದಕದಣ್ಡಾದಯೋ ಚ ಅವಸೇಸಸಬ್ಬಖನ್ಧಾ ಯಾವಜೀವಿಕಾ.

ತಚಖಾದನೀಯೇ ಉಚ್ಛುತಚೋವ ಏಕೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋ, ಸೋಪಿ ಸರಸೋ. ಸೇಸೋ ಸಬ್ಬೋ ಯಾವಜೀವಿಕೋ. ತೇಸಂ ಪನ ಮತ್ಥಕಖನ್ಧತಚಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪಾಳಿಯಂ ಕಸಾವಭೇಸಜ್ಜೇನ ಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಸಾವಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನಿಮ್ಬಕಸಾವಂ, ಕುಟಜಕಸಾವಂ, ಪಟೋಲಕಸಾವಂ, ಫಗ್ಗವಕಸಾವಂ ನತ್ತಮಾಲಕಸಾವಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಕಸಾವಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನೇವ ಖಾದನೀಯೇ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತಿ, ನ ಭೋಜನೀಯೇ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩).

ಏತ್ಥ ಹಿ ಏತೇಸಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹೋ ಸಿಜ್ಝತಿ. ವುತ್ತಕಸಾವಾನಿ ಚ ಸಬ್ಬಾನಿ ಕಪ್ಪಿಯಾನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಪತ್ತಖಾದನೀಯೇ ಮೂಲಕಂ ಖಾರಕೋ ಚಚ್ಚು ತಮ್ಬಕೋ ತಣ್ಡುಲೇಯ್ಯಕೋ ಪಪುನ್ನಾಗೋ ವತ್ಥುಲೇಯ್ಯಕೋ ವಜಕಲಿ ಜಜ್ಝರೀ ಸೇಲ್ಲು ಸಿಗ್ಗು ಕಾಸಮದ್ದಕೋ ಉಮ್ಮಾ ಚೀನಮುಗ್ಗೋ ಮಾಸೋ ರಾಜಮಾಸೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಹಾನಿಪ್ಫಾವಂ ಅವಸೇಸನಿಪ್ಫಾವೋ ಅಗ್ಗಿಮನ್ಥೋ ಸುನಿಸನ್ನಕೋ ಸೇತವರಣೋ ನಾಳಿಕಾ ಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಲೋಣೀತಿ ಏತೇಸಂ ಪತ್ತಾನಿ ಅಞ್ಞಾನಿ ಚ ಏವರೂಪಾನಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಾನಿ ಪತ್ತಾನಿ ಏಕಂಸೇನ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನಿ. ಯಾ ಪನಞ್ಞಾ ಮಹಾನಖಪಿಟ್ಠಿಮತ್ತಾ ಪಣ್ಣಲೋಣಿ ರುಕ್ಖೇ ಚ ಗಚ್ಛೇ ಚ ಆರೋಹತಿ, ತಸ್ಸಾ ಪತ್ತಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ. ಬ್ರಹ್ಮೀಪತ್ತಞ್ಚ ಯಾವಕಾಲಿಕನ್ತಿ ದೀಪವಾಸಿನೋ ವದನ್ತಿ. ಅಮ್ಬಪಲ್ಲವಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ, ಅಸೋಕಪಲ್ಲವಂ ಪನ ಯಾವಜೀವಿಕಂ.

ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿ ಪಾಳಿಯಂ –

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಣ್ಣಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನಿಮ್ಬಪಣ್ಣಂ ಕುಟಜಪಣ್ಣಂ ಪಟೋಲಪಣ್ಣಂ ಸುಲಸಿಪಣ್ಣಂ ಕಪ್ಪಾಸಕಪಣ್ಣಂ ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಪಣ್ಣಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನೇವ ಖಾದನೀಯೇ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತಿ ನ ಭೋಜನೀಯೇ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩) –

ವುತ್ತಾನಿ, ತಾನಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಪಣ್ಣಾನಿಯೇವ ತೇಸಂ ಪುಪ್ಫಫಲಾದೀನಿಪಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ಪಣ್ಣಾನಂ ಫಗ್ಗವಪಣ್ಣಂ ಅಜ್ಜುಕಪಣ್ಣಂ ಫಣಿಜ್ಜಕಪಣ್ಣಂ ಪಟೋಲಪಣ್ಣಂ ತಮ್ಬೂಲಪಣ್ಣಂ ಪದುಮಿನಿಪಣ್ಣನ್ತಿ ಏವಂ ಗಣನವಸೇನ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥಿ.

ಪುಪ್ಫಖಾದನೀಯೇ ಮೂಲಕಪುಪ್ಫಂ ಖಾರಕಪುಪ್ಫಂ ಚಚ್ಚುಪುಪ್ಫಂ ತಮ್ಬಕಪುಪ್ಫಂ ವಜಕಲಿಪುಪ್ಫಂ ಜಜ್ಝರೀಪುಪ್ಫಂ ಚೂಳನಿಪ್ಫಾವಪುಪ್ಫಂ ಮಹಾನಿಪ್ಫಾವಪುಪ್ಫಂ ಕಸೇರುಕಪುಪ್ಫಂ ನಾಳಿಕೇರತಾಲಕೇತಕಾನಂ ತರುಣಪುಪ್ಫಾನಿ ಸೇತವರಣಪುಪ್ಫಂ ಸಿಗ್ಗುಪುಪ್ಫಂ ಉಪ್ಪಲಪದುಮಜಾತಿಕಾನಂ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಕಣ್ಣಿಕಮತ್ತಂ ಅಗನ್ಧಿಕಪುಪ್ಫಂ ಕಳೀರಪುಪ್ಫಂ ಜೀವನ್ತೀಪುಪ್ಫನ್ತಿ ಏವಮಾದಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಪುಪ್ಫಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ. ಅಸೋಕಬಕುಲಕುಯ್ಯಕಪುನ್ನಾಗಚಮ್ಪಕಜಾತಿಕಣವೀರಕಣಿಕಾರಕುನ್ದನವಮಾಲಿಕಮಲ್ಲಿಕಾದೀನಂ ಪನ ಪುಪ್ಫಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ತಸ್ಸ ಗಣನಾಯ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥಿ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನಸ್ಸ ಕಸಾವಭೇಸಜ್ಜೇನೇವ ಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಫಲಖಾದನೀಯೇ ಪನಸಲಬುಜತಾಲನಾಳಿಕೇರಅಮ್ಬಜಮ್ಬೂಅಮ್ಬಾಟಕತಿನ್ತಿಣಿಕಮಾತುಲುಙ್ಗಕಪಿತ್ಥಲಾಬುಕುಮ್ಭಣ್ಡಪುಸ್ಸಫಲತಿಮ್ಬರೂಸಕತಿಪುಸವಾತಿಙ್ಗಣಚೋಚಮೋಚಮಧುಕಾದೀನಂ ಫಲಾನಿ ಯಾನಿ ಲೋಕೇ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನಿ. ನಾಮಗಣನವಸೇನ ನೇಸಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪರಿಯನ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ. ಯಾನಿ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ –

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ – ಬಿಲಙ್ಗಂ, ಪಿಪ್ಫಲಿಂ, ಮರಿಚಂ, ಹರೀತಕಂ, ವಿಭೀತಕಂ, ಆಮಲಕಂ, ಗೋಟ್ಠಫಲಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಫಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನೇವ ಖಾದನೀಯೇ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತಿ ನ ಭೋಜನೀಯೇ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩) –

ವುತ್ತಾನಿ, ತಾನಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ತೇಸಮ್ಪಿ ಅಪರಿಪಕ್ಕಾನಿ ಅಚ್ಛಿವ ಬಿಮ್ಬವರಣಕೇತಕಕಾಸ್ಮರೀಆದೀನಂ ಫಲಾನಿ ಜಾತಿಫಲಂ ಕಟುಕಫಲಂ ಏಳಾ ತಕ್ಕೋಲನ್ತಿ ಏವಂ ನಾಮವಸೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪರಿಯನ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ.

ಅಟ್ಠಿಖಾದನೀಯೇ ಲಬುಜಟ್ಠಿ ಪನಸಟ್ಠಿ ಅಮ್ಬಾಟಕಟ್ಠಿ ಸಾಲಟ್ಠಿ ಖಜ್ಜೂರೀಕೇತಕತಿಮ್ಬರೂಸಕಾನಂ ತರುಣಫಲಟ್ಠಿ ತಿನ್ತಿಣಿಕಟ್ಠಿ ಬಿಮ್ಬಫಲಟ್ಠಿ ಉಪ್ಪಲ ಪದುಮಜಾತೀನಂ ಪೋಕ್ಖರಟ್ಠೀತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಾನಿ ಅಟ್ಠೀನಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನಿ. ಮಧುಕಟ್ಠಿ ಪುನ್ನಾಗಟ್ಠಿ ಹರೀತಕಾದೀನಂ ಅಟ್ಠೀನಿ ಸಿದ್ಧತ್ಥಕಟ್ಠಿ ರಾಜಿಕಟ್ಠೀತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ಅಟ್ಠೀನಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ತೇಸಂ ಪಾಳಿಯಂ ಫಲಭೇಸಜ್ಜೇನೇವ ಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಪಿಟ್ಠಖಾದನೀಯೇ ಸತ್ತನ್ನಂ ತಾವ ಧಞ್ಞಾನಂ ಧಞ್ಞಾನುಲೋಮಾನಂ ಅಪರಣ್ಣಾನಞ್ಚ ಪಿಟ್ಠಂ ಪನಸಪಿಟ್ಠಂ ಲಬುಜಪಿಟ್ಠಂ ಅಮ್ಬಾಟಕಪಿಟ್ಠಂ ಸಾಲಪಿಟ್ಠಂ ಧೋತಕತಾಲಪಿಟ್ಠಞ್ಚ ಖೀರವಲ್ಲಿಪಿಟ್ಠಞ್ಚಾತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಾನಿ ಪಿಟ್ಠಾನಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನಿ. ಅಧೋತಕಂ ತಾಲಪಿಟ್ಠಂ ಖೀರವಲ್ಲಿಪಿಟ್ಠಂ ಅಸ್ಸಗನ್ಧಾದಿಪಿಟ್ಠಾನಿ ಚ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ತೇಸಂ ಪಾಳಿಯಂ ಕಸಾವೇಹಿ ಚ ಮೂಲಫಲೇಹಿ ಚ ಸಙ್ಘಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ನಿಯ್ಯಾಸಖಾದನೀಯೇ ಏಕೋ ಉಚ್ಛುನಿಯ್ಯಾಸೋವ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೋ. ಸೇಸಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜತೂನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ – ಹಿಙ್ಗುಂ ಹಿಙ್ಗುಜತುಂ ಹಿಙ್ಗುಸಿಪಾಟಿಕಂ ತಕಂ ತಕಪತ್ತಿಂ ತಕಪಣ್ಣಿಂ ಸಜ್ಜುಲಸಂ ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಜತೂನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩) ಏವಂ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತನಿಯ್ಯಾಸಾ ಯಾವಜೀವಿಕಾ. ತತ್ಥ ಯೇವಾಪನಕವಸೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಂ ಅಮ್ಬನಿಯ್ಯಾಸೋ ಕಣಿಕಾರನಿಯ್ಯಾಸೋತಿ ಏವಂ ನಾಮವಸೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪರಿಯನ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ. ಏವಂ ಇಮೇಸು ಮೂಲಖಾದನೀಯಾದೀಸು ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ, ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಅವಸೇಸಂ ಖಾದನೀಯಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ.

ಭೋಜನೀಯಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನೀತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ತಂ ವುತ್ತಮೇವ. ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಿ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ವಿಕಾಲೇ ಏತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಞ್ಚ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ತಾವ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯತೋ ಚ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ವಿಕಾಲಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸತ್ತಮಂ.