೪. ಭೋಜನವಗ್ಗೋ

೧. ಆವಸಥಪಿಣ್ಡಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೦೩. ಭೋಜನವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಆವಸಥಪಿಣ್ಡೋತಿ ಆವಸಥೇ ಪಿಣ್ಡೋ. ಸಮನ್ತಾ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅದ್ಧಿಕಗಿಲಾನಗಬ್ಭಿನಿಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಯಥಾನುರೂಪಂ ಪಞ್ಞತ್ತಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಅನೇಕಗಬ್ಭಪಮುಖಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಆವಸಥಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪುಞ್ಞಕಾಮತಾಯ ಪಿಣ್ಡೋ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಯಾಗುಭತ್ತಭೇಸಜ್ಜಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ದಾನತ್ಥಾಯ ಠಪಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಹಿಯ್ಯೋಪೀತಿ ಸ್ವೇಪಿ. ಅಪಸಕ್ಕನ್ತೀತಿ ಅಪಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತೀತಿ ತಿತ್ಥಿಯೇ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ‘‘ತಿತ್ಥಿಯಾ ಕುಹಿಂ ಗತಾ’’‘‘ಇಮೇ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ. ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತೋತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೋ, ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೦೬. ಸಕ್ಕೋತಿ ತಮ್ಹಾ ಆವಸಥಾ ಪಕ್ಕಮಿತುನ್ತಿ ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ವಾ ಯೋಜನಂ ವಾ ಗನ್ತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ನ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಅನೋದಿಸ್ಸಾತಿ ಇಮೇಸಂಯೇವ ವಾ ಏತ್ತಕಾನಂಯೇವ ವಾತಿ ಏಕಂ ಪಾಸಣ್ಡಂ ಅನುದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಯಾವದತ್ಥೋತಿ ಭೋಜನಮ್ಪಿ ಏತ್ತಕನ್ತಿ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಯಾವದತ್ಥೋ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಸಕಿಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ದುತಿಯದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ.

ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಏಕಕುಲೇನ ವಾ ನಾನಾಕುಲೇಹಿ ವಾ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಾ ನಾನಾಠಾನೇಸು ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಏಕಸ್ಮಿಂ; ಸ್ವೇ ಏಕಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಅನಿಯಮಿತಟ್ಠಾನೇ ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ನಾನಾಕುಲೇಹಿ ಪನ ನಾನಾಠಾನೇಸು ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪಟಿಪಾಟಿಂ ಪನ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಏಕಪೂಗನಾನಾಪೂಗಏಕಗಾಮನಾನಾಗಾಮೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯೋಪಿ ಏಕಕುಲಸ್ಸ ವಾ ನಾನಾಕುಲಾನಂ ವಾ ಏಕತೋ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ತಣ್ಡುಲಾದೀನಂ ಅಭಾವೇನ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಛಿಜ್ಜತಿ, ಸೋಪಿ ನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ನ ಸಕ್ಕೋಮ ದಾತು’’ನ್ತಿ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನ ಕಲ್ಯಾಣಚಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ದಾತುಂ ಆರಭನ್ತಿ, ಏತಂ ಪುನ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ.

೨೦೮. ಅನಾಪತ್ತಿ ಗಿಲಾನಸ್ಸಾತಿ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಅನುವಸಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಗಚ್ಛನ್ತೋ ವಾತಿ ಯೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಏಕದಿವಸಂ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಚ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಗಚ್ಛನ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಗಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಏಕದಿವಸಂ ಆಗತಟ್ಠಾನೇ ಚ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಲಭತಿ. ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ನದೀ ವಾ ಪೂರತಿ ಚೋರಾದಿಭಯಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಸೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಖೇಮಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪುನ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಲಭತೀತಿ ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಾದೀಸು ವುತ್ತಂ. ಓದಿಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂಯೇವ ಅತ್ಥಾಯ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ಹೋತಿ. ನ ಯಾವದತ್ಥೋತಿ ಯಾವದತ್ಥಂ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ನ ಹೋತಿ, ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತಾದಿಸಂ ನಿಚ್ಚಮ್ಪಿ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಫಲಾಫಲಾದಿಭೇದೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಯಾಗುಆದೀನಿ ಹಿ ನಿಚ್ಚಮ್ಪಿ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯತೋ ಚ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಆವಸಥಪಿಣ್ಡಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಠಮಂ.

೨. ಗಣಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೦೯. ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಪರಿಹೀನಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋತಿ ಸೋ ಕಿರ ಅಜಾತಸತ್ತುನಾ ರಾಜಾನಂ ಮಾರಾಪೇತ್ವಾಪಿ ಅಭಿಮಾರೇ ಯೋಜೇತ್ವಾಪಿ ರುಹಿರುಪ್ಪಾದಂ ಕತ್ವಾಪಿ ಗುಳ್ಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ. ಯದಾ ಪನ ದಿವಾಯೇವ ಧನಪಾಲಕಂ ಪಯೋಜೇಸಿ, ತದಾ ಪಾಕಟೋ ಜಾತೋ. ‘‘ಕಥಂ ದೇವದತ್ತೋ ಹತ್ಥಿಂ ಪಯೋಜೇಸೀ’’ತಿ ಪರಿಕಥಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ‘‘ನ ಕೇವಲಂ ಹತ್ಥಿಂ ಪಯೋಜೇಸಿ, ರಾಜಾನಮ್ಪಿ ಮಾರಾಪೇಸಿ, ಅಭಿಮಾರೇಪಿ ಪೇಸೇಸಿ, ಸಿಲಮ್ಪಿ ಪವಿಜ್ಝಿ, ಪಾಪೋ ದೇವದತ್ತೋ’’ತಿ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ‘‘ಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಇದಂ ಕಮ್ಮಮಕಾಸೀ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ರಞ್ಞಾ ಅಜಾತಸತ್ತುನಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತತೋ ನಾಗರಾ ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ರಾಜಾ ಏವರೂಪಂ ಚೋರಂ ಸಾಸನಕಣ್ಟಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಚರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು. ರಾಜಾ ನಗರಸಙ್ಖೋಭಂ ಞತ್ವಾ ದೇವದತ್ತಂ ನೀಹರಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚಸ್ಸ ಪಞ್ಚಥಾಲಿಪಾಕಸತಾನಿ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಮ್ಪಿಸ್ಸ ನ ಅಗಮಾಸಿ, ಅಞ್ಞೇಪಿಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾತಬ್ಬಂ ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ ವಾ ಮಞ್ಞಿಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಪರಿಹೀನಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ’’ತಿ. ಕುಲೇಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ‘‘ಮಾ ಮೇ ಗಣೋ ಭಿಜ್ಜೀ’’ತಿ ಪರಿಸಂ ಪೋಸೇನ್ತೋ ‘‘ತ್ವಂ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭತ್ತಂ ದೇಹಿ, ತ್ವಂ ದ್ವಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಸಪರಿಸೋ ಕುಲೇಸು ಭುಞ್ಜತಿ.

೨೧೧. ಚೀವರಂ ಪರಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಭತ್ತಂ ಅಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಚೀವರಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪರಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ.

೨೧೨. ಚೀವರಕಾರಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭತ್ತೇನ ನಿಮನ್ತೇನ್ತೀತಿ ಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಚಿರೇನ ಚೀವರಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಲಹುಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಪುಞ್ಞಕಾಮತಾಯ ನಿಮನ್ತೇನ್ತಿ.

೨೧೫. ನಾನಾವೇರಜ್ಜಕೇತಿ ನಾನಾವಿಧೇಹಿ ಅಞ್ಞರಜ್ಜೇಹಿ ಆಗತೇ. ‘‘ನಾನಾವಿರಜ್ಜಕೇ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಯಮೇವತ್ಥೋ.

೨೧೭-೮. ಗಣಭೋಜನೇತಿ ಗಣಸ್ಸ ಭೋಜನೇ. ಇಧ ಚ ಗಣೋ ನಾಮ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ತತುತ್ತರಿಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ತೇನೇವ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮಂ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ…ಪೇ… ಏತಂ ಗಣಭೋಜನಂ ನಾಮಾ’’ತಿ. ತಂ ಪನೇತಂ ಗಣಭೋಜನಂ ದ್ವೀಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಸವತಿ ನಿಮನ್ತನತೋ ವಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ವಾ. ಕಥಂ ನಿಮನ್ತನತೋ ಪಸವತಿ? ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತೇಮಿ, ಓದನಂ ಮೇ ಗಣ್ಹಥ ಆಕಙ್ಖಥ ಓಲೋಕೇಥ ಅಧಿವಾಸೇಥ ಪಟಿಮಾನೇಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ವೇವಚನೇನ ವಾ ಭಾಸನ್ತರೇನ ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ಏವಂ ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಕಾಲವಸೇನ ಅಜ್ಜತನಾಯ ವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ವಾ ಏಕತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ. ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ನಾನತೋ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಪಟಿಗ್ಗಹಣಮೇವ ಹಿ ಏತ್ಥ ಪಮಾಣಂ. ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನಾನತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏಕತೋ ವಾ ನಾನತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಚತ್ತಾರಿ ಪರಿವೇಣಾನಿ ವಾ ವಿಹಾರೇ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾನತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಠಿತೇಸುಯೇವ ವಾ ಏಕೋ ಪುತ್ತೇನ ಏಕೋ ಪಿತರಾತಿ ಏವಮ್ಪಿ ನಾನತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತು, ಏಕತೋ ವಾ ನಾನತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತು, ಸಚೇ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ. ಏವಂ ತಾವ ನಿಮನ್ತನತೋ ಪಸವತಿ.

ಕಥಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕತೋ ಠಿತಾ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ವಾ ಉಪಾಸಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯುಂ, ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ವಾ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ದೇಹಿ, ಮಯ್ಹಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನತೋ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಏಕತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತು ನಾನತೋ ವಾ, ಭತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ಏಕತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತು ನಾನತೋ ವಾ, ಸಚೇ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ. ಏವಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಪಸವತಿ.

ಪಾದಾಪಿ ಫಲಿತಾತಿ ಯಥಾ ಮಹಾಚಮ್ಮಸ್ಸ ಪರತೋ ಮಂಸಂ ದಿಸ್ಸತಿ; ಏವಂ ಫಾಲಿತಾ, ವಾಲಿಕಾಯ ವಾ ಸಕ್ಖರಾಯ ವಾ ಪಹಟಮತ್ತೇ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ. ಈದಿಸೇ ಗೇಲಞ್ಞೇ ಗಿಲಾನಸಮಯೋತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ಲೇಸಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ಚೀವರೇ ಕಯಿರಮಾನೇತಿ ಯದಾ ಸಾಟಕಞ್ಚ ಸುತ್ತಞ್ಚ ಲಭಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಕರೋನ್ತಿ ತದಾ; ವಿಸುಞ್ಹಿ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ಯೋ ತತ್ಥ ಚೀವರೇ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಞ್ಹಿ ‘‘ಅನ್ತಮಸೋ ಸೂಚಿವೇಧನಕೋ’’ತಿಪಿ ವುತ್ತಂ, ತೇನ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ವಿತ್ಥಾರೇನೇವ ವುತ್ತಂ. ಯೋ ಚೀವರಂ ವಿಚಾರೇತಿ, ಛಿನ್ದತಿ, ಮೋಘಸುತ್ತಂ ಠಪೇತಿ, ಆಗನ್ತುಕಪಟ್ಟಂ ಠಪೇತಿ, ಪಚ್ಚಾಗತಂ ಸಿಬ್ಬತಿ, ಆಗನ್ತುಕಪಟ್ಟಂ ಬನ್ಧತಿ, ಅನುವಾತಂ ಛಿನ್ದತಿ ಘಟ್ಟೇತಿ ಆರೋಪೇತಿ, ತತ್ಥ ಪಚ್ಚಾಗತಂ ಸಿಬ್ಬತಿ, ಸುತ್ತಂ ಕರೋತಿ ವಲೇತಿ, ಪಿಪ್ಫಲಿಕಂ ನಿಸೇತಿ, ಪರಿವತ್ತನಂ ಕರೋತಿ, ಸಬ್ಬೋಪಿ ಚೀವರಂ ಕರೋತಿಯೇವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯೋ ಪನ ಸಮೀಪೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಜಾತಕಂ ವಾ ಧಮ್ಮಪದಂ ವಾ ಕಥೇತಿ, ಅಯಂ ನ ಚೀವರಕಾರಕೋ. ಏತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾನಂ ಗಣಭೋಜನೇ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ.

ಅದ್ಧಯೋಜನನ್ತಿ ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ಅದ್ಧಾನಂ ಗನ್ತುಕಾಮೇನ. ಯೋ ಪನ ದೂರಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ, ತತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ಗಚ್ಛನ್ತೇನಾತಿ ಅದ್ಧಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇನ, ಅದ್ಧಯೋಜನಬ್ಭನ್ತರೇ ಗಾವುತೇಪಿ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಗತೇನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಗತೇನ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ನಾವಾಭಿರುಹನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಅಭಿರುಳ್ಹೇನ ಇಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಯಾವ ನ ಓರೋಹತಿ ತಾವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಚತುತ್ಥೇ ಆಗತೇತಿ ಅಯಂ ಅನ್ತಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಚತುತ್ಥೇಪಿ ಆಗತೇ ಯತ್ಥ ನ ಯಾಪೇನ್ತಿ; ಸೋ ಮಹಾಸಮಯೋ. ಯತ್ಥ ಪನ ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ, ತತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ತಾದಿಸೇ ಕಾಲೇ ‘‘ಮಹಾಸಮಯೋ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಕೋಚಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸಮಾಪನ್ನೋತಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು ವಾ ತಿತ್ಥಿಯೇಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರೋ, ಏತೇಸಞ್ಹಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಕತೇ ಭತ್ತೇ ‘‘ಸಮಣಭತ್ತಸಮಯೋ’’ತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

೨೨೦. ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಮಯೇತಿ ಸತ್ತಸು ಸಮಯೇಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಅನಾಪತ್ತಿ. ದ್ವೇ ತಯೋ ಏಕತೋತಿ ಯೇಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ ಏಕತೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅನಿಮನ್ತಿತಚತುತ್ಥಂ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಚತುತ್ಥಂ, ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಚತುತ್ಥಂ, ಪತ್ತಚತುತ್ಥಂ, ಗಿಲಾನಚತುತ್ಥನ್ತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಚತುಕ್ಕಾನಂ ವಸೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಕಥಂ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ತೇಸು ತಯೋ ಗತಾ, ಏಕೋ ನ ಗತೋ. ಉಪಾಸಕೋ ‘‘ಏಕೋ ಭನ್ತೇ ಥೇರೋ ಕುಹಿ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ನಾಗತೋ ಉಪಾಸಕಾತಿ. ಸೋ ಅಞ್ಞಂ ತಙ್ಖಣಪ್ಪತ್ತಂ ಕಞ್ಚಿ ‘‘ಏಹಿ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ದೇತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಗಣಪೂರಕಸ್ಸ ಅನಿಮನ್ತಿತತ್ತಾ. ತಯೋ ಏವ ಹಿ ತತ್ಥ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಗಣ್ಹಿಂಸು, ತೇಹಿ ಗಣೋ ನ ಪೂರತಿ, ಗಣಪೂರಕೋ ಚ ಅನಿಮನ್ತಿತೋ, ತೇನ ಗಣೋ ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಇದಂ ಅನಿಮನ್ತಿತಚತುತ್ಥಂ.

ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಚತುತ್ಥೇ – ನಿಮನ್ತನಕಾಲೇ ಏಕೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ. ಗಮನವೇಲಾಯ ಪನ ‘‘ಏಹಿ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅನಧಿವಾಸಿತತ್ತಾ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪಿ ‘‘ಏಥ ಭಿಕ್ಖಂ ಲಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸೋ ತಂ ಗಣಂ ಭಿನ್ದತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಚತುತ್ಥೇ – ಸಾಮಣೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋಪಿ ಗಣಂ ಭಿನ್ದತಿ.

ಪತ್ತಚತುತ್ಥೇ – ಏಕೋ ಸಯಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಪೇಸೇತಿ; ಏವಮ್ಪಿ ಗಣೋ ಭಿಜ್ಜತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಗಿಲಾನಚತುತ್ಥೇ – ಗಿಲಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಗಿಲಾನಸ್ಸೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಇತರೇಸಂ ಪನ ಗಣಪೂರಕೋ ಹೋತಿ. ನ ಹಿ ಗಿಲಾನೇನ ಗಣೋ ಭಿಜ್ಜತಿ. ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತಂ.

ಸಮಯಲದ್ಧಕೋ ಸಯಮೇವ ಮುಚ್ಚತಿ, ಸೇಸಾನಂ ಗಣಪೂರಕತ್ತಾ ಆಪತ್ತಿಕರೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಚೀವರದಾನಸಮಯಲದ್ಧಕಾದೀನಮ್ಪಿ ವಸೇನ ಚತುಕ್ಕಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ಗತೇಸುಪಿ ಚತೂಸು ಜನೇಸು ಏಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗಣಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ, ನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಾವಸಾನೇ ಭತ್ತತ್ಥಾಯ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಅದತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ತಾವ ಭಿಕ್ಖೂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥ, ಅಹಂ ಪಚ್ಛಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿಸಿನ್ನೋ. ತೇಸು ಭುತ್ವಾ ಗತೇಸು ‘‘ದೇಥ ಭನ್ತೇ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ಉಪಾಸಕೇನ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭತ್ತೇ ದಿನ್ನೇ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪಞ್ಚನ್ನಞ್ಹಿ ಭೋಜನಾನಂಯೇವ ವಸೇನ ಗಣಭೋಜನೇ ವಿಸಙ್ಕೇತಂ ನತ್ಥಿ. ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾಪಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತಾನಿ ಚ ತೇಹಿ ಏಕತೋ ನ ಗಹಿತಾನಿ. ಯಾಗುಆದೀಸು ಪನ ವಿಸಙ್ಕೇತಂ ಹೋತಿ, ತಾನಿ ತೇಹಿ ಏಕತೋ ಗಹಿತಾನೀತಿ. ಏವಂ ಏಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತಿ.

ತಸ್ಮಾ ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಕತ್ತುಕಾಮೇನ ನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತೋ ವಿಹಾರಂ ಆಗಮ್ಮ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸ್ವೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರೇ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತೂ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ, ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೇನ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನೇಮನ್ತನಿಕಾ ಗಣಭೋಜನತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾ ಚ ಧುತಙ್ಗಭೇದತೋ ಮೋಚೇತಬ್ಬಾ. ಕಥಂ? ಏವಂ ತಾವ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸ್ವೇ ನ ಸಕ್ಕಾ ಉಪಾಸಕಾ’’ತಿ. ‘‘ಪುನದಿವಸೇ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಪುನದಿವಸೇಪಿ ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಯಾವ ಅದ್ಧಮಾಸಮ್ಪಿ ಹರಿತ್ವಾ ಪುನ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ತ್ವಂ ಕಿಂ ಅವಚಾ’’ತಿ? ಸಚೇ ಪುನಪಿ ‘‘ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಇಮಂ ತಾವ ಉಪಾಸಕ ಪುಪ್ಫಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕರೋಹಿ, ಇಮಂ ತಿಣ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ಕಿಂ ಕಥಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪುನಪಿ ತಥೇವ ವದತಿ, ‘‘ಆವುಸೋ, ತ್ವಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೇ ವಾ ಮಹಾಥೇರೇ ವಾ ನ ಲಚ್ಛಸಿ, ಸಾಮಣೇರೇ ಲಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ ಅಸುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅಸುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಗಾಮೇ ಭದನ್ತೇ ಭೋಜೇಸುಂ, ಅಹಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ಲಭಾಮೀ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇ ನಿಮನ್ತೇತುಂ ಜಾನನ್ತಿ, ತ್ವಂ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ. ತೇ ಕಥಂ ನಿಮನ್ತೇಸುಂ ಭನ್ತೇತಿ? ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ. ಸಚೇ ಸೋಪಿ ತಥೇವ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಅಥ ಪುನಪಿ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ‘‘ನ ದಾನಿ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ಲಚ್ಛಸಿ, ತಯೋ ಏವ ಲಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅಸುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಗಾಮೇ ಸಕಲಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಭೋಜೇಸುಂ, ಅಹಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ಲಭಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ತ್ವಂ ನಿಮನ್ತೇತುಂ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಕಥಂ ನಿಮನ್ತೇಸು’’ನ್ತಿ? ತೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸೂತಿ. ಸಚೇ ಸೋಪಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಅಥ ಪುನಪಿ ‘‘ಭತ್ತಮೇವಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ನತ್ಥಮ್ಹಾಕಂ ತವ ಭತ್ತೇನತ್ಥೋ, ನಿಬದ್ಧಗೋಚರೋ ಏಸ ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಮಯಮೇತ್ಥ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತಂ ‘‘ಚರಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಗತಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ – ‘‘ಕಿಂ ಭೋ ಲದ್ಧಾ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಏತೇನ ಬಹು ಏತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ‘ಥೇರಾ ಸ್ವೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಆಹಂಸು. ಮಾ ದಾನಿ ತುಮ್ಹೇ ಪಮಜ್ಜಿತ್ಥಾ’’ತಿ. ದುತಿಯದಿವಸೇ ಚೇತಿಯವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೇನ ವತ್ತಬ್ಬಾ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಧುರಗಾಮೇ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಅಪಣ್ಡಿತಮನುಸ್ಸೋ ಪನ ಅಗಮಾಸಿ, ಗಚ್ಛಾಮ ಧುರಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಥೇರಸ್ಸ ವಚನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ನ ದುಬ್ಬಚೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಗಾಮದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠತ್ವಾವ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ತೇಸು ಪತ್ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇನ್ತೇಸು ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಆಸನಸಾಲಾಯ ಭತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ರಥಿಕಾಸು ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಾ ಆರೋಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಆಸನಸಾಲಾಯ, ಭನ್ತೇ, ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನ ವಟ್ಟತಿ.

ಅಥ ಪನ ಭತ್ತಂ ಆದಾಯ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವಾ ವಿಹಾರಂ ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ ಪತಿರೂಪೇ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಆಗತಾಗತಾನಂ ದೇನ್ತಿ, ಅಯಂ ಅಭಿಹಟಭಿಕ್ಖಾ ನಾಮ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಭತ್ತಸಾಲಾಯ ದಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಂ ತಂ ಪರಿವೇಣಂ ಪಹಿಣನ್ತಿ ‘‘ಭತ್ತಸಾಲಾಯ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ, ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯೇ ಪನ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಆಸನಸಾಲಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇನ್ತಿ, ನ ತೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಾ. ಯೇ ಪನ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಾ, ನ ವಾ ನಿವತ್ತಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ‘‘ನಿವತ್ತಥ, ಭನ್ತೇ, ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ‘‘ನಿವತ್ತಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಪದೇ ನಿವತ್ತಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ನಿವತ್ತಥ ಭನ್ತೇ, ಘರೇ ಭತ್ತಂ ಕತಂ, ಗಾಮೇ ಭತ್ತಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ಗೇಹೇ ಚ ಗಾಮೇ ಚ ಭತ್ತಂ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಹೋತೀತಿ ನಿವತ್ತಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ನಿವತ್ತಥ, ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ವದನ್ತಿ, ನಿವತ್ತಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಆಸನಸಾಲತೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನಿಸೀದಥ ಭನ್ತೇ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನಿಚ್ಚಭತ್ತನ್ತಿ ಧುವಭತ್ತಂ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಬಹೂನಮ್ಪಿ ಏಕತೋ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಗಣಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದುತಿಯಂ.

೩. ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೨೧. ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ನ ಖೋ ಇದಂ ಓರಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಥಯಿಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಭತ್ತಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ, ಯೇನ ನಿಯಾಮೇನ ಇಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಭತ್ತಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತೇನ ಞಾಯತಿ – ‘‘ಇದಂ ಸಾಸನಂ ಇದಂ ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೇ ಸಙ್ಘೇ ದಾನಂ ನ ಖೋ ಓರಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪರಿತ್ತಂ ಲಾಮಕಂ ನೇವ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಕಿರಪತಿಕೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಕಿರೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ನಾಮಂ; ಅಧಿಪಚ್ಚಟ್ಠೇನ ಪನ ‘‘ಕಿರಪತಿಕೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೋ ಕಿರ ಇಸ್ಸರೋ ಅಧಿಪತಿ ಮಾಸಉತುಸಂವಚ್ಛರನಿಯಾಮೇನ ವೇತನಂ ದತ್ವಾ ಕಮ್ಮಕಾರಕೇ ಕಮ್ಮಂ ಕಾರೇತಿ. ಬದರಾ ಪಟಿಯತ್ತಾತಿ ಉಪಚಾರವಸೇನ ವದತಿ. ಬದರಮಿಸ್ಸೇನಾತಿ ಬದರಸಾಳವೇನ.

೨೨೨. ಉಸ್ಸೂರೇ ಆಹರಿಯಿತ್ಥಾತಿ ಅತಿದಿವಾ ಆಹರಿಯಿತ್ಥ.

೨೨೬. ಮಯ್ಹಂ ಭತ್ತಪಚ್ಚಾಸಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದಮ್ಮೀತಿ ಅಯಂ ಭತ್ತವಿಕಪ್ಪನಾ ನಾಮ ಸಮ್ಮುಖಾಪಿ ಪರಮ್ಮುಖಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಸಮ್ಮುಖಾ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಅದಿಸ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಾದೀಸು ಪನ ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾವ ವುತ್ತಾ. ಸಾ ಚಾಯಂ ಯಸ್ಮಾ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ತಸ್ಮಾ ಭಗವತೋ ವಿಕಪ್ಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಭಗವತಿ ಹಿ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೇಪಿ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೇಪಿ ಸಙ್ಘೇನ ಗಣಪ್ಪಹೋನಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಸುಕತಮೇವ ಹೋತಿ, ಭಗವಾ ನೇವ ಕಮ್ಮಂ ಕೋಪೇತಿ; ನ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ. ನ ಕೋಪೇತಿ ಧಮ್ಮಿಸ್ಸರತ್ತಾ, ನ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ ಅಗಣಪೂರಕತ್ತಾ.

೨೨೯. ದ್ವೇ ತಯೋ ನಿಮನ್ತನೇ ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ನಿಮನ್ತನಾನಿ ಏಕಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಕುಲಾನಿ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಏಕಮಿಸ್ಸಕಂ ಹೋತಿ, ಏತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಪನ ಮೂಲನಿಮನ್ತನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಉಪರಿ, ತಂ ಉಪರಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ. ಹತ್ಥಂ ಪನ ಅನ್ತೋ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪಠಮನಿಮನ್ತನತೋ ಏಕಮ್ಪಿ ಕಬಳಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಭುತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಥಾ ತಥಾ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇಪಿ ತತ್ಥ ಖೀರಂ ವಾ ರಸಂ ವಾ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಯೇನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥತಂ ಭತ್ತಂ ಏಕರಸಂ ಹೋತಿ, ಕೋಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಖೀರಭತ್ತಂ ವಾ ರಸಭತ್ತಂ ವಾ ಲಭಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಖೀರಭತ್ತಂ ವಾ ರಸಭತ್ತಂ ವಾ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಖೀರಂ ವಾ ರಸಂ ವಾ ಪಿವತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಪನ ಪಠಮಂ ಲದ್ಧಮಂಸಖಣ್ಡಂ ವಾ ಭತ್ತಪಿಣ್ಡಂ ವಾ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕೋಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಪ್ಪಿಪಾಯಾಸೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ.

ಮಹಾಉಪಾಸಕೋ ಭಿಕ್ಖುಂ ನಿಮನ್ತೇತಿ, ತಸ್ಸ ಕುಲಂ ಉಪಗತಸ್ಸ ಉಪಾಸಕೋಪಿ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತದಾರಭಾತಿಕಭಗಿನಿಆದಯೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಉಪಾಸಕೇನ ಪಠಮಂ ದಿನ್ನಂ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ‘‘ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ‘‘ಸಚೇ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಪಚನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪಕ್ಕಭತ್ತತೋ ಆಹರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಪಚ್ಛಾ ಆಹಟಂ ಪಠಮಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಯದಿ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಏಕೋವ ಪಾಕೋ ಹೋತಿ, ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಂ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಉಪಾಸಕೋ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತಿ, ಅಞ್ಞೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ದಾತಬ್ಬಂ. ಕಿಂ ಭನ್ತೇ ನ ದೇಥಾತಿ? ನನು ಉಪಾಸಕ ತಯಾ ನಿಮನ್ತಿತಮ್ಹಾತಿ! ಹೋತು ಭನ್ತೇ, ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಥಾತಿ ವದತಿ, ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಞ್ಞೇನ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭತ್ತೇ ದಿನ್ನೇ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪಿ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ.

ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮಾ ‘‘ಸ್ವೇಪಿ ಭನ್ತೇ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇ ನಿಮನ್ತೇನ್ತಿ, ಪುನದಿವಸೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಬ್ಬೇಹಿ ನಿಮನ್ತಿತತ್ತಾ. ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಭತ್ತಂ ಲಭತಿ, ತಮಞ್ಞೋ ಉಪಾಸಕೋ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಘರೇ ನಿಸೀದಾಪೇತಿ, ನ ಚ ತಾವ ಭತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ. ಅಭುತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ‘‘ಕಿಂ ಭನ್ತೇ ನ ಭುಞ್ಜಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತಯಾ ನಿಮನ್ತಿತತ್ತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಥ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ಭುಞ್ಜತಿ, ವಟ್ಟತಿ.

ಸಕಲೇನ ಗಾಮೇನಾತಿ ಸಕಲೇನ ಗಾಮೇನ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಮನ್ತಿತಸ್ಸೇವ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಭುಞ್ಜತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪೂಗೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಭಣತೀತಿ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ತವ ಭತ್ತೇನತ್ಥೋ, ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ. ಏತ್ಥ ಪನ ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಏವಂ ವದನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅನಿಮನ್ತನಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಭುಞ್ಜನತ್ಥಾಯ ಪನ ಓಕಾಸೋ ಕತೋ ಹೋತೀತಿ ನೇವ ಗಣಭೋಜನತೋ ನ ಚಾರಿತ್ತತೋ ಮುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಯದಗ್ಗೇನ ಅನಿಮನ್ತನಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತದಗ್ಗೇನ ನೇವ ಗಣಭೋಜನಂ ನ ಚಾರಿತ್ತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ ಏತ್ಥ ಹಿ ಭೋಜನಂ ಕಿರಿಯಾ, ಅವಿಕಪ್ಪನಂ ಅಕಿರಿಯಾ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ತತಿಯಂ.

೪. ಕಾಣಮಾತಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೩೦. ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಕಾಣಮಾತಾತಿ ಕಾಣಾಯ ಮಾತಾ. ಸಾ ಕಿರಸ್ಸಾ ಧೀತಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಅಹೋಸಿ, ಯೇ ಯೇ ತಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ತೇ ರಾಗೇನ ಕಾಣಾ ಹೋನ್ತಿ, ರಾಗನ್ಧಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾ ಪರೇಸಂ ಕಾಣಭಾವಕರಣತೋ ‘‘ಕಾಣಾ’’ತಿ ವಿಸ್ಸುತಾ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸಾ ವಸೇನ ಮಾತಾಪಿಸ್ಸಾ ‘‘ಕಾಣಮಾತಾ’’ತಿ ಪಾಕಟಾ ಜಾತಾ. ಆಗತನ್ತಿ ಆಗಮನಂ. ಕಿಸ್ಮಿಂ ವಿಯಾತಿ ಕೀದಿಸಂ ವಿಯ; ಲಜ್ಜನಕಂ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ರಿತ್ತಹತ್ಥಂ ಗನ್ತುನ್ತಿ ರಿತ್ತಾ ಹತ್ಥಾ ಅಸ್ಮಿಂ ಗಮನೇ ತದಿದಂ ರಿತ್ತಹತ್ಥಂ, ತಂ ರಿತ್ತಹತ್ಥಂ ಗಮನಂ ಗನ್ತುಂ ಲಜ್ಜನಕಂ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸೀತಿ ಉಪಾಸಿಕಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಸನ್ತಂ ಅದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾವ ದಾಪೇಸಿ, ಯಾವ ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಾಣಾಪಿ ಮಾತು ಅತ್ಥಾಯ ದೇಸಿಯಮಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೀ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅಹೋಸಿ. ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ ಆಸನತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗತೋ. ಸೋಪಿ ಪುರಿಸೋ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಕಿರ ಕಾಣಮಾತಾಯ ನಿವೇಸನಂ ಅಗಮಾಸೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಕಾಣಂ ಆನೇತ್ವಾ ಪಕತಿಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಠಪೇಸಿ.

೨೩೧. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಉಪ್ಪನ್ನಮತ್ತೇ ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತೇಯೇವ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪಾಥೇಯ್ಯವತ್ಥು ಉದಪಾದಿ, ತಸ್ಮಾ ಅನನ್ತರಮೇವ ಚೇತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಸೋಪಿ ಚ ಉಪಾಸಕೋ ಅರಿಯಸಾವಕತ್ತಾ ಸಬ್ಬಮೇವ ದಾಪೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸೀ’’ತಿ.

೨೩೩. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪಹೇಣಕತ್ಥಾಯಾತಿ ಪಣ್ಣಾಕಾರತ್ಥಾಯ ಪಟಿಯತ್ತಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಅತಿರಸಕಮೋದಕಸಕ್ಖಲಿಕಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ಇಧ ಪೂವೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪಾಥೇಯ್ಯತ್ಥಾಯಾತಿ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗತ್ಥಾಯ ಪಟಿಯತ್ತಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಬದ್ಧಸತ್ತುಅಬದ್ಧಸತ್ತುತಿಲತಣ್ಡುಲಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ಇಧ ಮನ್ಥೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿನ್ತಿ ಸಚೇಪಿ ತತಿಯಂ ಪತ್ತಂ ಥೂಪೀಕತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಪೂವಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ.

ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಮುಖವಟ್ಟಿಯಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಲೇಖಾಯ ಸಮಪೂರೇ ಪತ್ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ. ಅಮುತ್ರ ಮಯಾ ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ದ್ವೇ ಗಹಿತಾ, ‘‘ಅತ್ರ ಮಯಾ ದ್ವೇ ಪತ್ತಪೂರಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಾ, ತ್ವಂ ಏಕಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತೇನಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ‘‘ಪಠಮಂ ಆಗತೇನ ದ್ವೇ ಪತ್ತಪೂರಾ ಗಹಿತಾ, ಮಯಾ ಏಕೋ, ಮಾ ತ್ವಂ ಗಣ್ಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಯೇನ ಪಠಮಂ ಏಕೋ ಗಹಿತೋ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಪರಮ್ಪರಾರೋಚನೇ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯೇನ ಪನ ಸಯಮೇವ ತಯೋ ಗಹಿತಾ, ತೇನ ಅಞ್ಞಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಖೋ ಏತ್ಥ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿ’’ ಚ್ಚೇವ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಪಟಿಕ್ಕಮನಂ ನೀಹರಿತ್ವಾತಿ ಆಸನಸಾಲಂ ಹರಿತ್ವಾ, ಆಸನಸಾಲಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ಚ ಛಡ್ಡಿತಸಾಲಾ ನ ಗನ್ತಬ್ಬಾ. ಯತ್ಥ ಮಹಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ನಿಸೀದತಿ, ತತ್ಥ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಾ ಲದ್ಧಟ್ಠಾನತೋ ಆಸನ್ನಾ ಆಸನಸಾಲಾ, ತತ್ಥ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಅತ್ತನೋ ‘ಸನ್ದಿಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಸಮ್ಭತ್ತಾನಂ ವಾ ಏಕನಿಕಾಯಿಕಾನಂ ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗನ್ತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ಸಚೇ ಪನಸ್ಸ ನಿಬದ್ಧನಿಸೀದನಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ, ದೂರಮ್ಪಿ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ.

ಸಂವಿಭಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಚೇ ತಯೋ ಪತ್ತಪೂರಾ ಗಹಿತಾ, ಏಕಂ ಅತ್ತನೋ ಠಪೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಾ. ಸಚ್ಚೇ ದ್ವೇ ಗಹಿತಾ, ಏಕಂ ಅತ್ತನೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬೋ, ಯಥಾಮಿತ್ತಂ ಪನ ದಾತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ಯೇನ ಏಕೋ ಗಹಿತೋ, ನ ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಕಾಮಾ ದಾತಬ್ಬಂ, ಯಥಾರುಚಿ ಕಾತಬ್ಬಂ.

೨೩೫. ಗಮನೇ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೇತಿ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಉಪದ್ದವಂ ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅನತ್ಥಿಕತಾಯ ವಾ ‘‘ಮಯಂ ಇದಾನಿ ನ ಪೇಸಿಸ್ಸಾಮ, ನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏವಂ ಗಮನೇ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೇ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನೇ. ಞಾತಕಾನಂ ಪವಾರಿತಾನನ್ತಿ ಏತೇಸಂ ಬಹುಮ್ಪಿ ದೇನ್ತಾನಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಪನ ‘‘ತೇಸಮ್ಪಿ ಪಾಥೇಯ್ಯಪಹೇಣಕತ್ಥಾಯ ಪಟಿಯತ್ತತೋ ಪಮಾಣಮೇವ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಕಾಣಮಾತಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಠಮಪವಾರಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೩೬. ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಭಿಕ್ಖೂ ಭುತ್ತಾವೀ ಪವಾರಿತಾತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಭನ್ತೇ, ಯಾವ ಇಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಯಾವದತ್ಥಪವಾರಣಾಯ, ಸಯಞ್ಚ ‘‘ಅಲಂ, ಆವುಸೋ, ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರಿತಾ. ಪಟಿವಿಸ್ಸಕೇತಿ ಸಾಮನ್ತಘರವಾಸಿಕೇ.

೨೩೭. ಕಾಕೋರವಸದ್ದನ್ತಿ ಕಾಕಾನಂ ಓರವಸದ್ದಂ; ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ವಿರವನ್ತಾನಂ ಸದ್ದಂ. ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ತಿಕಾರಂ ಅವತ್ವಾವ ‘‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬಂ’’ ಏತ್ತಕಂ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೨೩೮-೯. ಭುತ್ತಾವೀತಿ ಭುತ್ತವಾ. ತತ್ಥ ಚ ಯಸ್ಮಾ ಯೇನ ಏಕಮ್ಪಿ ಸಿತ್ಥಂ ಸಙ್ಖಾದಿತ್ವಾ ವಾ ಅಸಙ್ಖಾದಿತ್ವಾ ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರಿತಂ ಹೋತಿ, ಸೋ ‘‘ಭುತ್ತಾವೀ’’ತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಭುತ್ತಾವೀ ನಾಮ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಪವಾರಿತೋತಿ ಕತಪವಾರಣೋ, ಕತಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ. ಸೋಪಿ ಚ ಯಸ್ಮಾ ನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಮತ್ತೇನ, ಅಥ ಖೋ ಪಞ್ಚಙ್ಗವಸೇನ, ತೇನಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಪವಾರಿತೋ ನಾಮ ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನೋ, ‘‘ಪವಾರಿತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಯೋ ಚ ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನೋ, ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಭುತ್ತಂ, ಕಿಞ್ಚಿ ಅಭುತ್ತಂ, ಯಞ್ಚ ಭುತ್ತಂ; ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಭುತ್ತಾವೀ’’ತಿಪಿ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ಭುತ್ತಾವೀವಚನೇನ ವಿಸುಂ ಕಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧಿಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮ. ‘‘ದಿರತ್ತತಿರತ್ತಂ, ಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಪಾಚಿ. ೬೧-೬೨) ಪನ ದಿರತ್ತಾದಿವಚನಂ ವಿಯ ಪವಾರಿತಪದಸ್ಸ ಪರಿವಾರಕಭಾವೇನ ಬ್ಯಞ್ಜನಸಿಲಿಟ್ಠತಾಯ ಚೇತಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿಆದೀಸು ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನಂ ದಿಸ್ಸತಿ, ಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಚೇಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭೋಜನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಪವಾರಣಪ್ಪಹೋನಕಭೋಜನಂ ದಿಸ್ಸತಿ. ಓದನಾದೀನಂ ಚೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ ಭೋಜನಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೋತಿ ಪವಾರಣಪ್ಪಹೋನಕಂ ಭೋಜನಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ದಾಯಕೋ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣೇ ಓಕಾಸೇ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಭಿಹರತೀತಿ ಸೋ ಚೇ ದಾಯಕೋ ತಸ್ಸ ತಂ ಭತ್ತಂ ಕಾಯೇನ ಅಭಿಹರತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ದಿಸ್ಸತಿ; ತಞ್ಚೇ ಅಭಿಹಟಂ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಅಙ್ಗಾನಂ ವಸೇನ ಪವಾರಿತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ ಉಪಾಲಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಪವಾರಣಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ – ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಭೋಜನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೋ, ಅಭಿಹರತಿ, ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ (ಪರಿ. ೪೨೮).

ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ‘‘ಅಸನ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ತಾವ ಯಞ್ಚ ಅಸ್ನಾತಿ ಯಞ್ಚ ಭೋಜನಂ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೇನ ಅಭಿಹಟಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ತಂ ‘‘ಓದನೋ, ಕುಮ್ಮಾಸೋ, ಸತ್ತು, ಮಚ್ಛೋ, ಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಇಮೇಸಂ ಅಞ್ಞತರಮೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ಓದನೋ ನಾಮ – ಸಾಲಿ, ವೀಹಿ, ಯವೋ, ಗೋಧುಮೋ, ಕಙ್ಗು, ವರಕೋ, ಕುದ್ರೂಸಕೋತಿ ಸತ್ತನ್ನಂ ಧಞ್ಞಾನಂ ತಣ್ಡುಲೇಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ತತ್ಥ ‘‘ಸಾಲೀ’’ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ನೀವಾರಂ ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಸಾಲಿಜಾತಿ. ‘‘ವೀಹೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ವೀಹಿಜಾತಿ. ‘‘ಯವಗೋಧುಮೇಸು’’ ಭೇದೋ ನತ್ಥಿ. ‘‘ಕಙ್ಗೂ’’ತಿ ಸೇತರತ್ತಕಾಳಭೇದಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಕಙ್ಗುಜಾತಿ. ‘‘ವರಕೋ’’ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ವರಕಚೋರಕಂ ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬಾ ಸೇತವಣ್ಣಾ ವರಕಜಾತಿ. ‘‘ಕುದ್ರೂಸಕೋ’’ತಿ ಕಾಳಕೋ ದ್ರವೋ ಚೇವ ಸಾಮಾಕಾದಿಭೇದಾ ಚ ಸಬ್ಬಾಪಿ ತಿಣಧಞ್ಞಜಾತಿ.

ನೀವಾರವರಕಚೋರಕಾ ಚೇತ್ಥ ‘‘ಧಞ್ಞಾನುಲೋಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಧಞ್ಞಾನಿ ವಾ ಹೋನ್ತು ಧಞ್ಞಾನುಲೋಮಾನಿ ವಾ, ಏತೇಸಂ ವುತ್ತಪ್ಪಭೇದಾನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಧಞ್ಞಾನಂ ತಣ್ಡುಲೇ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಭತ್ತಂ ಪಚಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಯಾಗುಂ ಪಚಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಅಮ್ಬಿಲಪಾಯಾಸಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಪಚಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸನ್ಧಾಯ ಪಚನ್ತು, ಸಚೇ ಉಣ್ಹಂ ಸೀತಲಂ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ಭೋಜನಕಾಲೇ ಗಹಿತಗಹಿತಟ್ಠಾನೇ ಓಧಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಓದನಸಙ್ಗಹಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ಪವಾರಣಂ ಜನೇತಿ. ಸಚೇ ಓಧಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಯಾಗುಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪವಾರಣಂ ನ ಜನೇತಿ.

ಯೋಪಿ ಪಾಯಾಸೋ ವಾ ಪಣ್ಣಫಲಕಳೀರಮಿಸ್ಸಕಾ ಅಮ್ಬಿಲಯಾಗು ವಾ ಉದ್ಧನತೋ ಓತಾರಿತಮತ್ತಾ ಅಬ್ಭುಣ್ಹಾ ಹೋತಿ, ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಿವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಹತ್ಥೇನ ಗಹಿತೋಕಾಸೇಪಿ ಓಧಿಂ ನ ದಸ್ಸೇತಿ, ಪವಾರಣಂ ನ ಜನೇತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಉಸುಮಾಯ ವಿಗತಾಯ ಸೀತಲೀಭೂತಾ ಘನಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಓಧಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಪುನ ಪವಾರಣಂ ಜನೇತಿ. ಪುಬ್ಬೇ ತನುಭಾವೋ ನ ರಕ್ಖತಿ. ಸಚೇಪಿ ದಧಿತಕ್ಕಾದೀನಿ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಬಹುಪಣ್ಣಫಲಕಳೀರೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮುಟ್ಠಿಮತ್ತಾಪಿ ತಣ್ಡುಲಾ ಪಕ್ಖಿತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಭೋಜನಕಾಲೇ ಚೇ ಓಧಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಪವಾರಣಂ ಜನೇತಿ. ಅಯಾಗುಕೇ ನಿಮನ್ತನೇ ‘‘ಯಾಗುಂ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಭತ್ತೇ ಉದಕಕಞ್ಜಿಕಖೀರಾದೀನಿ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ‘‘ಯಾಗುಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ದೇನ್ತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತನುಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪವಾರಣಂ ಜನೇತಿಯೇವ. ಸಚೇ ಪನ ಪಕ್ಕುಥಿತೇಸು ಉದಕಾದೀಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಯಾಗುಸಙ್ಗಹಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಾಗುಸಙ್ಗಹಂ ಗತೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಾ ಯತ್ಥ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಸಚೇ ಸಾಸಪಮತ್ತಮ್ಪಿ ಮಚ್ಛಮಂಸಖಣ್ಡಂ ವಾ ನ್ಹಾರು ವಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಪವಾರಣಂ ಜನೇತಿ.

ಸುದ್ಧರಸಕೋ ಪನ ರಸಕಯಾಗು ವಾ ನ ಜನೇತಿ. ಠಪೇತ್ವಾ ವುತ್ತಧಞ್ಞಾನಂ ತಣ್ಡುಲೇ ಅಞ್ಞೇಹಿ ವೇಣುತಣ್ಡುಲಾದೀಹಿ ವಾ ಕನ್ದಮೂಲಫಲೇಹಿ ವಾ ಯೇಹಿ ಕೇಹಿಚಿ ಕತಂ ಭತ್ತಮ್ಪಿ ಪವಾರಣಂ ನ ಜನೇತಿ, ಪಗೇವ ಘನಯಾಗು. ಸಚೇ ಪನೇತ್ಥ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಜನೇತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ‘‘ಪುಪ್ಫಅತ್ಥಾಯ ಭತ್ತಮ್ಪಿ ಪವಾರಣಂ ಜನೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪುಪ್ಫಿಅತ್ಥಾಯ ಭತ್ತಂ ನಾಮ ಪುಪ್ಫಿಖಜ್ಜಕತ್ಥಾಯ ಕುಥಿತತೂದಕೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸೇದಿತತಣ್ಡುಲಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ತೇ ತಣ್ಡುಲೇ ಸುಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ; ನೇವ ಸತ್ತುಸಙ್ಖ್ಯಂ ನ ಭತ್ತಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಪುನ ತೇಹಿ ಕತಭತ್ತಂ ಪವಾರೇತಿಯೇವ. ತೇ ತಣ್ಡುಲೇ ಸಪ್ಪಿತೇಲಾದೀಸು ವಾ ಪಚನ್ತಿ, ಪೂವಂ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ, ನ ಪವಾರೇನ್ತಿ. ಪುಥುಕಾ ವಾ ತಾಹಿ ಕತಸತ್ತುಭತ್ತಾದೀನಿ ವಾ ನ ಪವಾರೇನ್ತಿ.

ಕುಮ್ಮಾಸೋ ನಾಮ ಯವೇಹಿ ಕತಕುಮ್ಮಾಸೋ. ಅಞ್ಞೇಹಿ ಪನ ಮುಗ್ಗಾದೀಹಿ ಕತಕುಮ್ಮಾಸೋ ಪವಾರಣಂ ನ ಜನೇತಿ. ಸತ್ತು ನಾಮ ಸಾಲಿವೀಹಿಯವೇಹಿ ಕತಸತ್ತು. ಕಙ್ಗುವರಕಕುದ್ರೂಸಕಸೀಸಾನಿಪಿ ಭಜ್ಜಿತ್ವಾ ಈಸಕಂ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಥುಸೇ ಪಲಾಪೇತ್ವಾ ಪುನ ದಳ್ಹಂ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಚುಣ್ಣಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಸಚೇಪಿ ತಂ ಅಲ್ಲತ್ತಾ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸತ್ತುಸಙ್ಗಹಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಖರಪಾಕಭಜ್ಜಿತಾನಂ ವೀಹೀನಂ ತಣ್ಡುಲೇ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ಚುಣ್ಣಂ ಸತ್ತುಸಙ್ಗಹಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಸಮಪಾಕಭಜ್ಜಿತಾನಂ ಪನ ವೀಹೀನಂ ವಾ ವೀಹಿಪಲಾಪಾನಂ ವಾ ತಣ್ಡುಲಾ ಭಜ್ಜಿತತಣ್ಡುಲಾ ಏವ ವಾ ನ ಪವಾರೇನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಪನ ತಣ್ಡುಲಾದೀನಂ ಚುಣ್ಣಂ ಪವಾರೇತಿ. ಖರಪಾಕಭಜ್ಜಿತಾನಂ ವೀಹೀನಂ ಕುಣ್ಡಕಮ್ಪಿ ಪವಾರೇತಿ. ಸಮಪಾಕಭಜ್ಜಿತಾನಂ ಪನ ಆತಪಸುಕ್ಖಾನಂ ವಾ ಕುಣ್ಡಕಂ ನ ಪವಾರೇತಿ. ಲಾಜಾ ವಾ ತೇಹಿ ಕತಭತ್ತಸತ್ತುಆದೀನಿ ವಾ ನ ಪವಾರೇನ್ತಿ. ಭಜ್ಜಿತಪಿಟ್ಠಂ ವಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸುದ್ಧಖಜ್ಜಕಂ ವಾ ನ ಪವಾರೇತಿ. ಮಚ್ಛಮಂಸಪೂರಿತಖಜ್ಜಕಂ ಪನ ಸತ್ತುಮೋದಕೋ ವಾ ಪವಾರೇತಿ. ಮಚ್ಛೋ ಮಂಸಞ್ಚ ಪಾಕಟಮೇವ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಸಚೇಪಿ ಯಾಗುಂ ಪಿವನ್ತಸ್ಸ ಯಾಗುಸಿತ್ಥಮತ್ತಾನೇವ ದ್ವೇ ಮಚ್ಛಖಣ್ಡಾನಿ ವಾ ಮಂಸಖಣ್ಡಾನಿ ವಾ ಏಕಭಾಜನೇ ವಾ ನಾನಾಭಾಜನೇ ವಾ ದೇನ್ತಿ, ತಾನಿ ಚೇ ಅಖಾದನ್ತೋ ಅಞ್ಞಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪವಾರಣಪ್ಪಹೋನಕಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ನ ಪವಾರೇತಿ. ತತೋ ಏಕಂ ಖಾದಿತಂ, ಏಕಂ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಪತ್ತೇ ವಾ ಹೋತಿ, ಸೋ ಚೇ ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಪವಾರೇತಿ. ದ್ವೇಪಿ ಖಾದಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಮುಖೇ ಸಾಸಪಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅವಸಿಟ್ಠಂ ನತ್ಥಿ, ಸಚೇಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ನ ಪವಾರೇತಿ.

ಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಪವಾರೇತಿ. ಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ನ ಪವಾರೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಅವತ್ಥುತಾಯ. ಯಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಖಾದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಂಯೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಪನ ಜಾನನ್ತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಅಜಾನನ್ತೋಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಮೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ ನಾಮ, ತಸ್ಮಾ ನ ಪವಾರೇತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಪವಾರೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ವತ್ಥುತಾಯ. ಯಞ್ಹಿ ತೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಂ ಪವಾರಣಾಯ ವತ್ಥು. ಯಂ ಪನ ಖಾದತಿ, ತಂ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಂ, ಖಾದಿಯಮಾನಂ ಪನ ಮಂಸಭಾವಂ ನ ಜಹತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪವಾರೇತಿ. ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ನ ಪವಾರೇತಿ. ಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ವಾ ಖಾದನ್ತೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಪವಾರೇತಿ. ಕುಲದೂಸಕವೇಜ್ಜಕಮ್ಮಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾರೋಚನಸಾದಿತರೂಪಿಯಾದೀಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಬುದ್ಧಪಟಿಕುಟ್ಠಂ ಅನೇಸನಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ನ ಪವಾರೇತಿ. ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೋಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಪವಾರೇತಿ. ಅಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ನ ಪವಾರೇತೀತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಕಾರಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಏವಂ ‘‘ಅಸನ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಯಞ್ಚ ಅಸ್ನಾತಿ, ಯಞ್ಚ ಭೋಜನಂ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೇನ ಅಭಿಹಟಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಪವಾರಣಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ಞತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯಥಾ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ಜಾನನತ್ಥಂ ಅಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ‘‘‘ಅಸನಂ ಭೋಜನ’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ತಾವ ಯೇನ ಏಕಸಿತ್ಥಮ್ಪಿ ಅಜ್ಝೋಹಟಂ ಹೋತಿ, ಸೋ ಸಚೇ ಪತ್ತಮುಖಹತ್ಥಾನಂ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಪಞ್ಚಸು ಭೋಜನೇಸು ಏಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸತಿ ಅಞ್ಞಂ ಪಞ್ಚಸು ಭೋಜನೇಸು ಏಕಮ್ಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಪವಾರೇತಿ. ಕತ್ಥಚಿ ಭೋಜನಂ ನತ್ಥಿ, ಆಮಿಸಗನ್ಧಮತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ಪವಾರೇತಿ. ಮುಖೇ ಚ ಹತ್ಥೇ ಚ ಭೋಜನಂ ನತ್ಥಿ, ಪತ್ತೇ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಆಸನೇ ನ ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ, ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ದಾತುಕಾಮೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಚೇ ಅನ್ತರೇ ಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ನ ಪವಾರೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನಭಾವಸ್ಸ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ. ಯೋಪಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ಗನ್ತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ ಮುಖೇ ಭತ್ತಂ ಗಿಲಿತ್ವಾ ಸೇಸಂ ಆದಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಅಞ್ಞಂ ಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಪವಾರಣಾ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಯಥಾ ಚ ಪತ್ತೇ; ಏವಂ ಹತ್ಥೇಪಿ. ಮುಖೇಪಿ ವಾ ವಿಜ್ಜಮಾನಭೋಜನಂ ಸಚೇ ಅನಜ್ಝೋಹರಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಖಣೇ ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ನ ಪವಾರೇತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಪದೇ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವೇದಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ಅಪಿಚ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಏಸ ನಯೋ ದಸ್ಸಿತೋಯೇವ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ತತ್ಥ ‘‘ಮುಖೇ ಭತ್ತಂ ಗಿಲಿತಂ, ಹತ್ಥೇ ಭತ್ತಂ ವಿಘಾಸಾದಸ್ಸ ದಾತುಕಾಮೋ, ಪತ್ತೇ ಭತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ದಾತುಕಾಮೋ, ಸಚೇ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ನ ಪವಾರೇತೀ’’ತಿ. ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೋತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖು ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಆಸನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮನ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ, ಸಚೇ ಠಿತೋ, ಪಣ್ಹಿಅನ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ, ಸಚೇ ನಿಪನ್ನೋ, ಯೇನ ಪಸ್ಸೇನ ನಿಪನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ಪಾರಿಮನ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ, ದಾಯಕಸ್ಸ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ವಾ ನಿಪನ್ನಸ್ಸ ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಸಾರಿತಹತ್ಥಂ ಯಂ ಆಸನ್ನತರಂ ಅಙ್ಗಂ, ತಸ್ಸ ಓರಿಮನ್ತೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಹತ್ಥೋ ‘‘ಹತ್ಥಪಾಸೋ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಠತ್ವಾ ಅಭಿಹಟಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತಸ್ಸೇವ ಪವಾರಣಾ ಹೋತಿ, ನ ತತೋ ಪರಂ.

ಅಭಿಹರತೀತಿ ಹತ್ಥಪಾಸಬ್ಭನ್ತರೇ ಠಿತೋ ಗಹಣತ್ಥಂ ಉಪನಾಮೇತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅನನ್ತರನಿಸಿನ್ನೋಪಿ ಭಿಕ್ಖು ಹತ್ಥೇ ವಾ ಊರೂಸು ವಾ ಆಧಾರಕೇ ವಾ ಠಿತಪತ್ತಂ ಅನಭಿಹರಿತ್ವಾವ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ನತ್ಥಿ. ಭತ್ತಪಚ್ಛಿಂ ಆನೇತ್ವಾ ಪುರತೋ ಭೂಮಿಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಈಸಕಂ ಪನ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಾ ಅಪನಾಮೇತ್ವಾ ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ಹೋತಿ. ಥೇರಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಥೇರೋ ದೂರೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ದಹರಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಓದನಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪನ ಗತೋ ತುಣ್ಹೀ ತಿಟ್ಠತಿ, ದಹರೋ ‘‘ಅಲಂ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ನ ಪವಾರೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಥೇರಸ್ಸ ದೂರಭಾವತೋ ದೂತಸ್ಸ ಚ ಅನಭಿಹರಣತೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಇದಂ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ಹೋತಿ.

ಪರಿವೇಸನಾಯ ಏಕೋ ಏಕೇನ ಹತ್ಥೇನ ಓದನಪಚ್ಛಿಂ ಏಕೇನ ಕಟಚ್ಛುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪರಿವಿಸತಿ, ತತ್ರ ಚೇ ಅಞ್ಞೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಪಚ್ಛಿಂ ಧಾರೇಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಓದನಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಹಿತಮತ್ತಕಮೇವ ಕರೋತಿ, ಪರಿವೇಸಕೋ ಏವ ಪನ ತಂ ಧಾರೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಾ ಅಭಿಹಟಾವ ಹೋತಿ. ತತೋ ದಾತುಕಾಮತಾಯ ಗಣ್ಹನ್ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತಸ್ಸ ಪವಾರಣಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಪರಿವಿಸಕೇನ ಫುಟ್ಠಮತ್ತಾವ ಹೋತಿ, ಇತರೋವ ನಂ ಧಾರೇತಿ, ತತೋ ದಾತುಕಾಮತಾಯ ಗಣ್ಹನ್ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತಸ್ಸ ಪವಾರಣಾ ನ ಹೋತಿ. ಕಟಚ್ಛುನಾ ಉದ್ಧಟಭತ್ತೇ ಪನ ಹೋತಿ. ಕಟಚ್ಛುಅಭಿಹಾರೋಯೇವ ಹಿ ತಸ್ಸ ಅಭಿಹಾರೋ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಮಭಾರೇಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಪವಾರೇತಿಯೇವಾತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಅನನ್ತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭತ್ತೇ ದಿಯ್ಯಮಾನೇ ಇತರೋ ಪತ್ತಂ ಹತ್ಥೇಹಿ ಪಿದಹತಿ, ಪವಾರಣಾ ನತ್ಥಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಭಿಹಟೇ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ.

ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಏತ್ಥ ವಾಚಾಯ ಅಭಿಹಟಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ನತ್ಥಿ. ಕಾಯೇನ ಅಭಿಹಟಂ ಪನ ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತಸ್ಸ ಪವಾರಣಾ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತತ್ಥ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಾಮ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ವಾ ಹತ್ಥಂ ವಾ ಮಚ್ಛಿಕಬೀಜನಿಂ ವಾ ಚೀವರಕಣ್ಣಂ ವಾ ಚಾಲೇತಿ, ಭಮುಕಾಯ ವಾ ಆಕಾರಂ ಕರೋತಿ, ಕುದ್ಧೋ ವಾ ಓಲೋಕೇತಿ, ವಾಚಾಯ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಾಮ ‘‘ಅಲ’’ನ್ತಿ ವಾ, ‘‘ನ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ವಾ, ‘‘ಮಾ ಆಕಿರಾ’’ತಿ ವಾ, ‘‘ಅಪಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ; ಏವಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಪವಾರಣಾ ಹೋತಿ.

ಏಕೋ ಅಭಿಹಟೇ ಭತ್ತೇ ಪವಾರಣಾಯ ಭೀತೋ ಹತ್ಥ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪತ್ತೇ ಓದನಂ ಆಕಿರನ್ತಂ ‘‘ಆಕಿರ ಆಕಿರ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಪೂರೇಹೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಏತ್ಥ ಕಥನ್ತಿ? ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ತಾವ ‘‘ಅನಾಕಿರಣತ್ಥಾಯ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪವಾರಣಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘‘ಆಕಿರ ಪೂರೇಹೀ’ತಿ ವದನ್ತಸ್ಸ ನಾಮ ‘ಕಸ್ಸಚಿ ಪವಾರಣಾ ಅತ್ಥೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ‘ನ ಪವಾರೇತೀ’’’ತಿ ಆಹ. ಅಪರೋ ಭತ್ತಂ ಅಭಿಹರನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಆವುಸೋ ಇತೋಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಸಿ, ದಮ್ಮಿ ತೇ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ ಆಹ. ತತ್ರಾಪಿ ‘‘‘ಏವಂ ನಾಗಮಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘ಪವಾರಣಾ ಹೋತೀ’’’ತಿ ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ. ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘‘ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಸೀ’ತಿ ವದನ್ತಸ್ಸ ನಾಮ ‘ಕಸ್ಸಚಿ ಪವಾರಣಾ ಅತ್ಥೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ‘ನ ಪವಾರೇತೀ’’’ತಿ ಆಹ.

ಏಕೋ ಸಮಂಸಕಂ ರಸಂ ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ ‘‘ರಸಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ನತ್ಥಿ. ‘‘ಮಚ್ಛರಸಂ ಮಂಸರಸ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಹೋತಿ, ‘‘ಇದಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಹೋತಿಯೇವ. ಮಂಸಂ ವಿಸುಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಮಂಸರಸಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತ್ಥ ಚೇ ಸಾಸಪಮತ್ತಮ್ಪಿ ಮಂಸಖಣ್ಡಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಪರಿಸ್ಸಾವಿತೋ ಹೋತಿ, ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅಭಯತ್ಥೇರೋ ಆಹ.

ಮಂಸರಸೇನ ಆಪುಚ್ಛನ್ತಂ ಮಹಾಥೇರೋ ‘‘ಮುಹುತ್ತಂ ಆಗಮೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಥಾಲಕಂ ಆವುಸೋ ಆಹರಾ’’ತಿ ಆಹ. ಏತ್ಥ ಕಥನ್ತಿ? ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ತಾವ ‘‘ಅಭಿಹಾರಕಸ್ಸ ಗಮನಂ ಪಠಮಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನಂ, ತಸ್ಮಾ ಪವಾರೇತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ಅಯಂ ಕುಹಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಕೀದಿಸಂ ಏತಸ್ಸ ಗಮನಂ, ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ನಾಮ ಪವಾರಣಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ನ ಪವಾರೇತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕಳೀರಪನಸಾದೀಹಿ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಪಚನ್ತಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಕಳೀರಸೂಪಂ ಗಣ್ಹಥ, ಪನಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ನ ಪವಾರೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಅಪವಾರಣಾರಹಸ್ಸ ನಾಮೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಮಚ್ಛಸೂಪಂ ಮಂಸಸೂಪ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವಾ ವದನ್ತಿ, ಪವಾರೇತಿ. ಮಂಸಕರಮ್ಬಕೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಂ ದಾತುಕಾಮೋಪಿ ‘‘ಕರಮ್ಬಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ; ನ ಪವಾರೇತಿ. ‘‘ಮಂಸಕರಮ್ಬಕ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಇದ’’ನ್ತಿ ವಾ ವುತ್ತೇ ಪನ ಪವಾರೇತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸಬ್ಬೇಸು ಮಚ್ಛಮಂಸಮಿಸ್ಸಕೇಸು.

ಯೋ ಪನ ನಿಮನ್ತನೇ ಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಮಂಸಂ ಅಭಿಹಟಂ ‘‘ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಕತ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಪವಾರಿತೋವ ಹೋತೀತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಮಿಸ್ಸಕಕಥಾ ಪನ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಸುಟ್ಠು ವುತ್ತಾ. ಏವಞ್ಹಿ ತತ್ಥ ವುತ್ತಂ – ಪಿಣ್ಡಪಾತಚಾರಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಭತ್ತಮಿಸ್ಸಕಂ ಯಾಗುಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಯಾಗುಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ನ ಪವಾರೇತಿ. ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪವಾರೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯೇನಾಪುಚ್ಛಿತೋ, ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಿತಾಯ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ‘‘ಯಾಗುಮಿಸ್ಸಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತ್ರ ಚೇ ಯಾಗು ಬಹುತರಾ ವಾ ಹೋತಿ ಸಮಸಮಾ ವಾ, ನ ಪವಾರೇತಿ. ಯಾಗು ಮನ್ದಾ, ಭತ್ತಂ ಬಹುತರಂ, ಪವಾರೇತಿ. ಇದಞ್ಚ ಸಬ್ಬಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತತ್ತಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ, ಕಾರಣಂ ಪನೇತ್ಥ ದುದ್ದಸಂ. ‘‘ಭತ್ತಮಿಸ್ಸಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಭತ್ತಂ ಬಹುಕಂ ವಾ ಸಮಂ ವಾ ಅಪ್ಪತರಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಪವಾರೇತಿಯೇವ. ಭತ್ತಂ ವಾ ಯಾಗುಂ ವಾ ಅನಾಮಸಿತ್ವಾ ‘‘ಮಿಸ್ಸಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತ್ರ ಚೇ ಭತ್ತಂ ಬಹುತರಂ ವಾ ಸಮಕಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಪವಾರೇತಿ. ಅಪ್ಪತರಂ ನ ಪವಾರೇತಿ. ಇದಞ್ಚ ಕರಮ್ಬಕೇನ ನ ಸಮಾನೇತಬ್ಬಂ. ಕರಮ್ಬಕೋ ಹಿ ಮಂಸಮಿಸ್ಸಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಅಮಂಸಮಿಸ್ಸಕೋಪಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಕರಮ್ಬಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಪವಾರಣಾ ನತ್ಥಿ. ಇದಂ ಪನ ಭತ್ತಮಿಸ್ಸಕಮೇವ. ಏತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪವಾರಣಾ ಹೋತಿ. ಬಹುರಸೇ ಭತ್ತೇ ರಸಂ, ಬಹುಖೀರೇ ಖೀರಂ ಬಹುಸಪ್ಪಿಮ್ಹಿ ಚ ಪಾಯಾಸೇ ಸಪ್ಪಿಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ವಿಸುಂ ಕತ್ವಾ ದೇತಿ, ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ನತ್ಥಿ.

ಯೋ ಪನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪವಾರೇತಿ, ಸೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋವ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಲಭತಿ. ಕದ್ದಮಂ ವಾ ಉದಕಂ ವಾ ಪತ್ವಾ ಠಿತೇನ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅನ್ತರಾ ನದೀ ಪೂರಾ ಹೋತಿ, ನದೀತೀರೇ ಗುಮ್ಬಂ ಅನುಪರಿಯಾಯನ್ತೇನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಅಥ ನಾವಾ ವಾ ಸೇತು ವಾ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾಪಿ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇನವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಗಮನಂ ನ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ. ಯಾನೇ ವಾ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಪಿಟ್ಠೇ ವಾ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲೇ ವಾ ಸೂರಿಯಮಣ್ಡಲೇ ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪವಾರಿತೇನ ಯಾವ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಂ, ತಾವ ತೇಸು ಗಚ್ಛನ್ತೇಸುಪಿ ನಿಸಿನ್ನೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಠಿತೋ ಪವಾರೇತಿ, ಠಿತೇನೇವ, ಯೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪವಾರೇತಿ, ನಿಸಿನ್ನೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ತಂ ತಂ ಇರಿಯಾಪಥಂ ಕೋಪೇನ್ತೇನ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಉಕ್ಕುಟಿಕೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪವಾರೇತಿ, ತೇನ ಉಕ್ಕುಟಿಕೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಸ ಪನ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಲಾಲಪೀಠಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ವಾ ನಿಸೀದನಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಪೀಠಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪವಾರಿತೇನ ಆಸನಂ ಅಚಾಲೇತ್ವಾವ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಪರಿವತ್ತನ್ತೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಲಬ್ಭತಿ. ಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪವಾರಿತೇನ ಇತೋ ವಾ ಏತ್ತೋ ವಾ ಸಂಸರಿತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ಸಚೇ ಪನ ನಂ ಸಹ ಮಞ್ಚೇನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ನೇನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪವಾರಿತೇನ ನಿಪನ್ನೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಪರಿವತ್ತನ್ತೇನ ಯೇನ ಪಸ್ಸೇನ ನಿಪನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ಠಾನಂ ನಾತಿಕ್ಕಮೇತಬ್ಬಂ.

ಅನತಿರಿತ್ತನ್ತಿ ನ ಅತಿರಿತ್ತಂ; ನ ಅಧಿಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಂ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಕತಾದೀಹಿ ಸತ್ತಹಿ ವಿನಯಕಮ್ಮಾಕಾರೇಹಿ ಅಕತಂ ವಾ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಅನಧಿಕಂ ವಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಕತ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಕಪ್ಪಿಯಕತನ್ತಿ ಯಂ ತತ್ಥ ಫಲಂ ವಾ ಕನ್ದಮೂಲಾದಿ ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಮಣಕಪ್ಪೇಹಿ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಅಕತಂ; ಯಞ್ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ವಾ, ಏತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನಾಮ. ತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ‘‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕತಮ್ಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಕತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕತನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂಯೇವ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕತಂ. ಅನುಚ್ಚಾರಿತಕತನ್ತಿ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಾರಾಪೇತುಂ ಆಗತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಈಸಕಮ್ಪಿ ಅನುಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಾ ಅನಪನಾಮಿತಂ ವಾ ಕತಂ. ಅಹತ್ಥಪಾಸೇ ಕತನ್ತಿ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಾರಾಪೇತುಂ ಆಗತಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸತೋ ಬಹಿ ಠಿತೇನ ಕತಂ. ಅಭುತ್ತಾವಿನಾ ಕತನ್ತಿ ಯೋ ‘‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕರೋತಿ, ತೇನ ಪವಾರಣಪ್ಪಹೋನಕಂ ಭೋಜನಂ ಅಭುತ್ತೇನ ಕತಂ. ಭುತ್ತಾವಿನಾ ಪವಾರಿತೇನ ಆಸನಾ ವುಟ್ಠಿತೇನ ಕತನ್ತಿ ಇದಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಅವುತ್ತನ್ತಿ ವಚೀಭೇದಂ ಕತ್ವಾ ಏವಂ ಅವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ವಿನಯಕಮ್ಮಾಕಾರೇಹಿ ಯಂ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಅಕತಂ, ಯಞ್ಚ ನ ಗಿಲಾನಾತಿರಿತ್ತಂ, ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಅನತಿರಿತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಅತಿರಿತ್ತಂ ಪನ ತಸ್ಸೇವ ಪಟಿಪಕ್ಖನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಭುತ್ತಾವಿನಾ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಅನನ್ತರೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಸಭಾಗಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪತ್ತತೋ ಏಕಮ್ಪಿ ಸಿತ್ಥಂ ವಾ ಮಂಸಹೀರಂ ವಾ ಖಾದಿತ್ವಾ ಕತಮ್ಪಿ ಭುತ್ತಾವಿನಾವ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಆಸನಾ ಅವುಟ್ಠಿತೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಅಸಮ್ಮೋಹತ್ಥಂ ಅಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಾತೋವ ಭುಞ್ಜಮಾನಾ ಪವಾರಿತಾ ಹೋನ್ತಿ – ಏಕೇನ ತತ್ಥೇವ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಇತರೇನ ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ವಾ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ವಾ ಆನೇತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಂ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಸೇಸಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಲಗ್ಗಂ, ತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಪಠಮಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಯಮೇವ ತಸ್ಸ ಪತ್ತತೋ ಹತ್ಥೇನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಹತ್ಥಧೋವನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಸಚೇ ಪನ ಏವಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪುನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ವಾ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಯೇನ ಪಠಮಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕತಂ, ಸೋ ಪುನ ಕಾತುಂ ನ ಲಭತಿ. ಯೇನ ಅಕತಂ, ತೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಯಞ್ಚ ಅಕತಂ, ತಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ‘‘ಯೇನ ಅಕತ’’ನ್ತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಯೇನ ಪಠಮಂ ನ ಕತಂ, ತೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ‘‘ಯಞ್ಚ ಅಕತ’’ನ್ತಿ ಯೇನ ಪಠಮಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕತಂ, ತೇನಾಪಿ ಯಂ ಅಕತಂ ತಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಪಠಮಭಾಜನೇ ಪನ ಕಾತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ತತ್ಥ ಹಿ ಕರಿಯಮಾನಂ ಪಠಮಂ ಕತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಭಾಜನೇ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏವಂ ಕತಂ ಪನ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಠಮಂ ಕತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಚ ನ ಕೇವಲಂ ಪತ್ತೇಯೇವ, ಕುಣ್ಡೇಪಿ ಪಚ್ಛಿಯಮ್ಪಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಪುರತೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಓನಾಮಿತಭಾಜನೇ ಕಾತಬ್ಬಂ. ತಂ ಸಚೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುಸತಂ ಪವಾರಿತಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಪ್ಪವಾರಿತಾನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಯೇನ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕತಂ, ತಸ್ಸ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇಪಿ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅವಸ್ಸಂ ಭುಞ್ಜನಕೇ ಮಙ್ಗಲನಿಮನ್ತನೇ ನಿಸೀದಾಪೇನ್ತಿ, ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಾರೇತ್ವಾವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ತತ್ಥ ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ನತ್ಥಿ, ಆಸನಸಾಲಂ ವಾ ವಿಹಾರಂ ವಾ ಪತ್ತಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಪನ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಿತಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಆಸನಸಾಲಾಯಂ ಅಬ್ಯತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಹೋತಿ, ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಆನೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

ಗಿಲಾನಾತಿರಿತ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನ ಕೇವಲಂ ಯಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಭುತ್ತಾವಸೇಸಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಗಿಲಾನಾತಿರಿತ್ತಂ; ಅಥ ಖೋ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಗಿಲಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಅಜ್ಜ ವಾ ಸ್ವೇ ವಾ ಯದಾ ವಾ ಇಚ್ಛತಿ, ತದಾ ಖಾದಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಹಟಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ‘‘ಗಿಲಾನಾತಿರಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯಂ ಯಾಮಕಾಲಿಕಾದೀಸು ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ತಂ ಅಸಂಸಟ್ಠವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಪನ ಆಮಿಸಸಂಸಟ್ಠಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಆಹಾರತ್ಥಾಯಪಿ ಅನಾಹಾರತ್ಥಾಯಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

೨೪೧. ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇತಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಪಿಪಾಸಾಯ ಸತಿ ಪಿಪಾಸಚ್ಛೇದನತ್ಥಂ, ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಯಾವಜೀವಿಕಞ್ಚ ತೇನ ತೇನ ಉಪಸಮೇತಬ್ಬಕೇ ಆಬಾಧೇ ಸತಿ ತಸ್ಸ ಉಪಸಮನತ್ಥಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪಠಮಪವಾರಣಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಪವಾರಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೪೨. ಛಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರತೀತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಕರೋತಿ. ಉಪನನ್ಧೀತಿ ಉಪನಾಹಂ ಜನೇನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅತ್ತನೋ ಕೋಧಂ ಬನ್ಧಿ; ಪುನಪ್ಪುನಂ ಆಘಾತಂ ಜನೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪನದ್ಧೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸೋ ಜನಿತಉಪನಾಹೋ ಭಿಕ್ಖು.

೨೪೩. ಅಭಿಹಟ್ಠುಂ ಪವಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಹನ್ದ ಭಿಕ್ಖು ಖಾದ ವಾ ಭುಞ್ಜ ವಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪವಾರೇಯ್ಯ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ‘‘ಹನ್ದ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿಆದಿಂ ಅನುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಸಾಧಾರಣಮೇವ ಅಭಿಹಟ್ಠುಂ ಪವಾರಣಾಯ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯಾವತಕಂ ಇಚ್ಛಸಿ ತಾವತಕಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಜಾನನ್ತಿ ಪವಾರಿತಭಾವಂ ಜಾನನ್ತೋ. ತಂ ಪನಸ್ಸ ಜಾನನಂ ಯಸ್ಮಾ ತೀಹಾಕಾರೇಹಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಜಾನಾತಿ ನಾಮ ಸಾಮಂ ವಾ ಜಾನಾತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪದಭಾಜನಂ ವುತ್ತಂ. ಆಸಾದನಾಪೇಕ್ಖೋತಿ ಆಸಾದನಂ ಚೋದನಂ ಮಙ್ಕುಕರಣಭಾವಂ ಅಪೇಕ್ಖಮಾನೋ.

ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ ಯಸ್ಸ ಅಭಿಹಟಂ ತಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೇ ಅಭಿಹಾರಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಂ. ಇತರಸ್ಸ ಪನ ಸಬ್ಬೋ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಸಬ್ಬಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಅಭಿಹಾರಕಸ್ಸೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಪಾಕಟಮೇವ.

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ.

ದುತಿಯಪವಾರಣಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಛಟ್ಠಂ.

೭. ವಿಕಾಲಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೪೭. ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಗಿರಗ್ಗಸಮಜ್ಜೋತಿ ಗಿರಿಮ್ಹಿ ಅಗ್ಗಸಮಜ್ಜೋ, ಗಿರಿಸ್ಸ ವಾ ಅಗ್ಗದೇಸೇ ಸಮಜ್ಜೋ. ಸೋ ಕಿರ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನಗರೇ ಘೋಸನಾ ಕರಿಯತಿ, ನಗರಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಮೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಪಬ್ಬತಚ್ಛಾಯಾಯ ಮಹಾಜನಕಾಯೋ ಸನ್ನಿಪತತಿ, ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರಾನಿ ನಟನಾಟಕಾನಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ, ತೇಸಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಮಞ್ಚಾತಿಮಞ್ಚೇ ಬನ್ಧನ್ತಿ. ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಅಪಞ್ಞತ್ತೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ದಹರಾವ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ, ತೇ ‘‘ನಾಟಕಾನಿ ಆವುಸೋ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತತ್ಥ ಅಗಮಂಸು. ಅಥ ನೇಸಂ ಞಾತಕಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತಾ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ವಿಲಿಮ್ಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಪೂವಖಾದನೀಯಾದಿಂ ಹತ್ಥೇ ಅದಂಸು. ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಮನುಸ್ಸಾ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ.

೨೪೮-೯. ವಿಕಾಲೇತಿ ವಿಗತೇ ಕಾಲೇ. ಕಾಲೋತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭೋಜನಕಾಲೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ಸೋ ಚ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೋ, ತಸ್ಮಿಂ ವೀತಿವತ್ತೇತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನೇವಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ವಿಕಾಲೋ ನಾಮ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ವೀತಿವತ್ತೇ ಯಾವ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಠಿತಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೋಪಿ ಕಾಲಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪನ ಖಾದಿತುಂ ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಾ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಸಹಸಾ ಪಿವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕೇನ ಪನ ನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ. ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದಜಾನನತ್ಥಞ್ಚ ಕಾಲತ್ಥಮ್ಭೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ, ಕಾಲನ್ತರೇವ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ಅವಸೇಸಂ ಖಾದನೀಯಂ ನಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಂ ತಾವ ಸಕ್ಖಲಿಮೋದಕಾದಿಪುಬ್ಬಣ್ಣಾಪರಣ್ಣಮಯಂ, ತತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ಯಮ್ಪಿ ವನಮೂಲಾದಿಪ್ಪಭೇದಂ ಆಮಿಸಗತಿಕಂ ಹೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಮೂಲಖಾದನೀಯಂ ಕನ್ದಖಾದನೀಯಂ ಮೂಳಾಲಖಾದನೀಯಂ ಮತ್ಥಕಖಾದನೀಯಂ ಖನ್ಧಖಾದನೀಯಂ ತಚಖಾದನೀಯಂ ಪತ್ತಖಾದನೀಯಂ ಪುಪ್ಫಖಾದನೀಯಂ ಫಲಖಾದನೀಯಂ ಅಟ್ಠಿಖಾದನೀಯಂ ಪಿಟ್ಠಖಾದನೀಯಂ ನಿಯ್ಯಾಸಖಾದನೀಯನ್ತಿ, ಇದಮ್ಪಿ ಖಾದನೀಯಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ.

ತತ್ಥ ಪನ ಆಮಿಸಗತಿಕಸಲ್ಲಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಇದಂ ಮುಖಮತ್ತನಿದಸ್ಸನಂ – ಮೂಲಖಾದನೀಯೇ ತಾವ ಮೂಲಕಮೂಲಂ ಖಾರಕಮೂಲಂ ಚಚ್ಚುಮೂಲಂ ತಮ್ಬಕಮೂಲಂ ತಣ್ಡುಲೇಯ್ಯಕಮೂಲಂ ವತ್ಥುಲೇಯ್ಯಕಮೂಲಂ ವಜಕಲಿಮೂಲಂ ಜಜ್ಝರೀಮೂಲನ್ತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ಸೂಪೇಯ್ಯಪಣ್ಣಮೂಲಾನಿ ಆಮಿಸಗತಿಕಾನಿ. ಏತ್ಥ ಚ ವಜಕಲಿಮೂಲೇ ಜರಟ್ಠಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇನ್ತಿ, ತಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಏವರೂಪಂ ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಮೂಲಕಖಾರಕಜಜ್ಝರೀಮೂಲಾನಂ ಪನ ಜರಟ್ಠಾನಿಪಿ ಆಮಿಸಗತಿಕಾನೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ. ಯಾನಿ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ –

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೂಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಹಲಿದ್ದಿಂ ಸಿಙ್ಗಿವೇರಂ ವಚಂ ವಚತ್ತಂ ಅತಿವಿಸಂ ಕಟುಕರೋಹಿಣಿಂ ಉಸೀರಂ ಭದ್ದಮುತ್ತಕಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಮೂಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನೇವ ಖಾದನೀಯೇ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತಿ, ನ ಭೋಜನೀಯೇ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩) –

ವುತ್ತಾನಿ, ತಾನಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ತೇಸಂ ಚೂಳಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಮಹಾಪಞ್ಚಮೂಲನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಗಣಿಯಮಾನಾನಂ ಗಣನಾಯ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥಿ. ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಾಭಾವೋಯೇವ ಪನ ತೇಸಂ ಲಕ್ಖಣಂ. ತಸ್ಮಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಮೂಲಂ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರತಿ, ತಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ; ಇತರಂ ಯಾವಜೀವಿಕನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತೇಸು ಬಹುಂ ವತ್ವಾಪಿ ಹಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಲಕ್ಖಣೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ನಾಮಸಞ್ಞಾಸು ಪನ ವುಚ್ಚಮಾನಾಸು ತಂ ತಂ ನಾಮಂ ಅಜಾನನ್ತಾನಂ ಸಮ್ಮೋಹೋಯೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಾಮಸಞ್ಞಾಯ ಆದರಂ ಅಕತ್ವಾ ಲಕ್ಖಣಮೇವ ದಸ್ಸಿತಂ.

ಯಥಾ ಚ ಮೂಲೇ; ಏವಂ ಕನ್ದಾದೀಸುಪಿ ಯಂ ಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸಿತಂ, ತಸ್ಸೇವ ವಸೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯಞ್ಚ ತಂ ಪಾಳಿಯಂ ಹಲಿದ್ದಾದಿ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಸ ಖನ್ಧತಚಪುಪ್ಫಫಲಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಯಾವಜೀವಿಕನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಕನ್ದಖಾದನೀಯೇ ದುವಿಧೋ ಕನ್ದೋ – ದೀಘೋ ಚ ರಸ್ಸೋ ಚ ಭಿಸಕಿಂಸುಕಕನ್ದಾದಿ ವಟ್ಟೋ ಉಪ್ಪಲಕಸೇರುಕಕನ್ದಾದಿ, ಯಂ ‘‘ಗಣ್ಠೀ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕನ್ದಾನಂ ಜಿಣ್ಣಜರಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಛಲ್ಲಿ ಚ ಸುಖುಮಮೂಲಾನಿ ಚ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ತರುಣೋ ಪನ ಸುಖಖಾದನೀಯೋ, ಸಾಲಕಲ್ಯಾಣೀಪೋತಕಕನ್ದೋ ಕಿಂಸುಕಪೋತಕಕನ್ದೋ ಅಮ್ಬಾಟಕಕನ್ದೋ ಕೇತಕಕನ್ದೋ ಮಾಲುವಕನ್ದೋ ಭಿಸಸಙ್ಖಾತೋ ಪದುಮಪುಣ್ಡರೀಕಕನ್ದೋ ಪಿಣ್ಡಾಲುಮಸಾಲುಆದಯೋ ಚ ಖೀರವಲ್ಲಿಕನ್ದೋ ಆಲುವಕನ್ದೋ ಸಿಗ್ಗುಕನ್ದೋ ತಾಲಕನ್ದೋ ನೀಲುಪ್ಪಲರತ್ತುಪ್ಪಲಕುಮುದಸೋಗನ್ಧಿಕಾನಂ ಕನ್ದಾ ಕದಲಿಕನ್ದೋ ವೇಳುಕನ್ದೋ ಕಸೇರುಕಕನ್ದೋತಿ ಏವಮಾದಯೋ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಕನ್ದಾ ಯಾವಕಾಲಿಕಾ.

ಖೀರವಲ್ಲಿಕನ್ದೋ ಅಧೋತೋ ಯಾವಜೀವಿಕೋ, ಧೋತೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋ. ಖೀರಕಾಕೋಲೀಜೀವಿಕಉಸಭಕಲಸುಣಾದಿಕನ್ದಾ ಪನ ಯಾವಜೀವಿಕಾ. ತೇ ಪಾಳಿಯಂ – ‘‘ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಮೂಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನೀ’’ತಿ ಏವಂ ಮೂಲಭೇಸಜ್ಜಸಙ್ಗಹೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಾ.

ಮೂಳಾಲಖಾದನೀಯೇ ಪನ ಪದುಮಮೂಳಾಲಂ ಪುಣ್ಡರೀಕಮುಳಾಲಸದಿಸಮೇವ. ಏರಕಮೂಲಂ ಕನ್ದುಲಮೂಲನ್ತಿ ಏವಮಾದಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಮುಳಾಲಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ. ಹಲಿದ್ದಿಸಿಙ್ಗಿವೇರಮಕಚಿಚತುರಸ್ಸವಲ್ಲಿಕೇತಕತಾಲಹಿನ್ತಾಲಕುನ್ತಾಲನಾಳಿಕೇರಪೂಗರುಕ್ಖಾದಿಮುಳಾಲಂ ಪನ ಯಾವಜೀವಿಕಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪಾಳಿಯಂ – ‘‘ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಮೂಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩) ಏವಂ ಮೂಲಭೇಸಜ್ಜಸಙ್ಗಹೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಂ.

ಮತ್ಥಕಖಾದನೀಯೇ ತಾಲಹಿನ್ತಾಲಕುನ್ತಾಲಕೇತಕನಾಳಿಕೇರಪೂಗರುಕ್ಖಖಜ್ಜೂರೀವೇತ್ತಏರಕಕದಲೀನಂ ಕಳೀರಸಙ್ಖಾತಾ ಮತ್ಥಕಾ ವೇಣುಕಳೀರೋ ನಳಕಳೀರೋ ಉಚ್ಛುಕಳೀರೋ ಮೂಲಕಕಳೀರೋ ಸಾಸಪಕಳೀರೋ ಸತಾವರಿಕಳೀರೋ ಸತ್ತನ್ನಂ ಧಞ್ಞಾನಂ ಕಳೀರಾತಿ ಏವಮಾದಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕೋ ರುಕ್ಖವಲ್ಲಿಆದೀನಂ ಮತ್ಥಕೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋ. ಹಲಿದ್ದಿಸಿಙ್ಗಿವೇರವಚಮಕಚಿಲಸುಣಾನಂಕಳೀರಾ ತಾಲಹಿನ್ತಾಲಕುನ್ತಾಲನಾಳಿಕೇರಕಳೀರಾನಞ್ಚ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾತಿತೋ ಜರಟ್ಠಬುನ್ದೋ ಯಾವಜೀವಿಕೋ.

ಖನ್ಧಖಾದನೀಯೇ ಅನ್ತೋಪಥವೀಗತೋ ಸಾಲಕಲ್ಯಾಣೀಖನ್ಧೋ ಉಚ್ಛುಖನ್ಧೋ ನೀಲುಪ್ಪಲರತ್ತುಪ್ಪಲಕುಮುದಸೋಗನ್ಧಿಕಾನಂ ಖನ್ಧಕಾತಿ ಏವಮಾದಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕೋ ಖನ್ಧೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋ. ಉಪ್ಪಲಜಾತೀನಂ ಪಣ್ಣದಣ್ಡಕೋ ಪದುಮಜಾತೀನಂ ಸಬ್ಬೋಪಿ ದಣ್ಡಕೋ ಕಾರವಿನ್ದಕದಣ್ಡಾದಯೋ ಚ ಅವಸೇಸಸಬ್ಬಖನ್ಧಾ ಯಾವಜೀವಿಕಾ.

ತಚಖಾದನೀಯೇ ಉಚ್ಛುತಚೋವ ಏಕೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋ, ಸೋಪಿ ಸರಸೋ. ಸೇಸೋ ಸಬ್ಬೋ ಯಾವಜೀವಿಕೋ. ತೇಸಂ ಪನ ಮತ್ಥಕಖನ್ಧತಚಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪಾಳಿಯಂ ಕಸಾವಭೇಸಜ್ಜೇನ ಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಸಾವಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನಿಮ್ಬಕಸಾವಂ, ಕುಟಜಕಸಾವಂ, ಪಟೋಲಕಸಾವಂ, ಫಗ್ಗವಕಸಾವಂ ನತ್ತಮಾಲಕಸಾವಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಕಸಾವಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನೇವ ಖಾದನೀಯೇ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತಿ, ನ ಭೋಜನೀಯೇ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩).

ಏತ್ಥ ಹಿ ಏತೇಸಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹೋ ಸಿಜ್ಝತಿ. ವುತ್ತಕಸಾವಾನಿ ಚ ಸಬ್ಬಾನಿ ಕಪ್ಪಿಯಾನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಪತ್ತಖಾದನೀಯೇ ಮೂಲಕಂ ಖಾರಕೋ ಚಚ್ಚು ತಮ್ಬಕೋ ತಣ್ಡುಲೇಯ್ಯಕೋ ಪಪುನ್ನಾಗೋ ವತ್ಥುಲೇಯ್ಯಕೋ ವಜಕಲಿ ಜಜ್ಝರೀ ಸೇಲ್ಲು ಸಿಗ್ಗು ಕಾಸಮದ್ದಕೋ ಉಮ್ಮಾ ಚೀನಮುಗ್ಗೋ ಮಾಸೋ ರಾಜಮಾಸೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಹಾನಿಪ್ಫಾವಂ ಅವಸೇಸನಿಪ್ಫಾವೋ ಅಗ್ಗಿಮನ್ಥೋ ಸುನಿಸನ್ನಕೋ ಸೇತವರಣೋ ನಾಳಿಕಾ ಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಲೋಣೀತಿ ಏತೇಸಂ ಪತ್ತಾನಿ ಅಞ್ಞಾನಿ ಚ ಏವರೂಪಾನಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಾನಿ ಪತ್ತಾನಿ ಏಕಂಸೇನ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನಿ. ಯಾ ಪನಞ್ಞಾ ಮಹಾನಖಪಿಟ್ಠಿಮತ್ತಾ ಪಣ್ಣಲೋಣಿ ರುಕ್ಖೇ ಚ ಗಚ್ಛೇ ಚ ಆರೋಹತಿ, ತಸ್ಸಾ ಪತ್ತಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ. ಬ್ರಹ್ಮೀಪತ್ತಞ್ಚ ಯಾವಕಾಲಿಕನ್ತಿ ದೀಪವಾಸಿನೋ ವದನ್ತಿ. ಅಮ್ಬಪಲ್ಲವಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ, ಅಸೋಕಪಲ್ಲವಂ ಪನ ಯಾವಜೀವಿಕಂ.

ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿ ಪಾಳಿಯಂ –

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಣ್ಣಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನಿಮ್ಬಪಣ್ಣಂ ಕುಟಜಪಣ್ಣಂ ಪಟೋಲಪಣ್ಣಂ ಸುಲಸಿಪಣ್ಣಂ ಕಪ್ಪಾಸಕಪಣ್ಣಂ ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಪಣ್ಣಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನೇವ ಖಾದನೀಯೇ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತಿ ನ ಭೋಜನೀಯೇ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩) –

ವುತ್ತಾನಿ, ತಾನಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಪಣ್ಣಾನಿಯೇವ ತೇಸಂ ಪುಪ್ಫಫಲಾದೀನಿಪಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ಪಣ್ಣಾನಂ ಫಗ್ಗವಪಣ್ಣಂ ಅಜ್ಜುಕಪಣ್ಣಂ ಫಣಿಜ್ಜಕಪಣ್ಣಂ ಪಟೋಲಪಣ್ಣಂ ತಮ್ಬೂಲಪಣ್ಣಂ ಪದುಮಿನಿಪಣ್ಣನ್ತಿ ಏವಂ ಗಣನವಸೇನ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥಿ.

ಪುಪ್ಫಖಾದನೀಯೇ ಮೂಲಕಪುಪ್ಫಂ ಖಾರಕಪುಪ್ಫಂ ಚಚ್ಚುಪುಪ್ಫಂ ತಮ್ಬಕಪುಪ್ಫಂ ವಜಕಲಿಪುಪ್ಫಂ ಜಜ್ಝರೀಪುಪ್ಫಂ ಚೂಳನಿಪ್ಫಾವಪುಪ್ಫಂ ಮಹಾನಿಪ್ಫಾವಪುಪ್ಫಂ ಕಸೇರುಕಪುಪ್ಫಂ ನಾಳಿಕೇರತಾಲಕೇತಕಾನಂ ತರುಣಪುಪ್ಫಾನಿ ಸೇತವರಣಪುಪ್ಫಂ ಸಿಗ್ಗುಪುಪ್ಫಂ ಉಪ್ಪಲಪದುಮಜಾತಿಕಾನಂ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಕಣ್ಣಿಕಮತ್ತಂ ಅಗನ್ಧಿಕಪುಪ್ಫಂ ಕಳೀರಪುಪ್ಫಂ ಜೀವನ್ತೀಪುಪ್ಫನ್ತಿ ಏವಮಾದಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಪುಪ್ಫಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ. ಅಸೋಕಬಕುಲಕುಯ್ಯಕಪುನ್ನಾಗಚಮ್ಪಕಜಾತಿಕಣವೀರಕಣಿಕಾರಕುನ್ದನವಮಾಲಿಕಮಲ್ಲಿಕಾದೀನಂ ಪನ ಪುಪ್ಫಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ತಸ್ಸ ಗಣನಾಯ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥಿ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನಸ್ಸ ಕಸಾವಭೇಸಜ್ಜೇನೇವ ಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಫಲಖಾದನೀಯೇ ಪನಸಲಬುಜತಾಲನಾಳಿಕೇರಅಮ್ಬಜಮ್ಬೂಅಮ್ಬಾಟಕತಿನ್ತಿಣಿಕಮಾತುಲುಙ್ಗಕಪಿತ್ಥಲಾಬುಕುಮ್ಭಣ್ಡಪುಸ್ಸಫಲತಿಮ್ಬರೂಸಕತಿಪುಸವಾತಿಙ್ಗಣಚೋಚಮೋಚಮಧುಕಾದೀನಂ ಫಲಾನಿ ಯಾನಿ ಲೋಕೇ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನಿ. ನಾಮಗಣನವಸೇನ ನೇಸಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪರಿಯನ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ. ಯಾನಿ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ –

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ – ಬಿಲಙ್ಗಂ, ಪಿಪ್ಫಲಿಂ, ಮರಿಚಂ, ಹರೀತಕಂ, ವಿಭೀತಕಂ, ಆಮಲಕಂ, ಗೋಟ್ಠಫಲಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಫಲಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ನೇವ ಖಾದನೀಯೇ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತಿ ನ ಭೋಜನೀಯೇ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩) –

ವುತ್ತಾನಿ, ತಾನಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ತೇಸಮ್ಪಿ ಅಪರಿಪಕ್ಕಾನಿ ಅಚ್ಛಿವ ಬಿಮ್ಬವರಣಕೇತಕಕಾಸ್ಮರೀಆದೀನಂ ಫಲಾನಿ ಜಾತಿಫಲಂ ಕಟುಕಫಲಂ ಏಳಾ ತಕ್ಕೋಲನ್ತಿ ಏವಂ ನಾಮವಸೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪರಿಯನ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ.

ಅಟ್ಠಿಖಾದನೀಯೇ ಲಬುಜಟ್ಠಿ ಪನಸಟ್ಠಿ ಅಮ್ಬಾಟಕಟ್ಠಿ ಸಾಲಟ್ಠಿ ಖಜ್ಜೂರೀಕೇತಕತಿಮ್ಬರೂಸಕಾನಂ ತರುಣಫಲಟ್ಠಿ ತಿನ್ತಿಣಿಕಟ್ಠಿ ಬಿಮ್ಬಫಲಟ್ಠಿ ಉಪ್ಪಲ ಪದುಮಜಾತೀನಂ ಪೋಕ್ಖರಟ್ಠೀತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಾನಿ ಅಟ್ಠೀನಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನಿ. ಮಧುಕಟ್ಠಿ ಪುನ್ನಾಗಟ್ಠಿ ಹರೀತಕಾದೀನಂ ಅಟ್ಠೀನಿ ಸಿದ್ಧತ್ಥಕಟ್ಠಿ ರಾಜಿಕಟ್ಠೀತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ಅಟ್ಠೀನಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ತೇಸಂ ಪಾಳಿಯಂ ಫಲಭೇಸಜ್ಜೇನೇವ ಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಪಿಟ್ಠಖಾದನೀಯೇ ಸತ್ತನ್ನಂ ತಾವ ಧಞ್ಞಾನಂ ಧಞ್ಞಾನುಲೋಮಾನಂ ಅಪರಣ್ಣಾನಞ್ಚ ಪಿಟ್ಠಂ ಪನಸಪಿಟ್ಠಂ ಲಬುಜಪಿಟ್ಠಂ ಅಮ್ಬಾಟಕಪಿಟ್ಠಂ ಸಾಲಪಿಟ್ಠಂ ಧೋತಕತಾಲಪಿಟ್ಠಞ್ಚ ಖೀರವಲ್ಲಿಪಿಟ್ಠಞ್ಚಾತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಾನಿ ಪಿಟ್ಠಾನಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನಿ. ಅಧೋತಕಂ ತಾಲಪಿಟ್ಠಂ ಖೀರವಲ್ಲಿಪಿಟ್ಠಂ ಅಸ್ಸಗನ್ಧಾದಿಪಿಟ್ಠಾನಿ ಚ ಯಾವಜೀವಿಕಾನಿ. ತೇಸಂ ಪಾಳಿಯಂ ಕಸಾವೇಹಿ ಚ ಮೂಲಫಲೇಹಿ ಚ ಸಙ್ಘಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ನಿಯ್ಯಾಸಖಾದನೀಯೇ ಏಕೋ ಉಚ್ಛುನಿಯ್ಯಾಸೋವ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೋ. ಸೇಸಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜತೂನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ – ಹಿಙ್ಗುಂ ಹಿಙ್ಗುಜತುಂ ಹಿಙ್ಗುಸಿಪಾಟಿಕಂ ತಕಂ ತಕಪತ್ತಿಂ ತಕಪಣ್ಣಿಂ ಸಜ್ಜುಲಸಂ ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಜತೂನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೬೩) ಏವಂ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತನಿಯ್ಯಾಸಾ ಯಾವಜೀವಿಕಾ. ತತ್ಥ ಯೇವಾಪನಕವಸೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಂ ಅಮ್ಬನಿಯ್ಯಾಸೋ ಕಣಿಕಾರನಿಯ್ಯಾಸೋತಿ ಏವಂ ನಾಮವಸೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪರಿಯನ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ. ಏವಂ ಇಮೇಸು ಮೂಲಖಾದನೀಯಾದೀಸು ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ, ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಅವಸೇಸಂ ಖಾದನೀಯಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ.

ಭೋಜನೀಯಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನೀತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ತಂ ವುತ್ತಮೇವ. ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಿ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ವಿಕಾಲೇ ಏತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಞ್ಚ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ತಾವ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯತೋ ಚ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ವಿಕಾಲಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೫೨. ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಬೇಲಟ್ಠಸೀಸೋ ನಾಮ ಜಟಿಲಸಹಸ್ಸಬ್ಭನ್ತರೋ ಮಹಾಥೇರೋ. ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರತೀತಿ ಜೇತವನಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಪಧಾನಘರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ವಸತಿ. ಸುಕ್ಖಕುರನ್ತಿ ಅಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಓದನಂ. ಸೋ ಕಿರ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ತಾದಿಸಂ ಓದನಂ ಆಹರತಿ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ, ನ ಪಚ್ಚಯಗಿದ್ಧತಾಯ. ಥೇರೋ ಕಿರ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಉದಕೇನ ತೇಮೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ತತೋ ಪುನ ಸತ್ತಾಹಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನಿಸೀದತಿ. ಏವಂ ದ್ವೇಪಿ ತೀಣಿಪಿ ಚತ್ತಾರಿಪಿ ಸತ್ತಾಹಾನಿ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಚಿರೇನ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತೀ’’ತಿ.

೨೫೩. ಕಾರೋ ಕರಣಂ ಕಿರಿಯಾತಿ ಅತ್ಥತೋ ಏಕಂ, ಸನ್ನಿಧಿಕಾರೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಂ; ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಮೇವ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಂ. ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕರತ್ತಂ ವೀತಿನಾಮಿತಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತೇನೇವಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಂ ನಾಮ ಅಜ್ಜ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಅಪರಜ್ಜೂ’’ತಿ.

ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ ಏವಂ ಸನ್ನಿಧಿಕತಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ ವಾ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರಿತುಕಾಮತಾಯ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ತಾವ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ಪನ ಏಕಮೇಕಸ್ಮಿಂ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಸಚೇಪಿ ಪತ್ತೋ ದುದ್ಧೋತೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ಘಂಸನ್ತಸ್ಸ ಲೇಖಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಗಣ್ಠಿಕಪತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಗಣ್ಠಿಕನ್ತರೇ ಸ್ನೇಹೋ ಪವಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಉಣ್ಹೇ ಓತಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಗ್ಘರತಿ, ಉಣ್ಹಯಾಗುಯಾ ವಾ ಗಹಿತಾಯ ಸನ್ದಿಸ್ಸತಿ, ತಾದಿಸೇ ಪತ್ತೇಪಿ ಪುನದಿವಸೇ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತಸ್ಮಾ ಪತ್ತಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಪುನ ತತ್ಥ ಅಚ್ಛೋದಕಂ ವಾ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ವಾ ಘಂಸಿತ್ವಾ ನಿಸ್ನೇಹಭಾವೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಹಿ ಉದಕೇ ವಾ ಸ್ನೇಹಭಾವೋ ಪತ್ತೇ ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಲೇಖಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ದುದ್ಧೋತೋ ಹೋತಿ. ತೇಲವಣ್ಣಪತ್ತೇ ಪನ ಅಙ್ಗುಲಿಲೇಖಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸಾ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾ. ಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿರಪೇಕ್ಖಾ ಸಾಮಣೇರಾನಂ ಪರಿಚ್ಚಜನ್ತಿ, ತಞ್ಚೇ ಸಾಮಣೇರಾ ನಿದಹಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತಮೇವ ಹಿ ದುತಿಯದಿವಸೇ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತತೋ ಹಿ ಏಕಸಿತ್ಥಮ್ಪಿ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಮಂಸೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇನ ಸದ್ವಿಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಅವಸೇಸೇಸು ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ. ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಸಚೇ ಪವಾರಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಅನತಿರಿತ್ತಕತಂ ಅಜ್ಝೋಹರತಿ, ಪಕತಿಆಮಿಸೇ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಮನುಸ್ಸಮಂಸೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ, ಸೇಸಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇ ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ, ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಸಾಮಿಸೇನ ಮುಖೇನ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ದ್ವೇ, ನಿರಾಮಿಸೇನ ಏಕಮೇವ. ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ವಿಕಪ್ಪದ್ವಯೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಂ ವಡ್ಢತಿ. ಸಚೇ ವಿಕಾಲೇ ಅಜ್ಝೋಹರತಿ, ಪಕತಿಭೋಜನೇ ಸನ್ನಿಧಿಪಚ್ಚಯಾ ಚ ವಿಕಾಲಭೋಜನಪಚ್ಚಯಾ ಚ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಞ್ಚ ದುಕ್ಕಟಞ್ಚ ವಡ್ಢತಿ. ಯಾಮಕಾಲಿಕೇಸು ವಿಕಾಲಪಚ್ಚಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಅನತಿರಿತ್ತಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ವಿಕಾಲೇ ಸಬ್ಬವಿಕಪ್ಪೇಸು ಅನಾಪತ್ತಿ.

೨೫೫. ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಆಹಾರತ್ಥಾಯಾತಿ ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹತೋ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಪಚ್ಚಯಾ ತಾವ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ಪನ ಸಚೇ ನಿರಾಮಿಸಂ ಹೋತಿ, ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಅಥ ಆಮಿಸಸಂಸಟ್ಠಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ಹೋತಿ, ಯಥಾವತ್ಥುಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

೨೫೬. ಅನಾಪತ್ತಿ ಯಾವಕಾಲಿಕನ್ತಿಆದಿಮ್ಹಿ ವಿಕಾಲಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಂ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಯಾವ ಮಜ್ಝನ್ತಿಕಸಙ್ಖಾತೋ ಕಾಲೋ, ತಾವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ. ಸದ್ಧಿಂ ಅನುಲೋಮಪಾನೇಹಿ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ಪಾನಂ ಯಾವ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಸಙ್ಖಾತೋ ಯಾಮೋ, ತಾವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಯಾಮೋ ಕಾಲೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ. ಸಪ್ಪಿಆದಿ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿಧೇತಬ್ಬತೋ ಸತ್ತಾಹೋ ಕಾಲೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ. ಠಪೇತ್ವಾ ಉದಕಂ ಅವಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಯಾವಜೀವಂ ಪರಿಹರಿತ್ವಾ ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಯಾವಜೀವಕನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ತತ್ಥ ಅರುಣೋದಯೇವ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ ಸತಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಯಾವಕಾಲೋ ನಾತಿಕ್ಕಮತಿ ತಾವ, ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಏಕಂ ಅಹೋರತ್ತಂ, ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಸತ್ತರತ್ತಂ, ಇತರಂ ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇ, ಯಾವಜೀವಮ್ಪಿ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪಾನಕಥಾ ಕಪ್ಪಿಯಾನುಲೋಮಕಥಾ ‘‘ಕಪ್ಪತಿ ನು ಖೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೇನ ಯಾಮಕಾಲಿಕ’’ನ್ತಿಆದಿಕಥಾ ಚ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಕಥಾ ಚ ವಿತ್ಥಾರಿತಾ, ತಂ ಮಯಂ ಆಗತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಕಥಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯತೋ ಚ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪಣೀತಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೫೭. ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಪಣೀತಭೋಜನಾನೀತಿ ಉತ್ತಮಭೋಜನಾನಿ. ಕಸ್ಸ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ನ ಮನಾಪನ್ತಿ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯುತ್ತಂ ಕಸ್ಸ ನ ಪಿಯಂ. ಸಾದುನ್ತಿ ಸುರಸಂ.

೨೫೯. ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಏವರೂಪಾನಿ ಪಣೀತಭೋಜನಾನಿ ಅಗಿಲಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಸುದ್ಧಾನಿ ಸಪ್ಪಿಆದೀನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ನಾಪಜ್ಜತಿ, ಸೇಖಿಯೇಸು ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಓದನಸಂಸಟ್ಠಾನಿ ಪನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಅಯಂ ಕಿರೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನೇವ ಚ ‘‘ಪಣೀತಾನೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಪಣೀತಭೋಜನಾನೀ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಪಣೀತಾನೀ’’ತಿ ಹಿ ವುತ್ತೇ ಸಪ್ಪಿಆದೀನಂಯೇವ ಗಹಣಂ ಹೋತಿ, ‘‘ಪಣೀತಭೋಜನಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಪಣೀತಸಂಸಟ್ಠಾನಿ ಸತ್ತಧಞ್ಞನಿಬ್ಬತ್ತಾನಿ ಭೋಜನಾನಿ ಪಣೀತಭೋಜನಾನೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ.

ಇದಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿಆದೀಸು ಅಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ‘‘ಸಪ್ಪಿನಾ ಭತ್ತಂ ದೇಹಿ, ಸಪ್ಪಿಂ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ದೇಹಿ, ಸಪ್ಪಿಮಿಸ್ಸಕಂ ಕತ್ವಾ ದೇಹಿ, ಸಹಸಪ್ಪಿನಾ ದೇಹಿ, ಸಪ್ಪಿಞ್ಚ ಭತ್ತಞ್ಚ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ‘‘ಸಪ್ಪಿಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಸಾಲಿಭತ್ತಂ ವಿಯ ಸಪ್ಪಿಭತ್ತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ; ತಸ್ಮಾ ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿದುಕ್ಕಟಮೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಸಪ್ಪಿನಾ ಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಭತ್ತಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಸಪ್ಪಿಂ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ ನವನೀತಂ ವಾ ಖೀರಂ ವಾ ದಧಿಂ ವಾ ದೇತಿ, ಮೂಲಂ ವಾ ಪನ ದೇತಿ, ‘‘ಇಮಿನಾ ಸಪ್ಪಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ‘‘ಗೋಸಪ್ಪಿನಾ ಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಗೋಸಪ್ಪಿನಾ ವಾ ದೇತು, ಗೋಸಪ್ಪಿಮ್ಹಿ ಅಸತಿ, ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಗೋನವನೀತಾದೀನಿ ವಾ ಗಾವಿಂಯೇವ ವಾ ದೇತು ‘‘ಇತೋ ಸಪ್ಪಿನಾ ಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ಸಚೇ ಪನ ಗೋಸಪ್ಪಿನಾ ಯಾಚಿತೋ ಅಜಿಯಾ ಸಪ್ಪಿಆದೀಹಿ ದೇತಿ, ವಿಸಙ್ಕೇತಂ. ಏವಞ್ಹಿ ಸತಿ ಅಞ್ಞಂ ಯಾಚಿತೇನ ಅಞ್ಞಂ ದಿನ್ನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಅಜಿಯಾ ಸಪ್ಪಿನಾ ದೇಹೀತಿ ಆದೀಸುಪಿ.

‘‘ಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾ ದೇತಿ, ವಿಸಙ್ಕೇತಮೇವ. ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾತಿ ವುತ್ತೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾ ದೇತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಪರಿಭೋಗೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿಮ್ಹಿ ಅಸತಿ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಅಕಪ್ಪಿಯನವನೀತಾದೀನಿ ದೇತಿ ‘‘ಸಪ್ಪಿಂ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾವ ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕಪ್ಪಿಯೇನ ದೇತಿ, ವಿಸಙ್ಕೇತಂ. ‘‘ಸಪ್ಪಿನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸೇಸೇಸು ನವನೀತಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರೇನ ದೇತಿ, ವಿಸಙ್ಕೇತಮೇವ. ಏಸ ನಯೋ ನವನೀತೇನ ದೇಹೀತಿಆದೀಸುಪಿ. ಯೇನ ಯೇನ ಹಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ವಾ ತಸ್ಸ ಮೂಲೇ ವಾ ಲದ್ಧೇ, ತಂ ತಂ ಲದ್ಧಮೇವ ಹೋತಿ.

ಸಚೇ ಪನ ಅಞ್ಞಂ ಪಾಳಿಯಾ ಆಗತಂ ವಾ ಅನಾಗತಂ ವಾ ದೇನ್ತಿ, ವಿಸಙ್ಕೇತಂ. ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತನವನೀತಾದೀನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ನವನೀತಾದೀಹಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಯಥಾ ಚ ‘‘ಸಪ್ಪಿಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಾಲಿಭತ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಸಪ್ಪಿಭತ್ತಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿದುಕ್ಕಟಮೇವ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಏವಂ ನವನೀತಭತ್ತಂ ದೇಹೀತಿಆದೀಸುಪಿ. ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಏಕಮೇಕಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ವುಚ್ಚಮಾನೇಪಿ ಹಿ ಅಯಮೇವತ್ಥೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಸಿಯಾ, ಸೋ ಚ ಸಙ್ಖೇಪೇನಪಿ ಸಕ್ಕಾ ಞಾತುಂ, ಕಿಂ ತತ್ಥ ವಿತ್ಥಾರೇನ? ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಏಸ ನಯೋ ನವನೀತೇನ ದೇಹೀತಿಆದೀಸುಪೀ’’ತಿ.

ಸಚೇ ಪನ ಸಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಸಪ್ಪಿಆದೀಹಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ವಾ ನಾನಾಟ್ಠಾನೇ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಂ ಏಕಭಾಜನೇ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ಏಕರಸಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಕುಸಗ್ಗೇನಾಪಿ ಜಿವ್ಹಗ್ಗೇ ಬಿನ್ದುಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರತಿ, ನವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ ಆಪಜ್ಜತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ಪರಿವಾರೇ –

‘‘ಕಾಯಿಕಾನಿ ನ ವಾಚಸಿಕಾನಿ,

ಸಬ್ಬಾನಿ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾನಿ;

ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಏಕತೋ,

ಪಞ್ಹಾಮೇಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾ’’ತಿ. (ಪರಿ. ೪೮೧);

೨೬೧. ಅಗಿಲಾನೋ ಗಿಲಾನಸಞ್ಞೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ಗಿಲಾನಸಞ್ಞೀಪಿ ಹುತ್ವಾ ಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಾಯ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಮಹಾನಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ನವ ಪಣೀತಭೋಜನಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ಪನ ಇಮಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪನ ಏತಾನಿ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯವತ್ಥೂನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಂ ಉಭಯೇಸಮ್ಪಿ ಸೇಖಪಣ್ಣತ್ತಿದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಚತುಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯತೋ ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ,

ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪಣೀತಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನವಮಂ.

೧೦. ದನ್ತಪೋನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೬೩. ದಸಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಅನ್ತಮಸೋ ದನ್ತಕಟ್ಠಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಪಂಸುಕೂಲಮೇವ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಬ್ಬಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ. ಸೋ ಕಿರ ಸುಸಾನೇ ಛಡ್ಡಿತಭಾಜನಮೇವ ಪತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಛಡ್ಡಿತಚೋಳಕೇಹೇವ ಚೀವರಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಛಡ್ಡಿತಮಞ್ಚಪೀಠಕಾನಿಯೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ಅಯ್ಯವೋಸಾಟಿತಕಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಯ್ಯಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಕಾಲಙ್ಕತಾ ಪಿತಿಪಿತಾಮಹಾ. ವೋಸಾಟಿತಕಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ತೇಸಂ ಅತ್ಥಾಯ ಸುಸಾನಾದೀಸು ಛಡ್ಡಿತಕಾನಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಾನಿ; ಮನುಸ್ಸಾ ಕಿರ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ಞಾತಕೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಯಂ ತೇಸಂ ಸಜೀವಕಾಲೇ ಪಿಯಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಏತೇಸು ಸುಸಾನಾದೀಸು ಪಿಣ್ಡಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಞಾತಕಾ ನೋ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೂತಿ ಠಪೇನ್ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ಅಞ್ಞಂ ಪಣೀತಮ್ಪಿ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ನ ಇಚ್ಛತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸುಸಾನೇಪಿ ರುಕ್ಖಮೂಲೇಪಿ ಉಮ್ಮಾರೇಪಿ ಅಯ್ಯವೋಸಾಟಿತಕಾನಿ ಸಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ. ಥೇರೋತಿ ಥಿರೋ ಘನಬದ್ಧೋ. ವಠರೋತಿ ಥೂಲೋ; ಥೂಲೋ ಚ ಘನಸರೀರೋ ಚಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಮಞ್ಞೇ ಖಾದತೀತಿ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಖಾದತೀತಿ ನಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಮ; ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತಾ ಹಿ ಈದಿಸಾ ಭವನ್ತೀತಿ ಅಯಂ ತೇಸಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೨೬೪. ಉದಕದನ್ತಪೋನೇ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅದಿನ್ನಂ ಮುಖದ್ವಾರಂ ಆಹಾರಂ ಆಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ಅತ್ಥಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯಿಸುಂ, ಭಗವಾ ಪನ ಯಥಾಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ವತ್ಥುಸ್ಸ ವಸೇನ ಪಿತಾ ವಿಯ ದಾರಕೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇಸಿ.

೨೬೫. ಅದಿನ್ನನ್ತಿ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಂ ಅಞ್ಞತರವಸೇನ ನ ದಿನ್ನಂ. ಏತದೇವ ಹಿ ಸನ್ಧಾಯ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಅದಿನ್ನಂ ನಾಮ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ದುತಿಯಪಾರಾಜಿಕೇ ಪನ ‘‘ಅದಿನ್ನಂ ನಾಮ ಪರಪರಿಗ್ಗಹಿತಕಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ದಿನ್ನನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ತಸ್ಸೇವ ಅದಿನ್ನಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ಲಕ್ಖಣದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಉದ್ಧಟಂ. ನಿದ್ದೇಸೇ ಚಸ್ಸ ‘‘ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ವಾ ದೇನ್ತೇ’’ತಿ ಏವಂ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ದದಮಾನೇ ‘‘ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೋ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ತಂ ಏವಂ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ಅನ್ತಮಸೋ ರಥರೇಣುಮ್ಪಿ ಸಚೇ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೇ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೋ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏತಂ ಏವಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ದಿನ್ನಂ ನಾಮ ವುಚ್ಚತಿ. ನ ‘‘ಇದಂ ಗಣ್ಹ, ಇದಂ ತವ ಹೋತೂ’’ತಿಆದಿವಚನೇನ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ.

ತತ್ಥ ಕಾಯೇನಾತಿ ಹತ್ಥಾದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸರೀರಾವಯವೇನ; ಅನ್ತಮಸೋ ಪಾದಙ್ಗುಲಿಯಾಪಿ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ಕಾಯೇನ ದಿನ್ನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಹಿ ಸರೀರಾವಯವೇನ ಗಹಿತಂ ಕಾಯೇನ ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ಸಚೇಪಿ ನತ್ಥುಕರಣಿಯಾ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ನಾಸಾಪುಟೇನ ಅಕಲ್ಲಕೋ ವಾ ಮುಖೇನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಆಭೋಗಮತ್ತಮೇವ ಹಿ ಏತ್ಥ ಪಮಾಣನ್ತಿ ಅಯಂ ನಯೋ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತೋ. ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನಾತಿ ಕಟಚ್ಛುಆದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಕರಣೇನ ದಿನ್ನಂ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ದಿನ್ನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸರೀರಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಪತ್ತಥಾಲಕಾದಿನಾ ಗಹಿತಂ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನಾತಿ ಕಾಯತೋ ಚ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧತೋ ಚ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತಸ್ಸ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ಪಾತಿಯಮಾನಮ್ಪಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಪಯೋಗೇನ ದಿನ್ನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಅಯಂ ತಾವ ಪಾಳಿವಣ್ಣನಾ.

ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಪಞ್ಚಙ್ಗೇಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ರುಹತಿ – ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಉಚ್ಚಾರಣಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಹತ್ಥಪಾಸೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಅಭಿಹಾರೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ದೇವೋ ವಾ ಮನುಸ್ಸೋ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಗತೋ ವಾ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ವಾ ದೇತಿ, ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಏವಂ ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ರುಹತಿ.

ತತ್ಥ ಠಿತನಿಸಿನ್ನನಿಪನ್ನಾನಂ ಪವಾರಣಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಹತ್ಥಪಾಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ದಾಯಕಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇಸು ಏಕೋ ಆಕಾಸೇ ಹೋತಿ, ಏಕೋ ಭೂಮಿಯಂ, ಭೂಮಟ್ಠಸ್ಸ ಚ ಸೀಸೇನ ಆಕಾಸಟ್ಠಸ್ಸ ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ದಾತುಂ ವಾ ಗಹೇತುಂ ವಾ ಪಸಾರಿತಹತ್ಥಂ, ಯಂ ಆಸನ್ನತರಂ ಅಙ್ಗಂ, ತಸ್ಸ ಓರಿಮನ್ತೇನ ಹತ್ಥಪಾಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇಪಿ ಏಕೋ ಕೂಪೇ ಹೋತಿ, ಏಕೋ ಕೂಪತಟೇ, ಏಕೋ ವಾ ಪನ ರುಕ್ಖೇ, ಏಕೋ ಪಥವಿಯಂ, ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಹತ್ಥಪಾಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ. ಏವರೂಪೇ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಸಚೇಪಿ ಪಕ್ಖೀ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಹತ್ಥೀ ವಾ ಸೋಣ್ಡಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಂ ವಾ ಫಲಂ ವಾ ದೇತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ರುಹತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅದ್ಧಟ್ಠಮರತನಸ್ಸಾಪಿ ಹತ್ಥಿನೋ ಖನ್ಧೇ ನಿಸಿನ್ನೋ, ತೇನ ಸೋಣ್ಡಾಯ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ.

ಏಕೋ ಬಹೂನಿ ಭತ್ತಬ್ಯಞ್ಜನಭಾಜನಾನಿ ಸೀಸೇ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತಕೋವ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ವದತಿ, ನ ತಾವ ಅಭಿಹಾರೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ಈಸಕಮ್ಪಿ ಓನಮತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಭಾಜನಂ ಏಕದೇಸೇನಾಪಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ಏತ್ತಾವತಾ ಸಬ್ಬಭಾಜನಾನಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಓರೋಪೇತ್ವಾ ವಾ ಉಗ್ಘಾಟೇತ್ವಾ ವಾ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಭತ್ತಪಚ್ಛಿಆದಿಮ್ಹಿ ಪನ ಏಕಭಾಜನೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ, ಕಾಜೇನ ಭತ್ತಂ ಹರನ್ತೋಪಿ ಸಚೇ ಕಾಜಂ ಓನಾಮೇತ್ವಾ ದೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ತಿಂಸಹತ್ಥೋ ವೇಣು ಹೋತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತೇ ಗುಳಕುಮ್ಭೋ ಬದ್ಧೋ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಪ್ಪಿಕುಮ್ಭೋ, ತಞ್ಚೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ. ಉಚ್ಛುಯನ್ತದೋಣಿತೋ ಪಗ್ಘರನ್ತಮೇವ ರಸಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ವದತಿ, ಅಭಿಹಾರೋ ನ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ಕಸಟಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಹತ್ಥೇನ ಉಸ್ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಉಸ್ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ದೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ.

ಬಹೂ ಪತ್ತಾ ಮಞ್ಚೇ ವಾ ಪೀಠೇ ವಾ ಕಟಸಾರಕೇ ವಾ ದೋಣಿಯಂ ವಾ ಫಲಕೇ ವಾ ಠಪಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯತ್ಥ ಠಿತಸ್ಸ ದಾಯಕೋ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಠತ್ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಞ್ಞಾಯ ಮಞ್ಚಾದೀನಿ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾಪಿ ಫುಸಿತ್ವಾ ಠಿತೇನ ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇನ ವಾ ನಿಪನ್ನೇನ ವಾ ಯಂ ತೇಸು ಪತ್ತೇಸು ದಿಯ್ಯತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ. ಸಚೇಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಮಞ್ಚಾದೀನಿ ಆರುಹಿತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಸಚೇ ಪನ ಮಞ್ಚಾದೀನಿ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದತಿ, ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ.

ಪಥವಿಯಂ ಪನ ಸಚೇಪಿ ಕುಚ್ಛಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಂ ಆಹಚ್ಚ ಠಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯಂ ಯಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ವಾ ಸೂಚಿಯಾ ವಾ ಫುಸಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ದಿಯ್ಯಮಾನಮೇವ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಮಹಾಕಟಸಾರಹತ್ಥತ್ಥರಣಾದೀಸು ಠಪಿತಪತ್ತೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ನ ರುಹತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಹತ್ಥಪಾಸಾತಿಕ್ಕಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಪನ ಸತಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ವಟ್ಟತಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ತತ್ಥಜಾತಕಾ.

ತತ್ಥಜಾತಕೇ ಪನ ಪದುಮಿನಿಪಣ್ಣೇ ವಾ ಕಿಂಸುಕಪಣ್ಣಾದಿಮ್ಹಿ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ನ ಹಿ ತಂ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಥಾ ಚ ತತ್ಥಜಾತಕೇ; ಏವಂ ಖಾಣುಕೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪಿತಮಞ್ಚಾದಿಮ್ಹಿ ಅಸಂಹಾರಿಮೇ ಫಲಕೇ ವಾ ಪಾಸಾಣೇ ವಾ ನ ರುಹತಿಯೇವ, ತೇಪಿ ಹಿ ತತ್ಥಜಾತಕಸಙ್ಖೇಪುಪಗಾ ಹೋನ್ತಿ. ಭೂಮಿಯಂ ಅತ್ಥತೇಸು ಸುಖುಮೇಸು ತಿನ್ತಿಣಿಕಾದಿಪಣ್ಣೇಸುಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ನ ರುಹತಿ, ನ ಹಿ ತಾನಿ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾನೀತಿ. ಮಹನ್ತೇಸು ಪನ ಪದುಮಿನಿಪಣ್ಣಾದೀಸು ರುಹತಿ. ಸಚೇ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಠಿತೋ ದೀಘದಣ್ಡಕೇನ ಉಳುಙ್ಕೇನ ದೇತಿ, ಆಗನ್ತ್ವಾ ದೇಹೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ವಚನಂ ಅಸುತ್ವಾ ವಾ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ವಾ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರತಿಯೇವ, ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ದೂರೇ ಠತ್ವಾ ಭತ್ತಪಿಣ್ಡಂ ಖಿಪನ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಸಚೇ ಪತ್ತತ್ಥವಿಕತೋ ನೀಹರಿಯಮಾನೇ ಪತ್ತೇ ರಜನಚುಣ್ಣಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಸತಿ ಉದಕೇ ಧೋವಿತಬ್ಬೋ, ಅಸತಿ ರಜನಚುಣ್ಣಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಸ್ಸ ರಜಂ ಪತತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಾ. ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹತೋ ವಿನಯದುಕ್ಕಟಂ. ತಂ ಪನ ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ವಚನಂ ಅಸುತ್ವಾ ವಾ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ದೇನ್ತಿಯೇವ, ವಿನಯದುಕ್ಕಟಂ ನತ್ಥಿ, ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾ ಭಿಕ್ಖಾ ಗಹೇತಬ್ಬಾ.