೫. ಸಹಸೇಯ್ಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೯. ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಮುಟ್ಠಸ್ಸತೀ ಅಸಮ್ಪಜಾನಾತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಸ್ಸ ಅಕರಣವಸೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ, ಭವಙ್ಗೋತಿಣ್ಣಕಾಲೇ ಪನ ಕುತೋ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞನ್ತಿ! ವಿಕೂಜಮಾನಾತಿ ವಿಪ್ಪಲಪಮಾನಾ. ಕಾಕಚ್ಛಮಾನಾತಿ ನಾಸಾಯ ಕಾಕಸದ್ದಂ ವಿಯ ನಿರತ್ಥಕಸದ್ದಂ ಮುಞ್ಚಮಾನಾ. ಉಪಾಸಕಾತಿ ಪಠಮತರಂ ಉಟ್ಠಿತಉಪಾಸಕಾ.

೫೦. ಏತದವೋಚುನ್ತಿ ‘‘ಭಗವತಾ ಆವುಸೋ ರಾಹುಲ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಗಾರವೇನೇವ ಏತಂ ಅವೋಚುಂ. ಪಕತಿಯಾ ಪನ ತೇ ಭಗವತಿ ಚ ಗಾರವೇನ ಆಯಸ್ಮತೋ ಚ ರಾಹುಲಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮತಾಯ ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಸ್ಸ ಚೂಳಮಞ್ಚಕಂ ವಾ ಅಪಸ್ಸೇನಂ ವಾ ಯಂ ಅತ್ಥಿ ತಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಚೀವರಂ ವಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ವಾ ಉಸ್ಸೀಸಕರಣತ್ಥಾಯ ದೇನ್ತಿ. ತತ್ರಿದಂ ತಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮತಾಯ – ಭಿಕ್ಖೂ ಕಿರ ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮುಟ್ಠಿಸಮ್ಮುಞ್ಜನಿಞ್ಚ ಕಚವರಛಡ್ಡನಕಞ್ಚ ಬಹಿ ಖಿಪನ್ತಿ. ಅಥಞ್ಞೇಹಿ ‘‘ಆವುಸೋ ಕೇನಿದಂ ಪಾತಿತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಞ್ಞೇ ಏವಂ ವದನ್ತಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ರಾಹುಲೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಸಞ್ಚರಿ, ತೇನ ನು ಖೋ ಪಾತಿತ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಭನ್ತೇ ಇದಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ ಅವತ್ವಾ ತಂ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ. ವಚ್ಚಕುಟಿಯಾ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಸೀತಿ ತಂಯೇವ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮತಂ ಅನುಬ್ರೂಹನ್ತೋ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಆನನ್ದತ್ಥೇರಾದೀನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ವಳಞ್ಜನಕವಚ್ಚಕುಟಿಯಂ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸಾ ಕಿರ ಕುಟಿ ಕವಾಟಬದ್ಧಾ ಗನ್ಧಪರಿಭಣ್ಡಕತಾ ಸಮೋಸರಿತಪುಪ್ಫದಾಮಾ ಚೇತಿಯಟ್ಠಾನಮಿವ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಪರಿಭೋಗಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ.

೫೧. ಉತ್ತರಿದಿರತ್ತತಿರತ್ತನ್ತಿ ಭಗವಾ ಸಾಮಣೇರಾನಂ ಸಙ್ಗಹಕರಣತ್ಥಾಯ ತಿರತ್ತಂ ಪರಿಹಾರಂ ಅದಾಸಿ. ನ ಹಿ ಯುತ್ತಂ ಕುಲದಾರಕೇ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ನಾನುಗ್ಗಹೇತುನ್ತಿ. ಸಹಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏಕತೋ ಸೇಯ್ಯಂ. ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಕಾಯಪ್ಪಸಾರಣಸಙ್ಖಾತಂ ಸಯನಮ್ಪಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸೇನಾಸನೇ ಸಯನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ. ತತ್ಥ ಸೇನಾಸನಂ ತಾವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸೇಯ್ಯಾ ನಾಮ ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಕಾಯಪ್ಪಸಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ನಿಪನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖು ನಿಪಜ್ಜತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ‘‘ಸೇನಾಸನಸಙ್ಖಾತಂ ಸೇಯ್ಯಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಾಯಪ್ಪಸಾರಣಸಙ್ಖಾತಂ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ ವಿದಹೇಯ್ಯ ಸಮ್ಪಾದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನಾತಿಆದಿನಾ ಪನ ತಸ್ಸಾ ಸೇನಾಸನಸಙ್ಖಾತಾಯ ಸೇಯ್ಯಾಯ ಲಕ್ಖಣಂ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಯಂ ಸೇನಾಸನಂ ಉಪರಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಛದನೇಹಿ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ಸಬ್ಬಮೇವ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಅಯಂ ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನಾ ನಾಮ ಸೇಯ್ಯಾ. ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಪನ ಪಾಕಟವೋಹಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾಚುಗ್ಗತವಸೇನ ‘‘ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನಾ ನಾಮ ಪಞ್ಚಹಿ ಛದನೇಹಿ ಛನ್ನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವುತ್ತಂ? ಅಥ ಖೋ ದುಸ್ಸಕುಟಿಯಂ ವಸನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಅನಾಪತ್ತಿ ಕಾತುಂ, ತಸ್ಮಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದನಸಮತ್ಥಂ ಇಧ ಛದನಞ್ಚ ಪರಿಚ್ಛನ್ನಞ್ಚ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪಞ್ಚವಿಧಚ್ಛದನೇಯೇವ ಹಿ ಗಯ್ಹಮಾನೇ ಪದರಚ್ಛನ್ನೇಪಿ ಸಹಸೇಯ್ಯಾ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ಯಂ ಪನ ಸೇನಾಸನಂ ಭೂಮಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಛದನಂ ಆಹಚ್ಚ ಪಾಕಾರೇನ ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ಅನ್ತಮಸೋ ವತ್ಥೇನಾಪಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ಅಯಂ ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛನ್ನಾ ನಾಮ ಸೇಯ್ಯಾ. ಛದನಂ ಅನಾಹಚ್ಚ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ದಿಯಡ್ಢಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧೇನ ಪಾಕಾರಾದಿನಾ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾಪಿ ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛನ್ನಾಯೇವಾತಿ ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ಯಸ್ಸಾ ಪನ ಉಪರಿ ಬಹುತರಂ ಠಾನಂ ಛನ್ನಂ, ಅಪ್ಪಂ ಅಚ್ಛನ್ನಂ, ಸಮನ್ತತೋ ವಾ ಬಹುತರಂ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ಅಪ್ಪಂ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ಅಯಂ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಛನ್ನಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪರಿಚ್ಛನ್ನಾ ನಾಮ. ಇಮಿನಾ ಹಿ ಲಕ್ಖಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಚೇಪಿ ಸತ್ತಭೂಮಕೋ ಪಾಸಾದೋ ಏಕೂಪಚಾರೋ ಹೋತಿ, ಸತಗಬ್ಭಂ ವಾ ಚತುಸ್ಸಾಲಂ ವಾ, ಏಕಸೇಯ್ಯಾಇಚ್ಚೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಚತುತ್ಥೇ ದಿವಸೇ ಅತ್ಥಙ್ಗತೇ ಸೂರಿಯೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ನಿಪನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖು ನಿಪಜ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಚ ನಿಪಜ್ಜನಮತ್ತೇನೇವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಸಚೇ ಪನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಾಮಣೇರಾ, ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು, ಸಾಮಣೇರಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾ. ತೇ ಚೇ ಉಟ್ಠಾಯುಟ್ಠಾಯ ನಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಉಟ್ಠಾಯುಟ್ಠಾಯ ನಿಪಜ್ಜನೇ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸೇವ ಪಯೋಗೇನ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕೋ ಸಾಮಣೇರೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಉಟ್ಠಾಯುಟ್ಠಾಯ ನಿಪಜ್ಜನೇನಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಉಭಯೇಸಂ ಸಮ್ಬಹುಲಭಾವೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಏಕಾವಾಸಾದಿಕಮ್ಪಿ ಚತುಕ್ಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಹಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಏಕೇನೇವ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಿರತ್ತಂ ಸಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಚತುತ್ಥದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೇವಸಿಕಾ ಆಪತ್ತಿ. ಯೋಪಿ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಆವಾಸೇ ನಾನಾಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತಿರತ್ತಂ ಸಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತಸ್ಸಪಿ. ಯೋಪಿ ನಾನಾಆವಾಸೇಸು ಏಕೇನೇವ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಿರತ್ತಂ ಸಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತಸ್ಸಪಿ. ಯೋಪಿ ನಾನಾಆವಾಸೇಸು ನಾನಾಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯೋಜನಸತಮ್ಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತಸ್ಸಪಿ ಚತುತ್ಥದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೇವಸಿಕಾ ಆಪತ್ತಿ.

ಅಯಞ್ಚ ಸಹಸೇಯ್ಯಾಪತ್ತಿ ನಾಮ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸೋ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ನಾಮಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಗತೇನಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಹೋತಿ, ತತ್ರ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಾಪತ್ತಿಯಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಮಾ ಸಚೇಪಿ ಗೋಧಾಬಿಳಾಲಮಙ್ಗುಸಾದೀಸು ಕೋಚಿ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಸನಸೇನಾಸನೇ ಏಕೂಪಚಾರಟ್ಠಾನೇ ಸಯತಿ, ಸಹಸೇಯ್ಯಾವ ಹೋತಿ.

ಯದಿ ಪನ ಥಮ್ಭಾನಂ ಉಪರಿ ಕತಪಾಸಾದಸ್ಸ ಉಪರಿಮತಲೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸಮ್ಬದ್ಧಭಿತ್ತಿಕಸ್ಸ ಭಿತ್ತಿಯಾ ಉಪರಿ ಠಿತಸುಸಿರತುಲಾಸೀಸಸ್ಸ ಸುಸಿರೇನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತುಲಾಯ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಸಯಿತ್ವಾ ತೇನೇವ ಸುಸಿರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದೇ ಸಯಿತಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಛದನೇ ಛಿದ್ದಂ ಹೋತಿ, ತೇನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಛದನೇ ವಸಿತ್ವಾ ತೇನೇವ ಪಕ್ಕಮತಿ, ನಾನೂಪಚಾರೇ ಉಪರಿಮತಲೇ ಛದನಬ್ಭನ್ತರೇ ಸಯಿತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ, ಹೇಟ್ಠಿಮತಲೇ ಸಯಿತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಅನ್ತೋಪಾಸಾದೇನೇವ ಆರೋಹಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬತಲಾನಿ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಏಕೂಪಚಾರಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಸಯಿತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ.

ಸಭಾಸಙ್ಖೇಪೇನ ಕತೇ ಅಡ್ಢಕುಟ್ಟಕಸೇನಾಸನೇ ಸಯಿತಸ್ಸ ವಾಳಸಙ್ಘಾಟಾದೀಸು ಕಪೋತಾದಯೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಯನ್ತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಪರಿಕ್ಖೇಪಸ್ಸ ಬಹಿಗತೇ ನಿಬ್ಬಕೋಸಬ್ಭನ್ತರೇ ಸಯನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ವಾ ಚತುರಸ್ಸಂ ವಾ ಏಕಚ್ಛದನಾಯ ಗಬ್ಭಮಾಲಾಯ ಸತಗಬ್ಭಂ ಚೇಪಿ ಸೇನಾಸನಂ ಹೋತಿ, ತತ್ರ ಚೇ ಏಕೇನ ಸಾಧಾರಣದ್ವಾರೇನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವಿಸುಂ ಪಾಕಾರೇನ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಗಬ್ಭೂಪಚಾರೇ ಸಬ್ಬಗಬ್ಭೇ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಏಕಗಬ್ಭೇಪಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ನಿಪನ್ನೇ ಸಬ್ಬಗಬ್ಭೇಸು ನಿಪನ್ನಾನಂ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಸಪಮುಖಾ ಗಬ್ಭಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಮುಖಸ್ಸ ಉಪರಿ ಅಚ್ಛನ್ನಂ ಉಚ್ಚವತ್ಥುಕಂ ಚೇಪಿ ಹೋತಿ, ಪಮುಖೇ ಸಯಿತೋ ಗಬ್ಭೇ ಸಯಿತಾನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಗಬ್ಭಚ್ಛದನೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಬದ್ಧಚ್ಛದನಂ ಹೋತಿ, ತತ್ರ ಸಯಿತೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಕರೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಚ, ಗಬ್ಭಪರಿಕ್ಖೇಪೋಯೇವ ಹಿಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೋತಿ. ಏತೇನೇವ ಹಿ ನಯೇನ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಲೋಹಪಾಸಾದಪರಿಕ್ಖೇಪಸ್ಸ ಚತೂಸು ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇಸು ಆಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ.

ಯಂ ಪನ ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಪಮುಖೇ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಭೂಮಿಯಂ ವಿನಾ ಜಗತಿಯಾ ಪಮುಖಂ ಸನ್ಧಾಯ ಕಥಿನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಅನ್ಧಕರಟ್ಠೇ ಪಾಟೇಕ್ಕಸನ್ನಿವೇಸಾ ಏಕಚ್ಛದನಾ ಗಬ್ಭಪಾಳಿಯೋ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಯಞ್ಚ ತತ್ಥ ‘‘ಭೂಮಿಯಂ ವಿನಾ ಜಗತಿಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ನೇವ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಅತ್ಥಿ; ನ ಪಾಳಿಯಾ ಸಮೇತಿ. ದಸಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಾಪಿ ಹಿ ಜಗತಿ ಪರಿಕ್ಖೇಪಸಙ್ಖ್ಯಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಜಗತಿಯಾ ಪಮಾಣಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಏತಂ ಏಕೂಪಚಾರಂ ಪರಿಚ್ಛನ್ನಂ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಯೇಪಿ ಏಕಸಾಲದ್ವಿಸಾಲತಿಸಾಲಚತುಸ್ಸಾಲಸನ್ನಿವೇಸಾ ಮಹಾಪಾಸಾದಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ಪವಿಟ್ಠೇನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನುಪರಿಗನ್ತುಂ, ತೇಸುಪಿ ಸಹಸೇಯ್ಯಾಪತ್ತಿಯಾ ನ ಮುಚ್ಚತಿ. ಸಚೇ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಉಪಚಾರಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕೂಪಚಾರಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿ.

ದ್ವೀಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ಯುತ್ತಸ್ಸ ಸುಧಾಛದನಮಣ್ಡಪಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಪಾಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಏಕೇನ ದ್ವಾರೇನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪರಿಚ್ಛೇದೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಯತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖು, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪಾಕಾರೇ ಗೋಧಾದೀನಂ ಪವಿಸನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಛಿದ್ದಂ ಹೋತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪರಿಚ್ಛೇದೇ ಗೋಧಾ ಸಯನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ನ ಹಿ ಛಿದ್ದೇನ ಗೇಹಂ ಏಕೂಪಚಾರಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪಾಕಾರಮಜ್ಝೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ಯೋಜೇನ್ತಿ, ಏಕೂಪಚಾರತಾಯ ಆಪತ್ತಿ. ತಂ ದ್ವಾರಂ ಕವಾಟೇನ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಸಯನ್ತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ನ ಹಿ ದ್ವಾರಪಿದಹನೇನ ಗೇಹಂ ನಾನೂಪಚಾರಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ದ್ವಾರಂ ವಾ ಅದ್ವಾರಂ. ಕವಾಟಞ್ಹಿ ಸಂವರಣವಿವರಣೇಹಿ ಯಥಾಸುಖಂ ವಳಞ್ಜನತ್ಥಾಯ ಕತಂ, ನ ವಳಞ್ಜನೂಪಚ್ಛೇದನತ್ಥಾಯ. ಸಚೇ ಪನ ತಂ ದ್ವಾರಂ ಪುನ ಇಟ್ಠಕಾಹಿ ಪಿದಹನ್ತಿ, ಅದ್ವಾರಂ ಹೋತಿ, ಪುರಿಮೇ ನಾನೂಪಚಾರಭಾವೇಯೇವ ತಿಟ್ಠತಿ. ದೀಘಪಮುಖಂ ಚೇತಿಯಘರಂ ಹೋತಿ. ಏಕಂ ಕವಾಟಂ ಅನ್ತೋ, ಏಕಂ ಬಹಿ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಕವಾಟಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅನ್ತೋಚೇತಿಯಘರೇ ಸಯನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಂ ಕರೋತಿ, ಏಕೂಪಚಾರತ್ತಾ.

ತತ್ರ ಯಸ್ಸ ‘‘ಸಿಯಾ ಅಯಂ ಏಕೂಪಚಾರನಾನೂಪಚಾರತಾ ನಾಮ ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತಾ, ಇಧ ಪನ ‘ಸೇಯ್ಯಾ ನಾಮ ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನಾ ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛನ್ನಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಛನ್ನಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪರಿಚ್ಛನ್ನಾ’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವುತ್ತಂ, ಪಿಹಿತದ್ವಾರೋ ಚ ಗಬ್ಭೋ ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛನ್ನೋವ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಅನ್ತೋ ಸಯಿತೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಆಪತ್ತಿ, ಬಹಿ ಸಯಿತೇನ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ಅಪಿಹಿತದ್ವಾರೇ ಪನ ಕಸ್ಮಾ ಬಹಿ ಸಯಿತೇನ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ? ಪಮುಖಸ್ಸ ಗಬ್ಭೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ಗಬ್ಭೇ ಪಿಹಿತೇ ಛದನಂ ವಿದ್ಧಸ್ತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ? ನ ವಿದ್ಧಸ್ತಂ, ಗಬ್ಭೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛನ್ನತಾ ನ ಹೋತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪರಿಕ್ಖೇಪೋ ವಿದ್ಧಸ್ತೋ’’ತಿ? ಅದ್ಧಾ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ನ ವಿದ್ಧಸ್ತೋ, ಕವಾಟೇನ ಉಪಚಾರೋ ಪರಿಚ್ಛನ್ನೋ’’ತಿ. ಏವಂ ದೂರಮ್ಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನ ಏಕೂಪಚಾರನಾನೂಪಚಾರತಂಯೇವ ಪಚ್ಚಾಗಮಿಸ್ಸತಿ.

ಅಪಿಚ ಯದಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಮತ್ತೇಯೇವ ಅತ್ಥೋ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಸಿಯಾ, ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನಾತಿ ವಚನತೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಛದನೇನ ಛನ್ನಾ ಏವ ಸೇಯ್ಯಾ ಸಿಯಾ, ನ ಅಞ್ಞೇನ. ಏವಞ್ಚ ಸತಿ ಪದರಚ್ಛನ್ನಾದೀಸು ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಿಯಾ. ತತೋ ಯದತ್ಥಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಸ್ವೇವ ಅತ್ಥೋ ಪರಿಹಾಯೇಯ್ಯ. ಪರಿಹಾಯತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ಕಥಂ ಅವುತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ; ಕೋ ವಾ ವದತಿ ‘‘ಅವುತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಅನಿಯತೇಸು – ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ನಾಮ ಆಸನಂ ಕುಟ್ಟೇನ ವಾ ಕವಾಟೇನ ವಾ ಕಿಲಞ್ಜೇನ ವಾ ಸಾಣಿಪಾಕಾರೇನ ವಾ ರುಕ್ಖೇನ ವಾ ಥಮ್ಭೇನ ವಾ ಕೋಟ್ಠಲಿಕಾಯ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ತತ್ಥ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮೇವ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಮಾ ಸೇನಾಸನಂ ಖುದ್ದಕಂ ವಾ ಹೋತು ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಬದ್ಧಂ ವಾ ಅಸಮ್ಬದ್ಧಂ ವಾ ದೀಘಂ ವಾ ವಟ್ಟಂ ವಾ ಚತುರಸ್ಸಂ ವಾ ಏಕಭೂಮಕಂ ವಾ, ಅನೇಕಭೂಮಕಂ ವಾ, ಯಂ ಯಂ ಏಕೂಪಚಾರಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದನೇನ ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನೇ ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ವಾ ಛನ್ನೇ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ವಾ ಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಸಹಸೇಯ್ಯಾಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ.

೫೩. ಉಪಡ್ಢಚ್ಛನ್ನೇ ಉಪಡ್ಢಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನೇ ಉಪಡ್ಢಪರಿಚ್ಛನ್ನೇತಿ ಏವಮಾದೀಸುಪಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನೇ ಯೇಭುಯ್ಯೇನಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನೇ ಉಪಡ್ಢಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಛನ್ನೇ ಉಪಡ್ಢಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಯೇಭುಯ್ಯೇನಛನ್ನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಸಬ್ಬಪರಿಛನ್ನೇ ಉಪಡ್ಢಚ್ಛನ್ನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಉಪಡ್ಢಚ್ಛನ್ನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ತ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನೇ ಚೂಳಕಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಛನ್ನೇ ಚೂಳಕಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಚೂಳಕಚ್ಛನ್ನೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಚೂಳಕಚ್ಛನ್ನೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಾಳಿಯಂ ದುಕ್ಕಟೇನ ಸಹ ಪಞ್ಚ ದುಕ್ಕಟಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಉಪಡ್ಢಚ್ಛನ್ನೇ ಚೂಳಕಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಉಪಡ್ಢಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಚೂಳಕಚ್ಛನ್ನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಚೂಳಕಚ್ಛನ್ನೇ ಚೂಳಕಪರಿಚ್ಛನ್ನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನೇ ಸಬ್ಬಅಪರಿಚ್ಛನ್ನೇತಿ ಚ ಏತ್ಥ ಸೇನಮ್ಬಮಣ್ಡಪವಣ್ಣಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇಮಿನಾಪೇತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ‘‘ಯಥಾ ಜಗತಿ ಪರಿಕ್ಖೇಪಸಙ್ಖಯ ನ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯತೋ ಚ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಸಹಸೇಯ್ಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಚಮಂ.