೩. ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಕ್ಖನ್ಧಕಂ

ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾನುಜಾನನಕಥಾ

೧೮೪. ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ – ಅಪಞ್ಞತ್ತೋತಿ ಅನನುಞ್ಞಾತೋ ಅಸಂವಿಹಿತೋ ವಾ. ತೇ ಇಧ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ, ಇಧಸದ್ದೋ ನಿಪಾತಮತ್ತೋ. ಸಙ್ಘಾತಂ ಆಪಾದೇನ್ತಾತಿ ವಿನಾಸಂ ಆಪಾದೇನ್ತಾ. ಸಙ್ಕಸಾಯಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕಾ ನಿಬದ್ಧವಾಸಂ ವಸಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸಕುನ್ತಕಾತಿ ಸಕುಣಾ. ವಸ್ಸಾನೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತುನ್ತಿ ವಸ್ಸಾನನಾಮಕೇ ತೇಮಾಸೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕತಿ ನು ಖೋ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾತಿ ಕತಿ ನು ಖೋ ವಸ್ಸೂಪಗಮನಾನಿ. ಅಪರಜ್ಜುಗತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಪರಜ್ಜುಗತಾಯ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅಪರಜ್ಜುಗತಾ, ತಸ್ಸಾ ಅಪರಜ್ಜುಗತಾಯ; ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ಅಪರಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುತಿಯನಯೇಪಿ ಮಾಸೋ ಗತಾಯ ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಾಸಗತಾ, ತಸ್ಸಾ ಮಾಸಗತಾಯ; ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ಮಾಸೇ ಪರಿಪುಣ್ಣೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾ ಆಸಾಳ್ಹೀಪುಣ್ಣಮಾಯ ಅನನ್ತರೇ ಪಾಟಿಪದದಿವಸೇ, ಆಸಾಳ್ಹೀಪುಣ್ಣಮಿತೋ ವಾ ಅಪರಾಯ ಪುಣ್ಣಮಾಯ ಅನನ್ತರೇ ಪಾಟಿಪದದಿವಸೇಯೇವ ವಿಹಾರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಚೇತಿಯವನ್ದನಾದಿಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಇಮಂ ತೇಮಾಸಂ ವಸ್ಸಂ ಉಪೇಮೀ’’ತಿ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವತ್ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಂ.

ವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಂ.

ವಸ್ಸಾನೇಚಾರಿಕಾಪಟಿಕ್ಖೇಪಾದಿಕಥಾ

೧೮೫-೬. ಯೋ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಅನಪೇಕ್ಖಗಮನೇನ ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪನೇನ ವಾ ಆಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಅತಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿಹಾರಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಹಿ ತಂ ದಿವಸಂ ವಿಹಾರಸತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ, ಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ಸಚೇ ಪನ ವಿಹಾರೂಪಚಾರಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಅನೋಕ್ಕಮಿತ್ವಾವ ನಿವತ್ತತಿ, ಏಕಾ ಏವ ಆಪತ್ತಿ. ಕೇನಚಿ ಅನ್ತರಾಯೇನ ಪುರಿಮಿಕಂ ಅನುಪಗತೇನ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಾ.

ವಸ್ಸಂ ಉಕ್ಕಡ್ಢಿತುಕಾಮೋತಿ ವಸ್ಸನಾಮಕಂ ಪಠಮಮಾಸಂ ಉಕ್ಕಡ್ಢಿತುಕಾಮೋ, ಸಾವಣಮಾಸಂ ಅಕತ್ವಾ ಪುನ ಆಸಾಳ್ಹೀಮಾಸಮೇವ ಕತ್ತುಕಾಮೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಗಮೇ ಜುಣ್ಹೇತಿ ಆಗಮೇ ಮಾಸೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ರಾಜೂನಂ ಅನುವತ್ತಿತುನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವಸ್ಸುಕ್ಕಡ್ಢನೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಾಚಿ ಪರಿಹಾನಿ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಅನುವತ್ತಿತುಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಿಕೇ ಕಮ್ಮೇ ಅನುವತ್ತಿತಬ್ಬಂ. ಅಧಮ್ಮಿಕೇ ಪನ ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಅನುವತ್ತಿತಬ್ಬಂ.

ಸತ್ತಾಹಕರಣೀಯಾನುಜಾನನಕಥಾ

೧೮೭-೮. ಸತ್ತಾಹಕರಣೀಯೇಸು – ಸತ್ತಾಹಕರಣೀಯೇನ ಗನ್ತುನ್ತಿ ಸತ್ತಾಹಬ್ಭನ್ತರೇ ಯಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ತಂ ಸತ್ತಾಹಕರಣೀಯಂ, ತೇನ ಸತ್ತಾಹಕರಣೀಯೇನ ಕರಣಭೂತೇನ ಗನ್ತುಂ ಅನುಜಾನಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಹಿತೇ ಗನ್ತುನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಭಿಕ್ಖುಆದೀಹಿ ದೂತೇ ಪಹಿತೇಯೇವ ಗನ್ತುಂ ಅನುಜಾನಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತ್ತಾಹಂ ಸನ್ನಿವತ್ತೋ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಸತ್ತಾಹೇಯೇವ ಸನ್ನಿವತ್ತಿತಬ್ಬೋ, ಅಟ್ಠಮೋ ಅರುಣೋ ತತ್ಥೇವ ನ ಉಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸಾತಿ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಚ್ಚಕುಟಿ ಜನ್ತಾಘರಂ ಜನ್ತಾಘರಸಾಲಾತಿ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ಪರಿಹೀನಾನಿ.

೧೮೯. ಉದೋಸಿತಾದೀನಿ ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದಾದೀಸು ವುತ್ತಾನೇವ. ರಸವತೀತಿ ಭತ್ತಗೇಹಂ ವುಚ್ಚತಿ. ವಾರೇಯ್ಯಂ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತಮೇವ. ಪುರಾಯಂ ಸುತ್ತನ್ತೋ ಪಲುಜ್ಜತೀತಿ ಯಾವ ಅಯಂ ಸುತ್ತನ್ತೋ ನ ಪಲುಜ್ಜತಿ, ಯಾವ ಅಯಂ ಸುತ್ತನ್ತೋ ನ ವಿನಸ್ಸತಿ. ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಂ ಹೋತಿ ಕರಣೀಯಂ ವಾತಿ ಏತೇನ ಪರಿಸಙ್ಖತಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕರಣೀಯಂ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಚ ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಿ ದಾನಞ್ಚ ದಾತುಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸೋತುಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಪಸ್ಸಿತು’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾವ ಕಪ್ಪಿಯವಚನೇನ ಪೇಸಿತೇ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಏತೇಸಂ ವಾ ವೇವಚನೇನ. ಪೇಯ್ಯಾಲಕ್ಕಮೋ ಪನ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಯಥಾ ‘‘ಉಪಾಸಕೇನ ಸಙ್ಘಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ವಿಹಾರಾದಯೋ ಕಾರಾಪಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ, ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ, ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯೋ, ಏಕಂ ಸಿಕ್ಖಮಾನಂ, ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಸಾಮಣೇರೇ, ಏಕಂ ಸಾಮಣೇರಂ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಾಮಣೇರಿಯೋ, ಏಕಂ ಸಾಮಣೇರಿಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ನಿವೇಸನಂ ಕಾರಾಪಿತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ; ಏವಮೇವ ‘‘ಉಪಾಸಿಕಾಯ, ಭಿಕ್ಖುನಾ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ, ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ, ಸಾಮಣೇರೇನ, ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ಸಙ್ಘಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏತೇಸು ಸತ್ತಪ್ಪಕಾರೇಸು ಕರಣೀಯೇಸು ಪಹಿತೇ ಗನ್ತಬ್ಬಂ.

ಪಞ್ಚನ್ನಂಅಪ್ಪಹಿತೇಪಿಅನುಜಾನನಕಥಾ

೧೯೩. ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸತ್ತಾಹಕರಣೀಯೇನಾತಿ ಏತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖುಆದೀನಂ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ‘‘ಗಿಲಾನಭತ್ತಂ ವಾ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಭತ್ತಂ ವಾ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಾ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ ವಾ, ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ ವಾ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ಪರತೋ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಪ್ಪಹಿತೇಪಿ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಪಗೇವ ಪಹಿತೇ. ಭಿಕ್ಖು ಗಿಲಾನೋ ಹೋತಿ, ಅನಭಿರತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಹೋತಿ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಗರುಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಪರಿವಾಸಾರಹೋ, ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹೋ ಹೋತಿ, ಮಾನತ್ತಾರಹೋ, ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ, ಸಙ್ಘೋ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಕತಂ ವಾ ಸಙ್ಘೇನ ಕಮ್ಮಂ ಹೋತೀತಿ ಏತೇಹಿ ದಸಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸನ್ತಿಕಂ ನವಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಸನ್ತಿಕಂ ಛಹಿ – ಆದಿತೋ ಚತೂಹಿ, ಸಿಕ್ಖಾ ಕುಪ್ಪಿತಾ ಹೋತಿ, ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿತುಕಾಮಾ ಹೋತೀತಿ. ಸಾಮಣೇರಸ್ಸಾಪಿ ಛಹಿ – ಆದಿತೋ ಚತೂಹಿ, ವಸ್ಸಂ ಪುಚ್ಛಿತುಕಾಮೋ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿತುಕಾಮೋ ಹೋತೀತಿ. ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದಾತುಕಾಮೋ ಹೋತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಚಹಿ. ಪರತೋ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಟ್ಠಾನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಯೇ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಉಪಟ್ಠಾಕಾ ಞಾತಕಾ ವಾ ಅಞ್ಞಾತಕಾ ವಾ ತೇಸಮ್ಪಿ ಅಪ್ಪಹಿತೇ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ನೇವ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ, ನ ಪಾಳಿಯಾ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ಪಹಿತೇಯೇವಅನುಜಾನನಕಥಾ

೧೯೯. ಭಿಕ್ಖುಗತಿಕೋತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಸನಕಪುರಿಸೋ. ಉನ್ದ್ರಿಯತೀತಿ ಪಲುಜ್ಜತಿ. ಭಣ್ಡಂ ಛೇದಾಪಿತನ್ತಿ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಭಣ್ಡಂ ಛೇದಾಪಿತಂ. ಆವಹಾಪೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಆಹರಾಪೇಯ್ಯುಂ. ದಜ್ಜಾಹನ್ತಿ ದಜ್ಜೇ ಅಹಂ. ಸಙ್ಘಕರಣೀಯೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಾದೀಸು ಸೇನಾಸನೇಸು ಚೇತಿಯಛತ್ತವೇದಿಕಾದೀಸು ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ಅನ್ತಮಸೋ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪುಗ್ಗಲಿಕಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ, ಸಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಕರಣೀಯಮೇವ. ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ನಿಪ್ಫಾದನತ್ಥಂ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಾದೀನಿ ವಾ ಆಹರಿತುಂ ವಡ್ಢಕೀಪ್ಪಭುತೀನಂ ಭತ್ತವೇತನಾದೀನಿ ವಾ ದಾಪೇತುಂ ಗನ್ತಬ್ಬಂ.

ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕರತ್ತಿಚ್ಛೇದವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಧಮ್ಮಸವನತ್ಥಾಯ ಅನಿಮನ್ತಿತೇನ ಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಮಹಾವಾಸೇ ಪಠಮಂಯೇವ ಕತಿಕಾ ಕತಾ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಸುಕದಿವಸಂ ನಾಮ ಸನ್ನಿಪತಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ, ನಿಮನ್ತಿತೋಯೇವ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಭಣ್ಡಕಂ ಧೋವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾ ಪಹಿಣನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ನಾತಿದೂರೇ ವಿಹಾರೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಜ್ಜೇವ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯಪಿ ಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಆಚರಿಯಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪನ ಗನ್ತುಂ ಲಭತಿ. ಸಚೇ ಪನ ನಂ ಆಚರಿಯೋ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಾ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಉಪಟ್ಠಾಕಕುಲಂ ವಾ ಞಾತಿಕುಲಂ ವಾ ದಸ್ಸನಾಯ ಗನ್ತುಂ ನ ಲಭತೀತಿ.

ಅನ್ತರಾಯೇಅನಾಪತ್ತಿವಸ್ಸಚ್ಛೇದಕಥಾ

೨೦೧. ಯೇನ ಗಾಮೋ ತೇನ ಗನ್ತುನ್ತಿಆದೀಸು ಸಚೇ ಗಾಮೋ ಅವಿದೂರಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ದೂರಂ ಗತೋ, ಸತ್ತಾಹವಾರೇನ ಅರುಣೋ ಉಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋ. ನ ಸಕ್ಕಾ ಚೇ ಹೋತಿ, ತತ್ರೇವ ಸಭಾಗಟ್ಠಾನೇ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಯಥಾಪವತ್ತಾನಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ದೇನ್ತಿ, ‘‘ನ ಮಯಂ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ವಸಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಾ. ‘‘ಮಯಂ ವಿಹಾರಸ್ಸ ವಾ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ವಾ ನ ದೇಮ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದೇಮ, ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ವಸಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಯಥಾಸುಖಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ತೇಸಂಯೇವ ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಪಾಪುಣಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಯತ್ಥ ವಸನ್ತಿ, ತತ್ಥ ನೇತ್ವಾ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಪಾಪುಣಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

ಸಚೇ ಪವಾರಿತಕಾಲೇ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ದೇನ್ತಿ, ಯದಿ ಸತ್ತಾಹವಾರೇನ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪಯಿಂಸು, ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಛಿನ್ನವಸ್ಸೇಹಿ ಪನ ‘‘ನ ಮಯಂ ತತ್ಥ ವಸಿಮ್ಹ, ಛಿನ್ನವಸ್ಸಾ ಮಯ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಯದಿ ‘‘ಯೇಸಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೇನಾಸನಂ ಪಾಪಿತಂ, ತೇ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಯಂ ಪನ ವಿಹಾರೇ ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಕಂ ಮಾ ವಿನಸ್ಸೀತಿ ಇಧ ಆಹಟಂ ಚೀವರಾದಿವೇಭಙ್ಗಿಯಭಣ್ಡಂ, ತಂ ತತ್ಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಭಾಜೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಇತೋ ಅಯ್ಯಾನಂ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ದೇಥಾ’’ತಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾನಂ ದಿನ್ನೇ ಖೇತ್ತವತ್ಥುಆದಿಕೇ ತತ್ರುಪ್ಪಾದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಙ್ಘಿಕಞ್ಹಿ ವೇಭಙ್ಗಿಯಭಣ್ಡಂ ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇ ವಾ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ವಾ ಹೋತು, ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಠಿತಾನಂ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಭಾಜೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಉಭಯತ್ಥ ಠಿತಮ್ಪಿ ಪನ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಠಿತಾನಂ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಭಾಜೇತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ.

ಸಙ್ಘಭೇದೇಅನಾಪತ್ತಿವಸ್ಸಚ್ಛೇದಕಥಾ

೨೦೨. ಸಙ್ಘೋ ಭಿನ್ನೋತಿ ಏತ್ಥ ಭಿನ್ನೇ ಸಙ್ಘೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಕರಣೀಯಂ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ಪನ ‘‘ಭಿಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಸಙ್ಕಿತೋ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಭಿನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಮ್ಬಹುಲಾಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸಙ್ಘೋ ಭಿನ್ನೋತಿ ಏತ್ಥ ನ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸಙ್ಘೋ ಭಿನ್ನೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ನ ಖೋ ಉಪಾಲಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದತೀ’’ತಿ. ಏತಾ ಪನ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅನುಬಲಂ ಕತ್ವಾ ಯಂ ಸಙ್ಘಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಆಸಙ್ಕಾ ಹೋತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ವಜಾದೀಸುವಸ್ಸೂಪಗಮನಕಥಾ

೨೦೩. ವಜೋತಿ ಗೋಪಾಲಕಾನಂ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ. ಯೇನ ವಜೋತಿ ಏತ್ಥ ವಜೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗತಸ್ಸ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದೇ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಉಪಕಟ್ಠಾಯಾತಿ ಆಸನ್ನಾಯ. ಸತ್ಥೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತುನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉಪಾಸಕಾ ವತ್ತಬ್ಬಾ ‘‘ಕುಟಿಕಾ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸಚೇ ಕರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಇಧ ವಸ್ಸಂ ಉಪೇಮೀ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚೇ ದೇನ್ತಿ, ಸಾಲಾಸಙ್ಖೇಪೇನ ಠಿತಸಕಟಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಂ. ತಮ್ಪಿ ಅಲಭನ್ತೇನ ಆಲಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಸತ್ಥೇ ಪನ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಆಲಯೋ ನಾಮ ‘‘ಇಧ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಮತ್ತಂ. ಸಚೇ ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೇಯೇವ ಸತ್ಥೇ ಪವಾರಣದಿವಸೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥೇವ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಸತ್ಥೋ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇಯೇವ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪತ್ಥಿತಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ, ಪತ್ಥಿತಟ್ಠಾನೇ ವಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಪಿ ಸತ್ಥೋ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇಯೇವ ಅನ್ತರಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ತಿಟ್ಠತಿ ವಾ ವಿಪ್ಪಕಿರತಿ ವಾ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಸಿತ್ವಾ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ, ಅಪವಾರೇತ್ವಾ ತತೋ ಪರಂ ಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

ನಾವಾಯಂ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೇನಾಪಿ ಕುಟಿಯಂಯೇವ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಲಭನ್ತೇನ ಆಲಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಅನ್ತೋತೇಮಾಸಂ ನಾವಾ ಸಮುದ್ದೇಯೇವ ಹೋತಿ, ತತ್ಥೇವ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ. ಅಥ ನಾವಾ ಕೂಲಂ ಲಭತಿ, ಅಯಞ್ಚ ಪರತೋ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ನಾವಾಯ ಲದ್ಧಗಾಮೇಯೇವ ವಸಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇಪಿ ನಾವಾ ಅನುತೀರಮೇವ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಚ ಪಠಮಂ ಲದ್ಧಗಾಮೇಯೇವ ವಸಿತುಕಾಮೋ, ನಾವಾ ಗಚ್ಛತು ಭಿಕ್ಖುನಾ ತತ್ಥೇವ ವಸಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ.

ಇತಿ ವಜೇ ಸತ್ಥೇ ನಾವಾಯನ್ತಿ ತೀಸು ಠಾನೇಸು ನತ್ಥಿ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದೇ ಆಪತ್ತಿ, ಪವಾರೇತುಞ್ಚ ಲಭತಿ. ಪುರಿಮೇಸು ಪನ ‘‘ವಾಳೇಹಿ ಉಬ್ಬಾಳ್ಹಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿಆದೀಸು ಸಙ್ಘಭೇದಪರಿಯನ್ತೇಸು ವತ್ಥೂಸು ಕೇವಲಂ ಅನಾಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ಪವಾರೇತುಂ ಪನ ನ ಲಭತಿ.

೨೦೪. ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ರುಕ್ಖಸುಸಿರೇತಿ ಏತ್ಥ ಸುದ್ಧೇ ರುಕ್ಖಸುಸಿರೇಯೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ; ಮಹನ್ತಸ್ಸ ಪನ ರುಕ್ಖಸುಸಿರಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಪದರಚ್ಛದನಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಪವಿಸನದ್ವಾರಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಉಪಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ರೂಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಖಾಣುಕಮತ್ಥಕೇ ಪದರಚ್ಛದನಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ರುಕ್ಖವಿಟಭಿಯಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಸುದ್ಧೇ ವಿಟಪಮತ್ತೇ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಮಹಾವಿಟಪೇ ಪನ ಅಟ್ಟಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪದರಚ್ಛದನಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಅಸೇನಾಸನಿಕೇನಾತಿ ಯಸ್ಸ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಛದನಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಛನ್ನಂ ಯೋಜಿತದ್ವಾರಬನ್ಧನಂ ಸೇನಾಸನಂ ನತ್ಥಿ, ತೇನ ನ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಂ. ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಛವಕುಟಿಕಾಯನ್ತಿ ಛವಕುಟಿಕಾ ನಾಮ ಟಙ್ಕಿತಮಞ್ಚಾದಿಭೇದಾ ಕುಟಿ, ತತ್ಥ ಉಪಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸುಸಾನೇ ಪನ ಅಞ್ಞಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಛತ್ತೇತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಚತೂಸು ಥಮ್ಭೇಸು ಛತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಆವರಣಂ ಕತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಉಪಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಛತ್ತಕುಟಿಕಾ ನಾಮೇಸಾ ಹೋತಿ. ಚಾಟಿಯಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಮಹನ್ತೇನ ಕಪಲ್ಲೇನ ಛತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಕುಟಿಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಅಧಮ್ಮಿಕಕತಿಕಾದಿಕಥಾ

೨೦೫. ಏವರೂಪಾ ಕತಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಞ್ಞಾಪಿ ಯಾ ಈದಿಸೀ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಕತಿಕಾ ಹೋತಿ, ಸಾ ನ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಸಾ ಲಕ್ಖಣಂ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತಂ.

೨೦೭-೮. ಪಟಿಸ್ಸವೇ ಚ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ನ ಕೇವಲಂ ‘‘ಇಮಂ ತೇಮಾಸಂ ಇಧ ವಸ್ಸಂ ವಸಥಾ’’ತಿ ಏತಸ್ಸೇವ ಪಟಿಸ್ಸವೇ ಆಪತ್ತಿ, ‘‘ಇಮಂ ತೇಮಾಸಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥ, ಉಭೋಪಿ ಮಯಂ ಇಧ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮ, ಏಕತೋ ಉದ್ದಿಸಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಾಪಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸವೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಪಠಮಂ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ವಿಸಂವಾದನಪಚ್ಚಯಾ, ಪಠಮಮ್ಪಿ ಅಸುದ್ಧಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಪಟಿಸ್ಸವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ವಿಸಂವಾದನೇ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದುಕ್ಕಟಂ ಯುಜ್ಜತಿ.

ಸೋ ತದಹೇವ ಅಕರಣೀಯೋತಿಆದೀಸು ಸಚೇ ವಸ್ಸಂ ಅನುಪಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ಪಕ್ಕಮತಿ, ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ವೀತಿನಾಮೇತಿ, ಪುರಿಮಿಕಾ ಚ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಪಟಿಸ್ಸವೇ ಚ ಆಪತ್ತಿ. ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಪನ ಅರುಣಂ ಅನುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತದಹೇವ ಸತ್ತಾಹಕರಣೀಯೇನ ಪಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅನ್ತೋಸತ್ತಾಹೇ ನಿವತ್ತನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ದ್ವೀಹತೀಹಂ ವಸಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಸತ್ತಾಹೇ ನಿವತ್ತನ್ತಸ್ಸ. ದ್ವೀಹತೀಹಂ ವಸಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ನಿರಪೇಕ್ಖೇನೇವ ಉಪಚಾರಾತಿಕ್ಕಮೇ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಇಧ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಲಯೋ ಅತ್ಥಿ, ಅಸತಿಯಾ ಪನ ವಸ್ಸಂ ನ ಉಪೇತಿ, ಗಹಿತಸೇನಾಸನಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ, ಛಿನ್ನವಸ್ಸೋ ನ ಹೋತಿ, ಪವಾರೇತುಂ ಲಭತಿಯೇವ.

ಸತ್ತಾಹಂ ಅನಾಗತಾಯ ಪವಾರಣಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ನವಮಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಆಗಚ್ಛತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.