೬. ಧನುಗ್ಗಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨೮. ಛಟ್ಠೇ ದಳ್ಹಧಮ್ಮಾ ಧನುಗ್ಗಹಾತಿ ದಳ್ಹಧನುನೋ ಇಸ್ಸಾಸಾ. ದಳ್ಹಧನು ನಾಮ ದ್ವಿಸಹಸ್ಸಥಾಮಂ ವುಚ್ಚತಿ, ದ್ವಿಸಹಸ್ಸಥಾಮಂ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ಆರೋಪಿತಸ್ಸ ಜಿಯಾಬದ್ಧೋ ಲೋಹಸೀಸಾದೀನಂ ಭಾರೋ ದಣ್ಡೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಾವ ಕಣ್ಡಪ್ಪಮಾಣಾ ಉಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪಥವಿತೋ ಮುಚ್ಚತಿ. ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾತಿ ದಸದ್ವಾದಸವಸ್ಸಾನಿ ಆಚರಿಯಕುಲೇ ಉಗ್ಗಹಿತಸಿಪ್ಪಾ. ಕತಹತ್ಥಾತಿ ಯೋ ಸಿಪ್ಪಮೇವ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸೋ ಕತಹತ್ಥೋ ನ ಹೋತಿ, ಇಮೇ ಪನ ಕತಹತ್ಥಾ ಚಿಣ್ಣವಸೀಭಾವಾ. ಕತೂಪಾಸನಾತಿ ರಾಜಕುಲಾದೀಸು ದಸ್ಸಿತಸಿಪ್ಪಾ.

ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಜವೋತಿ ಏವರೂಪೋ ಅಞ್ಞೋ ಪುರಿಸೋ ನಾಮ ನ ಭೂತಪುಬ್ಬೋ, ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸೇವ ಪನ ಜವನಹಂಸಕಾಲೋ ನಾಮ ಆಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚತ್ತಾರಿ ಕಣ್ಡಾನಿ ಆಹರಿ. ತದಾ ಕಿರಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಾತರೋ ‘‘ಮಯಂ, ಭಾತಿಕ, ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಸೂರಿಯೋ ಸೀಘಜವೋ, ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಥ ತುಮ್ಹೇ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವಿತು’’ನ್ತಿ. ತೇ ದುತಿಯಂ ತತಿಯಮ್ಪಿ ತಥೇವ ವತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ‘‘ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಯುಗನ್ಧರಪಬ್ಬತಂ ಆರುಹಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಕಹಂ ಮೇ ಭಾತರೋ’’ತಿ? ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ, ‘‘ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವಿತುಂ ಗತಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ವಿನಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ ತಪಸ್ಸಿನೋ’’ತಿ ತೇ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನೋ ಸಯಮ್ಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಸೂರಿಯೇ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೇ ದ್ವೇಪಿ ಭಾತರೋ ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ತಾ, ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಪಕ್ಖನ್ತೋ. ತೇಸು ಏಕಸ್ಸ ಅಪತ್ತೇಯೇವ ಅನ್ತರಭತ್ತಸಮಯೇ ಪಕ್ಖನ್ತರೇಸು ಅಗ್ಗಿ ಉಟ್ಠಹಿ, ಸೋ ಭಾತರಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಮೇನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಮಾ ಭಾಯೀ’’ತಿ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಪಕ್ಖಪಞ್ಜರೇನ ಪಲಿವೇಠೇತ್ವಾ ದರಥಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ.

ದುತಿಯೋ ಯಾವ ಅನ್ತರಭತ್ತಾ ಜವಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖನ್ತರೇಸು ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಉಟ್ಠಹಿತೇ ತಥೇವಾಹ. ತಮ್ಪಿ ಸೋ ತಥೇವ ಕತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸಯಂ ಪನ ಯಾವ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಾ ಜವಿತ್ವಾ, ‘‘ಏತೇ ಬಾಲಾತಿ ಮಯಾಪಿ ಬಾಲೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ – ‘‘ಅದಿಟ್ಠಸಹಾಯಕಂ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ನಗರಮತ್ಥಕೇ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತೇ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಂ ನಗರಂ ಪತ್ತಕಟಾಹೇನ ಓತ್ಥಟಪತ್ತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಛಿದ್ದಾನಿ ಪಞ್ಞಾಯಿಂಸು. ಸಯಮ್ಪಿ ಅನೇಕಹಂಸಸಹಸ್ಸಸದಿಸೋ ಪಞ್ಞಾಯಿ. ಸೋ ವೇಗಂ ಪಟಿಸಂಹರಿತ್ವಾ ರಾಜಗೇಹಾಭಿಮುಖೋ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ – ‘‘ಆಗತೋ ಕಿರ ಮೇ ಪಿಯಸಹಾಯೋ ಜವನಹಂಸೋ’’ತಿ ವಾತಪಾನಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ರತನಪೀಠಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ರತನಪೀಠೇ ನಿಸೀದಿ.

ಅಥಸ್ಸ ರಾಜಾ ಸಹಸ್ಸಪಾಕೇನ ತೇಲೇನ ಪಕ್ಖನ್ತರಾನಿ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ, ಮಧುಲಾಜೇ ಚೇವ ಮಧುರಪಾನಕಞ್ಚ ಅದಾಸಿ. ತತೋ ನಂ ಕತಪರಿಭೋಗಂ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಕಹಂ ಅಗಮಾಸೀ’’ತಿ? ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಅಥಾಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಾವ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಾ ಜವಿತ್ವಾ – ‘ನತ್ಥಿ ಜವಿತೇನ ಅತ್ಥೋ’ತಿ ನಿವತ್ತೋ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಅಥ ರಾಜಾ ಆಹ – ‘‘ಅಹಂ, ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವನವೇಗಂ ಪಸ್ಸಿತುಕಾಮೋ’’ತಿ. ದುಕ್ಕರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ನ ಸಕ್ಕಾ ತಯಾ ಪಸ್ಸಿತುನ್ತಿ. ತೇನ ಹಿ, ಸಾಮಿ, ಸರಿಕ್ಖಕಮತ್ತಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇಹೀತಿ. ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಧನುಗ್ಗಹೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇಹೀತಿ. ರಾಜಾ ಸನ್ನಿಪಾತೇಸಿ. ಹಂಸೋ ತತೋ ಚತ್ತಾರೋ ಗಹೇತ್ವಾ ನಗರಮಜ್ಝೇ ತೋರಣಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೀವಾಯ ಘಣ್ಡಂ ಪಿಳನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ತೋರಣಸ್ಸ ಉಪರಿ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ – ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಜನಾ ತೋರಣಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಚತುದಿಸಾಭಿಮುಖಾ ಏಕೇಕಂ ಕಣ್ಡಂ ಖಿಪನ್ತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ಸಯಂ ಪಠಮಕಣ್ಡೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ, ತಂ ಕಣ್ಡಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾವ, ದಕ್ಖಿಣಾಭಿಮುಖಂ ಗತಕಣ್ಡಂ ಧನುತೋ ರತನಮತ್ತಾಪಗತಂ ಗಣ್ಹಿ. ದುತಿಯಂ ದ್ವಿರತನಮತ್ತಾಪಗತಂ, ತತಿಯಂ ತಿರತನಮತ್ತಾಪಗತಂ, ಚತುತ್ಥಂ ಭೂಮಿಂ ಅಪ್ಪತ್ತಮೇವ ಗಣ್ಹಿ. ಅಥ ನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಕಣ್ಡಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ತೋರಣೇ ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇಯೇವ ಅದ್ದಸಂಸು. ಸೋ ರಾಜಾನಂ ಆಹ – ‘‘ಪಸ್ಸ, ಮಹಾರಾಜ, ಏವಂಸೀಘೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಜವೋ’’ತಿ. ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನೇವ ಜವನಹಂಸಕಾಲೇ ತಾನಿ ಕಣ್ಡಾನಿ ಆಹರಿತಾನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಪುರತೋ ಧಾವನ್ತೀತಿ ಅಗ್ಗತೋ ಜವನ್ತಿ. ನ ಪನೇತಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಪುರತೋವ ಹೋನ್ತಿ, ಕದಾಚಿ ಪುರತೋ, ಕದಾಚಿ ಪಚ್ಛತೋ ಹೋನ್ತಿ. ಆಕಾಸಟ್ಠಕವಿಮಾನೇಸು ಹಿ ಉಯ್ಯಾನಾನಿಪಿ ಹೋನ್ತಿ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯೋಪಿ, ತಾ ತತ್ಥ ನಹಾಯನ್ತಿ, ಉದಕಕೀಳಂ ಕೀಳಮಾನಾ ಪಚ್ಛತೋಪಿ ಹೋನ್ತಿ, ವೇಗೇನ ಪನ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನ ಪುರತೋವ ಧಾವನ್ತಿ. ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾತಿ ರೂಪಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತಞ್ಹಿ ತತೋ ಸೀಘತರಂ ಖೀಯತಿ. ಅರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ ಪನ ಭೇದೋ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಞ್ಞಾಪೇತುಂ. ಛಟ್ಠಂ.