೭. ಅಚೇಲಕಸ್ಸಪಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭. ಸತ್ತಮೇ ಅಚೇಲೋ ಕಸ್ಸಪೋತಿ ಲಿಙ್ಗೇನ ಅಚೇಲೋ ನಿಚ್ಚೇಲೋ, ನಾಮೇನ ಕಸ್ಸಪೋ. ದೂರತೋವಾತಿ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಪರಿವುತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದೂರತೋ ಏವ ಅದ್ದಸ. ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ದೇಸನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಕಾರಣಂ. ಓಕಾಸನ್ತಿ ಪಞ್ಹಬ್ಯಾಕರಣಸ್ಸ ಖಣಂ ಕಾಲಂ. ಅನ್ತರಘರನ್ತಿ ‘‘ನ ಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಾಯ ಅನ್ತರಘರೇ ನಿಸೀದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅನ್ತೋನಿವೇಸನಂ ಅನ್ತರಘರಂ. ‘‘ಓಕ್ಖಿತ್ತಚಕ್ಖು ಅನ್ತರಘರೇ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಇನ್ದಖೀಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನ್ತೋಗಾಮೋ. ಇಧಾಪಿ ಅಯಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಯದಾಕಙ್ಖಸೀತಿ ಯಂ ಇಚ್ಛಸಿ.

ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವಾ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ಯಾವತತಿಯಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪೀತಿ? ಗಾರವಜನನತ್ಥಂ. ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾ ಹಿ ಖಿಪ್ಪಂ ಕಥಿಯಮಾನೇ ಗಾರವಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ‘‘ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಮ್ಪಿ ಪುಚ್ಛಿತುಮ್ಪಿ ಸುಕರಂ, ಪುಚ್ಛಿತಮತ್ತೇಯೇವ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ವಚನಮ್ಪಿ ನ ಸದ್ದಹನ್ತಿ. ದ್ವೇ ತಯೋ ವಾರೇ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಪನ ಗಾರವಂ ಕರೋನ್ತಿ, ‘‘ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಮ್ಪಿ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತುಮ್ಪಿ ದುಕ್ಕರ’’ನ್ತಿ ಯಾವತತಿಯಂ ಯಾಚಿತೇ ಕಥಿಯಮಾನಂ ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಿ ಸದ್ದಹನ್ತಿ. ಇತಿ ಭಗವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸುಸ್ಸೂಸಿಸ್ಸತಿ ಸದ್ದಹಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಯಾವತತಿಯಂ ಯಾಚಾಪೇತ್ವಾ ಕಥೇಸಿ. ಅಪಿಚ ಯಥಾ ಭಿಸಕ್ಕೋ ತೇಲಂ ವಾ ಫಾಣಿತಂ ವಾ ಪಚನ್ತೋ ಮುದುಪಾಕಖರಪಾಕಾನಂ ಪಾಕಕಾಲಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ ಪಾಕಕಾಲಂ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾವ ಓತಾರೇತಿ. ಏವಂ ಭಗವಾ ಸತ್ತಾನಂ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ ‘‘ಏತ್ತಕೇನ ಕಾಲೇನ ಇಮಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪರಿಪಾಕಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾವ ಯಾವತತಿಯಂ ಯಾಚಾಪೇಸಿ.

ಮಾ ಹೇವಂ, ಕಸ್ಸಪಾತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಮಾ ಏವಂ ಭಣಿ. ಸಯಂಕತಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಹಿ ವತ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅತ್ತಾ ನಾಮ ಕೋಚಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಕಾರಕೋ ನತ್ಥೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಪರತೋಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಧಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಅಕಾರಣೇನ ಯದಿಚ್ಛಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಂ. ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋತಿ ಕಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ? ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ‘ಸಯಂಕತಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪುಟ್ಠೋ ‘ಮಾ ಹೇವ’ನ್ತಿ ವದತಿ, ‘ನತ್ಥೀ’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ವದತಿ. ‘ಭವಂ ಗೋತಮೋ ದುಕ್ಖಂ ನ ಜಾನಾತಿ ನ ಪಸ್ಸತೀ’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘ಜಾನಾಮಿ ಖ್ವಾಹ’ನ್ತಿ ವದತಿ. ಕಿಞ್ಚಿ ನು ಖೋ ಮಯಾ ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತೋ’’ತಿ ಮೂಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅತ್ತನೋ ಪುಚ್ಛಮೇವ ಸೋಧೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಆಚಿಕ್ಖತು ಚ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾತಿ ಇಧ ಸತ್ಥರಿ ಸಞ್ಜಾತಗಾರವೋ ‘‘ಭವ’’ನ್ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಭಗವಾ’’ತಿ ವದತಿ.

ಸೋ ಕರೋತೀತಿಆದಿ, ‘‘ಸಯಂಕತಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧಿಯಾ ಪಟಿಸೇಧನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಸತೋತಿ ಇದಂ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ – ಸೋ ಕರೋತಿ ಸೋ ಪಟಿಸಂವೇದಯತೀತಿ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಆದಿಮ್ಹಿಯೇವ ಏವಂ ಸತಿ ಪಚ್ಛಾ ಸಯಂಕತಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಅಯಂ ಲದ್ಧಿ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಇತಿ ವದನ್ತಿ ಏತಸ್ಸ ಪುರಿಮೇನ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಅನನ್ತರೇನ ಚ ಸಸ್ಸತಸದ್ದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಹೋತಿ. ‘‘ದೀಪೇತಿ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಾಠಸೇಸೋ. ಇದಞ್ಹಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಇತಿ ಏವಂ ವದನ್ತೋ ಆದಿತೋವ ಸಸ್ಸತಂ ದೀಪೇತಿ, ಸಸ್ಸತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ತಸ್ಸ ಹಿ ತಂ ದಸ್ಸನಂ ಏತಂ ಪರೇತಿ, ಕಾರಕಞ್ಚ ವೇದಕಞ್ಚ ಏಕಮೇವ ಗಣ್ಹನ್ತಂ ಏತಂ ಸಸ್ಸತಂ ಉಪಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಞ್ಞೋ ಕರೋತೀತಿಆದಿ ಪನ ‘‘ಪರಂಕತಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧಿಯಾ ಪಟಿಸೇಧನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಆದಿತೋ ಸತೋ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ಇಧಾಪಿ ಆಹರಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಅಞ್ಞೋ ಕರೋತಿ ಅಞ್ಞೋ ಪಟಿಸಂವೇದಿಯತೀತಿ ಖೋ ಪನ, ಕಸ್ಸಪ, ಆದಿಮ್ಹಿಯೇವ ಏವಂ ಸತಿ, ಪಚ್ಛಾ ‘‘ಕಾರಕೋ ಇಧೇವ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ, ತೇನ ಕತಂ ಅಞ್ಞೋ ಪಟಿಸಂವೇದಿಯತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾಯ ವೇದನಾಯ ಅಭಿತುನ್ನಸ್ಸ ವಿದ್ಧಸ್ಸ ಸತೋ ‘‘ಪರಂಕತಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಅಯಂ ಲದ್ಧಿ ಹೋತೀತಿ. ಇತಿ ವದನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ತತ್ರಾಯಂ ಯೋಜನಾ – ಏವಞ್ಚ ವದನ್ತೋ ಆದಿತೋವ ಉಚ್ಛೇದಂ ದೀಪೇತಿ, ಉಚ್ಛೇದಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ತಸ್ಸ ಹಿ ತಂ ದಸ್ಸನಂ ಏತಂ ಪರೇತಿ, ಏತಂ ಉಚ್ಛೇದಂ ಉಪಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏತೇ ತೇತಿ ಯೇ ಸಸ್ಸತುಚ್ಛೇದಸಙ್ಖಾತೇ ಉಭೋ ಅನ್ತೇ (ಅನುಪಗಮ್ಮ ತಥಾಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಏತೇ ತೇ, ಕಸ್ಸಪ, ಉಭೋ ಅನ್ತೇ) ಅನುಪಗಮ್ಮ ಪಹಾಯ ಅನಲ್ಲೀಯಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇನ ತಥಾಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಠಿತೋ ದೇಸೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕತರಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಚೇ? ಯದಿದಂ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾತಿ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಕಾರಣತೋ ಫಲಂ, ಕಾರಣನಿರೋಧೇನ ಚಸ್ಸ ನಿರೋಧೋ ದೀಪಿತೋ, ನ ಕೋಚಿ ಕಾರಕೋ ವಾ ವೇದಕೋ ವಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ. ಏತ್ತಾವತಾ ಸೇಸಪಞ್ಹಾ ಪಟಿಸೇಧಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ಅನುಪಗಮ್ಮಾತಿ ಇಮಿನಾ ಹಿ ತತಿಯಪಞ್ಹೋ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ. ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನತಾ ಚೇವ ಅಜಾನನಞ್ಚ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಲಭೇಯ್ಯನ್ತಿ ಇದಂ ಸೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಭಿಕ್ಖುಭಾವಂ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ ಆಹ. ಅಥ ಭಗವಾ ಯೋನೇನ ಖನ್ಧಕೇ ತಿತ್ಥಿಯಪರಿವಾಸೋ (ಮಹಾವ. ೮೬) ಪಞ್ಞತ್ತೋ, ಯಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಪುಬ್ಬೋ ಸಾಮಣೇರಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಪುಬ್ಬೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಆಕಙ್ಖಾಮಿ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ಸ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಂ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪರಿವಾಸಂ ಯಾಚಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಪರಿವಸತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಯೋ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಪುಬ್ಬೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪಬ್ಬಜ್ಜನ್ತಿ ವಚನಸಿಲಿಟ್ಠತಾವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಅಪರಿವಸಿತ್ವಾಯೇವ ಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಲಭತಿ. ಉಪಸಮ್ಪದತ್ಥಿಕೇನ ಪನ ನಾತಿಕಾಲೇನ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನಾದೀನಿ ಅಟ್ಠ ವತ್ತಾನಿ ಪೂರೇನ್ತೇನ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಂ. ಆರದ್ಧಚಿತ್ತಾತಿ ಅಟ್ಠವತ್ತಪೂರಣೇನ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತಾ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನೇಸ ತಿತ್ಥಿಯಪರಿವಾಸೋ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಯ ಪಬ್ಬಜ್ಜಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯಂ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೮೬) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಅಪಿಚ ಮಯಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಪಾಠೋ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ಪನ ‘‘ಅಪಿಚ ಮೇತ್ಥಾ’’ತಿ. ಪುಗ್ಗಲವೇಮತ್ತತಾ ವಿದಿತಾತಿ ಪುಗ್ಗಲನಾನತ್ತಂ ವಿದಿತಂ. ‘‘ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿವಾಸಾರಹೋ, ಅಯಂ ನ ಪರಿವಾಸಾರಹೋ’’ತಿ ಇದಂ ಮಯ್ಹಂ ಪಾಕಟನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತತೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹೋ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ಬುದ್ಧಸಾಸನಂ, ಯತ್ಥ ಏವಂ ಘಂಸಿತ್ವಾ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಯುತ್ತಮೇವ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಅಯುತ್ತಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತೀ’’ತಿ. ತತೋ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಸಞ್ಜಾತುಸ್ಸಾಹೋ ಸಚೇ, ಭನ್ತೇತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಥ ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ತಿಬ್ಬಚ್ಛನ್ದತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಕಸ್ಸಪೋ ಪರಿವಾಸಂ ಅರಹತೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಿಕ್ಖು, ಕಸ್ಸಪಂ ನಹಾಪೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಆನೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಭಗವಾ ಗಣೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಲತ್ಥ ಖೋ ಅಚೇಲೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಅಲತ್ಥ ಉಪಸಮ್ಪದನ್ತಿ. ಅಚಿರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋತಿಆದಿ ಸೇಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಂಯುತ್ತೇ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೮೭) ವುತ್ತಮೇವಾತಿ. ಸತ್ತಮಂ.