೨. ಮೋಳಿಯಫಗ್ಗುನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨. ದುತಿಯೇ ಸಮ್ಭವೇಸೀನಂ ವಾ ಅನುಗ್ಗಹಾಯಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಭಗವಾ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಕಸ್ಮಾ? ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಸ್ಸ ನಿಸಿನ್ನತ್ತಾ. ತಸ್ಸಞ್ಹಿ ಪರಿಸತಿ ಮೋಳಿಯಫಗ್ಗುನೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖು ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋ ನಿಸಿನ್ನೋ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಅಥಸ್ಸಾಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಾಯ ಓಕಾಸದಾನತ್ಥಂ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಮೋಳಿಯಫಗ್ಗುನೋತಿ ಮೋಳೀತಿ ಚೂಳಾ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಥಾಹ –

‘‘ಛೇತ್ವಾನ ಮೋಳಿಂ ವರಗನ್ಧವಾಸಿತಂ

ವೇಹಾಯಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿ ಸಕ್ಯಪುಙ್ಗವೋ;

ರತನಚಙ್ಕೋಟವರೇನ ವಾಸವೋ,

ಸಹಸ್ಸನೇತ್ತೋ ಸಿರಸಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೀ’’ತಿ.

ಸಾ ತಸ್ಸ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ಮಹನ್ತಾ ಅಹೋಸಿ. ತೇನಸ್ಸ ‘‘ಮೋಳಿಯಫಗ್ಗುನೋ’’ತಿ ಸಙ್ಖಾ ಉದಪಾದಿ. ಪಬ್ಬಜಿತಮ್ಪಿ ನಂ ತೇನೇವ ನಾಮೇನ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ. ಏತದವೋಚಾತಿ ದೇಸನಾನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇನ್ತೋ ಏತಂ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರಂ ಆಹಾರೇತೀ’’ತಿ ವಚನಂ ಅವೋಚ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಭನ್ತೇ, ಕೋ ನಾಮ ಸೋ, ಯೋ ಏತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರಂ ಖಾದತಿ ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ ವಾತಿ?

ಕಸ್ಮಾ ಪನಾಯಂ ಇತರೇ ತಯೋ ಆಹಾರೇ ಅಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಇಮಮೇವ ಪುಚ್ಛತೀತಿ? ಜಾನಾಮೀತಿ ಲದ್ಧಿಯಾ. ಸೋ ಹಿ ಮಹನ್ತೇ ಪಿಣ್ಡೇ ಕತ್ವಾವ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ, ತೇನಸ್ಸ ತಂ ಜಾನಾಮೀತಿ ಲದ್ಧಿ. ತಿತ್ತಿರವಟ್ಟಕಮೋರಕುಕ್ಕುಟಾದಯೋ ಪನ ಮಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ಯಾಪೇನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏತೇ ಫಸ್ಸಾಹಾರೇನ ಯಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಲದ್ಧಿ. ಕಚ್ಛಪಾ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಉತುಸಮಯೇ ಮಹಾಸಮುದ್ದತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಮುದ್ದತೀರೇ ವಾಲಿಕನ್ತರೇ ಅಣ್ಡಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ವಾಲಿಕಾಯ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಮೇವ ಓತರನ್ತಿ. ತಾನಿ ಮಾತುಅನುಸ್ಸರಣವಸೇನ ನ ಪೂತೀನಿ ಹೋನ್ತಿ. ತಾನಿ ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೇನ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ ತಸ್ಸ ಲದ್ಧಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಥೇರಸ್ಸ ಅಯಂ ಲದ್ಧಿ, ನ ಪನ ಏತಾಯ ಲದ್ಧಿಯಾ ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋ ಹಿ ಉಮ್ಮತ್ತಕಸದಿಸೋ. ಯಥಾ ಉಮ್ಮತ್ತಕೋ ಪಚ್ಛಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನ್ತರವೀಥಿಂ ಓತಿಣ್ಣೋ ಗೋಮಯಮ್ಪಿ ಪಾಸಾಣಮ್ಪಿ ಗೂಥಮ್ಪಿ ಖಜ್ಜಖಣ್ಡಮ್ಪಿ ತಂ ತಂ ಮನಾಪಮ್ಪಿ ಅಮನಾಪಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಯಂ ಪಕ್ಖಿಪತಿ. ಏವಮೇವ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋ ಯುತ್ತಮ್ಪಿ ಅಯುತ್ತಮ್ಪಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಸೋ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಇಮಂ ಪುಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ನ ನಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಪುಚ್ಛಿತಪುಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನೇ ಪನ ಗಹಣಮೇವ ನಿಸೇಧೇತಬ್ಬಂ. ತೇನೇವ ನಂ ಭಗವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ಪುಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಗಹಿತಗಾಹಮೇವ ತಸ್ಸ ಮೋಚೇತುಂ ನೋ ಕಲ್ಲೋ ಪಞ್ಹೋತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ನೋ ಕಲ್ಲೋತಿ ಅಯುತ್ತೋ. ಆಹಾರೇತೀತಿ ಅಹಂ ನ ವದಾಮೀತಿ ಅಹಂ ಕೋಚಿ ಸತ್ತೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ವಾ ಆಹಾರೇತೀತಿ ನ ವದಾಮಿ. ಆಹಾರೇತೀತಿ ಚಾಹಂ ವದೇಯ್ಯನ್ತಿ ಯದಿ ಅಹಂ ಆಹಾರೇತೀತಿ ವದೇಯ್ಯಂ. ತತ್ರಸ್ಸ ಕಲ್ಲೋ ಪಞ್ಹೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಮಯಾ ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಅಯಂ ಪಞ್ಹೋ ಯುತ್ತೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಕಿಸ್ಸ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋತಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ಕತಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ರ ಕಲ್ಲಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಏವಂ ಪುಚ್ಛಿತೇ ಪಞ್ಹೇ ಇಮಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಯುತ್ತಂ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತಂ. ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೀತಿ ತೇನೇವ ವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಹುಪ್ಪನ್ನನಾಮರೂಪಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಭೂತೇ ಸತಿ ಸಳಾಯತನನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಸಙ್ಖಾತೇ ನಾಮರೂಪೇ ಜಾತೇ ಸತಿ ಸಳಾಯತನಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸಳಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋತಿ ಇಧಾಪಿ ಭಗವಾ ಉತ್ತರಿ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ದೇನ್ತೋ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋ ಹಿ ನವಪುಚ್ಛಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ನಿದ್ದಿಟ್ಠಂ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಂಯೇವ ಪನ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಭಗವಾ ಓಕಾಸಂ ಅದಾಸಿ. ಅತ್ಥೋ ಪನಸ್ಸ ಸಬ್ಬಪದೇಸು ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭವತೀ’’ತಿ ಕಸ್ಮಾ ನ ಪುಚ್ಛತಿ? ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಸ್ಸ ಹಿ ಸತ್ತೋ ನಾಮ ಭೂತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಯೇವಾತಿ ಲದ್ಧಿ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿವಿರುದ್ಧಂ ಇದನ್ತಿ ನ ಪುಚ್ಛತಿ. ಅಪಿಚ ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಇದಂ ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಇದನ್ತಿ ಬಹೂಸು ಠಾನೇಸು ಕಥಿತತ್ತಾ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ಉಪಗತೋ, ತೇನಾಪಿ ನ ಪುಚ್ಛತಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಬಹುಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ತಿತ್ತಿ ನತ್ಥಿ, ತುಚ್ಛಪುಚ್ಛಮೇವ ಪುಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೇಸನಂ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ದೇಸೇಸಿ. ಛನ್ನಂ ತ್ವೇವಾತಿ ಯತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೇಸನಾರುಳ್ಹಂ, ತಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇಸನಂ ವಿವಟ್ಟೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸುತ್ತೇ ವಿಞ್ಞಾಣನಾಮರೂಪಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕೋ ಸನ್ಧಿ, ವೇದನಾತಣ್ಹಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕೋ, ಭವಜಾತೀನಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕೋತಿ. ದುತಿಯಂ.