೧. ಅರಹನ್ತವಗ್ಗೋ

೧. ಧನಞ್ಜಾನೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೭. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಂಯುತ್ತಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಧನಞ್ಜಾನೀತಿ ಧನಞ್ಜಾನಿಗೋತ್ತಾ. ಉಕ್ಕಟ್ಠಗೋತ್ತಾ ಕಿರೇಸಾ. ಸೇಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಕಿರ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಮುಖತೋ ಜಾತಾ, ಧನಞ್ಜಾನಿಗೋತ್ತಾ ಮತ್ಥಕಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಾತಿ ತೇಸಂ ಲದ್ಧಿ. ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ಉದಾನೇಸಿ? ಸೋ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕಣ್ಣೇ ಪಿದಹತಿ, ಥದ್ಧೋ ಖದಿರಖಾಣುಸದಿಸೋ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಪನ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದಾನಂ ದೇನ್ತೋ ಪಞ್ಚಸತಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಅಪ್ಪೋದಕಂ ಪಾಯಾಸಂ ದೇತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಾನಾರಸಭೋಜನಂ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಾನದಿವಸೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ತಸ್ಸ ವಸವತ್ತಿತಾಯ ಪಹೀನಮಚ್ಛೇರತಾಯ ಚ ಸಹತ್ಥಾ ಪರಿವಿಸತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪನ ದಾನದಿವಸೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಾತೋವ ಘರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಲಾಯತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸಮ್ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಆಹ – ‘‘ಸ್ವೇ ಭೋತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರೇ ಪಞ್ಚಸತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಮಯಾ ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ? ತಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾತಬ್ಬಂ ನತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬಂ ಪಚನಪರಿವೇಸನಂ ಅಞ್ಞೇ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಯಂ ಪನ ತ್ವಂ ಠಿತಾಪಿ ನಿಸಿನ್ನಾಪಿ ಖಿಪಿತ್ವಾಪಿ ಉಕ್ಕಾಸಿತ್ವಾಪಿ ‘‘ನಮೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಮುಣ್ಡಕಸ್ಸ ಸಮಣಕಸ್ಸ ನಮಕ್ಕಾರಂ ಕರೋಸಿ, ತಂ ಸ್ವೇ ಏಕದಿವಸಮತ್ತಂ ಮಾ ಅಕಾಸಿ. ತಂ ಹಿ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಮಾ ಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ಭಿನ್ದಸೀತಿ. ತ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಾ ಭಿಜ್ಜ ದೇವೇಹಿ ವಾ, ಅಹಂ ಪನ ಸತ್ಥಾರಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಅನಮಸ್ಸಮಾನಾ ಸಣ್ಠಾತುನ್ತಿ. ಭೋತಿ ಕುಲಸತಿಕೇ ಗಾಮೇ ಗಾಮದ್ವಾರಮ್ಪಿ ತಾವ ಪಿದಹಿತುಂ ವಾಯಮನ್ತಿ, ತ್ವಂ ದ್ವೀಹಙ್ಗುಲೇಹಿ ಪಿದಹಿತಬ್ಬಂ ಮುಖಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಭೋಜನಕಾಲಮತ್ತಂ ಪಿದಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಸೀತಿ. ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕಥೇತ್ವಾಪಿ ಸೋ ನಿವಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಉಸ್ಸೀಸಕೇ ಠಪಿತಂ ಮಣ್ಡಲಗ್ಗಖಗ್ಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ – ‘‘ಭೋತಿ ಸಚೇ ಸ್ವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ನಿಸಿನ್ನೇಸು ತಂ ಮುಣ್ಡಸಮಣಕಂ ನಮಸ್ಸಸಿ, ಇಮಿನಾ ತಂ ಖಗ್ಗೇನ ಪಾದತಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಕೇಸಮತ್ಥಕಾ ಕಳೀರಂ ವಿಯ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ರಾಸಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಇಮಿನಾ ಮಣ್ಡಲಗ್ಗೇನ, ಪಾದತೋ ಯಾವ ಮತ್ಥಕಾ;

ಕಳೀರಮಿವ ಛೇಜ್ಜಾಮಿ, ಯದಿ ಮಿಚ್ಛಂ ನ ಕಾಹಸಿ.

‘‘ಸಚೇ ಬುದ್ಧೋತಿ ಭಣಸಿ, ಸಚೇ ಧಮ್ಮೋತಿ ಭಾಸಸಿ;

ಸಚೇ ಸಙ್ಘೋತಿ ಕಿತ್ತೇಸಿ, ಜೀವನ್ತೀ ಮೇ ನಿವೇಸನೇ’’ತಿ.

ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಪನ ಪಥವೀ ವಿಯ ದುಪ್ಪಕಮ್ಪಾ, ಸಿನೇರು ವಿಯ ದುಪ್ಪರಿವತ್ತಿಯಾ. ಸಾ ತೇನ ನಂ ಏವಮಾಹ –

‘‘ಸಚೇ ಮೇ ಅಙ್ಗಮಙ್ಗಾನಿ, ಕಾಮಂ ಛೇಜ್ಜಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ;

ನೇವಾಹಂ ವಿರಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸ ಸಾಸನಾ.

‘‘ನಾಹಂ ಓಕ್ಕಾ ವರಧರಾ, ಸಕ್ಕಾ ರೋಧಯಿತುಂ ಜಿನಾ;

ಧೀತಾಹಂ ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸ, ಛಿನ್ದ ವಾ ಮಂ ವಧಸ್ಸು ವಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ಧನಞ್ಜಾನಿಗಜ್ಜಿತಂ ನಾಮ ಗಜ್ಜನ್ತೀ ಪಞ್ಚ ಗಾಥಾಸತಾನಿ ಅಭಾಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಪರಾಮಸಿತುಂ ವಾ ಪಹರಿತುಂ ವಾ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ‘‘ಭೋತಿ ಯಂ ತೇ ರುಚ್ಚತಿ, ತಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಖಗ್ಗಂ ಸಯನೇ ಖಿಪಿ. ಪುನದಿವಸೇ ಗೇಹಂ ಹರಿತುಪಲಿತ್ತಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಲಾಜಾಪುಣ್ಣಘಟಮಾಲಾಗನ್ಧಾದೀಹಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತಾನಂ ನವಸಪ್ಪಿಸಕ್ಖರಮಧುಯುತ್ತಂ ಅಪ್ಪೋದಕಪಾಯಾಸಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಪಿ ಪಾತೋವ ಗನ್ಧೋದಕೇನ ಸಯಂ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕಂ ಅಹತವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತಗ್ಘನಕಂ ಏಕಂಸಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತಾ ಸುವಣ್ಣಕಟಚ್ಛುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪರಿವಿಸಮಾನಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಪನ್ತಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರನ್ತೀ ದುನ್ನಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ದಾರುಭಣ್ಡೇ ಪಕ್ಖಲಿ. ಪಕ್ಖಲನಘಟ್ಟನಾಯ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದಸಬಲಂ ಸರಿ. ಸತಿಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ಪನ ಪಾಯಾಸಪಾತಿಂ ಅಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಸಣಿಕಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಸಣ್ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಸಿರಸಿ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಯೇನ ವೇಳುವನಂ, ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಮಯೇ ತೇಸು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಕೇಚಿ ಭುತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ಭುಞ್ಜಮಾನಾ, ಕೇಚಿ ಹತ್ಥೇ ಓತಾರಿತಮತ್ತಾ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಭೋಜನಂ ಪುರತೋ ಠಪಿತಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತೇ ತಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾವ ಸಿನೇರುಮತ್ತೇನ ಮುಗ್ಗರೇನ ಸೀಸೇ ಪಹಟಾ ವಿಯ ಕಣ್ಣೇಸು ಸೂಲೇನ ವಿದ್ಧಾ ವಿಯ ದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಿಯಮಾನಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಅಞ್ಞಲದ್ಧಿಕೇನ ಮಯಂ ಘರಂ ಪವೇಸಿತಾ’’ತಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಹತ್ಥೇ ಪಿಣ್ಡಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಮುಖೇನ ಗಹಿತಂ ನಿಟ್ಠುಭಿತ್ವಾ ಧನುಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಾಕಾ ವಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅಕ್ಕೋಸಮಾನಾ ದಿಸಾವಿದಿಸಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಏವಂ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ದಿಸ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಸೀಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ, ‘‘ಇದಮೇವ ಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನಾ ಮಯಂ ಹಿಯ್ಯೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭೋತಿಂ ಯಾಚನ್ತಾ ನ ಲಭಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಅಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ, ಏತಂ ‘‘ಏವಮೇವಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ.

ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ‘‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಗಾಮನಿಗಮರಟ್ಠಪೂಜಿತೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ವತ್ವಾ ಸನ್ತಜ್ಜೇತುಂ, ಏಕಮೇವ ನಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತೋವ ‘‘ಕಿಂಸು ಛೇತ್ವಾ’’ತಿ ಗಾಥಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ – ‘‘ಸಚೇ ‘ಅಸುಕಸ್ಸ ನಾಮ ವಧಂ ರೋಚೇಮೀ’ತಿ ವಕ್ಖತಿ, ಅಥ ನಂ ‘ಯೇ ತುಯ್ಹಂ ನ ರುಚ್ಚನ್ತಿ, ತೇ ಮಾರೇತುಕಾಮೋಸಿ, ಲೋಕವಧಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ತುಯ್ಹಂ ಸಮಣಭಾವೇನಾ’ತಿ? ನಿಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮಿ. ಸಚೇ ‘ನ ಕಸ್ಸಚಿ ವಧಂ ರೋಚೇಮೀ’ತಿ ವಕ್ಖತಿ, ಅಥ ನಂ ‘ತ್ವಂ ರಾಗಾದೀನಮ್ಪಿ ವಧಂ ನ ಇಚ್ಛಸಿ. ಕಸ್ಮಾ ಸಮಣೋ ಹುತ್ವಾ ಆಹಿಣ್ಡಸೀ’ತಿ? ನಿಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ. ಇತಿ ಇಮಂ ಉಭತೋಕೋಟಿಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನೇವ ಗಿಲಿತುಂ ನ ಉಗ್ಗಿಲಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಸಮ್ಮೋದೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಣ್ಡಿತತಾಯ ಕುದ್ಧಭಾವಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮಧುರಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಪಞ್ಹೋ ದೇವತಾಸಂಯುತ್ತೇ ಕಥಿತೋ. ಸೇಸಮ್ಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವಾತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಅಕ್ಕೋಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೮. ದುತಿಯೇ ಅಕ್ಕೋಸಕಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ಭಾರದ್ವಾಜೋವ ಸೋ, ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಪನ ಗಾಥಾ ಸತೇಹಿ ತಥಾಗತಂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೋ ಆಗತೋತಿ. ‘‘ಅಕ್ಕೋಸಕಭಾರದ್ವಾಜೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ನಾಮಂ ಗಹಿತಂ. ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋತಿ ‘‘ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಮಯ್ಹಂ ಜೇಟ್ಠಕಭಾತರಂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತೇನ ಜಾನಿ ಕತಾ, ಪಕ್ಖೋ ಭಿನ್ನೋ’’ತಿ ಕೋಧೇನ ಕುಪಿತೋ ದೋಮನಸ್ಸೇನ ಚ ಅನತ್ತಮನೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಕ್ಕೋಸತೀತಿ ‘‘ಚೋರೋಸಿ, ಬಾಲೋಸಿ, ಮೂಳ್ಹೋಸಿ, ಥೇನೋಸಿ, ಓಟ್ಠೋಸಿ, ಮೇಣ್ಡೋಸಿ, ಗೋಣೋಸಿ, ಗದ್ರಭೋಸಿ, ತಿರಚ್ಛಾನಗತೋಸಿ, ನೇರಯಿಕೋಸೀ’’ತಿ ದಸಹಿ ಅಕ್ಕೋಸವತ್ಥೂಹಿ ಅಕ್ಕೋಸತಿ. ಪರಿಭಾಸತೀತಿ ‘‘ಹೋತು ಮುಣ್ಡಕಸಮಣಕ, ‘ಅದಣ್ಡೋ ಅಹ’ನ್ತಿ ಕರೋಸಿ, ಇದಾನಿ ತೇ ರಾಜಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಣ್ಡಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತೋ ಪರಿಭಾಸತಿ ನಾಮ.

ಸಮ್ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜತಿ. ವೀತಿಹರತೀತಿ ಕತಸ್ಸ ಪಟಿಕಾರಂ ಕರೋತಿ. ಭಗವನ್ತಂ ಖೋ, ಗೋತಮನ್ತಿ ಕಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ? ‘‘ತವೇವೇತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತವೇವೇತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ಕಿರಸ್ಸ ಸುತ್ವಾ. ‘‘ಇಸಯೋ ನಾಮ ಕುಪಿತಾ ಸಪನಂ ದೇನ್ತಿ ಕಿಸವಚ್ಛಾದಯೋ ವಿಯಾ’’ತಿ ಅನುಸ್ಸವವಸೇನ ‘‘ಸಪತಿ ಮಂ ಮಞ್ಞೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’’ತಿ ಭಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ.

ದನ್ತಸ್ಸಾತಿ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಸ್ಸ. ತಾದಿನೋತಿ ತಾದಿಲಕ್ಖಣಂ ಪತ್ತಸ್ಸ. ತಸ್ಸೇವ ತೇನ ಪಾಪಿಯೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತೇನ ಕೋಧೇನ ಪಾಪಂ ಹೋತಿ. ಸತೋ ಉಪಸಮ್ಮತೀತಿ ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹುತ್ವಾ ಅಧಿವಾಸೇತಿ. ಉಭಿನ್ನಂ ತಿಕಿಚ್ಛನ್ತಾನನ್ತಿ ಉಭಿನ್ನಂ ತಿಕಿಚ್ಛನ್ತಂ. ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸತೋ ಉಪಸಮ್ಮತಿ, ಉಭಿನ್ನಮತ್ಥಂ ಚರತಿ ತಿಕಿಚ್ಛತಿ ಸಾಧೇತಿ, ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಜನಾ ಬಾಲೋತಿ ಮಞ್ಞನ್ತಿ. ಕೀದಿಸಾ ಜನಾ? ಯೇ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದಾ. ಧಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಾ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಾ. ಅಕೋವಿದಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮೇ ಅಕುಸಲಾ ಅನ್ಧಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನಾ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಅಸುರಿನ್ದಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೯. ತತಿಯೇ ಅಸುರಿನ್ದಕಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ಅಕ್ಕೋಸಕಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠೋ. ಕುಪಿತೋತಿ ತೇನೇವ ಕಾರಣೇನ ಕುದ್ಧೋ. ಜಯಞ್ಚೇವಸ್ಸ ತಂ ಹೋತೀತಿ ಅಸ್ಸೇವ ತಂ ಜಯಂ ಹೋತಿ, ಸೋ ಜಯೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕತಮಸ್ಸಾತಿ? ಯಾ ತಿತಿಕ್ಖಾ ವಿಜಾನತೋ ಅಧಿವಾಸನಾಯ ಗುಣಂ ವಿಜಾನನ್ತಸ್ಸ ತಿತಿಕ್ಖಾ ಅಧಿವಾಸನಾ, ಅಯಂ ತಸ್ಸ ವಿಜಾನತೋವ ಜಯೋ. ಬಾಲೋ ಪನ ಫರುಸಂ ಭಣನ್ತೋ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಜಯೋ’’ತಿ ಕೇವಲಂ ಜಯಂ ಮಞ್ಞತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಬಿಲಙ್ಗೀಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೦. ಚತುತ್ಥೇ ಬಿಲಙ್ಗಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ಭಾರದ್ವಾಜೋವ ಸೋ, ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಪನ ಸುದ್ಧಞ್ಚ ಸಮ್ಭಾರಯುತ್ತಞ್ಚ ಕಞ್ಜಿಕಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವಿಕ್ಕಿಣಾಪೇನ್ತೋ ಬಹುಧನಂ ಸಙ್ಖರೀತಿ ‘‘ಬಿಲಙ್ಗಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ನಾಮಂ ಗಹಿತಂ. ತುಣ್ಹೀಭೂತೋತಿ ‘‘ತಯೋ ಮೇ ಜೇಟ್ಠಕಭಾತರೋ ಇಮಿನಾ ಪಬ್ಬಾಜಿತಾ’’ತಿ ಅತಿವಿಯ ಕುದ್ಧೋ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಗಾಥಾ ಪನ ದೇವತಾಸಂಯುತ್ತೇ ಕಥಿತಾವ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಅಹಿಂಸಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೧. ಪಞ್ಚಮೇ ಅಹಿಂಸಕಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ಭಾರದ್ವಾಜೋವೇಸ, ಅಹಿಂಸಕಪಞ್ಹಂ ಪನ ಪುಚ್ಛಿ, ತೇನಸ್ಸೇತಂ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ನಾಮಂ ಗಹಿತಂ. ನಾಮೇನ ವಾ ಏಸ ಅಹಿಂಸಕೋ, ಗೋತ್ತೇನ ಭಾರದ್ವಾಜೋ. ಅಹಿಂಸಕಾಹನ್ತಿ ಅಹಿಂಸಕೋ ಅಹಂ, ಇತಿ ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಜಾನಾತೂತಿ ಆಹ. ತಥಾ ಚಸ್ಸಾತಿ ತಥಾ ಚೇ ಅಸ್ಸ, ಭವೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಹಿಂಸತೀತಿ ನ ವಿಹೇಠೇತಿ ನ ದುಕ್ಖಾಪೇತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಜಟಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೨. ಛಟ್ಠೇ ಜಟಾಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ಭಾರದ್ವಾಜೋವೇಸ, ಜಟಾಪಞ್ಹಸ್ಸ ಪನ ಪುಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ಏವಂ ವುತ್ತೋ. ಸೇಸಂ ದೇವತಾಸಂಯುತ್ತೇ ಕಥಿತಮೇವ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಸುದ್ಧಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೩. ಸತ್ತಮೇ ಸುದ್ಧಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ಅಯಮ್ಪಿ ಭಾರದ್ವಾಜೋವ, ಸುದ್ಧಿಕಪಞ್ಹಸ್ಸ ಪನ ಪುಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ಏವಂ ವುತ್ತೋ. ಸೀಲವಾಪಿ ತಪೋಕರನ್ತಿ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋಪಿ ತಪೋಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ. ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಏತ್ಥ ವಿಜ್ಜಾತಿ ತಯೋ ವೇದಾ. ಚರಣನ್ತಿ ಗೋತ್ತಚರಣಂ. ಸೋ ಸುಜ್ಝತಿ ನ ಅಞ್ಞಾ ಇತರಾ ಪಜಾತಿ ಸೋ ತೇವಿಜ್ಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸುಜ್ಝತಿ, ಅಯಂ ಪನ ಅಞ್ಞಾ ನಾಮಿಕಾ ಪಜಾ ನ ಸುಜ್ಝತೀತಿ ವದತಿ. ಬಹುಮ್ಪಿ ಪಲಪಂ ಜಪ್ಪನ್ತಿ ಬಹುಮ್ಪಿ ಪಲಪಂ ಜಪ್ಪನ್ತೋ, ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವಚನಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಭಣನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನ್ತೋಕಸಮ್ಬೂತಿ ಅನ್ತೋ ಕಿಲೇಸಪೂತಿಸಭಾವೇನ ಪೂತಿಕೋ. ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠೋತಿ ಕಿಲಿಟ್ಠೇಹಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಅಗ್ಗಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೪. ಅಟ್ಠಮೇ ಅಗ್ಗಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ಅಯಮ್ಪಿ ಭಾರದ್ವಾಜೋವ, ಅಗ್ಗಿ ಪರಿಚರಣವಸೇನ ಪನಸ್ಸ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ಏತಂ ನಾಮಂ ಗಹಿತಂ. ಸನ್ನಿಹಿತೋ ಹೋತೀತಿ ಸಂಯೋಜಿತೋ ಹೋತಿ. ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಾಸಿ? ಭಗವಾ ಕಿರ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಲೋಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಏವರೂಪಂ ಅಗ್ಗಪಾಯಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಭೋಜೇಮೀ’ತಿ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಝಾಪೇನ್ತೋ ಅಫಲಂ ಕರೋತಿ ಅಪಾಯಮಗ್ಗಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ಇಮಂ ಲದ್ಧಿಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೋ ಅಪಾಯಪೂರಕೋವ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಗಚ್ಛಾಮಿಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗೇ ಚೇವ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಫಲಾನಿ ದೇಮೀ’’ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯೇ ರಾಜಗಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ತೀಹಿ ವಿಜ್ಜಾಹೀತಿ ತೀಹಿ ವೇದೇಹಿ. ಜಾತಿಮಾತಿ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸುತವಾ ಬಹೂತಿ ಬಹು ನಾನಪ್ಪಕಾರೇ ಗನ್ಥೇ ಸುತವಾ. ಸೋಮಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಸೋ ತೇವಿಜ್ಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇಮಂ ಪಾಯಾಸಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಯುತ್ತೋ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪನೇಸ ಪಾಯಾಸೋ ಅಯುತ್ತೋತಿ ವದತಿ.

ವೇದೀತಿ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣೇನ ಜಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿ. ಸಗ್ಗಾಪಾಯನ್ತಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಸಗ್ಗಮ್ಪಿ ಅಪಾಯಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಜಾತಿಕ್ಖಯನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಂ. ಅಭಿಞ್ಞಾವೋಸಿತೋತಿ ಜಾನಿತ್ವಾ ವೋಸಿತವೋಸಾನೋ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭವನ್ತಿ ಅವೀಚಿತೋ ಯಾವ ಭವಗ್ಗಾ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಸದಿಸೋ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಖೀಣಾಸವಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನತ್ಥಿ, ಭವಂಯೇವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ.

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾಯಾಸಂ ಉಪನಾಮೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿಂ ದೀಪೇತ್ವಾ ಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಗಾಥಾಭಿಗೀತಂ ಮೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಗಾಥಾಭಿಗೀತನ್ತಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅಭಿಗೀತಂ. ಅಭೋಜನೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಯ್ಹಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವತ್ತೇನ ಠಿತಸ್ಸ ಕಟಚ್ಛುಮತ್ತಮ್ಪಿ ದಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಇದಾನಿ ಪನ ಮಯಾ ತುಯ್ಹಂ ಕಿಲಞ್ಜಮ್ಹಿ ತಿಲೇ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೇನ ವಿಯ ಸಬ್ಬೇ ಬುದ್ಧಗುಣಾ ಪಕಾಸಿತಾ, ಇತಿ ಗಾಯನೇನ ಗಾಯಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ವಿಯ ಇದಂ ಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇದಂ ಗಾಥಾಭಿಗೀತಂ ಮೇ ಅಭೋಜನೇಯ್ಯನ್ತಿ. ಸಮ್ಪಸ್ಸತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನೇಸ ಧಮ್ಮೋತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸಮ್ಪಸ್ಸನ್ತಾನಂ ‘‘ಏವರೂಪಂ ಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಏಸ ಧಮ್ಮೋ ನ ಹೋತಿ. ಸುಧಾಭೋಜನಮ್ಪಿ ಗಾಥಾಭಿಗೀತಂ ಪನುದನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾ, ಗಾಥಾಹಿ ಗಾಯಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ಬುದ್ಧಾ ನೀಹರನ್ತಿಯೇವ. ಧಮ್ಮೇ ಸತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವುತ್ತಿರೇಸಾತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಧಮ್ಮೇ ಸತಿ ಧಮ್ಮಂ ಅಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಜೀವಿತಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಾನಂ ಏಸಾ ವುತ್ತಿ ಅಯಂ ಆಜೀವೋ – ಏವರೂಪಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಲದ್ಧಮೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ಅಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಗುಣೇ ವಾ ಅಗುಣೇ ವಾ ನ ಜಾನಾಮಿ. ಇದಾನಿ ಪನಸ್ಸಾಹಂ ಗುಣೇ ಞತ್ವಾ ಮಮ ಗೇಹೇ ಅಸೀತಿಕೋಟಿಮತ್ತಂ ಧನಂ ಸಾಸನೇ ವಿಪ್ಪಕಿರಿತುಕಾಮೋ ಜಾತೋ, ಅಯಞ್ಚ ‘‘ಮಯಾ ದಿನ್ನಪಚ್ಚಯಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಾ’’ತಿ ವದತಿ. ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಯ್ಹೋ ಅಹಂ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನಾತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ವೀಮಂಸನ್ತೋ, ‘‘ಅಯಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅತ್ತನಾ ದಿನ್ನಪಚ್ಚಯೇ ‘ಅಕಪ್ಪಿಯಾ’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಿ. ಯಂ ಹಿ ಭೋಜನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ಏತದೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸೇಸಾ ನಿದ್ದೋಸಾ’’ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ದಾನದ್ವಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಚಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚವೂಪಸನ್ತನ್ತಿ ಹತ್ಥಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾದೀನಂ ವಸೇನ ವೂಪಸನ್ತಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ. ಅನ್ನೇನ ಪಾನೇನಾತಿ ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇತಂ. ಅಯಂ ಪನತ್ಥೋ – ಅಞ್ಞೇಹಿ ತಯಾ ‘‘ಪರಿಚ್ಚಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖಿತೇಹಿ ಚೀವರಾದೀಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಸ್ಸು. ಖೇತ್ತಂ ಹಿ ತಂ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ಏತಂ ತಥಾಗತಸಾಸನಂ ನಾಮ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖಸ್ಸ ಪುಞ್ಞತ್ಥಿಕಸ್ಸ ತುಯ್ಹಂ ಅಪ್ಪೇಪಿ ಬೀಜೇ ಬಹುಸಸ್ಸಫಲದಾಯಕಂ ಸುಖೇತ್ತಂ ವಿಯ ಪಟಿಯತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಸುನ್ದರಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೫. ನವಮೇ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ಸುನ್ದರಿಕಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಅಗ್ಗಿಜುಹಣೇನ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮೋ. ಸುನ್ದರಿಕಾಯಾತಿ ಏವಂನಾಮಿಕಾಯ ನದಿಯಾ. ಅಗ್ಗಿಂ ಜುಹತೀತಿ ಆಹುತಿಂ ಪಕ್ಖಿಪನೇನ ಜಾಲೇತಿ. ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂ ಪರಿಚರತೀತಿ ಅಗ್ಯಾಯತನಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜನುಪಲೇಪನಬಲಿಕಮ್ಮಾದಿನಾ ಪಯಿರುಪಾಸತಿ. ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಹಬ್ಯಸೇಸಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಸೋ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಹುತಾವಸೇಸಂ ಪಾಯಾಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ತಾವ ಪಕ್ಖಿತ್ತಪಾಯಾಸೋ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಭುತ್ತೋ, ಅಯಂ ಪನ ಅವಸೇಸೋ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಯದಿ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಮುಖತೋ ಜಾತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದದೇಯ್ಯಂ, ಏವಂ ಮೇ ಪಿತರಾ ಸಹ ಪುತ್ತೋಪಿ ಸನ್ತಪ್ಪಿತೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಸುವಿಸೋಧಿತೋ ಚಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ’’ತಿ. ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಚತುದ್ದಿಸಾ ಅನುವಿಲೋಕೇಸಿ, ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಹಬ್ಯಸೇಸಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ?

ರುಕ್ಖಮೂಲೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ಜೇಟ್ಠಕರುಕ್ಖಸ್ಸ ಮೂಲೇ. ಸಸೀಸಂ ಪಾರುತಂ ನಿಸಿನ್ನನ್ತಿ ಸಹ ಸೀಸೇನ ಪಾರುತಕಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನಂ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವಾ ತತ್ಥ ನಿಸೀದಿ? ಭಗವಾ ಕಿರ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಲೋಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಏವರೂಪಂ ಅಗ್ಗಪಾಯಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಭೋಜೇಮೀ’’ತಿ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಝಾಪೇನ್ತೋ ಅಫಲಂ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗೇ ಚೇವ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಫಲಾನಿ ದೇಮೀತಿ. ತಸ್ಮಾ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ವುಟ್ಠಾಯ ಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ಕತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನ ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುಪೀತಿ? ಹಿಮಪಾತಸ್ಸ ಚ ಸೀತವಾತಸ್ಸ ಚ ಪಟಿಬಾಹಣತ್ಥಂ, ಪಟಿಬಲೋವ ಏತಂ ತಥಾಗತೋ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ. ಸಚೇ ಪನ ಅಪಾರುಪಿತ್ವಾ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದೂರತೋವ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಸತಿ ಕಥಾ ನಪ್ಪವತ್ತೇಯ್ಯ. ಇತಿ ಭಗವಾ – ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಆಗತೇ ಸೀಸಂ ವಿವರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಥ ಮಂ ಸೋ ದಿಸ್ವಾ ಕಥಂ ಪವತ್ತೇಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸಾಹಂ ಕಥಾನುಸಾರೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಥಾಪವತ್ತನತ್ಥಂ ಏವಮಕಾಸಿ.

ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ – ‘‘ಅಯಂ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಪಧಾನಮನುಯುತ್ತೋ. ಇಮಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ ಇಮಂ ಹಬ್ಯಸೇಸಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಮುಣ್ಡೋ ಅಯಂ ಭವಂ, ಮುಣ್ಡಕೋ ಅಯಂ ಭವನ್ತಿ ಸೀಸೇ ವಿವರಿತಮತ್ತೇ ನೀಚಕೇಸನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮುಣ್ಡೋ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪವತ್ತಮತ್ತಮ್ಪಿ ಸಿಖಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಹೀಳೇನ್ತೋ ‘‘ಮುಣ್ಡಕೋ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋವಾತಿ ಯತ್ಥ ಠಿತೋ ಅದ್ದಸ, ತಮ್ಹಾವ ಪದೇಸಾ. ಮುಣ್ಡಾಪಿ ಹೀತಿ ಕೇನಚಿ ಕಾರಣೇನ ಮುಣ್ಡಿತಸೀಸಾಪಿ ಹೋನ್ತಿ.

ಮಾ ಜಾತಿಂ ಪುಚ್ಛಾತಿ ಯದಿ ದಾನಸ್ಸ ಮಹಪ್ಫಲತಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಸಿ, ಜಾತಿಂ ಮಾ ಪುಚ್ಛ. ಅಕಾರಣಂ ಹಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಭಾವಸ್ಸ ಜಾತಿ. ಚರಣಞ್ಚ ಪುಚ್ಛಾತಿ ಅಪಿಚ ಖೋ ಸೀಲಾದಿಗುಣಭೇದಂ ಚರಣಂ ಪುಚ್ಛ. ಏತಂ ಹಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಭಾವಸ್ಸ ಕಾರಣಂ. ಇದಾನಿಸ್ಸ ತಮತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇನ್ತೋ ಕಟ್ಠಾ ಹವೇ ಜಾಯತಿ ಜಾತವೇದೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ರಾಯಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಇಧ ಕಟ್ಠಾ ಅಗ್ಗಿ ಜಾಯತಿ, ನ ಚ ಸೋ ಸಾಲಾದಿಕಟ್ಠಾ ಜಾತೋವ ಅಗ್ಗಿಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ, ಸಾಪಾನ-ದೋಣಿಆದಿಕಟ್ಠಾ ಜಾತೋ ನ ಕರೋತಿ, ಅತ್ತನೋ ಪನ ಅಚ್ಚಿಯಾದಿಗುಣಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಯತೋ ವಾ ತತೋ ವಾ ಜಾತೋ ಕರೋತಿಯೇವ. ಏವಂ ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಾದೀಸು ಜಾತೋವ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಚಣ್ಡಾಲಕುಲಾದೀಸು ಜಾತೋ ನ ಹೋತಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ನೀಚಕುಲಿನೋಪಿ ಉಚ್ಚಕುಲಿನೋಪಿ ಖೀಣಾಸವ-ಮುನಿ ಧಿತಿಮಾ ಹಿರೀನಿಸೇಧೋ ಆಜಾನೀಯೋ ಹೋತಿ. ಇಮಾಯ ಧಿತಿಹಿರಿಪಮೋಕ್ಖಾಯ ಗುಣಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಜಾತಿಮಾ ಉತ್ತಮದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಹಿ ಧಿತಿಯಾ ಗುಣೇ ಧಾರೇತಿ, ಹಿರಿಯಾ ದೋಸೇ ನಿಸೇಧೇತೀತಿ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಮುನೀತಿ ಮೋನಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಧಿತಿಮಾತಿ ವೀರಿಯವಾ. ಆಜಾನೀಯೋತಿ ಕಾರಣಾಕಾರಣಜಾನನಕೋ. ಹಿರೀನಿಸೇಧೋತಿ ಹಿರಿಯಾ ಪಾಪಾನಿ ನಿಸೇಧೇತ್ವಾ ಠಿತೋ.

ಸಚ್ಚೇನ ದನ್ತೋತಿ ಪರಮತ್ಥಸಚ್ಚೇನ ದನ್ತೋ. ದಮಸಾ ಉಪೇತೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯದಮೇನ ಉಪೇತೋ. ವೇದನ್ತಗೂತಿ ಚತುನ್ನಂ ಮಗ್ಗವೇದಾನಂ ಅನ್ತಂ, ಚತೂಹಿ ವಾ ಮಗ್ಗವೇದೇಹಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಅನ್ತಂ ಗತೋ. ವುಸಿತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋತಿ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಂ ವುತ್ಥೋ. ಯಞ್ಞೋಪನೀತೋತಿ ಉಪನೀತಯಞ್ಞೋ ಪಟಿಯಾದಿತಯಞ್ಞೋ ಚ. ತಮುಪವ್ಹಯೇಥಾತಿ ಯೇನ ಯಞ್ಞೋ ಪಟಿಯಾದಿತೋ, ಸೋ ತಂ ಪರಮತ್ಥಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅವ್ಹಯೇಯ್ಯ. ‘‘ಇನ್ದಮವ್ಹಯಾಮ, ಸೋಮಮವ್ಹಯಾಮ, ವರುಣಮವ್ಹಯಾಮ, ಈಸಾನಮವ್ಹಯಾಮ, ಯಾಮಮವ್ಹಯಾಮಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ಅವ್ಹಾನಂ ನಿರತ್ಥಕಂ. ಕಾಲೇನಾತಿ ಅವ್ಹಯನ್ತೋ ಚ ‘‘ಕಾಲೋ, ಭನ್ತೇ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ ಅನ್ತೋಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಕಾಲೇಯೇವ ತಂ ಉಪವ್ಹಯೇಯ್ಯ. ಸೋ ಜುಹತಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇತಿ ಯೋ ಏವಂ ಕಾಲೇ ಖೀಣಾಸವಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಚತುಪಚ್ಚಯದಕ್ಖಿಣಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇತಿ, ಸೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇ ಜುಹತಿ ನಾಮ, ನ ಅಚೇತನೇ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ.

ಇತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವತೋ ಕಥಂ ಸುಣನ್ತೋ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅತ್ತನೋ ಪಸಾದಂ ಆವಿಕರೋನ್ತೋ ಅದ್ಧಾ ಸುಯಿಟ್ಠನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಅದ್ಧಾ ಮಮ ಯಿದಂ ಇದಾನಿ ಸುಯಿಟ್ಠಞ್ಚ ಸುಹುತಞ್ಚ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪುಬ್ಬೇ ಪನ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಝಾಪಿತಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ಅಹೋಸೀತಿ. ಅಞ್ಞೋ ಜನೋತಿ ‘‘ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಅನ್ಧಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನೋ. ಹಬ್ಯಸೇಸನ್ತಿ ಹುತಸೇಸಂ. ಭುಞ್ಜತು ಭವನ್ತಿಆದಿ ಪುರಿಮಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ನ ಖ್ವಾಹನ್ತಿ ನ ಖೋ ಅಹಂ. ಕಸ್ಮಾ ಪನೇವಮಾಹಾತಿ? ತಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಭೋಜನೇ ಉಪಹಟಮತ್ತೇವ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಚತೂಸು ಮಹಾದೀಪೇಸು ದ್ವೀಸು ಪರಿತ್ತದೀಪಸಹಸ್ಸೇಸು ದೇವತಾ ಪುಪ್ಫಫಲಾದೀನಿ ಚೇವ ಸಪ್ಪಿನವನೀತತೇಲಮಧುಫಾಣಿತಾದೀನಿ ಚ ಆದಾಯ ಮಧುಪಟಲಂ ಪೀಳೇತ್ವಾ ಮಧುಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿಯೋ ವಿಯ ದಿಬ್ಬಾನುಭಾವೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋಜಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ತೇನ ತಂ ಸುಖುಮತ್ತಂ ಗತಂ, ಮನುಸ್ಸಾನಞ್ಚ ಓಳಾರಿಕಂ ವತ್ಥೂತಿ ತೇಸಂ ತಾವ ಓಳಾರಿಕವತ್ಥುತಾಯ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಣಾಮಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ಗೋಯೂಸೇ ಪನ ತಿಲಬೀಜಾನಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕತ್ತಾ ಓಳಾರಿಕಮಿಸ್ಸಕಂ ಜಾತಂ, ದೇವಾನಞ್ಚ ಸುಖುಮಂ ವತ್ಥೂತಿ ತೇಸಂ ಸುಖುಮವತ್ಥುತಾಯ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಣಾಮಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕಖೀಣಾಸವಸ್ಸಾಪಿ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ನ ಪರಿಣಮತಿ. ಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭೀಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಪನ ಸಮಾಪತ್ತಿಬಲೇನ ಪರಿಣಾಮೇಯ್ಯ. ಭಗವತೋ ಪನ ಪಾಕತಿಕೇನೇವ ಕಮ್ಮಜತೇಜೇನ ಪರಿಣಾಮೇಯ್ಯ.

ಅಪ್ಪಹರಿತೇತಿ ಅಹರಿತೇ. ಸಚೇ ಹಿ ಹರಿತೇಸು ತಿಣೇಸು ಪಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ಸಿನಿದ್ಧಪಾಯಾಸೇನ ತಿಣಾನಿ ಪೂತೀನಿ ಭವೇಯ್ಯುಂ. ಬುದ್ಧಾ ಚ ಭೂತಗಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನ ವೀತಿಕ್ಕಮನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಯತ್ಥ ಪನ ಗಲಪ್ಪಮಾಣಾನಿ ಮಹಾತಿಣಾನಿ, ತಾದಿಸೇ ಠಾನೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಪ್ಪಾಣಕೇತಿ ಸಪ್ಪಾಣಕಸ್ಮಿಂ ಹಿ ಪರಿತ್ತಕೇ ಉದಕೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೇ ಪಾಣಕಾ ಮರನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಯಂ ಪನ ಗಮ್ಭೀರಂ ಮಹಾಉದಕಂ ಹೋತಿ, ಪಾತಿಸತೇಪಿ ಪಾತಿಸಹಸ್ಸೇಪಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತೇ ನ ಆಲುಳತಿ, ತಥಾರೂಪೇ ಉದಕೇ ವಟ್ಟತಿ. ಓಪಿಲಾಪೇಸೀತಿ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ನಿಮುಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ಚಿಚ್ಚಿಟಾಯತಿ ಚಿಟಿಚಿಟಾಯತೀತಿ ಏವರೂಪಂ ಸದ್ದಂ ಕರೋತಿ. ಕಿಂ ಪನೇಸ ಪಾಯಾಸಸ್ಸ ಆನುಭಾವೋ, ಉದಾಹು ತಥಾಗತಸ್ಸಾತಿ? ತಥಾಗತಸ್ಸ. ಅಯಂ ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಂ ಪಾಯಾಸಂ ಓಪಿಲಾಪೇತ್ವಾ ಉಮ್ಮಗ್ಗಂ ಆರುಯ್ಹ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಅನಾಗನ್ತ್ವಾವ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಅಥ ಭಗವಾ – ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ. ಅಥಸ್ಸಾಹಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಗಹಣಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಾಸನೇ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಅಮತಪಾನಂ ಪಾಯೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಬಲೇನ ಏವಮಕಾಸಿ.

ದಾರು ಸಮಾದಹಾನೋತಿ ದಾರುಂ ಝಾಪಯಮಾನೋ. ಬಹಿದ್ಧಾ ಹಿ ಏತನ್ತಿ ಏತಂ ದಾರುಜ್ಝಾಪನಂ ನಾಮ ಅರಿಯಧಮ್ಮತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ. ಯದಿ ಏತೇನ ಸುದ್ಧಿ ಭವೇಯ್ಯ, ಯೇ ದವಡಾಹಕಾದಯೋ ಬಹೂನಿ ದಾರೂನಿ ಝಾಪೇನ್ತಿ, ತೇ ಪಠಮತರಂ ಸುಜ್ಝೇಯ್ಯುಂ. ಕುಸಲಾತಿ ಖನ್ಧಾದೀಸು ಕುಸಲಾ. ಅಜ್ಝತ್ತಮೇವುಜ್ಜಲಯಾಮಿ ಜೋತಿನ್ತಿ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತೇ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನಸ್ಮಿಂಯೇವ ಞಾಣಜೋತಿಂ ಜಾಲೇಮಿ. ನಿಚ್ಚಗ್ಗಿನೀತಿ ಆವಜ್ಜನಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣೇನ ನಿಚ್ಚಂ ಪಜ್ಜಲಿತಗ್ಗಿ. ನಿಚ್ಚಸಮಾಹಿತತ್ತೋತಿ ನಿಚ್ಚಂ ಸಮ್ಮಾ ಠಪಿತಚಿತ್ತೋ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಾಮೀತಿ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇ ಚರಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಂ ವದತಿ.

ಮಾನೋ ಹಿ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಖಾರಿಭಾರೋತಿ ಯಥಾ ಖಾರಿಭಾರೋ ಖನ್ಧೇನ ವಯ್ಹಮಾನೋ ಉಪರಿ ಠಿತೋಪಿ ಅಕ್ಕನ್ತಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪಥವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಫುಸೇತಿ, ಏವಮೇವ ಜಾತಿಗೋತ್ತಕುಲಾದೀನಿ ಮಾನವತ್ಥೂನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಸ್ಸಾಪಿತೋ ಮಾನೋಪಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಇಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೋ ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸು ಸಂಸೀದಾಪೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಮಾನೋ ಹಿ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಖಾರಿಭಾರೋ’’ತಿ. ಕೋಧೋ ಧೂಮೋತಿ ತವ ಞಾಣಗ್ಗಿಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಟ್ಠೇನ ಕೋಧೋ ಧುಮೋ. ತೇನ ಹಿ ತೇ ಉಪಕ್ಕಿಲಿಟ್ಠೋ ಞಾಣಗ್ಗಿ ನ ವಿರೋಚತಿ. ಭಸ್ಮನಿ ಮೋಸವಜ್ಜನ್ತಿ ನಿರೋಜಟ್ಠೇನ ಮುಸಾವಾದೋ ಛಾರಿಕಾ ನಾಮ. ಯಥಾ ಹಿ ಛಾರಿಕಾಯ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ ಅಗ್ಗಿ ನ ಜೋತೇತಿ, ಏವಂ ತೇ ಮುಸಾವಾದೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಞಾಣನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಜಿವ್ಹಾ ಸುಜಾತಿ ಯಥಾ ತುಯ್ಹಂ ಸುವಣ್ಣರಜತಲೋಹಕಟ್ಠಮತ್ತಿಕಾಸು ಅಞ್ಞತರಮಯಾ ಯಾಗಯಜನತ್ಥಾಯ ಸುಜಾ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಮಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮಯಾಗಂ ಯಜನತ್ಥಾಯ ಪಹೂತಜಿವ್ಹಾ ಸುಜಾತಿ ವದತಿ. ಹದಯಂ ಜೋತಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಯಥಾ ತುಯ್ಹಂ ನದೀತೀರೇ ಜೋತಿಟ್ಠಾನಂ, ಏವಂ ಮಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮಯಾಗಸ್ಸ ಯಜನಟ್ಠಾನತ್ಥೇನ ಸತ್ತಾನಂ ಹದಯಂ ಜೋತಿಟ್ಠಾನಂ. ಅತ್ತಾತಿ ಚಿತ್ತಂ.

ಧಮ್ಮೋ ರಹದೋತಿ ಯಥಾ ತ್ವಂ ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರಿತ್ವಾ ಧೂಮಛಾರಿಕಸೇದಕಿಲಿಟ್ಠಸರೀರೋ ಸುನ್ದರಿಕಂ ನದಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಸಿ, ಏವಂ ಮಯ್ಹಂ ಸುನ್ದರಿಕಾಸದಿಸೇನ ಬಾಹಿರೇನ ರಹದೇನ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ, ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗಧಮ್ಮೋ ಪನ ಮಯ್ಹಂ ರಹದೋ, ತತ್ರಾಹಂ ಪಾಣಸತಮ್ಪಿ ಪಾಣಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಚತುರಾಸೀತಿಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಿಪಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನ ನ್ಹಾಪೇಮಿ. ಸೀಲತಿತ್ಥೋತಿ ತಸ್ಸ ಪನ ಮೇ ಧಮ್ಮರಹದಸ್ಸ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ತಿತ್ಥನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅನಾವಿಲೋತಿ ಯಥಾ ತುಯ್ಹಂ ಸುನ್ದರಿಕಾ ನದೀ ಚತೂಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಏಕತೋ ನ್ಹಾಯನ್ತೇಹಿ ಹೇಟ್ಠುಪರಿಯವಾಲಿಕಾ ಆಲುಳಾ ಹೋತಿ, ನ ಏವಂ ಮಯ್ಹಂ ರಹದೋ, ಅನೇಕಸತಸಹಸ್ಸೇಸುಪಿ ಪಾಣೇಸು ಓತರಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಯನ್ತೇಸು ಸೋ ಅನಾವಿಲೋ ವಿಪ್ಪಸನ್ನೋವ ಹೋತಿ. ಸಬ್ಭಿ ಸತಂ ಪಸತ್ಥೋತಿ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಪಸಟ್ಠೋ. ಉತ್ತಮತ್ಥೇನ ವಾ ಸೋ ಸಬ್ಭೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಪಸತ್ಥತ್ತಾ ಸತಂ ಪಸತ್ಥೋ. ತರನ್ತಿ ಪಾರನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಪಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ.

ಇದಾನಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗರಹದಸ್ಸ ಅಙ್ಗಾನಿ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಸಚ್ಚಂ ಧಮ್ಮೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಚ್ಚನ್ತಿ ವಚೀಸಚ್ಚಂ. ಧಮ್ಮೋತಿ ಇಮಿನಾ ದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಕಪ್ಪವಾಯಾಮಸತಿಸಮಾಧಯೋ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಂಯಮೋತಿ ಇಮಿನಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾಜೀವಾ ಗಹಿತಾ. ಸಚ್ಚನ್ತಿ ವಾ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ ಗಹಿತಂ. ಸಾ ಅತ್ಥತೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ – ‘‘ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಮಗ್ಗೋ ಚೇವ ಹೇತು ಚಾ’’ತಿ (ಧ. ಸ. ೧೦೩೯). ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪನ ಗಹಿತಾಯ ತಗ್ಗತಿಕತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಗಹಿತೋವ ಹೋತಿ. ಧಮ್ಮೋತಿ ಇಮಿನಾ ವಾಯಾಮಸತಿಸಮಾಧಯೋ. ಸಂಯಮೋತಿ ಇಮಿನಾ ವಾಚಾಕಮ್ಮನ್ತಾಜೀವಾ. ಏವಮ್ಪಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ದಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ಸಚ್ಚನ್ತಿ ಪರಮತ್ಥಸಚ್ಚಂ, ತಂ ಅತ್ಥತೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಧಮ್ಮೋತಿಪದೇನ ದಿಟ್ಠಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ವಾಯಾಮೋ ಸತಿ ಸಮಾಧೀತಿ ಪಞ್ಚಙ್ಗಾನಿ ಗಹಿತಾನಿ. ಸಂಯಮೋತಿ ವಾಚಾ ಕಮ್ಮನ್ತೋ ಆಜೀವೋತಿ ತೀಣಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ದಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಏತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ನಾಮ. ಮಜ್ಝೇ ಸಿತಾತಿ ಸಸ್ಸತುಚ್ಛೇದೇ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ನಿಸ್ಸಿತಾ. ಬ್ರಹ್ಮಪತ್ತೀತಿ ಸೇಟ್ಠಪತ್ತಿ. ಸ ತುಜ್ಜುಭೂತೇಸು ನಮೋ ಕರೋಹೀತಿ ಏತ್ಥ ತ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ, ಸ ತ್ವಂ ಉಜುಭೂತೇಸು ಖೀಣಾಸವೇಸು ನಮೋ ಕರೋಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಮಹಂ ನರಂ ಧಮ್ಮಸಾರೀತಿ ಬ್ರೂಮೀತಿ ಯೋ ಏವಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ತಮಹಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ‘‘ಧಮ್ಮಸಾರೀ ಏಸೋ ಧಮ್ಮಸಾರಿಯಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ’’ತಿ ಚ ‘‘ಕುಸಲಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮೇ ಸಾರೇತ್ವಾ ಠಿತೋ’’ತಿ ವಾತಿ ವದಾಮೀತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಬಹುಧೀತರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೬. ದಸಮೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇತಿ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಲೋಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಾಮಿಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ವಿಹರತಿ. ನಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಕಸಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ಅಟವಿಮುಖಾ ಚರಮಾನಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಗತೇ ಪಲಾತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಲ್ಲಙ್ಕನ್ತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಊರುಬದ್ಧಾಸನಂ. ಆಭುಜಿತ್ವಾತಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ. ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯಾತಿ ಉಪರಿಮಂ ಸರೀರಂ ಉಜುಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ, ಅಟ್ಠಾರಸ ಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಕೇ ಕೋಟಿಯಾ ಕೋಟಿಂ ಪಟಿಪಾದೇತ್ವಾ. ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾಭಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಠಪಯಿತ್ವಾ, ಮುಖಸಮೀಪೇ ವಾ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನೇವ ವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಯಂ ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ನಾಸಿಕಗ್ಗೇ ವಾ ಮುಖನಿಮಿತ್ತೇ ವಾ, ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿ (ವಿಭ. ೫೩೭). ಅಥ ವಾ ‘‘ಪರೀತಿ ಪರಿಗ್ಗಹಟ್ಠೋ. ಮುಖನ್ತಿ ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೋ. ಸತೀತಿ ಉಪಟ್ಠಾನಟ್ಠೋ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯಂ (ಪಟಿ. ಮ. ೧.೧೬೪) ವುತ್ತನಯೇನಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತತ್ರಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪೋ – ‘‘ಪರಿಗ್ಗಹಿತನಿಯ್ಯಾನಂ ಸತಿಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ. ಏವಂ ನಿಸೀದನ್ತೋ ಚ ಪನ ಛಬ್ಬಣ್ಣಾ ಘನಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ದೋಮನಸ್ಸಾಭಿಭೂತೋ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತೋ, ‘‘ಸುಖೇನ ವತಾಯಂ ಸಮಣೋ ನಿಸಿನ್ನೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ.

ಅಜ್ಜಸಟ್ಠಿಂ ನ ದಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಜ್ಜ ಛದಿವಸಮತ್ತಕಾ ಪಟ್ಠಾಯ ನ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಪಾಪಕಾತಿ ಲಾಮಕಾ ತಿಲಖಾಣುಕಾ. ತೇನ ಕಿರ ತಿಲಖೇತ್ತೇ ವಪಿತೇ ತದಹೇವ ದೇವೋ ವಸ್ಸಿತ್ವಾ ತಿಲೇ ಪಂಸುಮ್ಹಿ ಓಸೀದಾಪೇಸಿ, ಪುಪ್ಫಂ ವಾ ಫಲಂ ವಾ ಗಹೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ಯೇಪಿ ವಡ್ಢಿಂಸು, ತೇಸಂ ಉಪರಿ ಪಾಣಕಾ ಪತಿತ್ವಾ ಪಣ್ಣಾನಿ ಖಾದಿಂಸು, ಏಕಪಣ್ಣದುಪಣ್ಣಾ ಖಾಣುಕಾ ಅವಸಿಸ್ಸಿಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಖೇತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತುಂ ಗತೋ ತೇ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ವಡ್ಢಿಯಾ ಮೇ ತಿಲಾ ಗಹಿತಾ, ತೇಪಿ ನಟ್ಠಾ’’ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅಹೋಸಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ.

ಉಸ್ಸೋಳ್ಹಿಕಾಯಾತಿ ಉಸ್ಸಾಹೇನ ಕಣ್ಣನಙ್ಗುಟ್ಠಾದೀನಿ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತಾ ಉಪ್ಪತನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಭೋಗೇಸು ಪರಿಕ್ಖೀಣೇಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಅಭಾವೇನ ತುಚ್ಛಕೋಟ್ಠಾ ಅಹೇಸುಂ. ತಸ್ಸ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸತ್ತಹಿ ಘರೇಹಿ ಆಗತಾ ಮೂಸಿಕಾ ತೇ ತುಚ್ಛಕೋಟ್ಠೇ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತಾ ವಿಯ ನಚ್ಚನ್ತಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ.

ಉಪ್ಪಾಟಕೇಹಿ ಸಞ್ಛನ್ನೋತಿ ಉಪ್ಪಾಟಕಪಾಣಕೇಹಿ ಸಞ್ಛನ್ನೋ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸಯನತ್ಥಾಯ ಸನ್ಥತಂ ತಿಣಪಣ್ಣಸನ್ಥಾರಂ ಕೋಚಿ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತೋ ನತ್ಥಿ. ಸೋ ದಿವಸಂ ಅರಞ್ಞೇ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಪಜ್ಜತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾಟಕಪಾಣಕಾ ಸರೀರಂ ಏಕಚ್ಛನ್ನಂ ಕರೋನ್ತಾ ಖಾದನ್ತಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ.

ವಿಧವಾತಿ ಮತಪತಿಕಾ. ಯಾವ ಕಿರ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಗೇಹೇ ವಿಭವಮತ್ತಾ ಅಹೋಸಿ, ತಾವ ತಾ ವಿಧವಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಪತಿಕುಲೇಸು ವಸಿತುಂ ಲಭಿಂಸು. ಯದಾ ಪನ ಸೋ ನಿದ್ಧನೋ ಜಾತೋ, ತದಾ ತಾ ‘‘ಪಿತುಘರಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಸಸ್ಸುಸಸುರಾದೀಹಿ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತಾ ತತೋ ತಸ್ಸೇವ ಘರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಸನ್ತಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಭೋಜನಕಾಲೇ ‘‘ಗಚ್ಛಥ ಅಯ್ಯಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಪುತ್ತೇ ಪೇಸೇನ್ತಿ, ತೇಹಿ ಪಾತಿಯಂ ಹತ್ಥೇಸು ಓತಾರಿತೇಸು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹತ್ಥಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭತಿ. ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ.

ಪಿಙ್ಗಲಾತಿ ಕಳಾರಪಿಙ್ಗಲಾ. ತಿಲಕಾಹತಾತಿ ಕಾಳಸೇತಾದಿವಣ್ಣೇಹಿ ತಿಲಕೇಹಿ ಆಹತಗತ್ತಾ. ಸೋತ್ತಂ ಪಾದೇನ ಬೋಧೇತೀತಿ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕನ್ತಂ ಪಾದೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪಬೋಧೇತಿ. ಅಯಂ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮೂಸಿಕಸದ್ದೇನ ಉಬ್ಬಾಳ್ಹೋ ಉಪ್ಪಾಟಕೇಹಿ ಚ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ನಿದ್ದಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ನಿದ್ದಾಯತಿ. ಅಥ ನಂ ಅಕ್ಖೀಸು ನಿಮ್ಮಿಲಿತಮತ್ತೇಸ್ವೇವ – ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಚ್ಛಾ ಚ ಪುಬ್ಬೇ ಚ ಗಹಿತಸ್ಸ ಇಣಸ್ಸ? ವಡ್ಢಿ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತಾ, ಸತ್ತ ಧೀತರೋ ಪೋಸೇತಬ್ಬಾ. ಇದಾನಿ ಇಣಾಯಿಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಪರಿವಾರೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಗಚ್ಛ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಪಾದೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪಬೋಧೇತಿ. ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ.

ಇಣಾಯಿಕಾತಿ ಯೇಸಂ ಅನೇನ ಹತ್ಥತೋ ಇಣಂ ಗಹಿತಂ. ಸೋ ಕಿರ ಕಸ್ಸಚಿ ಹತ್ಥತೋ ಏಕಂ ಕಹಾಪಣಂ ಕಸ್ಸಚಿ ದ್ವೇ ಕಸ್ಸಚಿ ದಸ…ಪೇ… ಕಸ್ಸಚಿ ಸತನ್ತಿ ಏವಂ ಬಹೂನಂ ಹತ್ಥತೋ ಇಣಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ತೇ ದಿವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ‘‘ಗೇಹತೋ ತಂ ನಿಕ್ಖನ್ತಮೇವ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಬಲವಪಚ್ಚೂಸೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಚೋದೇನ್ತಿ. ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ.

ಭಗವಾ ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಇಮಾಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ದುಕ್ಖೇ ಕಥಿತೇ ‘‘ಯಂ ಯಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಯಾ ದುಕ್ಖಂ ಕಥಿತಂ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಮಯ್ಹಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಪಟಿಗಾಥಾಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ವಡ್ಢೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಾ ಗಾಥಾ ಸುತ್ವಾ ಭಗವತಿ ಪಸನ್ನೋ ಸರಣೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಭಾರದ್ವಾಜಗೋತ್ತೋತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಲತ್ಥಾತಿ ಲಭಿ.

ತಞ್ಚ ಪನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಭಗವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ತೇನ ಥೇರೇನ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೇನ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಗೇಹದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಆಗತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಪಾಸಾದಾ ಓರುಯ್ಹ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಹತ್ಥತೋ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಉಪರಿಪಾಸಾದಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ವರಾಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಗನ್ಧೋದಕೇನ ಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ಸತಪಾಕತೇಲೇನ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಯಾಗುಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ರಜತದಣ್ಡಂ ಸುವಣ್ಣಕಟಚ್ಛುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಉಪನಾಮೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪತ್ತಂ ಪಿದಹಿ. ರಾಜಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಾದೇಸು ಪತಿತ್ವಾ, ‘‘ಸಚೇ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ದೋಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಖಮಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ನತ್ಥಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಯಾಗುಂ ನ ಗಣ್ಹಥಾತಿ? ಪಲಿಬೋಧೋ ಅತ್ಥಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ಕಿಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಯಾಗುಂ ಅಗಣ್ಹನ್ತೇಹೇವ ಲಭಿತಬ್ಬೋ ಏಸ ಪಲಿಬೋಧೋ, ಪಟಿಬಲೋ ಅಹಂ ಪಲಿಬೋಧಂ ದಾತುಂ, ಗಣ್ಹಥ, ಭನ್ತೇತಿ. ಸತ್ಥಾ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರೋಪಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಛಾತೋ ಯಾವದತ್ಥಂ ಯಾಗುಂ ಪಿವಿ. ರಾಜಾ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ದತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾವಸಾನೇ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭಗವಾ ತುಮ್ಹೇ ಪವೇಣಿಯಾ ಆಗತೇ ಓಕ್ಕಾಕವಂಸೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸಿರಿಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗತಂ ಪತ್ತೋ, ಕೋ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಲಿಬೋಧೋ’’ತಿ? ಮಹಾರಾಜ, ಏತಸ್ಸ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪಲಿಬೋಧೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಲಿಬೋಧಸದಿಸೋವಾತಿ.

ರಾಜಾ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ – ‘‘ಕೋ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಲಿಬೋಧೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ? ಇಣಪಲಿಬೋಧೋ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ಕಿತ್ತಕೋ, ಭನ್ತೇತಿ? ಗಣೇಹಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ರಞ್ಞೋ ‘‘ಏಕಂ ದ್ವೇ ಸತಂ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಗಣೇನ್ತಸ್ಸ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ನಪ್ಪಹೋನ್ತಿ. ಅಥೇಕಂ ಪುರಿಸಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ, ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಣೇ, ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಹಿ ‘ಸಬ್ಬೇ ಬಹುಧೀತಿಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಇಣಾಯಿಕಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಸನ್ನಿಪತನ್ತೂ’’ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಭೇರಿಂ ಸುತ್ವಾ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ರಾಜಾ ತೇಸಂ ಹತ್ಥತೋ ಪಣ್ಣಾನಿ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನೂನಂ ಧನಮದಾಸಿ. ತತ್ಥ ಸುವಣ್ಣಮೇವ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕಂ ಅಹೋಸಿ. ಪುನ ರಾಜಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಅಞ್ಞೋಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ, ಪಲಿಬೋಧೋ’’ತಿ. ಇಣಂ ನಾಮ, ಮಹಾರಾಜ, ದತ್ವಾ ಮುಚ್ಚಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಏತಾ ಪನ ಸತ್ತ ದಾರಿಕಾ ಮಹಾಪಲಿಬೋಧಾ ಮಯ್ಹನ್ತಿ. ರಾಜಾ ಯಾನಾನಿ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಧೀತರೋ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಧೀತರೋ ಕತ್ವಾ ತಂ ತಂ ಕುಲಘರಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಞ್ಞೋಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ಥಿ ಪಲಿಬೋಧೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ರಾಜಾ ಯಾನಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ, ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ, ಅಯ್ಯಿಕಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಅಞ್ಞೋಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ಥಿ ಪಲಿಬೋಧೋ’’ತಿ? ನತ್ಥಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ ವುತ್ತೇ ರಾಜಾಪಿ ಚೀವರದುಸ್ಸಾನಿ ದಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಮ ಸನ್ತಕಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭಿಕ್ಖುಭಾವಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಆಮ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಾದಯೋಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತುಮ್ಹೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಮನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ಥೇರೋ ತಥೇವ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಆಸವಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತೋತಿ. ದಸಮಂ.

ಪಠಮೋ ವಗ್ಗೋ.