೪. ಅರುಣವತೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೫. ಚತುತ್ಥೇ ಅಭಿಭೂಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಅಭಿಭೂ ಚ ಸಮ್ಭವೋ ಚ. ತೇಸು ಅಭಿಭೂಥೇರೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಗ್ಗೋ, ಸಮ್ಭವತ್ಥೇರೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ವಿಯ ಸಮಾಧಿನಾ ಅಗ್ಗೋ. ಉಜ್ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಅವಜ್ಝಾಯನ್ತಿ, ಲಾಮಕತೋ ವಾ ಚಿನ್ತೇನ್ತಿ. ಖಿಯ್ಯನ್ತೀತಿ, ಕಿನ್ನಾಮೇತಂ ಕಿನ್ನಾಮೇತನ್ತಿ? ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಥೇನ್ತಿ. ವಿಪಾಚೇನ್ತೀತಿ ವಿತ್ಥಾರಯನ್ತಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕಥೇನ್ತಿ. ಹೇಟ್ಠಿಮೇನ ಉಪಡ್ಢಕಾಯೇನಾತಿ ನಾಭಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹೇಟ್ಠಿಮಕಾಯೇನ. ಪಾಳಿಯಂ ಏತ್ತಕಮೇವ ಆಗತಂ. ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ಪಕತಿವಣ್ಣಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ನಾಗವಣ್ಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಸುಪಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾ ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಟಿ. ಮ. ೩.೧೩) ನಯೇನ ಆಗತಂ ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರಂ ಇದ್ಧಿವಿಕುಬ್ಬನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸೀತಿ ಥೇರೋ ಕಿರ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಥಂ ದೇಸಿತಾ ನು ಖೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಿಯಾ ಅಸ್ಸ ಮನಾಪಾ’’ತಿ. ತತೋ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ – ‘‘ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪಾಸಣ್ಡಾ ಸಬ್ಬೇ ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಸಮಯೇ ಪುರಿಸಕಾರಂ ವಣ್ಣಯನ್ತಿ, ವೀರಿಯಸ್ಸ ಅವಣ್ಣವಾದೀ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ವೀರಿಯಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಅಯಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಿಯಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಮನಾಪಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ತೀಸು ಪಿಟಕೇಸು ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಆರಮ್ಭಥಾತಿ ಆರಮ್ಭವೀರಿಯಂ ಕರೋಥ. ನಿಕ್ಕಮಥಾತಿ ನಿಕ್ಕಮವೀರಿಯಂ ಕರೋಥ. ಯುಞ್ಜಥಾತಿ ಪಯೋಗಂ ಕರೋಥ ಪರಕ್ಕಮಥ. ಮಚ್ಚುನೋ ಸೇನನ್ತಿ ಮಚ್ಚುನೋ ಸೇನಾ ನಾಮ ಕಿಲೇಸಸೇನಾ, ತಂ ಧುನಾಥ. ಜಾತಿಸಂಸಾರನ್ತಿ ಜಾತಿಞ್ಚ ಸಂಸಾರಞ್ಚ, ಜಾತಿಸಙ್ಖಾತಂ ವಾ ಸಂಸಾರಂ. ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ. ಕಿಂ ಪನ ಕತ್ವಾ ಥೇರೋ ಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸೀತಿ? ನೀಲಕಸಿಣಂ ತಾವ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಆಲೋಕಟ್ಠಾನೇ ಅನ್ಧಕಾರಂ ಫರಿ, ಓದಾತಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅನ್ಧಕಾರಟ್ಠಾನೇ ಓಭಾಸಂ. ತತೋ ‘‘ಕಿಮಿದಂ ಅನ್ಧಕಾರ’’ನ್ತಿ? ಸತ್ತಾನಂ ಆಭೋಗೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಆಲೋಕಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಆಲೋಕಟ್ಠಾನೇ ಆಲೋಕಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ‘‘ಕಿಂ ಆಲೋಕೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ? ವಿಚಿನನ್ತಾನಂ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಅಥ ತೇಸಂ ಥೇರೋತಿ ವದನ್ತಾನಂ ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ, ಸಬ್ಬೇ ಓಸಟಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಸದ್ದಂ ಸುಣಿಂಸು. ಅತ್ಥೋಪಿ ನೇಸಂ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ಚತುತ್ಥಂ.