೨. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ಚನ್ದಿಮಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೨. ದುತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಕಚ್ಛೇವಾತಿ ಕಚ್ಛೇ ವಿಯ. ಕಚ್ಛೇತಿ ಪಬ್ಬತಕಚ್ಛೇಪಿ ನದೀಕಚ್ಛೇಪಿ. ಏಕೋದಿ ನಿಪಕಾತಿ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತಾ ಚೇವ ಪಞ್ಞಾನೇಪಕ್ಕೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಸತಾತಿ ಸತಿಮನ್ತೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯೇ ಝಾನಾನಿ ಲಭಿತ್ವಾ ಏಕೋದೀ ನಿಪಕಾ ಸತಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ತೇ ಅಮಕಸೇ ಪಬ್ಬತಕಚ್ಛೇ ವಾ ನದೀಕಚ್ಛೇ ವಾ ಮಗಾ ವಿಯ ಸೋತ್ಥಿಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ. ಪಾರನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಅಮ್ಬುಜೋತಿ ಮಚ್ಛೋ. ರಣಞ್ಜಹಾತಿ ಕಿಲೇಸಞ್ಜಹಾ. ಯೇಪಿ ಝಾನಾನಿ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಕಿಲೇಸೇ ಜಹನ್ತಿ, ತೇ ಸುತ್ತಜಾಲಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛಾ ವಿಯ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ವೇಣ್ಡುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೩. ದುತಿಯೇ ವೇಣ್ಡೂತಿ ತಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಪಯಿರುಪಾಸಿಯಾತಿ ಪರಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ. ಅನುಸಿಕ್ಖರೇತಿ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ. ಸಿಟ್ಠಿಪದೇತಿ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಪದೇ. ಕಾಲೇ ತೇ ಅಪ್ಪಮಜ್ಜನ್ತಾತಿ ಕಾಲೇ ತೇ ಅಪ್ಪಮಾದಂ ಕರೋನ್ತಾ. ದುತಿಯಂ.

೩. ದೀಘಲಟ್ಠಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೪. ತತಿಯೇ ದೀಘಲಟ್ಠೀತಿ ದೇವಲೋಕೇ ಸಬ್ಬೇ ಸಮಪ್ಪಮಾಣಾ ತಿಗಾವುತಿಕಾವ ಹೋನ್ತಿ, ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಪನಸ್ಸ ದೀಘತ್ತಭಾವತಾಯ ಏವಂನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಪಿ ತಥೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ನನ್ದನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೫. ಚತುತ್ಥೇ ಗೋತಮಾತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಗೋತ್ತೇನ ಆಲಪತಿ. ಅನಾವಟನ್ತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಹಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಪೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ರುಕ್ಖೋ ವಾ ಪಬ್ಬತೋ ವಾ ಆವರಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅನಾವಟ’’ನ್ತಿ. ಇತಿ ತಥಾಗತಂ ಥೋಮೇತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ಅಭಿಸಙ್ಖತಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಕಥಂವಿಧನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ದುಕ್ಖಮತಿಚ್ಚ ಇರಿಯತೀತಿ ದುಕ್ಖಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೀಲವಾತಿ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರೇನ ಸೀಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಖೀಣಾಸವೋ. ಪಞ್ಞಾದಯೋಪಿ ಮಿಸ್ಸಕಾಯೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪೂಜಯನ್ತೀತಿ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫಾದೀಹಿ ಪೂಜೇನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫-೬. ಚನ್ದನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೯೬. ಪಞ್ಚಮೇ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠೇ ಅನಾಲಮ್ಬೇತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಪತಿಟ್ಠೇ ಉಪರಿ ಅನಾಲಮ್ಬನೇ. ಸುಸಮಾಹಿತೋತಿ ಅಪ್ಪನಾಯಪಿ ಉಪಚಾರೇನಪಿ ಸುಟ್ಠು ಸಮಾಹಿತೋ. ಪಹಿತತ್ತೋತಿ ಪೇಸಿತತ್ತೋ. ನನ್ದೀರಾಗಪರಿಕ್ಖೀಣೋತಿ ಪರಿಕ್ಖೀಣನನ್ದೀರಾಗೋ. ನನ್ದೀರಾಗೋ ನಾಮ ತಯೋ ಕಮ್ಮಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾ. ಇತಿ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಕಾಮಸಞ್ಞಾಗಹಣೇನ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಸಂಯೋಜನಾನಿ, ರೂಪಸಂಯೋಜನಗಹಣೇನ ಪಞ್ಚ ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಸಂಯೋಜನಾನಿ, ನನ್ದೀರಾಗೇನ ತಯೋ ಕಮ್ಮಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾ ಗಹಿತಾ. ಏವಂ ಯಸ್ಸ ದಸ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ತಯೋ ಚ ಕಮ್ಮಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾ ಪಹೀನಾ, ಸೋ ಗಮ್ಭೀರೇ ಮಹೋಘೇ ನ ಸೀದತೀತಿ. ಕಾಮಸಞ್ಞಾಯ ವಾ ಕಾಮಭವೋ, ರೂಪಸಂಯೋಜನೇನ ರೂಪಭವೋ ಗಹಿತೋ, ತೇಸಂ ಗಹಣೇನ ಅರೂಪಭವೋ ಗಹಿತೋವ, ನನ್ದೀರಾಗೇನ ತಯೋ ಕಮ್ಮಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾ ಗಹಿತಾತಿ ಏವಂ ಯಸ್ಸ ತೀಸು ಭವೇಸು ತಯೋ ಸಙ್ಖಾರಾ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ಗಮ್ಭೀರೇ ನ ಸೀದತೀತಿಪಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೯೭. ಛಟ್ಠಂ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಸುಬ್ರಹ್ಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೮. ಸತ್ತಮೇ ಸುಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಸೋ ಕಿರ ದೇವಪುತ್ತೋ ಅಚ್ಛರಾಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ನನ್ದನಕೀಳಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಮೂಲೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ತಂ ಪಞ್ಚಸತಾ ದೇವಧೀತರೋ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ, ಪಞ್ಚಸತಾ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಳ್ಹಾ. ನನು ಚ ದೇವತಾನಂ ಚಿತ್ತವಸೇನ ಯೋಜನಸತಿಕೋಪಿ ರುಕ್ಖೋ ಓನಮಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಕಸ್ಮಾ ತಾ ಅಭಿರುಳ್ಹಾತಿ. ಖಿಡ್ಡಾಪಸುತತಾಯ. ಅಭಿರುಯ್ಹ ಪನ ಮಧುರಸ್ಸರೇನ ಗಾಯಿತ್ವಾ ಗಾಯಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಪಾತೇನ್ತಿ, ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಇತರಾ ಏಕತೋವಣ್ಟಿಕಮಾಲಾದಿವಸೇನ ಗನ್ಥೇನ್ತಿ. ಅಥ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಳ್ಹಾ ಉಪಚ್ಛೇದಕಕಮ್ಮವಸೇನ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಅವೀಚಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತಿ.

ಅಥ ಕಾಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ದೇವಪುತ್ತೋ ‘‘ಇಮಾಸಂ ನೇವ ಸದ್ದೋ ಸುಯ್ಯತಿ, ನ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಪಾತೇನ್ತಿ. ಕಹಂ ನು ಖೋ ಗತಾ’’ತಿ? ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯವತ್ಥುಕಸೋಕೇನ ರುಪ್ಪಮಾನೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏತಾ ತಾವ ಯಥಾಕಮ್ಮೇನ ಗತಾ, ಮಯ್ಹಂ ಆಯುಸಙ್ಖಾರೋ ಕಿತ್ತಕೋ’’ತಿ. ಸೋ – ‘‘ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಮಯಾಪಿ ಅವಸೇಸಾಹಿ ಪಞ್ಚಸತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ದಿಸ್ವಾ ಬಲವತರೇನ ಸೋಕೇನ ರುಪ್ಪಿ. ಸೋ – ‘‘ಇಮಂ ಮಯ್ಹಂ ಸೋಕಂ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತಾ ನಿದ್ಧಮಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಂ ಉತ್ರಸ್ತನ್ತಿ ಗಾಥಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಇದನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ದುತಿಯಪದಂ ಪುರಿಮಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಚ ಪದಸ್ಸ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಸೋಕುಪ್ಪತ್ತಿಕಾಲತೋ ಪನ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅನುಪ್ಪನ್ನೇಸು ಕಿಚ್ಛೇಸೂತಿ ಇತೋ ಸತ್ತಾಹಚ್ಚಯೇನ ಯಾನಿ ದುಕ್ಖಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇಸು. ಅಥೋ ಉಪ್ಪತಿತೇಸು ಚಾತಿ ಯಾನಿ ಪಞ್ಚಸತಾನಂ ಅಚ್ಛರಾನಂ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಂ ದಿಟ್ಠಾನಿ, ತೇಸು ಚಾತಿ ಏವಂ ಇಮೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಾನುಪ್ಪನ್ನೇಸು ದುಕ್ಖೇಸು ನಿಚ್ಚಂ ಮಮ ಉತ್ರಸ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ, ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಡಯ್ಹಮಾನೋ ವಿಯ ಹೋಮಿ ಭಗವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ನಾಞ್ಞತ್ರ ಬೋಜ್ಝಾ ತಪಸಾತಿ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಭಾವನಞ್ಚ ತಪೋಗುಣಞ್ಚ ಅಞ್ಞತ್ರ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬನಿಸ್ಸಗ್ಗಾತಿ ನಿಬ್ಬಾನತೋ. ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಭಾವನಾ ಪಠಮಂ ಗಹಿತಾ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಪಚ್ಛಾ, ಅತ್ಥತೋ ಪನ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋವ ಪಠಮಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇನ್ದಿಯಸಂವರೇ ಹಿ ಗಹಿತೇ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ನಿಸ್ಸಯಮುತ್ತಕೋ ಧುತಙ್ಗಸಙ್ಖಾತಂ ತಪೋಗುಣಂ ಸಮಾದಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಭಾವೇತಿ. ತಸ್ಸ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಯಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ‘‘ಸಬ್ಬನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ’’ತಿ ಭಗವಾ ಚತುಸಚ್ಚವಸೇನ ದೇಸನಂ ವಿನಿವತ್ತೇಸಿ. ದೇವಪುತ್ತೋ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹೀತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮-೧೦. ಕಕುಧಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೯೯. ಅಟ್ಠಮೇ ಕಕುಧೋ ದೇವಪುತ್ತೋತಿ ಅಯಂ ಕಿರ ಕೋಲನಗರೇ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕಪುತ್ತೋ ದಹರಕಾಲೇಯೇವ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸನ್ತೋ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಕಾಲಙ್ಕತೋ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತತ್ರಾಪಿ ನಂ ಕಕುಧೋ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ವೇವ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ. ನನ್ದಸೀತಿ ತುಸ್ಸಸಿ. ಕಿಂ ಲದ್ಧಾತಿ ತುಟ್ಠಿ ನಾಮ ಕಿಞ್ಚಿ ಮನಾಪಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಕಿಂ ಜೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಸ ಹಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಮನಾಪಂ ಚೀವರಾದಿವತ್ಥು ಜಿಣ್ಣಂ ಹೋತಿ, ಸೋ ಸೋಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಅರತೀ ನಾಭಿಕೀರತೀತಿ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಾ ನಾಭಿಭವತಿ. ಅಘಜಾತಸ್ಸಾತಿ ದುಕ್ಖಜಾತಸ್ಸ, ವಟ್ಟದುಕ್ಖೇ ಠಿತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನನ್ದೀಜಾತಸ್ಸಾತಿ ಜಾತತಣ್ಹಸ್ಸ. ಅಘನ್ತಿ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಹಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ಆಗತಮೇವ ಹೋತಿ. ‘‘ದುಕ್ಖೀ ಸುಖಂ ಪತ್ಥಯತೀ’’ತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ. ಇತಿ ಅಘಜಾತಸ್ಸ ನನ್ದೀ ಹೋತಿ, ಸುಖವಿಪರಿಣಾಮೇನ ದುಕ್ಖಂ ಆಗತಮೇವಾತಿ ನನ್ದೀಜಾತಸ್ಸ ಅಘಂ ಹೋತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೧೦೦. ನವಮಂ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ. ನವಮಂ.

೧೦೧. ದಸಮೇ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅನುಮಾನಬುದ್ಧಿಯಾ ಆನುಭಾವಪ್ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ಅಞ್ಞತರೋತಿ ಆಹ. ದಸಮಂ.

ದುತಿಯೋ ವಗ್ಗೋ.