೫. ಸಾನುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೯. ಪಞ್ಚಮೇ ಯಕ್ಖೇನ ಗಹಿತೋ ಹೋತೀತಿ ಸೋ ಕಿರ ತಸ್ಸಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಏಕಪುತ್ತಕೋ. ಅಥ ನಂ ಸಾ ದಹರಕಾಲೇಯೇವ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೀಲವಾ ಅಹೋಸಿ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಆಗನ್ತುಕಾದೀನಂ ವತ್ತಂ ಕತಮೇವ ಹೋತಿ, ಮಾಸಸ್ಸ ಅಟ್ಠಮೀದಿವಸೇ ಪಾತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಉದಕಮಾಳಕೇ ಉದಕಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಗ್ಗಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ದೀಪಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಮಧುರಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಘೋಸೇತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ಥಾಮಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸರಭಾಣಂ ಭಣ, ಸಾಮಣೇರಾ’’ತಿ ಅಜ್ಝೇಸನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಹದಯವಾತೋ ರುಜತಿ, ಕಾಸೋ ವಾ ಬಾಧತೀ’’ತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಚ್ಚಾಹಾರಂ ಅಕತ್ವಾ ಧಮ್ಮಾಸನಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಆಕಾಸಗಙ್ಗಂ ಓತಾರೇನ್ತೋ ವಿಯ ಸರಭಾಣಂ ವತ್ವಾ ಓತರನ್ತೋ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಮ್ಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸರಭಞ್ಞೇ ಪತ್ತೀ’’ತಿ ವದತಿ. ತಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪತ್ತಿಯಾ ದಿನ್ನಭಾವಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ. ಅನನ್ತರತ್ತಭಾವೇ ಪನಸ್ಸ ಮಾತಾ ಯಕ್ಖಿನೀ ಜಾತಾ. ಸಾ ದೇವತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗತಾ, ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ – ‘‘ಸಾಮಣೇರೇನ ದಿನ್ನಪತ್ತಿಂ ಅನುಮೋದಾಮಿ, ತಾತಾ’’ತಿ ವದತಿ. ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ ಚ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಪಿಯಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಾಮಣೇರೇ ದೇವತಾ ಸಲಜ್ಜಾ ಸಗಾರವಾ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಂ ವಿಯ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಂ ವಿಯ ಚ ನಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ. ಸಾಮಣೇರೇ ಗಾರವೇನ ತಂ ಯಕ್ಖಿನಿಂ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಯಕ್ಖಸಮಾಗಮಾದೀಸು ‘‘ಸಾನುಮಾತಾ ಸಾನುಮಾತಾ’’ತಿ ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡಂ ದೇನ್ತಿ. ಮಹೇಸಕ್ಖಾಪಿ ಯಕ್ಖಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮನ್ತಿ, ಆಸನಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸಾಮಣೇರೋ ವುಡ್ಢಿಮನ್ವಾಯ ಪರಿಪಕ್ಕಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಅನಭಿರತಿಪೀಳಿತೋ ಅನಭಿರತಿಂ ವಿನೋದೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪರೂಳ್ಹಕೇಸನಖೋ ಕಿಲಿಟ್ಠನಿವಾಸನಪಾರುಪನೋ ಕಸ್ಸಚಿ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಏಕಕೋವ ಮಾತು ಘರಂ ಗತೋ. ಉಪಾಸಿಕಾ ಪುತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ಪುಬ್ಬೇ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಹಿ ವಾ ದಹರಸಾಮಣೇರೇಹಿ ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಇಧಾಗಚ್ಛಸಿ. ಕಸ್ಮಾ ಏಕಕೋವ ಅಜ್ಜ ಆಗತೋ’’ತಿ? ಸೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಾವಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸದ್ಧಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇನ ಘರಾವಾಸೇ ಆದೀನವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಓವದಮಾನಾಪಿ ತಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ, ‘‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯಪಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅನುಯೋಜೇತ್ವಾವ – ‘‘ತಿಟ್ಠ, ತಾತ, ಯಾವ ತೇ ಯಾಗುಭತ್ತಂ ಸಮ್ಪಾದೇಮಿ, ಯಾಗುಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ತೇ ಮನಾಪಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ನಿಸೀದಿ ಸಾಮಣೇರೋ. ಉಪಾಸಿಕಾ ಮುಹುತ್ತೇನೇವ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ತತೋ ‘‘ಭತ್ತಂ ಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅವಿದೂರೇ ನಿಸಿನ್ನಾ ತಣ್ಡುಲೇ ಧೋವತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸಾ ಯಕ್ಖಿನೀ ‘‘ಕಹಂ ನು ಖೋ ಸಾಮಣೇರೋ? ಕಿಞ್ಚಿ ಭಿಕ್ಖಾಹಾರಂ ಲಭತಿ, ಉದಾಹು ನೋ’’ತಿ? ಆವಜ್ಜಮಾನಾ ತಸ್ಸ ವಿಬ್ಭಮಿತುಕಾಮತಾಯ ನಿಸಿನ್ನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ, ‘‘ಮಾ ಹೇವ ಖೋ ಮೇ ದೇವತಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಲಜ್ಜಂ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ, ಗಚ್ಛಾಮಿಸ್ಸ ವಿಬ್ಭಮನೇ ಅನ್ತರಾಯಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸರೀರೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ಗೀವಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಪಾತೇಸಿ. ಸೋ ಅಕ್ಖೀಹಿ ವಿಪರಿವತ್ತೇಹಿ ಖೇಳೇನ ಪಗ್ಘರನ್ತೇನ ಭೂಮಿಯಂ ವಿಪ್ಫನ್ದತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಕ್ಖೇನ ಗಹಿತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಅಭಾಸೀತಿ ಉಪಾಸಿಕಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ತಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಆಲಿಙ್ಗೇತ್ವಾ ಊರೂಸು ನಿಪಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ಸಕಲಗಾಮವಾಸಿನೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಬಲಿಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ಪರಿದೇವಮಾನಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ.

ಪಾಟಿಹಾರಿಯಪಕ್ಖಞ್ಚಾತಿ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಅಟ್ಠಮೀಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಞ್ಚ ಅನುಗ್ಗಮನಞ್ಚ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸತ್ತಮಿಯಾಪಿ ನವಮಿಯಾಪಿ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಸಮಾದಿಯನ್ತಿ, ಚಾತುದ್ದಸೀಪನ್ನರಸೀನಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಾನುಗ್ಗಮನಂ ಕರೋನ್ತಾ ತೇರಸಿಯಾಪಿ ಪಾಟಿಪದೇಪಿ ಸಮಾದಿಯನ್ತಿ, ‘‘ವಸ್ಸಾವಾಸಸ್ಸ ಅನುಗ್ಗಮನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪವಾರಣಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ನಿಬದ್ಧುಪೋಸಥಿಕಾ ಭವನ್ತಿ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಾಟಿಹಾರಿಯಪಕ್ಖಞ್ಚಾ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಙ್ಗಸುಸಮಾಗತನ್ತಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗೇಹಿ ಸುಟ್ಠು ಸಮಾಗತಂ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಸೇಟ್ಠಚರಿಯಂ. ನ ತೇ ಹಿ ಯಕ್ಖಾ ಕೀಳನ್ತೀತಿ ನ ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಕ್ಖಾ ಕಿಲಮೇನ್ತಿ.

ಪುನ ಚಾತುದ್ದಸಿನ್ತಿ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಕಾಯೇ ಅಧಿಮುತ್ತಾ ಯಕ್ಖಿನೀ ಆಹ. ಆವಿ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರಹೋತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಸಮ್ಮುಖೇ ವಾ ಪರಮ್ಮುಖೇ ವಾ. ಪಮುತ್ಯತ್ಥೀತಿ ಪಮುತ್ತಿ ಅತ್ಥಿ. ಉಪ್ಪಚ್ಚಾಪೀತಿ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾಪಿ. ಸಚೇಪಿ ಸಕುಣೋ ವಿಯ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಸಿ, ತಥಾಪಿ ತೇ ಮೋಕ್ಖೋ ನತ್ಥೀತಿ ವದತಿ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರಂ ಮುಞ್ಚಿ. ಸಾಮಣೇರೋ ಅಕ್ಖೀನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇಸಿ, ಮಾತಾ ಕೇಸೇ ಪಕಿರಿಯ ಅಸ್ಸಸನ್ತೀ ಪಸ್ಸಸನ್ತೀ ರೋದತಿ. ಸೋ ‘‘ಅಮನುಸ್ಸೇನ ಗಹಿತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ನ ಜಾನಾತಿ. ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪನ ‘‘ಅಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪೀಠೇ ನಿಸಿನ್ನೋ. ಮಾತಾ ಮೇ ಅವಿದೂರೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತಣ್ಡುಲೇ ಧೋವತಿ. ಇದಾನಿ ಪನಮ್ಹಿ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ, ಮಾತಾಪಿ ಮೇ ಅಸ್ಸಸನ್ತೀ ಪಸ್ಸಸನ್ತೀ ರೋದತಿ, ಸಕಲಗಾಮವಾಸಿನೋಪಿ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ? ನಿಪನ್ನಕೋವ ಮತಂ ವಾ ಅಮ್ಮಾತಿ ಗಾಥಮಾಹ.

ಕಾಮೇ ಚಜಿತ್ವಾನಾತಿ ದುವಿಧೇಪಿ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ. ಪುನರಾಗಚ್ಛತೇತಿ ವಿಬ್ಭಮನವಸೇನ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಪುನ ಜೀವಂ ಮತೋ ಹಿ ಸೋತಿ ಉಪ್ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪುನ ಜೀವನ್ತೋಪಿ ಸೋ ಮತಕೋವ, ತಸ್ಮಾ ತಮ್ಪಿ ರೋದನ್ತೀತಿ ವದತಿ.

ಇದಾನಿಸ್ಸ ಘರಾವಾಸೇ ಆದೀನವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಕುಕ್ಕುಳಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕುಕ್ಕುಳಾತಿ ಘರಾವಾಸೋ ಕಿರ ಉಣ್ಹಟ್ಠೇನ ಕುಕ್ಕುಳಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಸ ಉಜ್ಝಾಪಯಾಮಸೇತಿ – ‘‘ಅಭಿಧಾವಥ, ಭದ್ದಂ ತೇ ಹೋತೂ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ – ‘‘ಯಂ ತ್ವಂ ವಿಬ್ಭಮಿತುಕಾಮೋ ಯಕ್ಖೇನ ಪಾಪಿತೋ, ಇಮಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಕಸ್ಸ ಮಯಂ ಉಜ್ಝಾಪಯಾಮ ನಿಜ್ಝಾಪಯಾಮ ಆರೋಚಯಾಮಾ’’ತಿ ವದತಿ. ಪುನ ಡಯ್ಹಿತುಮಿಚ್ಛಸೀತಿಆದಿತ್ತಘರತೋ ನೀಹಟಭಣ್ಡಂ ವಿಯ ಘರಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಪುನ ಮಹಾಡಾಹಸದಿಸೇ ಘರಾವಾಸೇ ಡಯ್ಹಿತುಂ ಇಚ್ಛಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಮಾತರಿ ಕಥೇನ್ತಿಯಾ ಕಥೇನ್ತಿಯಾ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ, ‘‘ನತ್ಥಿ ಮಯ್ಹಂ ಗಿಹಿಭಾವೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾ ‘‘ಸಾಧು, ತಾತಾ’’ತಿ ತುಟ್ಠಾ ಪಣೀತಭೋಜನಂ ಭೋಜೇತ್ವಾ, ‘‘ಕತಿ ವಸ್ಸೋಸಿ, ತಾತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಪರಿಪುಣ್ಣವಸ್ಸೋಮ್ಹಿ ಉಪಾಸಿಕೇತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ತಾತ, ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಚೀವರಸಾಟಕೇ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತಿಚೀವರಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ತೇಪಿಟಕೋ ಹುತ್ವಾ ಸೀಲಾದೀನಂ ಆಗತಟ್ಠಾನೇ ತಂ ತಂ ಪೂರೇನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಮಹಾಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ವೀಸವಸ್ಸಸತಂ ಠತ್ವಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಖೋಭೇತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.